Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący S. WSA Małgorzata Niedobylska / spr./ Sędziowie WSA Tomasz Smoleń WSA Kazimierz Włoch Protokolant ref. staż. Joanna Kulasa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 marca 2017 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] Prezydent Miasta orzekł o zatrzymaniu P. O. (dalej: strona/skarżący) prawa jazdy kat. B na okres 3 miesięcy i jednocześnie zobowiązał ww. do zwrotu wskazanego prawa jazdy do Wydziału Komunikacji Urzędu Miasta. Decyzji nadano rygor natychmiastowej wykonalności.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia były m.in. przepisy art. 102 ust. 1 pkt 4, ust.1c i 1e ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (Dz.U. z 2015 r., poz. 155 ze zm. - dalej: ustawa o kierujących pojazdami) w zw. z art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r., poz. 541 ze zm. - dalej: ustawa zmieniająca). Podstawę faktyczną stanowiła natomiast informacja Komendanta Powiatowego Policji w [...] z dnia 3 sierpnia 2015r. sporządzona na podstawie art. 7 ust.1 pkt 1 ustawy zmieniającej, w której poinformowano Prezydenta Miasta [...] o naruszeniu przez P. O. przepisu ruchu drogowego, polegającego na kierowaniu w dniu 3 sierpnia 2015r. w miejscowości B. samochodem osobowym marki Peugeot 307 nr rej. [...] z prędkością 105km/h, tym samym przekraczając dopuszczalną prędkość jazdy o 55 km/h na obszarze zabudowanym. Wobec kierującego nałożono mandat karny, a ponadto stwierdzono, że na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a lit. a ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm. - dalej: Prawo o ruchu drogowym) nie zatrzymano prawa jazdy z powodu braku dokumentów podczas kontroli drogowej. Do powyższej informacji dołączona została notatka urzędowa sporządzona przez funkcjonariusza policji w dniu 3 sierpnia 2015r., opisująca przebieg ww zdarzenia drogowego.

Od powyższej decyzji odwołanie złożył P. O., który podniósł, że rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji zapadło bez podstawy prawnej i w oparciu o niepełne ustalenia stanu faktycznego. Zdaniem strony, mandat karny nie został nałożony w związku z przekroczeniem prędkości w obszarze zabudowanym, a z pewnością nie wynika to z jego treści, a nadto w toku kontroli drogowej nie został zatrzymany mu dokument prawa jazdy, ponieważ nie miał go podczas kontroli. Brak zatrzymania dokumentu powoduje, że nie jest możliwe sporządzenie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy w rozumieniu art. 7 ustawy zmieniającej, bowiem faktycznie dokument ten nie został zatrzymany, a tylko informacja o "zatrzymaniu prawa jazdy" stanowi podstawę do wydania przez organ administracji decyzji, o której mowa w art.102 ust.1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: SKO) decyzją z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...], utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Prezydenta Miasta.

W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ podniósł, że samodzielną podstawą wydania przez starostę decyzji, o której mowa w art. 102 ust.1 pkt 4 i 5 ustawy o kierujących pojazdami, jest informacja sporządzona w trybie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym, o czym stanowi art. 7 ust 1 pkt 2 ustawy zmieniającej. Organ jest związany domniemaniem prawdziwości informacji i zobligowany do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, która ma charakter tzw. decyzji związanej. Natomiast brak dokumentu prawa jazdy podczas kontroli drogowej nie zwalnia kierowcy z odpowiedzialności administracyjnoprawnej, a jedynie wpływa na sposób obliczania okresu zatrzymania prawa jazdy, który biegnie od daty zwrotu dokumentu do właściwego organu.

Na decyzję organu II instancji P. O. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie.

Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu SKO naruszenie art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu wskazał, że organ odwoławczy naruszył też przepisy prawa materialnego tj. m.in. art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami oraz art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej.

