III SA/Gl 437/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-25	
Data wpływu	2025-05-08	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Adam Pawlyta
Dorota Fleszer /sprawozdawca/
Magdalena Jankiewicz /przewodniczący/	
Symbol z opisem	6532 Sprawy budżetowe jednostek samorządu terytorialnego	
Hasła tematyczne	Finanse publiczne	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 439; art. 26 ust. 3; Ustawa z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Fleszer (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, Protokolant Monika Rał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lutego 2026 r. sprawy ze skargi C sp. z o.o. w L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 27 lutego 2025 r. nr SKO.FD/41.4/268/2024/20671 w przedmiocie zwrotu dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 27 lutego 2025r. Nr SKO.FD/41.4/268/2024/20671 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: SKO) utrzymało w mocy decyzję Starosty T. (dalej: Starosta) z dnia 23 października 2024r., Nr [...] w sprawie: 1.Określenia wysokości dotacji pobranej nienależnie przez C. Sp. z o.o. z siedzibą w L. (dalej: Skarżąca) z budżetu Powiatu T. w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022r. w nadmiernej wysokości dla Szkoły Policealnej C. z siedzibą w T.(dalej: Szkoła) w kwocie 44563,49 zł. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, które miało miejsce w dniu 23 października 2024 r.; 2. Określenia wysokości dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Skarżącą w kwocie 310,77 zł. przypadającej do zwrotu do budżetu Powiatu T. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych za okres od dnia przekazania dotacji z budżetu Powiatu T.: - od kwoty 1,66 zł. od dnia 29.03.2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 304,69 zł. od dnia 30.05.2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 0.41 zł. od dnia 29.11.2022 r. do dnia zapłaty, - od kwoty 4,01 zł. od dnia 12.12.2022 r. do dnia zapłaty.

Rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.

Po przeprowadzeniu kontroli w zakresie zgodności danych dotyczących liczby słuchaczy oraz informacjami i sprawozdaniami przesłanymi przez Dyrektora Szkoły, które były podstawą do naliczenia dotacji w 2022r. Starosta ustalił, że w okresie od stycznia do sierpnia 2022r. pobrano dotację w nadmiernej wysokości. Z dopuszczonego dowodu w postaci protokołu kontroli z dnia 12 czerwca 2024 r. [...] wynikało, iż Skarżąca pobrała dotację w nadmiernej wysokości z tytułu różnic pomiędzy liczbą słuchaczy, na którą organ prowadzący wnioskował przyznanie dotacji, a faktyczną liczbą słuchaczy ustaloną w oparciu o kontrolowaną dokumentację przebiegu nauczania, w szczególności w oparciu o dzienniki lekcyjne z listami obecności i księgę ewidencji. Akta sprawy (dowody dopuszczone postanowieniem z dnia 1 lipca 2024r. zawierały listy obecności słuchaczy w roku szkolnym 2021/2022 i 2022/2023 na których widniały czytelne i nieczytelne podpisy oraz informacje z imiennymi wykazami słuchaczy niespełniających wymogu 50% frekwencji i więcej na zajęciach w Szkole w poszczególnych miesiącach 2022 r.

Starosta w decyzji z dnia 23 października 2024 r. określił wysokość dotacji pobranej nienależnie przez Skarżącą w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w nadmiernej wysokości dla Szkoły w kwocie 44563,49 zł. oraz wysokość dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Skarżącą w kwocie 310,77 zł. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Starosta wskazał różnicę pomiędzy zgłoszonymi do dotacji liczbami słuchaczy, a potwierdzonymi w dokumentach dopuszczonych w postępowaniu. Z imienia i nazwiska ze wskazaniem poziomu kształcenia zostali wykazani słuchacze, którzy nie potwierdzili czytelnym, własnoręcznym podpisem uczestnictwa w zajęciach, tj. nie spełnili warunku, o którym mowa w art. 26 ust. 3 ustawy z 27 października 2017r. o finansowaniu zadań oświatowych (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 439; dalej: u.f.z.o.), co ustalono na podstawie dowodów dopuszczonych postanowieniem z 1 lipca 2024r., nr [...].

