Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek Asesor WSA Agnieszka Jendrzejewska (spr.) Protokolant spec. Katarzyna Zielińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2022 r. sprawy ze skargi P. O. i T. O. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia 14 maja 2021 r. nr DPS-DPSZPO.456.13.2020.AM w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę

Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z [...] października 2020 r. nr [...]:

I. na podstawie art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., następnie: Dz. U. z 2021 r. poz. 735; dalej: k.p.a.), art. 11 ust. 1 i 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 180 ze zm., następnie: Dz. U. z 2020 r. poz. 2059; dalej: ustawa o nadzorze nad rynkiem finansowym), art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 623 ze zm., następnie Dz. U. z 2020 r. poz. 2080; dalej: ustawa o ofercie) w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2016 r. poz. 615; dalej: ustawa zmieniająca) oraz art. 58 ust. 2 ustawy zmieniającej, nałożyła na T.O. karę pieniężną w wysokości 180.000 zł wobec stwierdzenia, że działając w porozumieniu ze spółką Y. (Cypr) dopuścił się naruszenia:

a) i b) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 6 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów M. S.A. z siedzibą w W. (dalej: Spółka) powyżej 33 1/3%;

c) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 12 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50%;

d) art. 69 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zmniejszeniu 31 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 50%;

e) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 26 października 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50%;

II. na podstawie art. 104 § 1 i 2 k.p.a., art. 11 ust. 1 i 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz art. 97 ust. 1a pkt 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej:

1. nałożyła na T.O. karę pieniężną w wysokości 80.000 zł wobec stwierdzenia, że działając w porozumieniu z P.O. dopuścił się naruszenia:

a) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 17 kwietnia 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 20%;

b) art. 69 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1a ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zmniejszeniu 9 lipca 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 20%;

2. nałożyła na P.O. karę pieniężną w wysokości 40.000 zł wobec stwierdzenia, że działając w porozumieniu z T.O. dopuścił się naruszenia:

a) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 17 kwietnia 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 20%;

b) art. 69 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1a ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w | życie ustawy zmieniającej w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zmniejszeniu 9 lipca 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 20%;

III. na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. w zw. ż art. 11 ust. 1 i 5 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym umarza w całości postępowanie administracyjne w przedmiocie naruszenia przez Y. art. 69 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej w związku z posiadaniem akcji spółki M. S.A. z siedzibą w W. w okresie od sierpnia do października 2015 r.

P.O. i T.O. wnieśli o ponowne rozpatrzenie sprawy w zakresie pkt I i II decyzji z [...] października 2020 r., uchylenie decyzji w tym zakresie i umorzenie postępowania w odniesieniu do każdego z nich.

Komisja Nadzoru Finansowego decyzją z [...] maja 2021 r. nr [...] utrzymała w mocy wcześniejszą decyzję w zaskarżonej części.

Na podstawie zgromadzonych dowodów Komisja Nadzoru Finansowego ustaliła, że M. S.A. z siedzibą w W. jest spółką akcyjną, której akcje były nabywane przez skarżących w ramach łączących ich porozumień. Akcje Spółki notowane były w alternatywnym systemie obrotu NewConpect. Spółka jest podmiotem dominującym [...] M. S.A. Obrót akcjami Spółki został zawieszony na mocy Uchwały Nr [...] Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie S.A. z [...] lutego 2019 r. Stan zawieszenia obrotu akcjami Spółki trwał w chwili wydania obu decyzji Komisji - z [...] października 2020 r. i z [...] maja 2021 r., w związku z brakiem wywiązywania się przez Emitenta z obowiązków informacyjnych oraz w związku z nieprzekazaniem raportu kwartalnego za III kwartał roku 2020.

P.O. i T.O. są braćmi. Obaj są współzałożycielami spółki M. S.A. Z informacji odpowiadającej odpisowi pełnemu z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, że P.O. sprawował funkcję członka rady nadzorczej Spółki w okresie od 9 września 2010 r. do 18 grudnia 2013 r., jak również sprawuje ją nieprzerwanie od 19 czerwca 2017 r. do dnia wydania zaskarżonej decyzji. Z informacji opublikowanych przez Spółkę wynika natomiast, że P.O. powołany został w skład rady nadzorczej 23 stycznia 2017 r. (raport bieżący nr [...], Uchwała Nr [...] Nadzwyczajnego Walnego Zgromadzenia Spółki z 23 stycznia 2017 r.), zaś 8 listopada 2017 r. złożył rezygnację z tejże funkcji ze skutkiem na dzień złożenia rezygnacji (raport bieżący nr [...]). Wobec rozbieżności informacji wynikających z KRS i tych opublikowanych przez Spółkę, dotyczących okresu pełnienia funkcji członka rady nadzorczej Spółki przez Stronę, organ nadzoru ustalając stan faktyczny sprawy oparł się na danych pochodzących bezpośrednio od Spółki.

Z kolei T.O. piastował funkcję prezesa zarządu Spółki w okresie od 4 marca 2011 r. do dnia 17 maja 2017 r. Y. jest podmiotem zarejestrowanym [...] lutego 2011 r. w cypryjskim rejestrze przedsiębiorców (Cyprus Registrar of Companies) pod numerem [...]. Początkowo właścicielem wszystkich udziałów w tej spółce był T.O. (do 21 lutego 2013 r.). Od 7 kwietnia 2016 r. wszystkie udziały posiada inna spółka cypryjska-L. 7 kwietnia 2016 r. została podpisana umowa trustu ("Trust Deed") pomiędzy L. a T.O., na podstawie której rzeczywistym beneficjentem udziałów posiadanych przez L. w Y. jest T.O. T.O. od 3 października 2011 r. do 20 lipca 2018 r. posiadał pełnomocnictwo do działania w imieniu i na rzecz Y., w tym w szczególności do dokonywania w imieniu Y. wszelkich czynności prawnych dotyczących rachunku inwestycyjnego oraz aktywów zgromadzonych na tym rachunku, tj. m.in. składania zleceń sprzedaży i kupna papierów wartościowych (pełnomocnictwa za okres: 3 października 2011 r. - 3 października 2012 r., 3 kwietnia 2013 r. - 2 kwietnia 2014 r., 8 kwietnia 2014 r. - 9 kwietnia 2015 r., 15 maja 2015 r. - 14 maja 2016 r., 20 lipca 2016 r. - 20 lipca 2018 r.).

