Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska, Sędzia WSA Łukasz Krzycki (spr.), Sędzia WSA Janusz Walawski, po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 lutego 2021 r. sprawy ze skargi A. Sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia [...] maja 2020 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy z tytułu powołania do służby przygotowawczej oddala skargę

Zaskarżonym aktem - przywołując art. 138 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2020 r., poz. 256 ze zm.), zwanej dalej "K.p.a.":

- utrzymano w mocy sentencję decyzji Szefa Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w [...] z [...] marca 2020 r., mocą której odmówiono – A. Sp. zoo., zwanej dalej "Spółką" - wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej p. M.S. – pracownikowi Spółki zwanemu dalej "Pracownikiem" - z tytułu powołania do służby przygotowawczej (pkt 1),

- uchylono powyższą decyzję w pozostałym zakresie, zastępując jej uzasadnienie zawartym w nowym orzeczeniu.

W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia przywołano następujące okoliczności faktyczne i prawne uwarunkowania sprawy:

- decyzją z [...] marca 2020 r. odmówiono Spółce zrekompensowania wypłaconej Pracownikowi odprawy z tytułu powołania go do pełnienia służby przygotowawczej,

- wobec skutecznego wniesienia odwołania przez Spółkę sprawa jest rozpatrywana ponownie,

- uzasadniając decyzję organ I. instancji naruszył art. 8 K.p.a.; uzasadnienie nie jest bowiem spójne z treścią przywołanych przepisów i z prawidłowym rozstrzygnięciem - zawartym w sentencji decyzji; dlatego – rozpoznając odwołanie - należało utrzymać w mocy sentencję kwestionowanego orzeczenia oraz uchylić jego błędne uzasadnienie i sformułować nowe,

- wbrew zarzutom odwołania, nie naruszono art. 77 § 1 i art. 7 w zw. z art. 8 K.p.a. w sposób opisany przez Pracodawcę; wobec wymagań tych regulacji nie doszło do zaniechania działań, ale ich nadmiaru; nie zachodziła bowiem potrzeba zbierania i rozpatrywania "całego materiału dowodowego", gdyż był on zgromadzony - przedłożony razem z wnioskiem; wystąpienie o potwierdzenie pełnienia służby przygotowawczej przez Pracownika, było działaniem sprawdzającym informacje podane przez pracodawcę we wniosku; nie zachodziła jednak konieczność wzywania pracodawcy, w ramach uzupełnienia braków formalnych, do przedłożenia dokumentów, potwierdzających poniesione koszty; należało przeprowadzić postępowanie sprawdzające, ale tylko w zakresie braku wpisu we wniosku, dotyczącego rodzaju czynnej służby wojskowej; niewątpliwie jednak trzeba było przeanalizować przepisy, dotyczące służby przygotowawczej, obowiązku wypłaty odprawy i okoliczności uzasadniających jej rekompensatę pracodawcy - wywieść z nich logiczne (spójne) wnioski,

- odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 134a ust. 1, 5 i 7, w zw. z art. 125, ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2019 r. poz. 1541, ze zm.), zwanej dalej "ustawą o obowiązku obrony", wskazano: w razie zatrudniania pracownika, powołanego do służby przygotowawczej, z przepisów tych nie wynikają:

- obowiązek dla pracodawcy wypłacenia odprawy, jak również

- jego uprawnienie do uzyskania rekompensaty wypłaconej odprawy; art. 134a ust. 7 stanowi materialną podstawę odmowy wypłaty świadczenia lub ustalenia kwoty niższej niż wskazana we wniosku pracodawcy,