Od tej decyzji odwołanie złożył pełnomocnik Skarżącej.

SKO po ponownej analizie zebranego w sprawie materiału dowodowego utrzymało decyzję w mocy.

Odnosząc się do zarzutów Skarżącej co do wadliwego doręczenia zaskarżonej decyzji SKO ustaliło, że decyzja Starosty została doręczona Skarżącej w dniu 22 października 2024r., co zostało potwierdzone przez operatora pocztowego na druku "Potwierdzenie odbioru". Tym samym zarzut naruszenia art. 39 § 1 i § 2 k.p.a. jest nieuzasadniony. Z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że doręczanie elektroniczne było utrudnione, gdyż Starosta dostarczając dokumenty w ramach prowadzonego postępowania wyjaśniającego za pośrednictwem platformy e- puap pozyskał urzędowe poświadczenie doręczenia w którym była informacja "brak daty odbioru". Pełnomocnik Skarżącej nie potwierdzał odbioru dokumentów elektronicznych, wobec tego nie było możliwości ustalenia daty odbioru. Wobec tego Starosta przesłał pełnomocnikowi Skarżącej (zgodnie z przepisem art. 39 § 3 pkt 1 k.p.a.) przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt. 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640). Pełnomocnik Skarżącej pismem z dnia 6 listopada 2024 r. za pomocą operatora pocztowego wniósł o uzupełnienie decyzji co do rozstrzygnięcia, wobec tego sam nie zachował spójności do sposobu doręczeń korespondencji w sprawie. Dlatego SKO uznało ten zarzut za pozostający bez wpływu na rozstrzygnięcie.

Dalej SKO zwróciło uwagę, że przypadku niepublicznych szkół dla dorosłych, branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych, zgodnie z § 8 ust. 5 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 25 sierpnia 2017 r. w sprawie sposobu prowadzenia przez publiczne przedszkola, szkoły i placówki dokumentacji przebiegu nauczania, działalności wychowawczej i opiekuńczej oraz rodzajów tej dokumentacji (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 50 ze zm.; dalej r.d.p.n.) listy obecności słuchaczy na zajęciach edukacyjnych, na których słuchacze potwierdzają podpisem obecność na poszczególnych godzinach zajęć są integralną częścią dziennika lekcyjnego. Jednocześnie w przepisach r.d.p.n. nie narzucony został wzór druku list obecności. Brak jest też stosownych wytycznych w tym zakresie. Dopuszczalne jest więc posiadanie przez szkoły własnego wzoru takiego druku, ale ma on zapewniać jednoznaczne potwierdzenie udziału słuchaczy w zajęciach w danym roku szkolnym w konkretnej klasie w konkretnym semestrze w określonym przedziale czasowym. Dlatego też lista obecności powinna zawierać oznaczenie: semestru, klasy, roku szkolnego oraz przedziału czasowego (od. ..do...), ponadto powinna zawierać datę zajęć, imiona i nazwiska słuchaczy, a także kolumny z nazwami przedmiotów i czytelnymi podpisami słuchaczy, które potwierdzają ich udział na poszczególnych zajęciach. Tak więc listy obecności zawierające własnoręczne podpisy słuchaczy potwierdzające obecność na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych stanowią istotny dokument w procedurze ubiegania się o dotację z budżetu właściwej jednostki samorządu terytorialnego. SKO wskazało także na § 10 ust. 19-13 Rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID- 19 (Dz. U. z 2020 r. poz. 493 zpóźn. zm.).

SKO podkreśliło, że jeżeli podpis złożony przez słuchacza Szkoły na przedstawionej przez Skarżącą w trakcie postępowania administracyjnego liście obecności nie był czytelny, to zasadnie Starosta uznawał, że nie spełnia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. Jeśli podpisu nie można zweryfikować w zakresie jego pochodzenia od ucznia oznacza to, że szkoła nie wykazała faktu jego uczestnictwa w co najmniej 50% zajęć i dotacja nie przysługiwała na tego ucznia, co z kolei wiąże się z obowiązkiem zwrotu tej części dotacji na podstawie art. 252 ustawy o finansach publicznych.

