Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 2 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych- Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Marek Sachajko Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2016 roku przy udziale sprawy ze skargi M B na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] 2015r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] ; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych

Uzasadnienie.

Starosta decyzją z dnia [...] orzekł o ustaleniu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki K powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, tj. za okres od dnia 6 czerwca 2012 r. do dnia 18 listopada 2013 r. na kwotę [...] zł oraz obciążył powyższymi kosztami i zobowiązał do ich zapłaty M.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że w dniu 6 czerwca 2012 r. z dyspozycji funkcjonariusza Straży Gminnej usunięto sporny pojazd z drogi w miejscowości W na podstawie art. 130 a ust. 1 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym z powodu pozostawienia pojazdu w miejscu, gdzie jest to zabronione i utrudnia ruch lub w inny sposób zagraża bezpieczeństwu. Właściciel pojazdu został prawidłowo poinformowany o usunięciu pojazdu i umieszczeniu go na parkingu oraz został pouczony o skutkach nieodebrania pojazdu w oznaczonym czasie ( zawiadomienie doręczono 29 czerwca 2012 r. ).

Pojazd nie został odebrany z parkingu przez osobę uprawnioną, wobec czego

postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. Sąd Rejonowy orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 3 lipca 2013 r. Zgodnie z opinią biegłego z dnia 21 października 2013 r. przedmiotowy samochód nadawał się do złomowania. Uchwałą Zarządu Powiatu z dnia [...] 2013 r. pojazd przeznaczono do demontażu, który został dokonany w dniu 18 listopada 2014 r. Na tej podstawie organ w oparciu o art. 130 a ust. 10 h ustawy Prawo o ruchu drogowym obciążył M jako właściciela pojazdu ( w dacie wydania dyspozycji o usunięciu pojazdu ) powyższymi kosztami.

W odwołaniu od powyższej decyzji M podniósł, że w dacie wydania dyspozycji usunięcia przedmiotowego pojazdu nie był już jego właścicielem, gdyż na mocy umowy z dnia 20 maja 2012 r. doszło do sprzedaży samochodu na rzecz S za cenę [...] zł. Do odwołania strona załączyła umowę kupna – sprzedaży samochodu K.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] uchyliło decyzję organu I instancji w całości i orzekło o ustaleniu kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu marki K powstałych od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania, za okres od dnia 6 czerwca 2012 r. do dnia 3 lipca 2013 r. na kwotę [...] zł.

Obciążyło powyższymi kosztami i zobowiązało do ich zapłaty M w terminie 30 dni od daty otrzymania tej decyzji.

Organ II instancji wskazał, że M jest zobowiązany – jako właściciel pojazdu w dacie wydania dyspozycji o jego usunięciu - do uiszczenia opłaty za usunięcie, przechowywanie i zniszczenie samochodu, co wynika z przepisów art. 130a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Bez znaczenia dla wyniku sprawy była, w ocenie SKO, przedłożona przez odwołującego umowa sprzedaży pojazdu z dnia 20 maja 2012 r. , albowiem dla organu decydujące było postanowienie z dnia 24 maja 2013 r., którym Sąd Rejonowy orzekł o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu. Postanowienie Sądu jest dla organu wiążące na mocy art. 365 § 1 kpc. Określa ono odwołującego jako ostatniego właściciela pojazdu na dzień 24 maja 2013 r., to tym samym i na dzień 6 czerwca 2012 r. M był właścicielem spornego samochodu. Zdaniem organu były zatem podstawy faktyczne i prawne do obciążenia strony kosztami usunięcia, przechowywania i likwidacji spornego pojazdu.

Organ odwoławczy wskazał ponadto, że organ I instancji określił nieprawidłowo koniec okresu, za który należą się koszty. Końcowym momentem tego okresu winien być bowiem dzień uprawomocnienia się postanowienia SR o przejściu prawa własności pojazdu na Powiat. Od tego momentu właścicielem pojazdu był bowiem Powiat a nie strona postępowania. Powiat przechowywał jeszcze powyższy pojazd na parkingu przez przeszło 5 miesięcy, co doprowadziło do powstania dodatkowych kosztów.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu M wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zarzucając jej naruszenie :

- przepisów postępowania - art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 kpa poprzez nieuwzględnienie zarzutów strony podniesionych w odwołaniu dotyczących przeniesienia prawa własności spornego pojazdu na S na podstawie umowy z dnia 20 maja 2012 r.

- przepisów prawa materialnego - art. 130 a ustawy Prawo o ruchu drogowym poprzez nieuwzględnienie tego, że skarżący nie był od dnia 20 maja 2012 r. właścicielem spornego samochodu i nie mógł być wobec tego adresatem decyzji obciążającej go kosztami usunięcia, przechowywania, oszacowania i zniszczenia tego pojazdu.

W uzasadnieniu skargi wskazano, że strona nie uczestniczyła w postępowaniu sądowym dotyczącym przepadku na rzecz Powiatu przedmiotowego pojazdu. O postanowieniu Sądu z dnia 24 maja 2013 r. skarżący dowiedział się dopiero z treści decyzji organu I instancji. W powyższym postanowieniu Sąd błędnie wskazał właściciela pojazdu.