28 maja 2018 r. M. S.A. opublikowała raport bieżący nr [...], w którym poinformowała o otrzymaniu 27 maja 2018 r. zawiadomienia o zawarciu porozumienia dotyczącego zgodnego głosowania na walnych zgromadzeniach Emitenta oraz prowadzenia wspólnej trwałej polityki w stosunku do Emitenta przez P.O., T.O. oraz spółkę Y., tj. porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy zmieniającej.

Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego, w tym m.in. historii rachunków papierów wartościowych prowadzonych na rzecz stron oraz publikowanych przez Spółkę raportów bieżących organ stwierdził, że T.O. oraz P.O. naruszyli przepisy ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed i po wejściu w życie ustawy zmieniającej w związku z brakiem składania zawiadomień o zmianach łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki. 3 sierpnia 2015 r. (data rozpoczęcia pierwszego porozumienia) Y. posiadała 37.045.815 akcji Spółki, stanowiących 16,9% udziału w ogólnej liczbie głosów, zaś T.O. posiadał 5.474.368 akcji Emitenta, co odpowiadało 2,5% udziałowi w ogólnej liczbie głosów Spółki.

6 sierpnia 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji nabycia 34.117.339 akcji Spółki przez Y. na podstawie czterech umów cywilnoprawnych zawartych 3 sierpnia 2015 r. W wyniku ww. rozrachunku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte tym porozumieniem uległ zmianie z 19,4% (42.520.183 akcje) do 34,97% (76.637.522 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów powyżej 33 1/3 %. Żaden z członków porozumienia nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji.

12 sierpnia 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji nabycia 43.600.000 akcji Emitenta przez Y. na podstawie czterech umów cywilnoprawnych zawartych w dniach 11 i 12 sierpnia 2015 r. W wyniku tego rozrachunku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte porozumieniem uległ zmianie z 3 1,97% (76.637.522 akcje) do 54,87% (120.237.522 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów powyżej 50%. Żaden z członków porozumienia, nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji.

31 sierpnia 2015 r. nastąpił rozrachunek transakcji zbycia 30.000.000 akcji Emitenta przez Y. na podstawie umowy cywilnoprawnej zawartej w tym samym dniu. W wyniku rozrachunku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte porozumieniem uległ zmianie z 54,87% (120.237.522 akcje) do 41,18% (90.237.522 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 50%. Mimo powyższego, żaden z członków porozumienia nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji.

26 października 2015 r. miała miejsce rejestracja w Krajowym Rejestrze Sądowym podwyższenia kapitału zakładowego Emitenta, do którego doszło w wyniku emisji akcji serii E. Wskutek objęcia akcji Emitenta posiadanie T.O. uległo zwiększeniu do 15,38% głosów w ogólnej liczbie głosów (raport bieżący nr [...] z 4 listopada 2015 r.), przy czym zawiadomienie to wskazywało błędny stan posiadania T.O. zarówno przed, jak i po objęciu przez niego akcji serii E. Z kolei Y. poinformowała o indywidualnym stanie posiadania - po rejestracji podwyższenia kapitału zakładowego Spółki posiada 38,19% głosów w ogólnej liczbie głosów (raport bieżący nr [...] z dnia 4 listopada 2015 r.). Pozostałą część akcji serii E objął P.O. (raport bieżący nr [...] z 4 listopada 2015 r.). Udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte ww. porozumieniem uległ zmianie z 41,18% (90.237.522 akcje) do 53,57% (168.259.124 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów powyżej 50%. Mimo powyższego żaden z członków porozumienia nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji.

Organ przyjął, że w stanie prawnym, obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej przejawem działania w porozumieniu było łączne zwiększanie zaangażowania w akcjonariat spółki publicznej, a zatem nabywanie akcji. Pozostawianie w tym porozumieniu nie wyklucza jednak, aby członkowie porozumienia nabywali akcje spółki publicznej, a następnie je sprzedawali. Istotny jednak z punktu widzenia trwałości porozumienia w sprawie nabywania akcji spółki publicznej jest fakt, aby pomimo zawieranych transakcji zbycia akcji spółki publicznej, poziom łącznego zaangażowania członków porozumienia utrzymywał się bądź też trend zawieranych przez członków porozumienia transakcji zmierzał w kierunku zwiększenia łącznego posiadania członków porozumienia.

W wyniku analizy transakcji dokonanych przez członków porozumienia, jak również okoliczności, że 26 października 2015 r. stan ich posiadania uległ zwiększeniu wskutek objęcia akcji w związku z podwyższeniem kapitału zakładowego Emitenta, do którego doszło w wyniku emisji akcji serii E, organ stwierdził, że zaangażowanie członków porozumienia nakierunkowane było na zwiększanie stanu posiadania, zaś pojedyncza transakcja zbycia z 31 sierpnia 2015 r. nie przerwała trwania porozumienia. Skoro nie doszło do przerwania porozumienia, jego członkowie byli zobowiązani do zawiadomienia - na podstawie art. 69 ustawy o ofercie - o zmniejszeniu swojego łącznego stanu posiadania, które miało miejsce 31 sierpnia 2015 r.