Błędne są przy tym twierdzenia Skarżącej o braku możliwości zakwestionowania ustaleń poczynionych przez kontrolujących, podczas gdy w trakcie kontroli oraz po jej zakończeniu miała taką możliwość i skorzystała z prawa do odniesienia się co do ustaleń kontrolujących.

Ponadto Starosta wyjaśnił Skarżącej zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwieniu sprawy, aby w ten sposób w miarę możności doprowadzić do wykonania przez nią decyzji, tym samym zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a SKO także uznało za bezzasadny.

Nie został stwierdzony przez SKO zarzut naruszenia art. 10 § 1 k.p.a. Starosta zawiadomił pełnomocnika Skarżącej o zakończeniu postępowania w sprawie i poinformował o możliwości w terminie 7 dni od dnia doręczenia pisma zapoznania się z aktami sprawy i wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału. Pełnomocnik Skarżącej często nie potwierdzał odbioru dokumentów w sposób udowadniany, co nie znaczy że pozbawiony był informacji w nim zawartych. Wobec tego zarzut naruszenia art. 7 art. 10 § 1 i 11 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania w sprawie w sposób naruszający zasadę pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa, zasadę udzielania informacji, zasadę wysłuchania strony oraz zasadę wyjaśniania zasadności przesłanek jest nieuzasadniony.

Następnym zarzutem pełnomocnika Skarżącej była nieprawidłowość dokonanej przez Starosty oceny wykorzystania dotacji niezgodnie z przeznaczeniem. Tymczasem dotacja, o której mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-3la i art. 32, może być wykorzystana wyłącznie na pokrycie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona niezależnie od tego, którego roku dotyczą te zadania. Przepis ten wprowadza tzw. kasową metodę rozliczania dotacji, co oznacza iż decydujące dla daty klasyfikacji danego wydatku jest data faktycznego poniesienia. Skarżąca rozliczyła wydatki wskazane przez Starostę jako niezgodne z przeznaczeniem dotacji, gdyż faktyczną datą ich poniesienia był rok 2022, nie zaś 2020. Dotacje, o których mowa w art. 15-21, art. 25, art. 26, art. 28-30 i art. 32 u.f.z.o. są przeznaczone na dofinansowanie realizacji zadań m.in. szkół i mogą być wykorzystane wyłącznie na pokrycie wydatków bieżących. Jednocześnie w art. 35 ust. 3 u.fz.o. ustawodawca przewidział, iż beneficjenci tego rodzaju środków są władni spożytkować je jedynie na sfinansowanie wydatków związanych z realizacją zadań określonych w art. 35 ust. 1, poniesionych w roku budżetowym, na który dotacja została udzielona. Tym samym powiązane zostało finansowanie wydatku bieżącego z dotacji z rokiem budżetowym, na który to wsparcie finansowe zostaje przekazane. Wobec tego SKO uznało, że koszty wydatków przypadających na 2020r., odnoszące się do kwot zobowiązań roku 2020 — zakupu wyposażenia z terminem płatności w 2020 roku nie mieszczą się w pojęciu wydatków bieżących, które obejmuje dotacja z 2022 r. Ponadto każdy wydatek powinien być udokumentowany - z duplikatów faktur tj. załączników nr 27 do protokołu kontroli [...] nie wynika, że wystawca zastosował metodę kasową.