- Spółka przywołała art. 133 ustawy o obowiązku obrony; stanowi on: "Żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-132"; wobec jego treści uznała: "Oznacza to, że art. 125 ustawy ma zastosowanie w takim samym zakresie do pracownika powołanego do służby przygotowawczej na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do służby, jak i do pracownika, który ochotniczo zgłosił się do odbycia zasadniczej służby wojskowej zgodnie z art. 83 ust. 1 lub 2 ustawy"; przywołując art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o obowiązku obrony, który organ I. instancji prawidłowo zastosował, jednak Spółka błędnie go zinterpretowała podsumowując: "[...] literalne brzmienie przepisu art. 134a ustawy [...] jest wynikiem omyłki ustawodawcy a nie celowego działania"; Spółka przywołała orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2019 r. (sygn. akt II SA/Wa 579/18 – dostępny na stronie internetowej orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo/query - w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, zwanej dalej "CBOSA"); dotyczy ono jednak pełnienia terytorialne służby wojskowej i jest jednym z wielu wyroków dotyczących rekompensaty odprawy dla pracodawcy zatrudniającego żołnierza obrony terytorialnej (dalej jako "żołnierza OT"); orzeczenia te nie mają znaczenia w niniejszej sprawie; w analogicznych sprawach natomiast - jak niniejsza - zapadły wyroki którymi oddalono skargi pracodawców na rozstrzygnięcia odmawiające im rekompensaty wypłaconej odprawy na rzecz pracownika, powołanego do służby przygotowawczej (tak orzeczenia WSA o sygn. akt II SA/Wa 1524/18 oraz 1657/19 – dostępne w CBOSA),

- oceny zasadności żądania jednostki należy dokonywać wyłącznie w formach procesowych; żądanie wszczęcia postępowania administracyjnego wymaga albo nadania sprawie biegu, albo wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania - w przypadku ustalenia, że występujący z żądaniem podmiot nie ma legitymacji w tym zakresie, czy też istnieją inne, uzasadnione przyczyny uniemożliwiające wszczęcie postępowania; organ jest zatem zobowiązany przeprowadzić wstępną analizę wniosku, czy nie zachodzą okoliczności uniemożliwiające merytoryczne rozpoznanie wniosku - określone w art. 61a K.p.a.; z treści tego przepisu wynika, że samo złożenie żądania wszczęcia postępowania w danej sprawie nie powoduje automatycznego skutku jego wszczęcia; w art. 61a § 1 K.p.a. wprowadzono dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego - podmiotową i przedmiotową; pierwsza z nich wystąpi gdy żądanie pochodzi od osoby niebędącej stroną postępowania - która nie ma legitymacji materialnej - w rozumieniu art. 28 K.p.a. do złożenia wniosku (przesłanka podmiotowa); przyznanie jednostce statusu strony reguluje art. 28 K.p.a.; stanowi: "stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek."; jednostka ma zatem status strony, jeżeli w sprawie ma interes prawny lub obowiązek prawny; wyznaczone w art. 28 K.p.a. przesłanki wymagają wyprowadzenia w oparciu o przepisy prawa materialnego, które są podstawą materialno prawną rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy w kwestii ustalenia zakresu podmiotów, którym przysługuje interes prawny (tak wyrok NSA o sygn. akt II OSK 2395/18 – dostępny w CBOSA); problem istnienia interesu prawnego oznacza występowanie związku między sferą indywidualnych praw i obowiązków określonego podmiotu a sprawą administracyjną, w której może nastąpić konkretyzacja tych uprawnień i obowiązków; stroną jest więc podmiot, który swoje żądanie opiera na konkretnej normie prawa materialnego, którą można wskazać jako podstawę interesu prawnego; organ I. instancji przystąpił jednak do merytorycznego rozpoznania sprawy, nie oceniając występowania przesłanek z art. 61a § 1 K.p.a.; z kolei Spółka nie oparła żądania na konkretnej normie prawa materialnego; porównując uzasadnienia jego decyzji i odwołania Spółki można zauważyć, że w obydwu dokumentach wyeksponowano problem "nieposiadania przez pracownika statusu żołnierza rezerwy"; jest on jednak bez znaczenia w kontekście uprawnienia do rekompensaty wypłaconej odprawy z powodu powołania pracownika do służby przygotowawczej,

- w odniesieniu do tej służby rozdział 4a ustawy o obowiązku obrony pn. "Służba przygotowawcza" wprowadzono art. 1 pkt 56 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o zmianie ustawy o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 161, poz. 1278); z kolei art. 1 pkt 73 tej ustawy wprowadzono art. 134a ustawy o obowiązku obrony; nie przewidziano tam rekompensaty odprawy wypłaconej pracownikowi przez pracodawcę na podstawie art. 133 ustawy o obowiązku obrony, wprowadzonego ustawą zmieniającą; z art. 125 wynika bowiem, że do wypłaty odprawy zobowiązano tylko tego pracodawcę, którego pracownik jest powołany do:

- zasadniczej służby wojskowej,

- okresowej służby wojskowe lub

- terytorialnej służby wojskowej;

dotyczy to więc trzech rodzajów czynnej służby wojskowej - spośród siedmiu, wymienionych w art. 59 ust. 1 ustawy o obowiązku obrony; dodatkowo obowiązek wypłaty odprawy konkretyzuje się jedynie w sytuacji powołania do powyższych rodzajów służb wojskowych po raz pierwszy,

- z kolei – w myśl art. 134a ust. 1 ustawy o obowiązku obrony - "świadczenie pieniężne" przysługuje "pracodawcy zatrudniającemu pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT (...) za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza"; z art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o obowiązku obrony wynika, że przesłanki do rekompensaty wypłaconej odprawy są natury:

- podmiotowej – dotyczy pracodawcy zatrudniającego pracownika będącego żołnierzem rezerwy posiadający nadany przydział kryzysowy lub żołnierza OT

- czasowo okresowej - za okres odbywania, pełnienia

- przedmiotowej – za odbywanie ćwiczeń wojskowych, pełnienie okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie,

- biorąc pod uwagę te przesłanki - służące do ustalenia kręgu adresatów normy art. 134a ust. 1 a więc pracodawców, uprawnionych do rekompensaty kosztów wypłaconej odprawy - już na etapie wstępnego badania formalnego - w celu ustalenia możliwości wszczęcia postępowania administracyjnego - należało ustalić, że Spółka jest albo nie jest stroną postępowania o rekompensatę z art. 134a ust. 1 i 2; stroną postępowania jest każdy czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek; jak podniesiono powyżej, przywołany interes prawny lub obowiązek musi wynikać ze stosownych przepisów prawa materialnego; wobec treści art. 134a ust. 1 i 2, w zw. z art. 125 nie można uznać pracodawcy, zatrudniającego osobę powołaną do pełnienia służby przygotowawczej, za stronę postępowania o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy; nie zmienia tego wniosku brzmienie art. 133 ustawy o obowiązku obrony; przepisy dotyczące świadczeń dla pracodawców - rekompensaty kosztów zatrudnienia nowego pracownika albo powierzenia zastępstwa innemu pracownikowi lub wypłaconej odprawy (art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o obowiązku obrony) nie stanowią podstawy do otrzymania rekompensaty pieniężnej za ewentualnie wypłaconą odprawę przez pracodawcę, zatrudniającego osobę powołaną do służby przygotowawczej; jej pełnienie bowiem nie wyczerpuje przesłanek z art. 134a ust. 1 i 2 - nie dotyczy okresu odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie,

- zgodnie z art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy o obowiązku obrony, służba przygotowawcza jest jednym z siedmiu rodzajów czynnej służby wojskowej; z art. 98b-e ustawy o obowiązku obrony wynika jednakże, że służba przygotowawcza jest związana z kształceniem w szkołach wojskowych (w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich) i ośrodkach szkolenia, ewentualnie również w jednostkach wojskowych a kończy się egzaminem; nie występują zatem przesłanki wskazane art. 134a ust. 1 w zw. z ust. 2 ustawy o obowiązku obrony; określają one podmioty uprawnione do rekompensaty odprawy; dlatego nie ma podstaw materialnych do rekompensowania Spółce odprawy, wypłaconej na rzecz żołnierza powołanego do służby przygotowawczej; brak jest zatem interesu prawnego, rozumianego jako związek między sferą indywidualnych praw i obowiązków podmiotu; art. 125 ustawy o obowiązku obrony nie zobowiązuje do wypłaty odprawy z tytułu powołania do służby przygotowawczej, zaś art. 134a ust. 1 i 2 tego aktu nie uprawnia pracodawcy do uzyskania rekompensaty wypłaconej odprawy; dlatego ewentualnie wypłatę odprawy przez Spółkę należy ocenić, jako dobrowolną, nie zaś wynikającą z obowiązku, ustanowionego art. 125; w niniejszej sprawie brak zatem przesłanek dla uznania prawa pracodawcy - zatrudniającego osobę powołaną do służby przygotowawczej - do uzyskania rekompensaty,

