Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Asesor WSA Tomasz Dziuk, Sędzia WSA Renata Siudyka (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2020 r. sprawy ze skargi S.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego oddala skargę.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach decyzją z dnia [...] r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania skarżącego S. K. od decyzji Prezydenta Miasta K. z dnia [...] r., orzekającej o odmowie przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2018/2019 wnioskowanego na K. K.- utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.

Powyższe rozstrzygnięcia zapadły w następującym stanie faktycznym i prawnym:

W dniu 30 sierpnia 2019 r. S. K. (strona, skarżący) złożył do organu I instancji wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę K. K. na okres świadczeniowy 2018/2019 obowiązujący od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Organ I instancji wskazał, że wyrokiem z dnia [...]r. o sygn. akt [...] zostały zasądzone alimenty na rzecz K. K. w kwocie 400 zł. miesięcznie. Natomiast w toku postępowania administracyjnego, na podstawie informacji od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. z dnia [...] r. ustalił, że wniosek egzekucyjny przeciw dłużnikowi A. L. na rzecz K. K. został przez stronę złożony u komornika w dniu [...] r. W związku z powyższym egzekucja ze względu na brak dwumiesięcznej bezskuteczności nie jest bezskuteczna w myśl art. 2 pkt. 2 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2019 r., poz. 670- dalej "ustawa"), a co za tym idzie brak jest podstaw do przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego na okres świadczeniowy 2018/2019 na K. K.. Wobec powyższego organ I instancji odmówił decyzją z dnia [...] r. wnioskowanego świadczenia na osobę uprawnioną.

Od powyższej decyzji odwołanie w ustawowym terminie złożył skarżący wskazując, że nie zgadza się z rozstrzygnięciem. Wskazał, że organ I instancji odmówił wykonania wyroku Sądu Rejonowego o sygnaturze akt. [...]. Podkreślił, że egzekucja wobec dłużnika alimentacyjnego była bezskuteczna od 2016 r. na córki O. i W. K. Wyraził opinię, że "na 100 % było pewne", że egzekucja będzie nieskuteczna i podkreślił, że wyrok sądowy winien być wykonany. Wskazał, że decyzja organu I instancji jest szkodliwa, a nadto narusza Konstytucję, bowiem to Sąd jest upoważniony do wydawania wyroków. Stwierdził, że nie ponosi winy za to, że "sprawa trwała od połowy marca 2019 r.". Skarżący do odwołania załączył kserokopie: wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]; zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji świadczeń alimentacyjnych na K. K. dnia [...] r. oraz odpowiedź komornika z dnia [...] r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało na obowiązujące normy prawne oraz ustalenia stanu faktycznego wynikające z podjętych czynności dowodowych. Powołując treść art. 2 pkt 2 i art. 9 ustawy wskazało, że jak wynika z pisma Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. z dnia [...] r., wniosek egzekucyjny przeciw dłużnikowi A. L. na rzecz K. K. został przez skarżącego złożony w dniu [...] r., a zatem egzekucja ze względu na brak dwumiesięcznej bezskuteczności nie jest bezskuteczna w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy. W związku z powyższym brak było podstaw do przyznania skarżącemu świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córki K. K. na okres świadczeniowy 2018/2019 - trwający od dnia 1 października 2018 r. do dnia 30 września 2019 r. Stwierdziło, że przedłożone do odwołania zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji mogło mieć znaczenie dla ewentualnego ustalenia prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego w kolejnym okresie świadczeniowym 2019/2020. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jako poprawna merytorycznie zasługiwała na utrzymanie w mocy.

Na powyższą decyzję wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podnosząc, podobnie jak w odwołaniu, że egzekucję wobec A. L. komornik bezskutecznie prowadzi od 2015 r. na dwie inne córki. Zdaniem skarżącego, skoro Sąd Rejonowy w K. przyznał wyrokiem alimenty na córkę K. K. od dnia [...] marca 2019 r., to świadczenie z funduszu alimentacyjnego winno być przyznane zgodnie z wyrokiem. Zakwestionował prawidłowość postępowania zarówno komornika jak i organów administracji. Wyraził opinię, że wskazane organy przekroczyły swoje uprawnienia nie respektując wyroku.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie i podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna, albowiem zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu.

Zgodnie z art. 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167, t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ramach swej kognicji sąd bada, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.).

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t.j. Dz.U. z 2019 r., poz. 670 ze zm.- dalej "ustawa"). Zgodnie z art. 9 ust 2 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę w rodzinie nie przekracza kwoty 800 zł. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy świadczenia z funduszu alimentacyjnego przysługują w wysokości bieżąco ustalonych alimentów, jednakże nie wyższej niż 500 zł. Zgodnie z art. 18 ustawy prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Zgodnie z art. 2 pkt 2 ustawy "bezskuteczność egzekucji" oznacza egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności z powodu braku podstawy prawnej do pojęcia czynności zmierzających do wykonania tytułu wykonawczego w miejscu zamieszkania dłużnika, braku możliwości wskazania przez osobę uprawnioną miejsca zamieszkania dłużnika alimentacyjnego za granicą.