SKO nie zgodziło się również z zarzutem naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 252 ust. 1 pkt 2 i ust.5 pkt 6 u.f.p poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości, w sytuacji, w której odwołująca wypełniła wszystkie przesłanki określone w ustawie do otrzymania dotacji oświatowej na słuchaczy szkoły. Przedmiotem decyzji jest określenie wysokości dotacji pobranej w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022 r. w nadmiernej wysokości dla Szkoły. Zgodnie z obowiązującym w ówczesnym okresie przepisem prawa tj. art. 26 ust. 3 ustawy z dnia 27 października 2017 r. o finansowaniu zadań oświatowych, dowodem uczestnictwa w zajęciach są listy obecności, na których obecność potwierdzana jest własnoręcznym, czytelnymi podpisami. Tak więc listy obecności zawierające własnoręczne podpisy słuchaczy potwierdzające obecność na poszczególnych obowiązkowych zajęciach edukacyjnych stanowią istotny dokument w procedurze ubiegania się, a następnie rozliczania otrzymanej dotacji.

Z kolei kKwestię odsetek reguluje przepis art. 252 ust. 6 pkt 2 ustawy z 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2025r. poz. 1483; dalej: u.f.p. Dotacja pobrana w nadmiernej wysokości, podlega zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania tejże dotacji w nadmiernej wysokości. Stwierdzenie pobrania dotacji w nadmiernej wysokości jest tożsame z obowiązkiem zwrotu dotacji. W decyzji [...] z 23.10.2024 r. wskazano jako datę stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości datę 23 października 2024r. Zgodnie z przepisami odsetki winny być naliczane od dnia następującego po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości. Chybionym jest zatem zarzut pełnomocnika Skarżącej co do wskazania nieprawidłowej daty zwrotu dotacji oraz nieprawidłowego sposobu naliczania odsetek od dotacji podlegających zwrotowi tj. od dnia następującego po upływie 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, który SKO określiło na 23 października 2024 r. a nie po upływie 15 dni od stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, co powinno być równoznaczne z terminem 15 dni od daty doręczenia decyzji.

Badanie dowodów wykazało, że dotacja została pobrana przez Skarżącą na 1454 słuchaczy Szkoły w kwocie 174 979,68 zł (165 560,75 + 9 418,93 = 174 979,68 zł). Jednocześnie dotacja została zawyżona o 369 słuchaczy (36+15+31+23+21+23+23+23+37+40+52+45=369). W rezultacie środki publiczne pobrane przez Skarżącą są wyższe o 44 563,49 zł niż należne.

W 2022 r. Starosta, działając na podstawie art. 26 u.f.z.o. ust. 5 realizując wniosek Skarżącej jako organu prowadzącego Szkołę z dnia 19 maja 2022 r. oraz z dnia 30 listopada 2022 roku przekazał jednorazową dotację w łącznej kwocie 59 447,64 zł na 23 słuchaczy Szkoły, którzy uzyskali dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Skarżąca nie przedstawiła dokumentów źródłowych na podstawie których rozliczyła środki finansowe z dotacji dla Szkoły. Dotyczy to:

1.dokumentu nr [...] na kwotę 717,00 zł z tego 1,52 zł wykazanej w pkt 336 rozliczenia —tytułem wydatku z dnia 4 marca 2022 - [...] na artykuły dydaktyczne,

2.dokumentu nr [...] na kwotę 54,30 zł z tego z dotacji w kwocie 0,14 zł wykazanej w pkt 342 rozliczenia — tytułem wydatku z dnia 30 marca 2022 - [...] na artykuły dydaktyczne,

3. dokumentu nr [...] na kwotę 146,00 zł z tego z dotacji w kwocie 0,41 zł wykazanego pkt 415 rozliczenia — tytułem wydatku z dnia 15 listopada 2022 - [...] na artykuły dydaktyczne,

4. dokumentu nr [...] na kwotę 1372,30 zł z tego z dotacji w kwocie 4,01 zł wykazanego pkt 433 rozliczenia — tytułem wydatku z dnia 23 grudnia 2022 - [...] na artykuły dydaktyczne. Brak dokumentu źródłowego uniemożliwia określenie przedmiotu transakcji i tym samym przeznaczenia dotacji, co w konsekwencji uniemożliwia potwierdzenie zgodności wydatku z celem dotacji określonym w art. 35 u.fz.o.

