II SA/Wa 939/13 - Postanowienie

Data orzeczenia	2013-08-16	
Data wpływu	2013-05-16	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Wojciech Wiktorowski /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	650  Sprawy świadczeń społecznych w drodze wyjątku	
Hasła tematyczne	Prawo pomocy	
Skarżony organ	Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS	
Treść wyniku	Przyznano prawo pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika	
Powołane przepisy	Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; art. 246 par. 1; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.	
Sentencja
Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Wojciech Wiktorowski po rozpoznaniu w dniu 16 sierpnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku I.P. – przedstawiciela ustawowego małoletnich P. i K. D. - z dnia 28 lipca 2013 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi małoletnich P. i K. D. reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego – matkę I.P. - na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] marca 2013 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: ustanowić w niniejszej sprawie dla małoletnich P. i K. D. – reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowego I.P. - adwokata w ramach przyznania prawa pomocy, o którego wyznaczenie zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w W.	
Uzasadnienie
We wniosku z dnia 28 lipca 2013 r. I.P., działająca w imieniu małoletnich synów P. i K.D., zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, tj. o zwolnienie od kosztów sądowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu.

Z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz z treści dokumentów źródłowych zamieszczonych w aktach administracyjnych wynika, że źródłem utrzymania w czteroosobowym gospodarstwie domowym wnioskodawczyni, które prowadzi wraz trójką dzieci (dwóch małoletnich synów i pełnoletnia, ucząca się córka) jest przyznane jej świadczenie rentowe w wysokości 900, 24 zł brutto miesięcznie oraz świadczenia rodzinne w kwocie 1.060 zł netto miesięcznie.

Wnioskodawczyni legitymuje się orzeczeniem stwierdzającym całkowitą niezdolność do pracy.

Według oświadczenia ani wnioskodawczyni ani jej rodzina nie posiadają żadnego majątku.

W uzasadnieniu wniosku I.P. sytuację materialną rodziny opisała jako trudną. Zwróciła uwagę na brak możliwości uzyskania dochodu z innych źródeł oraz na wysokie koszty rehabilitacji i leków dla siebie i niepełnosprawnego syna K.

W myśl art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej powoływanej jako P.p.s.a.), prawo pomocy przysługuje osobie fizycznej w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

W niniejszej sprawie wnioskodawczyni wykazała, że zarówno wysokość, jak i charakter świadczeń będących źródłem utrzymania jej rodziny, w zestawieniu z liczbą osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym, nie pozwalają jej na poniesienie kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Należy bowiem zauważyć, że na źródło utrzymania rodziny składają się przede wszystkim świadczenia o charakterze socjalnym. Z kolei świadczenia te przyznano z uwagi na niski dochód rodziny w przeliczeniu na osobę, a ich celem jest poprawa sytuacji materialnej rodziny.

Natomiast w odniesieniu do wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że skarżący w niniejszej sprawie korzystają z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych na podstawie art. 239 pkt 1 lit. e P.p.s.a. W myśl tego przepisu nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Niniejsza sprawa dotyczy renty rodzinnej w drodze wyjątku, czyli świadczenia z ubezpieczenia społecznego, które mieści się w powyższej kategorii spraw.

Ustawowy charakter zwolnienia oznacza, że strona skarżąca przewlekłość organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym.

Z kolei, zgodnie z art. 262 P.p.s.a., przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

W rezultacie wniosek strony, która korzysta z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, a występuję o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, podlega rozpoznaniu tylko w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego. W pozostałym bowiem zakresie o zwolnieniu od kosztów sądowych rozstrzyga sama ustawa. W odróżnieniu od zwolnienia mocą postanowienia sądu lub referendarza sądowego (zwolnienie podmiotowe zależne od sytuacji majątkowej strony), zwolnienie ustawowe ma charakter przedmiotowy i jest niezależne od sytuacji majątkowej strony i jej możliwości płatniczych.

Z tych względów na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ppsa, postanowiono, jak w sentencji.