Organ stwierdził również, że członkowie wskazanego porozumienia po raz kolejny zwiększyli swój łączny stan posiadania akcji Emitenta wskutek transakcji z 21 grudnia 2015 r. nabycia 10.900.000 akcji Spółki przez Y., w wyniku której zwiększyła swój indywidualny stan posiadania do 41,66% głosów w ogólnej liczbie głosów (raport bieżący nr [...] z dnia 31 grudnia 2015 r.). Łączny stan posiadania członków porozumienia w tej dacie wynosił 57,04% głosów w ogólnej liczbie głosów Spółki, zatem nastąpiła zmiana w górę dotychczas posiadanego udziału powyżej 33% ogólnej liczby głosów o co najmniej 1 % ogólnej liczby głosów. Z uwagi jednak, że zakres postępowania, określony w postanowieniu o jego wszczęciu, nie obejmuje ww. okresu, Komisja nie przedstawiła T.O. kolejnego zarzutu braku zawiadomienia o zmianie stanu posiadania na podstawie art. 69 ust. 2 pkt 2 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej z 21 grudnia 2015 r. Komisja wskazała, że ww. transakcja potwierdza prawidłowość dokonanej przez organ nadzoru oceny działania członków porozumienia w zakresie kierunkowości zawieranych przez nich transakcji.

Organ zaznaczył, że 4 czerwca 2016 r. weszła w życie ustawa zmieniająca, która zniosła obowiązywanie przepisów dotyczących domniemania istnienia porozumienia pomiędzy pełnomocnikiem do rachunku papierów wartościowych a jego mocodawcą (art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy zmieniającej). Na skutek zmiany stanu prawnego zmianie uległa kwalifikacja stanu faktycznego sprawy. Z datą wejścia w życie ustawy zmieniającej ustała możliwość objęcia członków ww. porozumienia domniemaniem prawnym działania w tym porozumieniu. Stan posiadania członków porozumienia 4 czerwca 2016 r. (tj. w dacie ustania domniemania działania w tym porozumieniu) kształtował się następująco: Y. posiadała 130.839.057 akcji Spółki, stanowiących 41,66% głosów w ogólnej liczbie głosów Emitenta, zaś T.O. posiadał 48.320.067 akcji Spółki, które odpowiadały 15,38% udziałowi w ogólne liczbie głosów (łącznie strony porozumienia posiadały 57,04% głosów w ogólnej liczbie głosów).

W ocenie organu, w przypadku istnienia porozumienia w przedmiocie nabywania akcji spółki publicznej, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, każda zmiana udziału w ogólnej liczbie głosów spółki publicznej związana ze zwiększeniem stanu posiadania akcji tej spółki, do której doszło w trakcie trwania tego porozumienia, powoduje powstanie obowiązków z art. 69 ustawy o ofercie niezależnie od czynności prawnej stanowiącej jej przyczynę.

W kwestii porozumienia pomiędzy T.O. a P.O. w okresie od kwietnia do lipca 2018 r. organ stwierdził, że 13 kwietnia 2018 r. (data rozpoczęcia porozumienia) Y. posiadała 4.466.667 akcji Spółki stanowiących 17,07 % udziału w ogólnej liczbie głosów, P.O. posiadał 743.283 akcje Spółki odpowiadające 2,84% udziałowi w ogólnej liczbie głosów (nabywa je sukcesywnie od początku kwietnia 2018 r.), zaś T.O. nie posiadał akcji Spółki. 17 kwietnia 2018 r. nastąpił rozrachunek transakcji nabycia w dniu 13 kwietnia 2018 r. przez T.O. 65.126 akcji Spółki oraz przez P.O. 240.462 akcji Spółki. W wyniku tego rozrachunku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte porozumieniem uległ zmianie z 19,91% (5.209.950 akcje) do 21,07% (5.515.538 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów powyżej 20%. Żaden z członków porozumienia nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji. 9 lipca 2018 r. nastąpił rozrachunek transakcji zbycia w dniu 5 lipca 2018 r. 511.935 akcji Spółki przez P.O. W wyniku ww. rozrachunku udział w ogólnej liczbie głosów posiadany łącznie przez podmioty objęte porozumieniem uległ zmianie z 21,33% (5.581.602 akcje) do 19,37% (5.069.667 akcje), a zatem nastąpiła zmiana łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów poniżej 20%. Żaden z członków porozumienia nie złożył stosownego zawiadomienia Spółce i Komisji. W wyniku rozrachunku ww. transakcji P.O. nie posiadał już akcji Spółki.

W toku postępowania administracyjnego obaj skarżący twierdzili, że pozostawali w porozumieniu zawartym 25 maja 2018 r. (o którym Spółka prawidłowo zawiadomiła raportem [...] nr [...]), dotyczącym jedynie zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu oraz prowadzenia trwałej polityki wobec Spółki, niedotyczącym nabywania akcji Spółki. Obaj skarżący w toku postępowania administracyjnego zaprzeczyli, żeby kiedykolwiek łączyło ich jakiekolwiek porozumienie w przedmiocie nabywania akcji Spółki. Skarżący wskazali, że nie zamieszkują razem, są dorosłymi niezależnymi ludźmi i nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Obaj skarżący w okresie od 13 kwietnia 2018 r. do 9 lipca 2018 r posiadali akcje Spółki i dokonywali na nich transakcji.