Brak odpowiednich dowodów gromadzonych na etapie wydatkowania dotacji stanowią przyczynę uznania przez organ dotujący, że przyznane środki nie zostały wydatkowane na cele tej dotacji, tj. stanowią dotację wydatkowaną niezgodnie z przeznaczeniem.

Nadto Starosta słusznie zakwestionował dokonanie wydatków z dotacji na 2022 rok na podstawie:

1. duplikatu faktury przez E. Sp. z o.o. Sp. komandytowa z L. wydrukowanego w dniu 24 marca 2022r. Faktury nr [...] z dnia 12 maja 2020r. na której określono termin płatności 26 maja 2020r. zapłaconej w dniu 6 maja 2022 r. tytułem modem LTE, wydatkiem obciążono dotację Szkoły Policealnej O. w wysokości 277,91 zł,

2.duplikatu faktury przez E. Sp. z o.o. Sp. komandytowa z L. wydrukowanego w dniu 24 marca 2022r. Faktury nr [...] z dnia 23.09.2020 r. na której określono termin płatności 7 października 2020r., zapłaconej w dniu 6 maja 2022r. tytułem zakupu laptopa i oprogramowania, wydatkiem obciążono dotację Szkoły Policealnej C. w wysokości 6,04 zł,

3.duplikatu faktury przez E.Sp. z o.o. Sp. komandytowa z L. wydrukowanego w dniu 24 marca 2022r. Faktury nr [...] z dnia 23 września 2020r. na której określono termin płatności 7 października 2020r. zapłaconej w dniu 6 maja 2022 r. tytułem zakupu laptopa i oprogramowania, wydatkiem obciążono dotację Szkoły Policealnej C. w wysokości 60,04 zł,

4.duplikatu falctury przez E. Sp. z o.o. Sp. komandytowa z L. wydrukowanego w dniu 24 marca 2022r. Faktury nr [...] z dnia 28 września 2020r. na której określono termin płatności 12 października zapłaconej w dniu 6 maja 2022r. tytułem zakupu notebooka i oprogramowania, wydatkiem obciążono dotację Szkoły Policealnej C. w wysokości 7,35 zł,

5.duplikatu faktury przez E. Sp. z o.o. Sp. komandytowa z L. wydrukowanego w dniu 24 marca 2022r. Faktury nr [...] z dnia 28 września 2020r. na której określono termin płatności 12 października 2020r. zapłaconej w dniu 6 maja 2022r. tytułem zakupu notebooka i oprogramowania, wydatkiem obciążono dotację Szkoły Policealnej C. w wysokości 7,35 zł. Faktury zostały wystawione w 2020 roku tj. dwa lata wcześniej niż rok w którym dokonano ich zapłaty i rozliczenia z dotacji, zakwestionowane w sprawie wydatki dotyczyły zakupu laptopa i oprogramowania, zakupu notebooka i oprogramowania oraz zapłaty za modem LTE dokonanych w 2020 r. (data dostawy/wykonania usługi na fakturach to rok 2020 tj. kolejno (26 maja 2020r., 7 października 2020r., 12 października 2020r.)., zgodnie z rozliczeniem obciążono dotację Szkoły w maju 2022r.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach pełnomocnik Skarżącej zaskarżył w całości decyzję SKO, zarzucając jej naruszenie art. 26 ust. 2 i 3 u.f.z.o.) poprzez nieprawidłowe przyjęcie, iż słuchacze szkół nie spełnili wymogu uczestnictwa w 50% zajęć oraz nie potwierdzili tego faktu czytelnym podpisem, a w konsekwencji że dotacja pobrana została w nadmiernej wysokości, w sytuacji gdy dotacja na słuchaczy pobrana została w prawidłowej wysokości.