W jego ocenie stan faktyczny, jaki został w sprawie ustalony, nie odpowiada żadnej normie prawnej, a w szczególności nie podpada pod uregulowania art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej. Wobec tego, że przepis ten stanowi o wydaniu decyzji na podstawie informacji o zatrzymaniu prawa jazdy, a skarżącemu faktycznie prawa jazdy nie zatrzymano podczas kontroli drogowej, organ nie mógł dokonać niekorzystnej dla niego interpretacji przepisów i wydać decyzji o zatrzymaniu dokumentu. Brak regulacji, jaki zdaniem skarżącego ma miejsce w zaistniałym stanie faktycznym, uniemożliwia organowi administracji uprawnione podjęcie władczej decyzji. W sytuacji braku normy prawnej dla danego stanu faktycznego organ nie może interpretować przepisów w sposób rozszerzający, ani odwoływać się do zasad sprawiedliwości społecznej, bo stanowi to nadużycie prawa.

Skarżący zarzucił, że SKO nie odniosło się do wszystkich zarzutów odwołania, ani nie wskazało metod wykładni zastosowanych przepisów. Organy administracji pominęły dowód z dokumentu tj. z kserokopii mandatu karnego przyjętego przez P. O., z którego ma wynikać, że nie dopuścił się on przekroczenia prędkości o ponad 50 km/h w obszarze zabudowanym. Organy natomiast oparły swoje ustalenia na treści notatki urzędowej Policji, która ma słabszą moc dowodową niż mandat, a nade wszystko na podstawie informacji Komendanta Powiatowego Policji w [...], który to dokument takiej podstawy nie mógł stanowić, wobec faktycznego nie zatrzymania dokumentu prawa jazdy podczas kontroli drogowej. Skarżący podniósł także, że już sam fakt rozbieżności dat w notatce urzędowej i informacji (data informacji jest wcześniejsza niż data przekazania notatki stanowiącej dla niej podstawę, co nie jest logiczne), wskazuje na podstawę odmowy dania wiary dokumentowi w postaci notatki i informacji.

W odpowiedzi na skargę SKO, nie znajdując podstaw do zmiany zaskarżonej decyzji, w całości podtrzymało argumentację zawartą w jej treści i wniosło o oddalenie skargi.

Na rozprawie w dniu 16 marca 2017r. skarżący podniósł, że dopiero od dnia 1 stycznia 2017r. nastąpiła zmiana przepisów, która umożliwia wydanie decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy w sytuacji, gdy nie zatrzymano dokumentu prawa jazdy z powodu jego braku. Dodał też, że nie miał świadomości, że popełnił wykroczenie na obszarze zabudowanym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art.1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zasadą jest, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast w myśl z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: P.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że odpowiada ona prawu.

Poza sporem jest, że do Prezydenta Miasta wpłynęła informacja Komendanta Powiatowego Policji o popełnieniu przez P. O. wykroczenia polegającego na przekroczeniu dopuszczalnej prędkości o więcej niż 50 km/h w obszarze zabudowanym. Otrzymanie powyższej informacji zobowiązywało Prezydenta Miasta do wszczęcia i przeprowadzenia postępowania zakończonego wydaniem decyzji o zatrzymaniu skarżącemu prawa jazdy na okres 3 miesięcy oraz do nadania tej decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności. Przepis art. 102 ust. 1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami, stanowi bowiem, że starosta wydaje decyzję administracyjną o zatrzymaniu prawa jazdy, w przypadku, gdy kierujący pojazdem przekroczył dopuszczalną prędkość o więcej niż 50 km/h na obszarze zabudowanym. Czas, na który orzeka się o zatrzymaniu prawa jazdy, określa art. 102 ust. 1c tej ustawy, stanowiąc, że decyzję w powyższym przedmiocie wydaje się na okres 3 miesięcy, nadając jej rygor natychmiastowej wykonalności oraz zobowiązując kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym. Z powyższej regulacji wynika, że o zatrzymaniu prawa jazdy organ orzeka obligatoryjnie w razie spełnienia określonych przesłanek. Ustawodawca jasno wskazał, co stanowi podstawę ustalenia stanu faktycznego w zakresie stwierdzenia okoliczności przekroczenia dopuszczalnej prędkości w terenie zabudowanym o ponad 50 km/h. Zgodnie z treścią art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej, podstawą wydania decyzji, o której mowa w art. 102 ust. 1 pkt 4 i 5 oraz art. 103 ust. 1 pkt 5 ustawy o kierujących pojazdami, jest informacja o zatrzymaniu prawa jazdy na podstawie art. 135 ust. 1 pkt 1a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Przepis ten jednoznacznie przesądza, że jedyną i wyłączną okolicznością, która obliguje organ do wydania decyzji o zatrzymaniu prawa jazdy, jest wymieniona informacja. Starosta nie ma ani uprawnień, ani instrumentów, aby prowadzić w tym przedmiocie własne ustalenia faktyczne, pozostając związany informacją przesłaną przez odpowiedni organ policji, obligującą go do wydania decyzji o zatrzymaniu dokumentu. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Wojewódzkich Sądów Administracyjnych (por. np. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 215/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 października 2016 r., sygn. akt II SA/Gl 192/16, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 24 sierpnia 2016 r., sygn. akt VIII SA/Wa 1052/15, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 20 lipca 2016 r., sygn. akt II SA/Ke 483/16).