- odnotowano, że Spółka mogłaby mieć obowiązek wypłacenia pracownikowi odprawy po służbie przygotowawczej, niepodlegającej rekompensacie, w razie zakończenia z nią stosunku pracy; wynikałby on jednak z przepisów prawa pracy, a nie z ustawy o obowiązku obrony; dodatkowo nie ma w aktach dowodu faktycznej wypłaty odprawy do rąk albo na konto pracownika,

- reasumując - obowiązek wypłaty odprawy aktualizuje się w związku z powołaniem pracownika do pełnienia zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej, w razie pierwszego powołania do tej samej służby; uprawnienie do rekompensaty pozostaje jednak w związku z okresem odbycia ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej; zatrudniający żołnierza powołanego do służby przygotowawczej pracodawca nie ma obowiązku wypłaty dwutygodniowej odprawy, na podstawie art. 125 ustawy o obowiązku obrony; nie spełnia również przesłanek z art. 134a ustawy o obowiązku obrony, aby przypisać mu przymiot strony postępowania w myśl tego przepisu; nie ma bowiem relacji między sytuacją faktyczną danego podmiotu a prawem (sytuacją prawną danego podmiotu), z którą prawo materialne łączy obowiązek konkretyzacji normy - w postaci wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie rekompensaty wypłaconej odprawy.

W skardze sformułowano zarzuty naruszenia przepisów prawa:

- materialnego:

- art. 28, 29 oraz 61a K.p.a., w zw. z art. 134a ust. 1 i 2 ustawy o obowiązku obrony, poprzez nieuzasadnione i bezpodstawne odmówienie przyznania Spółce statusu strony w niniejszym postępowaniu, w związku z ubieganiem się o rekompensatę kosztów wypłaconej odprawy dla pracownika powołanego do służby przygotowawczej;

- art. 134a ust. 1, 5, 7, w zw. z art. 133 i 125, ustawy o obowiązku obrony, poprzez niezasadne uznanie, że zatrudniający osobę powołaną do służby przygotowawczej pracodawca nie był obowiązany do wypłaty odprawy, o której mowa w art. 125 ustawy o obowiązku obrony ani też nie przysługuje mu rekompensata kosztów odprawy; w konsekwencji bezzasadne orzeczono o odmowie rekompensaty kosztów poniesionej odprawy,

- postępowania:

art. 7a § 1 K.p.a., poprzez jego niezastosowanie; w konsekwencji pominięto istnienia wątpliwości, co do treści norm prawnej i przyjęto wykładnię niekorzystną dla strony, uznano bowiem, że rekompensata wypłaconej odprawy przysługuje wyłącznie pracodawcy. zatrudniającemu żołnierza rezerwy:

- art. 8 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a., poprzez niewyczerpujące i tendencyjne rozpatrzenie materiału dowodowego;

- art. 7 zw. z art. 8 K.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich czynności, niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego, przy uwzględnieniu interesu społecznego i słusznego interesu Spółki; naruszono przez to zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.

Zarzucono również nieważność zaskarżonej decyzji wobec rażącego naruszenia prawa, w myśl art. 156 § 1 ust. 2 K.p.a. upatrywanego w uchybieniu zasadzie dwuinstancyjności, wynikającej z art. 15 K.p.a. Organ odwoławczy wydał bowiem decyzję na innej podstawie prawnej oraz przywołując inną - aniżeli wskazana w orzeczeniu wydanym w I. instancji - przyczynę materialnoprawną odmowy wypłaty świadczenia, rekompensującego wypłaconą odprawę przez pracodawcę, zatrudniającego osobę powołaną do służby przygotowawczej.