Wobec tego wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Starosty oraz zasądzenie od SKO na rzecz Spółki kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych,

W uzasadnieniu pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że jedyną podstawą do uznania przez SKO, iż dotacja została nadmiernie pobrana przez Szkołę, było subiektywne stwierdzenie "nieczytelności" podpisów niektórych słuchaczy złożonych na listach obecności. Tymczasem przyjęta przez SKO literalna wykładnia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. prowadzi do nieakceptowalnego wniosku, iż o przyznaniu dotacji decyduje nie faktyczne uczestnictwo słuchacza w zajęciach, lecz arbitralna ocena "czytelności" jego podpisu. Taka interpretacja de facto wypacza cel przepisów, których istotą jest wspieranie realizacji prawa do nauki, a nie poszukiwanie pretekstów do pozbawiania jednostek oświatowych należnych środków publicznych.

W ocenie pełnomocnika Skarżącej rozważanie, co należy rozumieć pod pojęciem "czytelności" podpisu jest bezprzedmiotowe. Jest to bowiem termin nie zdefiniowany ustawowo i brak jest jednolitej linii orzeczniczej. W tym stanie rzeczy przyjęcie przez SKO że dotacja została nadmiernie pobrana wyłącznie z powodu uznania podpisów za "nieczytelne", stanowi zastosowanie skrajnie formalistycznej i nieproporcjonalnej wykładni przepisu. Takie podejście godzi w zasady demokratycznego państwa prawa i wprost zagraża realizacji prawa do nauki - zarówno w ujęciu jednostkowym (dla słuchaczy), jak i instytucjonalnym (dla Szkoły jako jednostki realizującej zadania oświatowe). Konsekwencją uznania niektórych podpisów za "nieczytelne" i uznania części dotacji za nadmiernie pobraną, jest faktyczne pogorszenie warunków edukacji dla wszystkich słuchaczy.

Także wymóg "czytelności" podpisu w praktyce okazuje się nieproporcjonalny i niewspółmierny względem celu, któremu ma służyć, tj. potwierdzenia obecności na zajęciach.

Literalna wykładnia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. prowadzi również do niepewności prawnej - Szkoła nie ma bowiem żadnej możliwości przewidzenia, na ilu słuchaczy otrzyma dotację, aż do chwili wydania decyzji przez Organ. Brak obiektywnych kryteriów oceny podpisów skutkuje, albowiem niewiedzą, czy konkretny podpis zostanie przez organ uznany za "czytelny", czy też nie.

Wreszcie organ państwowy, wymagając od szkoły uzyskania czytelnych podpisów, nie zapewnił jej żadnych instrumentów prawnych do egzekwowania tego obowiązku wobec dorosłych słuchaczy. Szkoła nie dysponuje żadnymi środkami przymusu ani sankcjami, które mogłaby zastosować wobec osoby odmawiającej złożenia podpisu w wymaganej formie. Tym samym obarcza się szkołę odpowiedzialnością za coś, na co nie ma ona realnego wpływu. 

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymując swoje stanowisko w sprawie wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.).

Dokonując w tak zakreślonych granicach kontroli zaskarżonych decyzji Sąd uznał, że objęta wniesioną skargą decyzja SKO utrzymująca w mocy decyzję Starosty z dnia 23 października 2024r., Nr [...] w sprawie określenia wysokości dotacji pobranej nienależnie w nadmiernej wysokości oraz wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem przez Skarżącą w okresie od 1 stycznia 2022 r. do 31 grudnia 2022r. wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych odpowiada obowiązującemu prawu.

Istotą sporu w niniejszej sprawie jest to, czy orzekające w sprawie organy miały podstawę do kwestionowania podpisu słuchacza na liście obecności i w konsekwencji wobec uznania go jako "nieczytelny" zasadnie uznały dotację jako pobraną w nadmiernej wysokości.

Podstawą materialnoprawną, mającą zastosowanie w sprawie jest art. 252 ust. 5 u.f.p. Stanowi on, że zwrotowi do budżetu jednostki samorządu terytorialnego podlega ta część dotacji, która została wykorzystana niezgodnie z przeznaczeniem, nienależnie udzielona lub pobrana w nadmiernej wysokości.