Prawo do świadczeń z funduszu alimentacyjnego ustala się na okres świadczeniowy począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek od organu właściwego, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego do końca tego okresu. Ustalenie świadczeń z funduszu alimentacyjnego następuje zawsze na okres świadczeniowy, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek do organu właściwego wierzyciela, nie wcześniej niż od początku okresu świadczeniowego (art. 18 ust. 1 ustawy). Okres świadczeniowy zaś to okres, na jaki ustala się prawo do świadczenia z funduszu, to jest od dnia 1 października do dnia 30 września następnego roku (art. 2 pkt 8 ustawy). Początek okresu świadczeniowego (art. 18 ustawy) zależy od miesiąca, w którym zostanie złożony wniosek, ale może najwcześniej zostać ustalony na 1 października. Z kolei koniec okresu świadczeniowego został przez ustawodawcę ustalony na 30 września następnego roku kalendarzowego (o ile nie wystąpią okoliczności powodujące ustanie albo wstrzymanie wypłaty świadczenia w całości lub w części). Po pierwsze oznacza to, że wnioskodawca nie możne samodzielnie decydować o tym, że jego wniosek, złożony w jednym okresie świadczeniowym, będzie skuteczny również w następnym okresie. Po drugie, organ nie może samodzielnie zadecydować o tym, aby złożony w jednym okresie świadczeniowym wniosek został rozpatrzony dopiero w kolejnym okresie (tak. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 sierpnia 2014 r. sygn.. I OSK 1815/14 – CBOSA).

Zdaniem Sądu trafne jest stanowisko organów administracji orzekających w niniejszej sprawie, iż o bezskutecznej egzekucji można mówić tylko wówczas, gdy postępowanie egzekucyjne się toczy i jest bezskuteczne w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy. Skoro ustawodawca wyraźnie wskazał sytuacje, które należy kwalifikować jako bezskuteczną egzekucję, gdy postępowanie egzekucyjne nie toczy się, to oznacza, że w pozostałych wypadkach toczące się postępowanie egzekucyjne jest warunkiem ewentualnej bezskuteczności egzekucji (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 9 maja 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 125/17, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Nie jest sporne, że wyrok zaoczny Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich o sygn. akt [...], którym zasądzono alimenty na rzecz K. K. zapadł w dniu [...] r. W realiach rozpatrywanej sprawy skarżący dopiero w dniu 30 sierpnia 2019 r. złożył do organu I instancji wniosek o przyznanie świadczeń z funduszu alimentacyjnego na córkę K. K. okres 2018/2019 podczas, gdy okres świadczeniowy kończy się w dniu 30 września 2019 r. Postępowanie egzekucyjne świadczeń alimentacyjnych na rzecz K. K., wynikających z wyroku zaocznego Sądu Rejonowego [...] w K. [...] Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] r. sygn. akt [...] zostało wszczęte wnioskiem skarżącego z dnia [...] r. i od tego dnia się toczy. Odpowiedź Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym [...] w K. na wezwanie organu I instancji do przesłania zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji z dnia [...] r. jest datowana na dzień [...] r. Zatem w sytuacji, jaka ma miejsce w niniejszej sprawie, a nie można mówić o bezskutecznej egzekucji w rozumieniu art. 2 pkt. 2 ustawy. Nie można także oczekiwać od organu egzekucyjnego wydania zaświadczenia o bezskutecznej egzekucji, które warunkuje przyznanie osobom uprawnionym do alimentów świadczeń z funduszu alimentacyjnego.

Należy również podnieść, że ustawodawca w preambule do ustawy wskazał, że "dostarczanie środków utrzymania osobom, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb, a w szczególności dzieciom, jest w pierwszej kolejności obowiązkiem wskazanych w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym członków ich rodziny, konstytucyjna zasada pomocniczości nakłada na państwo obowiązek wspierania jedynie tych osób ubogich, które nie są w stanie samodzielnie zaspokoić swoich potrzeb i nie otrzymują należnego im wsparcia od osób należących do kręgu zobowiązanych wobec nich do alimentacji, a wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej z powodu niemożności wyegzekwowania alimentów należy łączyć z działaniami zmierzającymi do zwiększenia odpowiedzialności osób zobowiązanych do alimentacji". Mając na uwadze powyższe należy stwierdzić, iż osoby uprawnione do alimentów powinny w pierwszej kolejności kierować swe roszczenia do osób zobowiązanych wobec nich do alimentacji, a dopiero gdy wykorzystają prawne możliwości wyegzekwowania świadczeń z tytułu alimentów, mogą domagać się wsparcia ze strony państwa. Stan bezskuteczności egzekucji, nie podlega kwestionowaniu i weryfikacji przed organami administracji. O bezskuteczności egzekucji zaświadcza organ prowadzący postępowanie egzekucyjne i ani organy administracji publicznej, ani sąd administracyjny nie mają uprawnień do kwestionowania ustaleń związanych z postępowaniem egzekucyjnym..

Wobec powyższego podniesione w skardze zarzuty, zwłaszcza odnoszące się do bezskuteczności egzekucji w przypadku dwóch innych córek skarżącego są chybione.

W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 p.p.s.a.