Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Dzbeńska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 525/14 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przywrócić termin do wniesienia skargi kasacyjnej.

Postanowieniem z dnia 3 lipca 2015 r., sygn. akt II SA/Po 525/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił wniosek A. K. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że wyrokiem z 11 grudnia 2014 r. oddalona została skarga A. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia [...] marca 2014 r.

Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został skarżącemu doręczony w dniu 30 stycznia 2015 r.

Na skutek wniosku skarżącego o przyznanie pełnomocnika z urzędu referendarz sądowy postanowieniem z 4 marca 2015 r. ustanowił dla skarżącego adwokata.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu pismem z 7 maja 2015 r. powiadomił pełnomocnika o wyznaczeniu oraz o stanie sprawy. Zawiadomienie pełnomocnik odebrał osobiście w dniu 27 maja 2015 r.

W dniu 8 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego nadał na poczcie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wraz ze skargą kasacyjną od powołanego wyroku.

We wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik potwierdził, że w dniu 27 maja 2015 r. otrzymał zawiadomienie z Sądu o wyznaczeniu go pełnomocnikiem skarżącego, tj. po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Uchybienie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej nastąpiło bez winy pełnomocnika bowiem w dniu 28 maja 2015 r. zapoznał się z aktami sprawy i w tym dniu miał realną możliwość dokonania tej czynności. Z uwagi na obciążenie obowiązkami służbowymi wykonywanymi w ramach jednoosobowej kancelarii oraz konieczność przeanalizowania sprawy na podstawie dokumentacji sądowej i akt administracyjnych nie miał możliwości sporządzenia skargi kasacyjnej przed dniem 8 czerwca 2015 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wskazał, że pełnomocnik skarżącego najpóźniej od dnia 28 maja 2015 r., tj. od zapoznania się z aktami sprawy, miał realną możliwość działania w imieniu skarżącego. Zatem 7-dniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 4 czerwca 2015 r.

W tej sytuacji Sąd I instancji uznał, że wniosek nadany w urzędzie pocztowym w dniu 8 czerwca 2015 r., został złożony po upływie 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu (art. 87 § 1 P.p.s.a.).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył A. K., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 86 § 1 P.p.s.a. i art. 87 § 1, § 2 i § 4 i art. 175 § 1 i art. 177 § 1 i art. 244 P.p.s.a. i art. 88 P.p.s.a. poprzez niezasadne nieprzywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej, w sytuacji gdy strona bez swojej winy uchybiła przepisanemu terminowi, w szczególności zaś w terminie 7 dni od zapoznania się z aktami pełnomocnik skarżącego nie był w stanie sporządzić wniosku o przywrócenie terminu wraz ze skargą kasacyjną oraz mimo, że w świetle okoliczności faktycznych i podstaw prawnych przytoczonych we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej wniosek ten zasługiwał na uwzględnienie;

2) art. 18 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez wydanie zaskarżonego postanowienia przez Sędziego WSA Elwirę Brychcy, która była z mocy ustawy wyłączona z uwagi na to, że brała udział w wydaniu wyroku z dnia 11 grudnia 2014 r. objętego skargą kasacyjną, którego dotyczy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej.

W oparciu o powyższe zarzuty wnoszący zażalenie wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonego postanowienia i przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej;

ewentualnie o:

2) uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu;

3) przyznanie pełnomocnikowi z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu;

4) przeprowadzenie dowodu z dokumentów, znajdujących się w aktach sądowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu w sprawie o sygn. akt II SA/Po 524/14, na okoliczności wskazane w uzasadnieniu niniejszego zażalenia;

5) nieobciążanie skarżącego kosztami postępowania zażaleniowego, w tym kosztami zastępstwa prawnego, z uwagi na trudną sytuację materialną oraz osobistą skarżącego w sytuacji oddalenia przez Sąd II instancji zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie zasługuje na uwzględnienie.

Podstawę do przywrócenia stronie terminu do dokonania określonej czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi stanowi art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", na mocy którego sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. Stosownie natomiast do art. 87 P.p.s.a. przywrócenie terminu uwarunkowane jest złożeniem pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu w sądzie, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (§ 1), uprawdopodobnieniem przez stronę braku winy w uchybieniu terminowi (§ 2) oraz dokonaniem przez stronę wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności, której strona nie dokonała w terminie (§ 4).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego kluczową kwestią dla rozstrzygnięcia, czy wniosek strony został złożony w sposób prawidłowy jest ustalenie czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.

Sąd I instancji w sposób prawidłowy ustalił, że termin ten rozpoczął swój bieg w chwili, gdy pełnomocnik zaznajomił się z aktami sprawy, jednakże należy mieć również na uwadze, że art. 87 § 4 P.p.s.a. jednocześnie nakłada na stronę obowiązek dokonania czynności, której nie dokonała w terminie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu czynności. Zastosowanie literalnej wykładni tego przepisu oznaczałoby, że termin do dokonania czynności, której uchybiono (w tym również sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej) przez adwokata ustanowionego z urzędu powinien zawsze zamykać się w ciągu 7 dni od daty, w której ustała przyczyna uchybienia terminu. Przyjęcie takiego założenia w praktyce prowadziłoby do ograniczenia pełnomocnikowi ustanowionemu z urzędu terminu do sporządzenia skargi kasacyjnej do 7 dni, liczonego od momentu, w którym mógł on zaznajomić się ze sprawą, co w praktyce mogłoby uniemożliwić sporządzenie prawidłowo skonstruowanej skargi kasacyjnej. Ponadto stawiałoby to w uprzywilejowanej sytuacji pełnomocników ustanowionych w drodze wyboru, którzy na sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej dysponują 30 dniami (art. 177 § 1 P.p.s.a.). W tej sytuacji należy przyjąć, że w wypadku ustanowienia adwokata (radcy prawnego) w trybie art. 244 P.p.s.a., dniem, w którym ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (art. 87 §1 P.p.s.a.), jest dzień, w którym adwokat (radca prawny) miał rzeczywistą możliwość wniesienia skargi kasacyjnej po zapoznaniu się z aktami sprawy, nie później jednak niż dzień upływu 30 dni od dnia zawiadomienia go o wyznaczeniu do występowania w sprawie.

Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, iż pełnomocnik skarżącego o ustanowieniu go pełnomocnikiem z urzędu dowiedział się w dniu 27 maja 2015 r., a wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej złożył w dniu 8 czerwca 2015 r. W tej sytuacji wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej został złożony w terminie.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 18 pkt 6 P.p.s.a. wskazać należy, że przepis ten dotyczy jedynie sytuacji, gdy w składzie rozpoznającym skargę kasacyjną w Naczelnym Sądzie Administracyjnym miałby się znaleźć sędzia, który brał udział w wydaniu zaskarżonego wyroku w instancji niższej, czyli w wojewódzkim sądzie administracyjnym. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w rozpoznawanej sprawie.

Z tych względów Sąd, na podstawie art. 197 § 1 i § 2 w zw. z art. 188 i art. 86 § 1 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.

Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż art. 209 i 210 P.p.s.a. nie mają zastosowania do kosztów postępowania zażaleniowego. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.