W ocenie organu, sam fakt posiadania akcji spółki publicznej przez podmioty wskazane w tym przepisie (małżonków, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwo oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające w stosunku przysposobienia, opieki i kurateli) jest podstawą do przyjęcia domniemania istnienia porozumienia przy czym nie obalają go ani zaprzeczenie istnieniu takiego porozumienia, ani fakt osobnego zamieszkiwania i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych, ani też niska liczba transakcji zawartych w tych samych terminach.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie P.O. i T.O. zaskarżyli powyższą decyzję w całości, narzucając organowi:

1. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 69 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r. włącznie - poprzez ich błędną rozszerzającą wykładnię polegającą na uznaniu, że T.O., jako członek porozumienia zawartego pomiędzy nim, a spółką Y., powinien dokonać zawiadomienia organu oraz Spółki o zmniejszeniu 31 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 50%, do którego doszło w wyniku transakcji zbycia akcji Spółki z 31 sierpnia 2015 r., podczas gdy w świetle tych przepisów w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r. włącznie (a więc w brzmieniu obowiązującym w dacie dokonania tej transakcji) obowiązek dokonania takiego zawiadomienia dotyczył jedynie łącznej zmiany posiadania polegającej na nabyciu akcji spółki publicznej, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tych przepisów,

2) art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r. włącznie – poprzez ich błędną rozszerzającą wykładnię polegającą na uznaniu, że T.O., jako członek porozumienia, zawartego pomiędzy nim a spółką Y. [...] z siedzibą w N., powinien dokonać zawiadomienia organu oraz Spółki o zwiększeniu 26 października 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50 %, do którego doszło w wyniku objęcia akcji Spółki z dniem 26 października 2015 r., podczas gdy w świetle tych przepisów w brzmieniu obowiązującym do 3czerwca 2016 r. włącznie (a więc w brzmieniu obowiązującym w dacie objęcia akcji Spółki) obowiązek dokonania takiego zawiadomienia w przypadku zwiększenia łącznego stanu posiadania akcji spółki publicznej dotyczył jedynie nabycia akcji, co w konsekwencji doprowadziło do niewłaściwego zastosowania tych przepisów;

3) art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2016 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że P.O. oraz T.O. w okresie od 13 kwietnia 2018 r. do 9 lipca 2018 r. działali w ramach porozumienia dotyczącego nabywania akcji Spółki, w sytuacji gdy obaj Skarżący zawarli 25 maja 2018 r. porozumienie, o którym mowa w tym przepisie dotyczące zgodnego głosowania na walnych zgromadzeniach Spółki oraz prowadzenia trwałej polityki wobec Spółki (a więc porozumienie innego rodzaju);

4) art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2016 r. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że P.O. oraz T.O. w okresie od 13 kwietnia 2018 r. do 9 lipca 2018 r. działali w ramach porozumienia dotyczącego nabywania akcji Spółki, w sytuacji gdy skarżący obalili domniemanie istnienia porozumienia między rodzeństwem (braćmi), zawarte w tym przepisie poprzez zaprzeczenie, jakoby działali w takim porozumieniu oraz przedstawienie dowodów przeciwnych w postaci porozumienia innego rodzaju z 25 maja 2018 r. dotyczącego zgodnego głosowania na walnych zgromadzeniach Spółki oraz prowadzenia trwałej polityki wobec Spółki, jak również wyjaśnień (oświadczeń) złożonych w toku postępowania administracyjnego (w ramach oświadczeń i podczas rozpraw administracyjnych) wskazujących na to, że ze względu na faktyczny stan wzajemnych relacji pomimo istnienia określonej relacji prawno-rodzinnej stanowią oni odrębne i niepowiązane w sensie faktycznym osoby;

5) art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2016 r. poprzez ich błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że P.O. oraz T.O. w związku z dokonaniem 17 kwietnia 2918 r. oraz 9 lipca 2018 r. dwóch transakcji na akcjach Spółki powinni dokonać zawiadomień odpowiednio o zwiększeniu 17 kwietnia 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 20% oraz zmniejszeniu 9 lipca 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 20 %, albowiem działali w porozumieniu, podczas gdy dwóch incydentalnych transakcji na akcjach spółki publicznej nie sposób uznać za działanie w porozumieniu, gdyż w świetle tych przepisów porozumienie musi mieć charakter stały, czy raczej względnie trwały, a nie okazjonalny;

2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z [...] października 2020 r. w zakresie pkt I, podczas gdy organ na podstawie art. 11 ust. 1, 5 i 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinien obligatoryjnie uchylić ww. decyzję w zakresie pkt I i umorzyć postępowanie w przedmiocie naruszenia przez T.O. przepisów art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie (w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r. włącznie) w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zmniejszeniu 31 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 50% (pkt I ppkt d) oraz zwiększeniu 26 października 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50 % (pkt I ppkt e), jak również obligatoryjnie orzec ponownie co do istoty w przedmiocie naruszenia przez T.O. przepisów art. 69 ust. 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie (w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r. włącznie) w związku z niedokonaniem zawiadomienia o zwiększeniu 6 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 33 1/3% (pkt I ppkt a i b) oraz zwiększeniu 12 sierpnia 2015 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50% (pkt I ppkt c) wymierzając T.O. karę pieniężną w łagodniejszym wymiarze, gdyż nie można było mu przypisać odpowiedzialności za dwa z czterech naruszeń wskazanych w pkt I osnowy tej decyzji;

2) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji z [...] października 2020 r. zakresie pkt II, podczas gdy organ na podstawie art. 11 ust. 1, 5 i 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym w zw. z art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. powinien uchylić ww. decyzję w zakresie pkt II i umorzyć postępowanie w całości w odniesieniu do P.O. oraz T.O. w przedmiocie naruszenia przez nich przepisów art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1a ustawy o ofercie (w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2016 r.) w związku z niedokonaniem zawiadomień o zwiększeniu 17 kwietnia 2018 r. łącznie posiadanego udziału ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 20% (pkt II ust 1 i 2 ppkt a) oraz zmniejszeniu 9 lipca 2018 r. łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 20 % (pkt II ust. 1 i 2 ppkt b), ewentualnie uchylić ww. decyzję w zakresie pkt II oraz orzec ponownie co do istoty sprawy, wymierzając skarżącym kary pieniężne w łagodniejszym wymiarze.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, uchylenie decyzji z [...] października 2020 r. w części, tj. zakresie pkt I i II oraz na podstawie art 145 § 3 p.p.s.a. o umorzenie postępowania w zakresie pkt I ppkt d i e oraz pkt II decyzji z [...] października 2020 r., a także o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.