W uzasadnieniu skargi szeroko rozwinięto powyższe zarzuty, W szczególności sformułowano szeroką argumentację przeciw stanowisko organu, jakoby pracodawca nie był obowiązany do wypłaty odprawy osobie powołanej do służby przygotowawczej - w myśl art. 125 wobec treści art. 133 ustawy o obowiązku obrony. Przytoczono w tym zakresie odmienne stanowiska innych organów – także ze struktury administracji wojskowej. Zdaniem Spółki, wobec faktycznego obowiązku pracodawcy wypłaty odprawy dla osób powołanych do służby przygotowawczej, brak prawa do rekompensaty wypłaconego im świadczenia - przy możliwości otrzymania zwrotu takich wydatków w przypadku powołania zatrudnionych żołnierzy rezerwy oraz obrony terytorialnej - stanowi niedopuszczalne naruszenie zasady równości wobec prawa. Należy ją wyeliminować, stosując właściwej wykładni przepisów - jak to przyjęto w judykaturze w kwestii prawa wypłaty rekompensaty za odprawy dla osób powołanych do służby, jako żołnierze OT.

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację.

Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym wobec treści § 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 października 2020 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii (Dz.U. poz. 1758, ze zm.), § 4 zarządzenia nr 21 Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 października 2020 r. w sprawie wdrożenia w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażeniem wirusem SARS-CoV-2 ustalonych w zarządzeniu nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. oraz § 1 pkt 2 i § 3 zarządzenia nr 39 Prezesa Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 października 2020 r. w sprawie odwołania rozpraw oraz wdrożenia w Naczelnym Sądzie Administracyjnym działań profilaktycznych służących przeciwdziałaniu potencjalnemu zagrożeniu zakażenia wirusem SARS-CoV-2 w związku z objęciem Miasta Stołecznego Warszawy obszarem czerwonym – tak zarządzenie k. 55 akt sądowych.

Sąd zważył, co następuje:

Skargę oddalono, gdyż zaskarżona decyzja nie narusza prawa, w zakresie uzasadniającym jej wyeliminowania z obrotu prawnego

Trafne jest stanowisko organu administracji, prezentowane w zaskarżonym akcie, co do istotnych uwarunkowań formalnych i faktycznych sprawy, gdy chodzi o niesporny w sprawie fakt odbywania przez Pracownika Spółki służby przygotowawczej oraz braku podstaw do wypłaty rekompensaty z tytułu wypłacenia odprawy wobec treści art. 134a ust. 1 ustawy o obowiązku obrony. Organ sformułował w danym zakresie trafną argumentację konstatując, że przesłanki wypłaty świadczenia dla pracodawców - zakreślone treścią art. 134a - nie dotyczą przypadków, gdy dana osoba odbywa służbę przygotowawczą. Przytoczono treść stosownych regulacji i trafnie wskazano, dlaczego nie dotyczą one przypadku wypłaty odprawy dokonanej przez Spółkę. Powołano w danym zakresie także poglądy judykatury. Wobec uprzedniego szczegółowego zreferowania, powtarzanie argumentacji organu w tym zakresie byłoby zbędne. Sąd uznaje ją za własną.

Odnosząc się do zarzutów skargi należy wskazać, co następuje.

Po pierwsze wymaga podkreślenia, że - z pozwoli prawodawcy - w art. 134a ustawy o obowiązku obrony wskazano autonomiczne – nie przez odesłanie do innych regulacji danej ustawy - przesłanki uzyskiwania przez pracodawców świadczenia stanowiącego zwrot kosztów, ponoszonych wobec spełnienia przez ich pracowników różnych rodzajów służby wojskowej. Kazuistycznie wskazano mianowicie, w przypadku których rodzajów służby dane świadczenie - stanowiące rekompensatę poniesionych kosztów – przysługuje. Określono także zakres danego świadczenia ale w rozpoznawanej sprawie jest to bez znaczenia. W takiej sytuacji nie jest istotne, czy w istocie Pracownik Spółki był uprawniony - z mocy art. 125 ustawy o obowiązku obrony - do otrzymanie odprawy od pracodawcy. Nie ma to bowiem znaczenia dla spornego uprawnienia Spółki. W ustawie o obowiązku obrony nie wyrażono wszak generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców, ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony Rzeczpospolitej Polskiej. W takiej sytuacji wypowiedzi organu - w uzasadnieniu zaskarżonego aktu - gdzie wywodzono brak obowiązku wypłaty odprawy przez Spółkę, wykraczały w ogóle poza meritum sprawy. Zamieszczając je uchybiono więc wymaganiu właściwego uzasadnienia, które powinno wskazywać wyłącznie przesłanki, jakie decydują o wydaniu określonego orzeczenia (tak: art. 107 § 3, w zw. z art. 8 § 1 i art. 11, K.p.a.). Naruszenie przepisów postępowania w danym zakresie nie mogło mieć jednak istotnego wpływu na wynik sprawy a więc nie może być przesłanką uchylenia zaskarżonego aktu. Wynika to przy rozumowaniu a contrario z treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.).