Jednocześni, według art. 126 u.f.p. dotacje są to podlegające szczególnym zasadom rozliczania środki z budżetu państwa, budżetu jednostek samorządu terytorialnego oraz z państwowych funduszy celowych przeznaczone na podstawie niniejszej ustawy, odrębnych ustaw lub umów międzynarodowych, na finansowanie lub dofinansowanie realizacji zadań publicznych.

NSA w wyroku z dnia 10 listopada 2023 r., sygn. akt I GSK 1438/22 wyraził pogląd, że w kontroli wykorzystania dotacji nie można tracić z pola widzenia tego, że stanowią one środki publiczne, te zaś pozyskiwane są w głównej mierze z danin publicznych, w tym z podatków (art. 5 ust. 1 pkt 1 i art. 5 ust. 2 pkt 1 u.f.p.). Ponadto w ustawowej definicji dotacji jest mowa o środkach podlegających szczególnym zasadom rozliczania i które przeznaczone są na zadania publiczne. Powyższe oznacza więc, że dotacja nie jest przewidziana na użycie jej w dowolny sposób, lecz zarówno jej przekazanie, jak też wykorzystanie winno pozostawać w ścisłym związku z zadaniem publicznym. NSA w powyższym wyroku wskazał na treść art. 26 ust. 2 u.f.z.o., z którego wynika, że podstawą obliczenia wysokości dotacji dla niepublicznych szkół, w których nie jest realizowany obowiązek szkolny lub obowiązek nauki, jest liczba uczniów. Status ucznia w przedmiotowej szkole stanowi istotną okoliczność dla ustalenia, czy i w jakiej kwocie przysługuje dotacja oświatowa. Wysokość dotacji zależy bowiem od ustalenia, ilu jest uczniów i kto za takiego ucznia może być uznany.

Z kolei z brzmienia art. 23 ust. 3 u.f.z.o. wynika, że uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, o którym mowa w ust. 2, potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.

Przystępując do zbadania sprawy Sąd zauważa, że w sprawie o zbliżonym stanie faktycznym w tutejszym Sądzie zapadł wyrok z 20 listopada 2025 r., sygn. akt III SA/Gl 566/25. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie w pełni podziela wyrażone tam stanowisko, dlatego też posłuży się użytymi tam argumentami.

W przytoczonym wyroku Sąd wskazał, że określenie "nieczytelny napis (podpis)" nie jest terminem tak niejasnym, by wymagał specjalnych zabiegów interpretacyjnych. Jest to termin występujący w mowie potocznej, gdzie za nieczytelny zapis uważa się po prostu taki, którego nie da się odczytać, a podpis to taki, że nie można stwierdzić od kogo pochodzi. Nie trzeba oczekiwać tu specjalnie głębokich wywodów. Zresztą w wyroku WSA w Olsztynie z 13 października 2022 r., sygn. akt I SA/Ol 361/22 przedstawiona została wykładnia tego terminu. W wyroku tym Sąd stwierdził, że oczywistą intencją ustawodawcy było zaostrzenie sposobu dokumentowania obecności słuchaczy na zajęciach przez szkoły ubiegające się o dotację, tak aby nie zaistniały wątpliwości co do tożsamości osób, które według organu prowadzącego placówkę spełniły wymóg 50% frekwencji na zajęciach. Z tego też względu złożenie podpisu nieczytelnego lub w formie parafy, nawet jeżeli uczynił to własnoręcznie słuchacz, nie spełnia warunków określonych w art. 26 ust. 3 u.f.z.o. pozwalających na uznanie, że udział w zajęciach słuchacza, na którego przyznano dotację, został należycie udokumentowany. Sąd w Olsztynie zwrócił uwagę na to, że art. 26 ust. 3 u.f.z.o. został zmieniony przez art. 44 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245) zmieniającej nin. ustawę z dniem 1 stycznia 2019 r. Zmiana art. 26 ust. 3 u.f.z.o. polegała na tym, że w ust. 3 wyraz "własnoręcznymi" ustawodawca postanowił zastąpić wyrazami "własnoręcznymi, czytelnymi". Nie budzi więc wątpliwości, że uczestnictwo uczniów w obowiązkowych zajęciach edukacyjnych, począwszy od 1 stycznia 2019 r., potwierdza się na tych zajęciach ich własnoręcznymi, czytelnymi podpisami na listach obecności.