W uzasadnieniu skargi umotywowano sformułowane w niej zarzuty. Wskazano m.in., że w świetle art. 69 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie obowiązujących do 3 czerwca 2016 r. włącznie, transakcja zbycia akcji z 31 sierpnia 2015 r. (w wyniku, której doszło do zmniejszenia łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki poniżej 50%) nie była objęta obowiązkiem dokonania zawiadomienia o zmniejszeniu łącznego stanu posiadania w świetle obowiązujących wówczas przepisów, które nakazywały informować jedynie o nabyciu akcji. Obowiązek informowania o "zbyciu" akcji został wprowadzony dopiero z dniem 4 czerwca 2016 r. Ponadto, stosownie do art. 69 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie obowiązujących do 3 czerwca 2016 r. włącznie nie było objęte obowiązkiem informacyjnym zdarzenie z 26 października 2015 r., w wyniku którego doszło do zwiększenia łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów Spółki powyżej 50% w następstwie objęcia akcji w drodze subskrypcji prywatnej (tj. oferty niebędącej ofertą publiczną). W tym przypadku również obowiązujące wówczas przepisy expressis verbis nakazywały informować jedynie o nabyciu akcji, lecz nie o "objęciu" akcji w drodze oferty niepublicznej. Nawet więc gdyby uznać, że T.O. pozostawał ze spółką Y. w porozumieniu, to nie można było nałożyć na niego sankcji administracyjnej (kary pieniężnej) za zdarzenia, które miały miejsce 31 sierpnia 2015 r. i 26 października 2015 r., gdyż według obowiązujących wówczas przepisów nie stanowiły one naruszeń prawa.

W odniesieniu do kar za niedokonanie zawiadomień o ww. transakcjach dokonanych w ramach porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie, skarżący argumentowali, że obowiązki określone w rozdziale 4 ustawy o ofercie dotyczą podmiotów, które zawierają porozumienie w co najmniej jednym z trzech obszarów wskazanych w art. 87 ust 1 pkt 5 tej ustawy, jeżeli posiadają akcje spółki publicznej w liczbie zapewniającej łącznie osiągnięcie lub przekroczenie danego progu ogólnej liczby głosów określonego w tych przepisach. Rozgraniczenie przez ustawodawcę tych różnych rodzajów porozumień ma taki skutek, że w pierwszym przypadku obowiązki aktualizują się w momencie podjęcia czynności przez którąkolwiek ze stron porozumienia, jeżeli czynności te będą wpływały na osiągnięcie lub przekroczenie danego progu ogólnej liczby głosów. W pozostałych dwóch wypadkach, nie chodzi o doraźne działania, lecz o wywieranie skonsolidowanego i trwałego oddziaływania korporacyjnego na spółkę, w tym w zakresie prowadzenia trwałej polityki wobec spółki publicznej, co rozumiane powinno być jako uzgodniona długoterminowa strategia, którą połączone porozumieniem podmioty (akcjonariusze) zamierzają realizować wobec spółki publicznej poprzez wywieranie korporacyjnego wpływu na członków jej organów kierowniczych. Skarżący zawarli 25 maja 2018 r. porozumienie, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, w ramach którego zobowiązali się do zgodnego głosowania na walnych zgromadzeniach Spółki oraz prowadzenia trwałej polityki wobec Spółki. (tj. porozumienie dotyczące pkt 2 i 3 opisanych powyżej). O zawarciu tego porozumienia skarżący dokonali zawiadomienia 28 maja 2018 r. Ich wolą ani zamiarem nie było wykreowanie porozumienia, które miałoby dotyczyć nabywania przez nich akcji Spółki, co podnosili konsekwentnie w toku postępowania administracyjnego. Ponadto skarżący wskazali, że domniemanie z art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie nie powinno być uznawane za niewzruszalne. Przy wykorzystaniu zwykłych środków dowodowych (wyjaśnień i oświadczeń złożonych przez strony w toku sprawy) i przy zachowaniu normalnych relacji rodzinnych osoby wskazane w art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie strony powinny móc wykazywać, że pomimo istnienia określonej relacji prawno-rodzinnej stanowią odrębne i niepowiązane w sensie faktycznym osoby. Skarżący wskazali również, że porozumienie musi mieć charakter stały (względnie trwały). W przypadku dwóch "incydentalnych" transakcji - tj. nabycia akcji Spółki 13 kwietnia 2018 r. oraz zbycia akcji Spółki 9 lipca 2018 r. - ciężko mówić o jakimkolwiek porozumieniu. Skarżący zaprzeczyli, żeby łączyło ich kiedykolwiek jakiekolwiek porozumienie dotyczące nabywania przez nich akcji Spółki.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 1 pkt 1-3 p.p.s.a. Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji bądź postanowienia lub stwierdzenia ich nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy dotknięte są one naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach.

Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów postępowania w zakresie ustalenia stanu faktycznego sprawy. Ustalenia poczynione przez organ administracji zostały dokonane przy zachowaniu gwarancji czynnego udziału stron postępowania (zob. pisma Komisji Nadzoru Finansowego z 9 marca 2020 r. i z 11 lutego 2021 r.) i nie zakwestionowano ich w skardze, co świadczy o tym, że pozostają bezsporne.

