Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 10 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 14 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 536/23 oddalające wniosek o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Katarzyny Radom od orzekania w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z dnia 23 czerwca 2023 r. nr 3/II-BL/2023 w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 14 lutego 2024 r. sygn. akt IV SA/Wr 536/23 wydanym w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Komendanta Wojewódzkiego Policji we Wrocławiu z 23 czerwca 2023 r. nr 3/II-BL/2023 w przedmiocie wygaśnięcia decyzji w sprawie równoważnika pieniężnego za brak lokalu mieszkalnego, na podstawie art. 22 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.) dalej zwanej "p.p.s.a." oddalił wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Katarzyny Radom od orzekania.

W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący uzasadnił wniosek o wyłączenie sędziego WSA we Wrocławiu Katarzyny Radom możliwym wystąpieniem negatywnego stosunku emocjonalnego ww. sędziego do skarżącego z powodu pisma z 25 października 2023 r. złożonego w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 591/23, mającego "niejako znamiona krytyki względem Pani sędzi WSA Katarzyny Radom". Pismem tym skarżący wyraził uwagi polemiczne i zapowiedź wniesienia skargi kasacyjnej, czego ostatecznie nie zrealizował. Jednak zdaniem WSA we Wrocławiu skarżący nie wykazał, aby istniała jakakolwiek okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności ww. sędziego w przedmiotowej sprawie. Wskazana przez skarżącego we wniosku okoliczność dotyczy bowiem hipotetycznego wystąpienia negatywnego stosunku emocjonalnego ww. sędziego do strony postępowania. Samo przypuszczenie skarżącego o złym nastawieniu do niego sędziego orzekającego w obecnej sprawie nie stanowi okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego uchylenie w całości. W uzasadnieniu wskazał, że sporządził pismo z 25 października 2023 r. bezpośrednio do sędzi Katarzyny Radom, które mało znamiona krytyki wobec wyroku z 24 stycznia 2024 r., gdzie przewodniczącą składu była ww. sędzia. Ponadto skarżący skierował wniosek do Prezesa NSA z prośbą o rozważenie potrzeby zwrócenia się do pełnego składu NSA celem podjęcia uchwały m.in. w zakresie tego, czy w przypadku przesłania korespondencji do organu za pośrednictwem platformy e-PUAP istotna jest godzina doręczenia owej korespondencji, czy wyłącznie data wpływu wniosku na elektroniczną skrzynkę podawczą organu. Powyższe pisma w ocenie skarżącego uzasadniają twierdzenie, iż sędzia Katarzyna Radom będzie zaangażowana emocjonalnie w sprawie procedowania przedmiotowej skargi, albowiem z punktu widzenia psychologii nie sposób wyłączyć negatywnych emocji, które będą towarzyszyć sędzi przy procedowaniu skargi skarżącego. Skarżący dodał, że sędzia Katarzyna Radom zastanawiająco często orzeka w jego sprawach. Pomimo małego prawdopodobieństwa przydzielania tej samej sędzi do procedowania skarg skarżącego, sędzia Katarzyna Radom była przydzielana w około 75% przypadków do rozpatrywania skarg skarżącego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Jak podkreśla się w doktrynie, w związku z tym, że względne przesłanki wyłączenia nie zostały jednak w art. 19 p.p.s.a. określone w sposób wyczerpujący, to przyjmuje się, że "przepis ten odnosi się do istnienia okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie, czyniąc go potencjalnie podejrzanym o brak obiektywizmu przy jej rozpoznawaniu (tzw. iudex suspectus). W literaturze przyjmuje się, że samo występowanie sytuacji uzasadniającej w jakimś stopniu podejrzenie sędziego o stronniczość może stanowić przyczynę jego wyłączenia ze sprawy (J.P. Tarno, Wyłączenie sędziego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, s. 233). Jednocześnie przyjęcie, że subiektywne przeświadczenie wnioskującego o braku obiektywizmu sędziego może skutkować wyłączeniem sędziego od rozpoznania sprawy, prowadziłoby do negacji spójności i pewności prawa oraz do nieprzewidywalnych skutków w praktyce orzeczniczej (post. NSA z 14 czerwca 2012 r., I OZ 420/12, Legalis). Celem tej regulacji jest przede wszystkim zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (zob. wyr. TK z 13 grudnia 2005 r., SK 53/04, OTK-A 2005, Nr 11, poz. 134). Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego sprowadza się więc "do eliminowania wszelkich przyczyn, mogących skutkować w otoczeniu jakimikolwiek wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznawaniu określonej sprawy" (wyr. TK z 20 lipca 2004 r., SK 19/02, OTK-A 2004, Nr 7, poz. 67)" - tak np. komentarz do art. 19 p.p.s.a. w: R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2019.

W niniejszej sprawie wnioskodawca twierdzi, iż w związku z treścią wnoszonych przez niego pism procesowych sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu Katarzyna Radom nie będzie w stanie wyłączyć negatywnych emocji, które będą towarzyszyć sędzi przy procedowaniu skargi skarżącego. Należy jednak podkreślić, iż to twierdzenie znajduje uzasadnienie tylko i wyłącznie w subiektywnym odczuciu skarżącego i nie zostało poparte jakimkolwiek zachowaniem ww. sędziego. Jednocześnie o zasadności wniosku o wyłączenie sędziego nie może przesądzać samo tylko złożenie przez stronę postępowania wniosku o wyłączenie sędziego. W takiej bowiem sytuacji złożenie wniosku z art. 19 p.p.s.a. mogłoby doprowadzić do sytuacji, w której strona – znając stanowisko sędziego orzekającego w innych sprawach – w sposób nieuprawniony mogłaby zmierzać do wyłączenia tego sędziego od orzekania. Tymczasem przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innych sprawach - nawet między tymi samymi stronami postępowania - byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co - w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziego - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziego, który ją podjął od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (wyrok NSA z 11 sierpnia 2022 r., I GSK 2754/18, LEX nr 3406504).

Naczelny Sąd Administracyjny podziela ocenę WSA we Wrocławiu, iż samo przypuszczenie skarżącego o złym nastawieniu do niego sędziego orzekającego w niniejszej sprawie nie stanowi okoliczności mogącej wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności. Co istotne, owe hipotetyczne złe nastawienie sędziego nie zostało w żaden sposób uzewnętrznione. W takim stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, iż zostały spełnione przesłanki z art. 19 p.p.s.a., gdyż wątpliwości co do bezstronności sędziego nie mogą wynikać tylko i wyłącznie z twierdzenia strony, a znajdować odzwierciedlenie w faktach. Brak jest podstaw do twierdzenia, iż sam fakt wystosowania przez stronę pisma mającego znamiona krytyki wobec sędziego powoduje sytuację emocjonalnego zaangażowania po stronie sędziego i tym samym może powodować u zewnętrznego obserwatora wątpliwości co do bezstronności tego sędziego. W orzecznictwie trafnie wskazuje się, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego, tj. być jedynie uprawdopodobniona. Wyjaśnić także należy, że okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności sędziego lub sędziów w danej sprawie musi być realna, a zatem nie jest wystarczająca sama podejrzliwość strony bądź utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z nadmiernej wrażliwości strony (m.in. postanowienie NSA z 15 października 2019 r., II GZ 215/19, LEX nr 2727655).

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.