Nie do zaakceptowania jest z kolei koncepcja Spółki, aby jednoznaczną w brzmieniu normę, zakreślającą kiedy pracodawcom przysługuje określone świadczenie, wykładać rozszerzająco. Bezzasadne jest tu przywoływanie analogii do sytuacji, gdy w judykaturze przyjęto zasadność wypłaty rekompensaty wobec odprawy dla żołnierzy powołanych do terytorialnej służby wojskowej. W tamtym przypadku, wywodzono bowiem wewnętrzną niespójność konkretnych regulacji, przy ich odczytaniu wyłącznie wedle reguł językowo-logicznych. Konieczne było ich wyłożenie przy zastosowaniu innych reguł, z uwzględnieniem ogólnych zasad wyrażonych przez samego prawodawcę w art. 134a ust. 1 ustawy o obowiązku obrony. Przedmiotowy przypadek nie jest - wbrew twierdzeniom Spółki - podobny. Jak bowiem wcześniej wskazano, prawodawca nie ustanowił zasady rekompensowanie ze środków publicznych wszelkich nakładów, jakie ponoszą obywatele - w tym pracodawcy - w ramach realizacji powszechnego obowiązku obrony. W takiej sytuacji powinność wypłaty odprawy dla osoby odbywającej służbę przygotowawczą, – jeśli istnieje (jest to między stronami sporne) - nie może być rozumiany za wystarczającą podstawę do wyłożenia treści przepisu, jako nakazującego rekompensowanie ponoszonych w związku z tym przez pracodawców kosztów - z pominięciem jednoznacznego brzmienia określonej normy. Inaczej mówiąc, w rozpoznawanym przypadku brak przesłanek dla przyjęcia, że wolą prawodawcy było zrekompensowanie także kosztów odprawy dla żołnierzy służby przygotowawczej. Nie dał temu żadnego wyrazu, choćby konstruując przepis, który może być wykładany w różny sposób. Poza granicami rozpatrywanej obecnie przez Sąd sprawy jest z kolei, czy przyjęte ustawowo rozwiązania - odzwierciedlone jednoznacznym brzmieniem przepisu - są racjonalne - nie prowadzą do naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa. Dla oceny zgodności regulacje ustawowych z ogólnymi regułami konstytucyjnymi, właściwym jest w polskim porządku prawnym Trybunał Konstytucyjny - tak art. 188 pkt 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.).

Reasumując organ zasadnie utrzymało w mocy decyzję o odmowie wypłaty na rzecz Spółki świadczenia, stanowiącego rekompensatę wypłaty przez nią jej Pracownikowi odprawy.

Chybione są w tym świetle zarzuty Spółki dotyczące naruszenie przepisów postępowania w zakresie obowiązku właściwego wyjaśnienia sprawy. Żadne istotne elementy jej stanu faktycznego nie są sporne. Nie naruszono też przepisu prawa materialnego zakreślającego, kiedy świadczenie obejmujące rekompensatę odprawy może być wypłacane na rzecz pracodawców (reguły art. 134a ustawy o obowiązku obrony). Przy tym - powołany w skardze - art. 133 ustawy o obowiązku obrony nie znajdzie w sprawie zastosowania, gdyż dotyczy on wyłącznie uprawnień pełniących służbę przygotowawczą żołnierzy oraz ich rodzin nie zaś ich pracodawców.

W sprawie nie znajdzie też zastosowania – mająca w istocie charakter materialnoprawny, choć zamieszczona w akcie procesowym - reguła art. 7a § 1 K.p.a. Odnosi się ona bowiem wyłącznie do orzekania w przedmiocie nałożenie obowiązku bądź ograniczenie lub odebrania uprawnienia. W rozpoznawanej sprawie orzeczenie dotyczy zaś odmowy potwierdzenia określonego przywileju - możliwości uzyskania rekompensaty świadczenia, ponoszonego na podstawie przepisów o powszechnym obowiązku obrony (wypłaty odprawy).