W świetle zarzutów skargi istota sporu koncentruje się wokół wykładni i zastosowania przepisów prawa materialnego. Podniesione w skardze zarzuty naruszenia przepisów postępowania - art. 138 § 1 pkt 1 i 2 k.p.a., art. 127 § 3 k.p.a. oraz art. 11 ust. 1, 5 i 6 ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym, mają charakter wynikowy, gdyż mogły okazać się zasadne wyłącznie w przypadku stwierdzenia, że w sprawie doszło do naruszenia wskazanych przepisów prawa materialnego - art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie (w brzmieniu obowiązującym do 3 czerwca 2016 r.) lub art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 87 ust. 4 pkt 1 w zw. z art. 87 ust. 1 pkt 7 w zw. z art. 87 ust. 1a ustawy o ofercie (w brzmieniu obowiązującym od 4 czerwca 2016 r.)

Art. 69 ustawy o ofercie w ust. 1 pkt 1 i 2 nakładał na podmiot, który osiągnął lub przekroczył 5%, 10%, 33%, 33 1/3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w spółce publicznej albo posiadał co najmniej 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 331/3%, 50%, 75% albo 90% ogólnej liczby głosów w tej spółce, a w wyniku zmniejszenia tego udziału osiągnął odpowiednio 5%, 10%, 15%, 20%, 25%, 33%, 331/3%, 50%, 75% albo 90% lub mniej ogólnej liczby głosów, obowiązek niezwłocznego zawiadomienia o tym KNF oraz spółki, nie później niż w terminie 4 dni roboczych, w którym dowiedział się o zmianie udziału w ogólnej liczbie głosów lub przy zachowaniu należytej staranności mógł się o niej dowiedzieć, a w przypadku zmiany wynikającej z nabycia akcji spółki publicznej w transakcji zawartej na rynku regulowanym - nie później niż w terminie 6 dni sesyjnych od dnia zawarcia transakcji.

Przepis ten nie uległ zmianie w wyniku wejścia w życie ustawy zmieniającej z 31 marca 2016 r.

Sankcję za niedopełnienie obowiązku wynikającego z art. 69 ustawy o ofercie ustanawiał art. 97 ust. 1 pkt 2 ustawy o ofercie publicznej zastąpiony przez art. 97 ust. 1a ustawy o ofercie. Zgodnie z tym przepisem na każdego, kto nie dokonuje w terminie zawiadomienia, o którym mowa w art. 69 lub dokonuje takiego zawiadomienia z naruszeniem warunków określonych w tym przepisie, Komisja Nadzoru Finansowego może w drodze decyzji nałożyć karę pieniężną do wysokości 1 000 000 zł. (w przypadku osoby fizycznej).

Z art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie wynika, że obowiązki określone w rozdziale 4 tej ustawy, w tym również obowiązek z art. 69 ust. 1, spoczywają również łącznie na wszystkich podmiotach, które łączy pisemne lub ustne porozumienie dotyczące nabywania przez te podmioty akcji spółki publicznej lub zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki, chociażby tylko jeden z tych podmiotów podjął lub zamierzał podjąć czynności powodujące powstanie tych obowiązków;

W myśl zaś art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie - w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie ustawy zmieniającej z 31 marca 2016 r., istnienie porozumienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, domniemywa się w przypadku posiadania akcji spółki publicznej przez mocodawcę lub jego pełnomocnika, niebędącego firmą inwestycyjną, upoważnionego do dokonywania na rachunku papierów wartościowych czynności zbycia lub nabycia papierów wartościowych.

W ocenie Sądu, w zakresie rozstrzygnięcia o nałożeniu kary pieniężnej na T.O. za naruszenie obowiązku informacyjnego w odniesieniu do transakcji z 2015 r. (pkt I decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z [...] października 2020 r.) organ dokonał prawidłowej interpretacji powołanych przepisów ustawy o ofercie publicznej w brzmieniu poprzedzającym wejście w życie nowelizacji wprowadzonej ustawą zmieniającą z 31 marca 2016 r.

Organ prawidłowo przyjął, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy spełnione zostały określone w art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie przesłanki domniemania istnienia porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. T.O. w okresie dokonywania transakcji wskazanych w punkcie I decyzji z [...] października 2020 r., tj. od 6 sierpnia 2015 r. do 26 października 2015 r., posiadał akcje spółki publicznej M. S.A., jak również był pełnomocnikiem umocowanym do działania w imieniu i na rzecz innego akcjonariusza tej spółki - Y., w tym w szczególności do dokonywania wszelkich czynności prawnych dotyczących rachunku inwestycyjnego oraz aktywów zgromadzonych na tym rachunku, m.in. składania zleceń sprzedaży i kupna papierów wartościowych.

Domniemanie istnienia porozumienia między tymi akcjonariuszami we wskazanym okresie w toku postępowania administracyjnego nie zostało obalone. Przeciwnie, okoliczność przeprowadzenia transakcji wskazanych w punkcie I lit. a i b oraz lit. c decyzji z [...] października 2020 r. skutkujących zwiększeniem łącznie posiadanego udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej - 6 sierpnia 2015 r. powyżej 33 i 1/3 % oraz 12 sierpnia 2015 r. – powyżej 50 % potwierdza jedynie, że działając w warunkach porozumienia jego uczestnicy dokonywali nabywania akcji spółki. Okoliczność ta pozostaje niekwestionowana.

Wskazanego domniemania istnienia porozumienia pomiędzy akcjonariuszami nie podważa dokonana 31 sierpnia 2015 r. transakcja zbycia akcji spółki, jak również okoliczność objęcia akcji w drodze subskrypcji prywatnej z 26 października 2015 r., szczególnie, że w wyniku wszystkich ww. transakcji przeprowadzonych we wskazanym okresie udział w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej przez podmioty objęte porozumieniem uległ zwiększeniu z 19,4 % do 53,57 %. Dwukrotnie doszło przy tym do przekroczenia progu 50 %.

Skoro domniemanie istnienia porozumienia wynikające z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie publicznej nie zostało obalone, to prawidłowo przyjął organ, że na T. O., jako uczestniku porozumienia, spoczywał wynikający z art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ofercie publicznej obowiązek zawiadomienia o każdym przekroczeniu określonych w tych przepisach progów udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej – również w odniesieniu do transakcji wskazanych w punkcie I lit. d i lit. e decyzji z [...] października 2020 r.