Odstępstwo od obligatoryjnego wydania decyzji możliwe jest w sytuacji zakwestionowania sprawstwa wykroczenia i skierowania sprawy do rozpoznania przez sąd powszechny, czy to na skutek odmowy przyjęcia mandatu czy też odwołania się od niego (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 15 grudnia 2016 r., sygn. akt II SA/Gd 812/16), co jednak w niniejszej sprawie nie miało miejsca, wobec przyjęcia nałożonego mandatu.

Zarzut skarżącego o naruszeniu art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a. nie jest więc trafny, ponieważ organ właściwie ustalił stan faktyczny opierając się na informacji przedstawionej przez Komendanta Powiatowego Policji, a własnych ustaleń weryfikujących ustalenia funkcjonariuszy starosta czynić nie może. Z tego względu brak było podstaw do uwzględnienia wniosku o przeprowadzenie dowodu z kopii mandatu karnego.

W ocenie Sądu, użytego w art. 7 ust.1 pkt 2 ustawy zmieniającej zwrotu "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" niepodobna rozumieć w sposób, jakiego oczekiwałby skarżący. Wprawdzie literalne brzmienie przepisu istotnie mogłoby sugerować możliwość wydania decyzji jedynie w oparciu o pozytywną – stwierdzającą zatrzymanie dokumentu – informację, jednakże analiza przepisów uwzględniająca kryterium racjonalnego ustawodawcy prowadzić musi do wniosku, że "informacja o zatrzymaniu prawa jazdy" to w rzeczywistości "informacja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy". Potwierdzeniem takiego stanowiska jest treść art. 102 ust 1c ustawy o kierujących pojazdami, zgodnie z którym starosta wydając decyzję o zatrzymaniu prawa jazdy zobowiązuje kierującego do zwrotu prawa jazdy, jeżeli dokument ten nie został zatrzymany w trybie art. 135 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Z kolei w myśl art.102 ust.1e tej ustawy, okres, o którym mowa w ust. 1c oblicza się na zasadach określonych w k.p.a., przy czym dla ustalenia początku okresu właściwa jest data zwrotu dokumentu do właściwego organu. Z przytoczonych przepisów jednoznacznie wynika, że ustawodawca przewidział sytuacje, w których nie dochodzi do zatrzymania dokumentu prawa jazdy podczas kontroli drogowej, a jednocześnie nie stanowi to przeszkody dla procedowania w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Normę art. 7 ust. 1 pkt 2 ustawy zmieniającej należy więc odczytywać nie wybiórczo, lecz w kontekście pozostałych przepisów kształtujących daną regulację. Nie są zatem zasadne zarzuty skargi co do braku normy prawnej dla zaistniałego w sprawie stanu faktycznego i rozszerzającej interpretacji przepisów dokonanej przez orzekające organy.