Skarżona decyzja nie jest też dotknięta wadą nieważności. Organ odwoławczy rozpoznawał sprawę w tych samych granicach względem orzeczenia wydanego w I. instancji zaś przesłankę orzekania stanowiły te same normy materialnoprawne. Nie uchybiono wobec tego regułom dwuinstancyjności postępowania - tym bardziej rażąco.

Wprawdzie skarżony akt jest w częściowo wadliwy, uchybienia jednak nie są tego rodzaju, aby niezbędny było jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.

Błędne - nieznane praktyce orzecznictwa administracyjnego - jest zamieszczenie w sentencji orzeczenia organu odwoławczego odrębnego rozstrzygnięciu o uchyleniu uzasadnienia sformułowanego w decyzji pierwszoinstancyjnej. Ewentualna nieprawidłowości w tym uzasadnieniu powinny być korygowana poprzez wskazanie w stanowisku organu odwoławczego, że określone twierdzenia były wadliwe. Błędne w danym zakresie sformułowanie sentencji zaskarżonej decyzji (zamieszczenie pkt 2) nie budzi jednak wątpliwości, co do jest skutków prawnych. Uchybienie więc treści art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. (zbędne orzekanie w przedmiocie uchylenia uzasadnienia orzeczenia pierwszoinstancyjnego) nie ma istotnego znaczenie dla wyniku sprawy.

Trzeba również odnotować, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie jest w pełni spójne z treścią rozstrzygnięcia, w kontekście powoływanych uwarunkowań procesowych sprawy. Otóż organ wywodzi wpierw, że Spółka nie miała zdolności do skutecznego zainicjowania postępowania w przedmiocie realizacji żądania wypłaty świadczenia, stanowiącego rekompensatę wypłaconej odprawy (w danym zakresie także szerokie wywody o charakterze teoretycznym), a następnie utrzymuje w mocy orzeczenie merytoryczne w przedmiocie rozpatrzenie danego żądania. W świetle stanowiska organu odwoławczego, logicznym byłoby natomiast uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowanie przed organem I. instancji – jako wszczętego bezzasadnie.

Trzeba przy tym zauważyć, że - gdyby nawet takie orzeczenie w sprawie przez organ odwoławczy było zasadne - nadanie przezeń sentencji wadliwego brzmienia - przez utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji - także nie stanowiłoby o tego rodzaju wadliwości, które uzasadniałyby wyeliminowanie przez Sąd z obrotu zaskarżonego aktu. Niezależnie bowiem od formy rozstrzygnięcia, kluczowe znaczenie ma to, czy przedmiotowe świadczenie Spółce przysługiwało. Nie ma więc istotnego znaczenia, czy odmowa realizacji jej żądań przyjmie formę odmowy wypłaty świadczenia, bądź też - za czym zdaje się wypowiadać organ odwoławczy - odmowę wszczęcia postępowania albo jego umorzeniem - wobec uprzedniego bezpodstawnego wszczęcia (stanowisko takie jest z kolei kwestionowane w skardze).

Wobec tego jedynie na marginesie należy wskazać, że - w ocenie Sądu - przyjęta przez organ I. instancji forma orzekania - decyzja odmowna, utrzymana w mocy zaskarżonym orzeczeniem - jest prawidłowa. Skoro organ dysponował materialnoprawną podstawą do orzekania w przedmiocie konkretnego żądania, lecz skonstatował, że dane świadczenie nie jest należne – wobec zakresu doń prawa - zasadne było wydanie decyzji odmownej.

Przywołane wcześniej uchybienia, co do treści uzasadnienia - w kontekście brakuje pełnej spójności z treścią rozstrzygnięcia - nie mogą mieć jednak, jak to wskazano, istotnego znaczenia dla wyniku sprawy. Nie stanowią więc o wadliwości skażonego aktu, uzasadniającej jego uchylenie.

W świetle powyższych rozważań Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniły wad tego rodzaju, które mogłyby prowadzić do jej uchylenia.

Z przytoczonych wyżej przyczyn, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.