Jak trafnie przyjął organ, treść art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ofercie nie pozostawia żadnych wątpliwości co do tego, że obowiązek informacyjny, o którym mowa w tym przepisie, aktualizuje się w momencie osiągnięcia lub przekroczenia określonych procentowo progów w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej, niezależnie od kierunku tego przekroczenia oraz podstawy zdarzenia skutkującego zmianą. Obowiązek ten obejmuje zarówno zmniejszenie, jak i zwiększenie udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej w stosunku do określonych w nim progów. Nie został on wyłączony w przypadku objęcia akcji w drodze subskrypcji prywatnej (tj. oferty niebędącej ofertą publiczną). Wyłączenie takie nie wynika z żadnego z przepisów obowiązujących w omawianym stanie prawym.

O wadliwości dokonanej przez organ interpretacji art. 69 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ofercie w związku z art. 87 ust. 1 pkt 5 oraz art. 87 ust. 4 pkt 3 tej ustawy nie świadczy zmiana wprowadzona ustawą z 31 marca 2016 r., na którą powołał się skarżący, gdyż ma ona jedynie charakter doprecyzowujący, co podkreślano w toku prac legislacyjnych.

Na mocy wspomnianej ustawy zmieniającej do art. 87 ustawy o ofercie dodano ust. 1a, który wszedł w życie 4 czerwca 2016 r. Zgodnie z tym przepisem "obowiązki określone w oddziale 1 niniejszego rozdziału powstają również w przypadku zmniejszenia udziału w ogólnej liczbie głosów w spółce publicznej w związku z rozwiązaniem porozumienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, a także w związku ze zmniejszeniem udziału strony tego porozumienia w ogólnej liczbie głosów". Zmiana miała zapewnić właściwą, tj. w pełni transparentną realizację obowiązków informacyjnych związanych zarówno ze zwiększaniem, jak i zmniejszaniem stanu posiadania akcji spółki publicznej przez członków porozumienia, o którym mowa w art 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie (uchwała Senatu RP z dnia 17 marca 2016 r. w sprawie zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw, Sejm RP VIII kadencji, druk nr 359).

Zdaniem Sądu, z powodów wcześniej wskazanych, dokonana przez organ interpretacja przepisów była prawidłowa, a wprowadzenie dodatkowych unormowań zapobiegających wadliwemu rozumieniu przepisów i poszukiwaniu rozwiązań służących obejściu prawa, nie świadczy o wadliwości wykładni prawa przedstawionej w zaskarżonej decyzji.

Stanowiska tego nie zmienia kolejna nowelizacja art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, wprowadzona ustawą z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2217 ze zm.), która weszła w życie 30 listopada 2019 r. Na mocy tej regulacji doszło do rozszerzenia przedmiotu porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie o obejmowanie akcji spółki publicznej w wyniku oferty niebędącej publiczną. Przepis ten w nowym brzmieniu stanowił dopełnienie nowej regulacji, w której domniemanie istnienia porozumienia wynikające z art. 87 ust. 4 pkt 3 ustawy o ofercie zastąpione zostało przez art. 87 ust. 1 pkt 7 w związku z ust. 5 pkt 4 tej ustawy. Zgodnie z nowymi przepisami, wynikający z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie - ciąży również na pełnomocniku niebędącym firmą inwestycyjną, upoważnionym do dokonywania na rachunku papierów wartościowych czynności zbycia lub nabycia papierów wartościowych, przy czym po stronie tego pełnomocnika, wlicza się liczbę głosów posiadanych przez mocodawcę wynikających z akcji zapisanych na rachunkach papierów wartościowych, w zakresie których pełnomocnik ma umocowanie. Relacja między mocodawcą a jego pełnomocnikiem przestała być traktowana jako podstawa domniemania istnienia porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie. Relacja ta stała się samoistną podstawą objęcia obowiązkiem informacyjnym pełnomocnika, przy czym liczba głosów posiadanych przez mocodawcę podlega wliczeniu do głosów posiadanych przez pełnomocnika – na zasadach określonych w art. 87 ust. 1 pkt 7.

Ten szerszy kontekst i kompleksowa analiza rozwiązań legislacyjnych powodują, że podniesiony w skardze zarzut naruszenia zasady nullum crimen sine lege okazał się chybiony.

Przechodząc do oceny zakwestionowanych w skardze rozstrzygnięć w przedmiocie nałożenia kar pieniężnych na T.O. i P.O. z tytułu niedopełnienia obowiązku zawiadomienia o transakcjach z 17 kwietnia 2018 r. i z 9 lipca 2018 r. (pkt II ppkt 1 i 2 decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z [...] października 2020 r.) organ dokonał prawidłowej wykładni art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie i przepisu tego nie naruszył przyjmując, że norma w nim zawarta znajduje zastosowanie w okolicznościach rozpatrywanej sprawy.

Zgodnie z powołanym art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie istnienie porozumienia, o którym mowa w ust. 1 pkt 5, domniemywa się w przypadku posiadania akcji spółki publicznej przez małżonków, ich wstępnych, zstępnych i rodzeństwo oraz powinowatych w tej samej linii lub stopniu, jak również osoby pozostające w stosunku przysposobienia, opieki i kurateli.

Celem ustanowionego w ww. przepisie domniemania prawnego jest pominięcie konieczności wykazywania działania w porozumieniu przez osoby związane ścisłymi więziami emocjonalnymi, które są istotne w relacjach rodzinnych. Domniemanie istnienia porozumienia "rodzinnego" nie ogranicza się do jednego z przedmiotów przewidzianych w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie – nabywania akcji spółki publicznej, zgodnego głosowania na walnym zgromadzeniu lub prowadzenia trwałej polityki wobec spółki. Jego zastosowanie powoduje, że organ jest zwolniony z obowiązku wykazywania, że w sprawie występują okoliczności świadczące o istnieniu jednego z rodzajów porozumień przewidzianych w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie.