Odnosząc się do podnoszonego przez skarżącego zarzutu niewiarygodności dokumentu trzeba stwierdzić, że istotnie data sporządzenia informacji wskazuje, że miało to miejsce w dniu 3 sierpnia 2015 r., co - jak słusznie dostrzega skarżący - choć nie jest niemożliwe, jest wysoce nieprawdopodobne, zważywszy na późną godzinę prowadzenia kontroli i przekazanie notatki urzędowej z jej przebiegu dopiero w dniu następnym. Zestawienie wskazanych okoliczności niewątpliwie wskazuje, że po stronie funkcjonariusza sporządzającego informację doszło do popełnienia oczywistej omyłki, co jednak nie rzutuje na ocenę wiarygodności tych dokumentów.

Podstawą sformułowania informacji do Prezydenta Miasta był fakt stwierdzenia przez dokonujących kontroli drogowej funkcjonariuszy policji przekroczenia prędkości przez skarżącego w obszarze zabudowanym o ponad 50 km/h, co - wbrew twierdzeniu skarżącego - wynikało zarówno z notatki urzędowej funkcjonariuszy, jak również z faktu przyjęcia przez niego mandatu karnego. Nie można się zgodzić z wnioskowaniem przeprowadzonym przez P. O., co do tego, że nałożony na niego mandat karny świadczy o przekroczeniu prędkości poza obszarem zabudowanym tylko z tej racji, że w jego treści nie zostało stwierdzone miejsce popełnienia wykroczenia. Dla bytu wykroczenia z art. 92a kodeksu wykroczeń nie ma bowiem znaczenia czy naruszenie miało miejsce w obszarze zabudowanym czy też poza nim, jeśli tylko wynikało z prowadzenia pojazdu bez zastosowania się do ograniczenia prędkości określonego ustawą lub znakiem drogowym. Brak konieczności wskazania miejsca popełnienia wykroczenia w treści mandatu karnego nie może zatem stanowić podstawy do zakwestionowania jego popełnienia w obszarze zabudowanym, zwłaszcza jeśli wynika to z innych dokumentów tj. z notatki urzędowej. Odmienny wniosek mógłby zostać wysnuty jedynie w sytuacji wyraźnego wskazania w treści mandatu miejsca popełnienia wykroczenia poza obszarem zabudowanym lub też kwestionowania przez stronę, że miejsce przeprowadzenia kontroli drogowej i nałożenia mandatu karnego w ogóle nie stanowi obszaru zabudowanego, co w realiach niniejszego postępowania nie zachodzi. Z akt sprawy nie wynika, aby skarżący w jakikolwiek sposób kwestionował prawidłowość czynności podejmowanych przez policjantów, czy zgodność z prawdą informacji zamieszczonych w dokumentach sporządzonych przez funkcjonariuszy. Oczywiście ocena legalności działań policjantów i rzetelności sporządzonych dokumentów leży poza kontrolą zarówno starosty, jak i sądu administracyjnego. Jedynie na marginesie należy stwierdzić, że niewiarygodne są twierdzenia skarżącego, że nie był świadomy popełnienia wykroczenia na obszarze zabudowanym. Skoro w wyniku zatrzymania do kontroli drogowej dowiedział się, że jechał z prędkością 105 km/h i przekroczył prędkość o ponad 50km/h, to musiał zdawać sobie sprawę, że poruszał się na obszarze, gdzie obowiązuje ograniczenie prędkości. Jego rolą było dowiedzieć się z jakiego tytułu to ograniczenie wynikało (znak drogowy, obszar zabudowany). Przyjęcie mandatu oznaczało, że zgadza się z ustaleniami funkcjonariuszy. Kwestionowanie tych ustaleń i czynności możliwe jest jedynie w odrębnych postępowaniach (np. dyscyplinarnym, w sprawach o wykroczenie, czy karnym), bo jak słusznie wskazało SKO decyzja w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy ma charakter związany i jeśli starosta otrzyma informację sporządzoną na podstawie art.7 ust.1 pkt 1 ustawy zmieniającej, to ma obowiązek wydać decyzję, o której mowa w art.102 ust.1 pkt 4 ustawy o kierujących pojazdami.

W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Sąd nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.