Poza tym udokumentowanie obecności słuchacza na zajęciach własnoręcznym, czytelnym podpisem nie jest wymogiem niemożliwym ani trudnym do spełnienia. Wymaga tylko staranności w prowadzeniu dokumentacji uzasadniającej właściwe użycie dotacji pochodzącej ze środków publicznych. Wprowadzenie tego warunku nastąpiło przepisem ustawowym, nie wymagającym szczególnie zawiłej wykładni, a zatem takim, który nie "zaskakuje" adresata normy prawnej, do której powinien się zastosować. Nie ma tu mowy o naruszeniu zasady proporcjonalności.

Na kwestię tę zresztą należy spojrzeć z szerszej perspektywy. Podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji stanowią przepisy u.f.p. oraz u.f.z.o. O tym zatem, czy danej szkole przysługuje dotacja przesądza okoliczność, czy dana osoba jest uczniem i czy spełnia w danym miesiącu warunek w postaci uczestnictwa w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych. W razie niespełnienia tych warunków wchodzą w grę konsekwencje z przepisu art. 252 u.f.p. i dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem lub pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, o których mowa w pkt 1 lub pkt 2. Nie jest, zdaniem Sądu, naruszeniem zasady proporcjonalności, taki stan prawny, który wymaga od beneficjenta starannego i szczegółowego rozliczenia się z dotacji pobranych z budżetu jednostki samorządu terytorialnego. Takim rozliczeniem jest udokumentowanie uczestnictwa słuchaczy w zajęciach własnoręcznym, czytelnym podpisem.

Skoro w badanej sprawie z niebudzących wątpliwości ustaleń organów wynika, że w tym przypadku 369 uczniów (wykazanych w tabeli przez Starostę), nie potwierdziło czytelnym podpisem obecności na 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych, gdyż podpisy tych uczniów są nieczytelne a więc nie spełniają wymogu określonego w art. 26 ust. 3 u.f.z.o. to nie można skutecznie zarzucić organom obydwu instancji nie tylko naruszenia przepisów postępowania poprzez błędne ustalenia, ale i naruszenia przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i zastosowanie. Nie ulega bowiem wątpliwości, że w sprawie nie został spełniony kluczowy warunek ich uczestniczenia w co najmniej 50% obowiązkowych zajęć edukacyjnych w danym miesiącu. Bezsprzecznie wykładnia art. 26 ust. 3 u.f.z.o. zmienionego przez art. 44 pkt 10 lit. b ustawy z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 2245) z dniem 1 stycznia 2019 r., prowadzi do wniosku, że potwierdzenie obecności powinno nastąpić poprzez złożenie własnoręcznego i czytelnego, tj. umożliwiającego identyfikację, podpisu. Jeśli podpisu nie można zweryfikować w zakresie pochodzenia od określonego ucznia, jak to w sposób przekonujący wykazały organy, to oznacza to, że szkoła nie wykazała faktu jego uczestnictwa w co najmniej 50% zajęć i dotacja nie przysługiwała na tego ucznia. Wiąże się to z obowiązkiem zwrotu tej części dotacji na podstawie art. 252 u.f.z.o. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. SKO jak i Starosta w sposób jasny wyjaśnili także sposób wyliczenia kwot przedmiotowej dotacji do zwrotu, który nie jest w sprawie kwestionowany.

Skarga nie mogła zatem wywrzeć zamierzonego skutku.

W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.

-----------------------

#