Powyższe domniemanie ma oczywiście charakter wzruszalny. Ciężar dowodu, gdy chodzi obalenie tego domniemania spoczywa na zobowiązanym do realizacji obowiązku informacyjnego wynikającego z art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie.

W rozpatrywanej sprawie pozostaje niekwestionowane, że mamy do czynienia z przypadkiem posiadania akcji spółki publicznej przez rodzeństwo i dokonywania w tych warunkach transakcji skutkujących zmianami w łącznie posiadanym udziale w ogólnej liczbie głosów w Spółce z przekroczeniem progu 20 %.

W ocenie Sądu, prezentowana przez skarżących argumentacja nie podważa prawidłowości stanowiska organu odnośnie do braku wzruszenia przez nich domniemania istnienia porozumienia, wynikającego z art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie. Argumentacja ta - co trzeba podkreślić - nie odwołuje się do okoliczności mających przekonywać o braku istnienia, czy zerwaniu więzi rodzinnych, których wykazanie uzasadniałoby ich przyjęcie, jako przeciwdowodu.

Organ prawidłowo przyjął, że domniemania istnienia porozumienia ustanowionego w art. 87 ust. 4 pkt 1 ustawy o ofercie nie podważa formalne zawarcie przez rodzeństwo porozumienia, o którym mowa w art. 87 ust. 1 pkt 5 ustawy o ofercie, ograniczającego się do niektórych tylko przedmiotów działalności przewidzianych w tym przepisie. Domniemanie to, jak wskazano, odnosi się do wszystkich możliwych aspektów działalności przewidzianych w tym przepisie. Nie może być ono wyeliminowane wolą stron w drodze umowy cywilnoprawnej.

Nie podważają go także oświadczenia skarżących, które w istocie potwierdzają istnienie między nimi zwykłych relacji rodzinnych, nieodbiegających od standardów ogólnych i w żaden sposób nie wskazują na wystąpienie sytuacji wyjątkowej np. zerwania kontaktów między członkami rodziny czy braku wiedzy o pokrewieństwie.

Utrzymywanie relacji rodzinnych, nieodbiegających zasadniczo od norm ogólnie przyjętych, pomiędzy osobami posiadającymi akcje spółki publicznej oczywiście nie jest wykluczone. Ustawodawca przewiduje taką sytuację, przy czym - ze względu na specyfikę relacji, w celu zachowania pełniej przejrzystości na rynku kapitałowym - w art. 87 ust. 4 pkt 1 w związku z art. 87 ust. 1 pkt 5 i art. 69 ust. 1 ustawy o ofercie nałożył m.in. na rodzeństwo obowiązek informacyjny, z którego skarżący nie wywiązali się przeprowadzając transakcje, o których mowa w punkcie II ppkt 1 i 2 decyzji z [...] października 2020 r., co stanowiło podstawę do nałożenia na skarżących kar pieniężnych.

Ustalając wysokość kar pieniężnych Komisja Nadzoru Finansowego, uwzględniła zmiany legislacyjne – w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt I decyzji z [...] października 2020 r. kierowała się kryteriami określonymi w art. 189d §1 k.p.a., w zakresie zaś pkt II tej decyzji zastosowała kryteria z art. 97 ust. 1g ustawy o ofercie wprowadzonego ustawą z dnia 31 marca 2016 r. o zmianie ustawy o funduszach inwestycyjnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 615), a dodatkowo również kryteria z art. 189d § 1 k.p.a. Komisja nie przekroczyła granic uznania administracyjnego określonych tymi przepisami.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, że organ dokonał wnikliwej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, wszechstronnie ocenił w szczególności okoliczności związane z nabywaniem i zbywaniem akcji w ramach porozumień z udziałem skarżących i skutki niedopełnienia przez nich obowiązków informacyjnych.

Na podstawie całokształtu dowodów organ trafnie doszedł do wniosku, że kara nałożona na T.O. w wysokości 180.000 zł, będąca 18% udziałem w maksymalnym wymiarze kary, za naruszenia opisane w pkt I osnowy decyzji z [...] października 2020 r. oraz kara nałożona na niego w wysokości 80.000 zł, będąca 8% udziałem w maksymalnym wymiarze kary, za naruszenia opisane w pkt II ppkt 1 tej decyzji, jak również kara nałożona na P.O. w wysokości 40.000 zł, będąca 4% udziałem w maksymalnym wymiarze kary za popełnione naruszenia, są w ocenie organu karami adekwatnymi, współmiernymi do stwierdzonych w toku postępowania uchybień i spełniają wymóg celowości. Podstawowy cel przemawiający za nałożeniem w niniejszej sprawie kar pieniężnych, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa i przejrzystości obrotu oraz zabezpieczenie interesu uczestników rynku kapitałowego, zostanie zrealizowany poprzez nałożenie kar pieniężnych w wysokości określonej w zaskarżonej decyzji.

Stanowisko swoje organ obszernie umotywował (s. 32-48 uzasadnienia decyzji). Skarżący nie kwestionowali wysokości kar we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Również kierując skargę do Sądu nie twierdzili, że doszło w tym zakresie do jakichkolwiek nieprawidłowości.

Organ prawidłowo dokonał też oceny w zakresie podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej przewidzianych w art. 189f § 1 i 2 k.p.a., co również pozostaje niekwestionowane.

W tym stanie rzeczy, z uwagi na niezasadność skargi oraz brak stwierdzenia z urzędu innych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji, skarga podlegała oddaleniu.

Z uwagi na powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.