Strona podkreśliła, że organ administracyjny nie jest zwolniony z obowiązku przeprowadzenia postępowania w sposób wyczerpujący w celu skierowania decyzji do właściwego adresata.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawione w skarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu rozważył, co następuje :

Sąd dokonując oceny legalności zaskarżonej decyzji stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.), dalej u.p.r.d.. Zgodnie z art. 130a ust. 10h u.p.r.d., koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 10d i 10i, przy czym decyzję o zapłacie tych kosztów wydaje starosta. Termin płatności należności ustalonych decyzją, o których mowa w ust. 10h wynosi natomiast 30 dni od dnia, w którym decyzja ta stała się ostateczna.

W myśl powołanego art. 130a ust. 10h u.p.r.d. powyższe koszty obciążają zatem podmiot, który w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu był jego właścicielem. Wobec tego dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niezbędne jest ustalenie podmiotu, o którym mowa w powołanym przepisie.

W opinii Sądu zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na jednoznaczne i nie budzące wątpliwości stwierdzenie, że M był właścicielem spornego samochodu w dacie wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi, tj, dnia 6 czerwca 2012 r.

Strona załączyła do odwołania umowę kupna – sprzedaży z dnia 20 maja 2012 r., z której wynika, że w tym samym dniu M sprzedał S sporny samochód K.

Zdaniem SKO okoliczność, że M był właścicielem tego pojazdu nie może być podważona, albowiem postanowieniem z dnia 24 maja 2013 r. Sąd Rejonowy orzekł o przepadku przedmiotowego pojazdu na rzecz Powiatu. Organ II instancji podkreślił, że skoro postanowienie o przepadku określa odwołującego jako ostatniego właściciela pojazdu na dzień 24 maja 2013 r. to tym samym nie ma podstaw do przyjęcia, jak chce M, że w dacie 6 czerwca 2012 r. nie był właścicielem pojazdu.

Organ wskazał , że na mocy art. 365 § 1 k.p.c. Kolegium jest związane postanowieniem SR z dnia 24 maja 2013 r. wydanym w sprawie [...].

W konsekwencji takiego stanowiska nie uwzględniono złożonego przez skarżącego oświadczenia, że nie był on właścicielem pojazdu w dacie dyspozycji, ani nie odniesiono się do załączonej do odwołania umowy.

Takie postępowanie organu nie było nieprawidłowe. Sąd orzekający w rozpoznawanej sprawie na gruncie okoliczności tej sprawy w całości podziela pogląd zaprezentowany przez Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 544/16 – wyrok z dnia 20 kwietnia 2016 r. ( cbois.nsa.gov.pl/doc ).

W ocenie Sądu postanowienie Sądu Rejonowego z dnia 24 maja 2013 r. w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu, nie ustaliło w sposób wiążący dla sądów i organów administracji publicznej kwestii prawa własności pojazdu. Postanowienie w przedmiocie orzeczenia przepadku pojazdu zostało wydane w postępowaniu nieprocesowym w oparciu o art. 6106 i art. 6107 k.p.c. Zgodnie z art. 365 § 1 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c., orzeczenia prawomocne wiążą nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Przedmiotem prawomocności materialnej jest jednak jedynie ostateczny rezultat rozstrzygnięcia, a nie przesłanki, które do niego doprowadziły. Walor prawomocnego rozstrzygnięcia zawartego w powoływanym przez organy postanowieniu dotyczył przepadku rzeczy - pojazdu samochodowego marki K. Nie miało ono zatem charakteru ustalającego. Postanowienie o orzeczeniu przepadku dotyczy faktu przejścia własności rzeczy na rzecz powiatu. Celem takiego orzeczenia nie było natomiast wiążące ustalenie pozostałych kwestii właścicielskich – tym bardziej, że zgodnie z art. 130a ust. 10d ustawy Prawo o ruchu drogowym możliwe jest orzeczenie przepadku także pojazdu, w stosunku do którego nie ustalono właściciela ani osoby uprawnionej. Takie rozwiązanie jest możliwe dlatego, że nabycie prawa własności przez powiat, które następuje na podstawie konstytutywnego orzeczenia sądu o przepadku jest nabyciem pierwotnym, a nie pochodnym ( zob. powołany wyrok NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt I OSK 544/16, cbois.nsa.gov.pl/doc).

Podkreślić też trzeba, że art. 130a ust. 10e u.p.r.d. określa granice kognicji Sądu w sprawach o przepadek pojazdu. Zgodnie z tym przepisem, Sąd w tych sprawach stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Inne są więc przesłanki rozstrzygania w sprawie przepadku pojazdu, inne zaś w sprawie ponoszenia kosztów usunięcia, przechowywania, oszacowania, zniszczenia pojazdu, jak zauważył NSA w cytowanym wyroku.

Przyjmując, jako podstawę dla ustalenia prawa własności pojazdu, postanowienie SR z dnia 24 maja 2013 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podjęło więc próby własnego ustalenia, czy i z kim w istocie skarżący zawarł w dniu 20 maja 2012 r. umowę sprzedaży spornego pojazdu. Organ II instancji nie odniósł się do zarzutów strony zmierzających do wykazania, że nie była ona właścicielem pojazdu w dacie wydania dyspozycji jego usunięcia. Nie ocenił dowodu w postaci umowy kupna – sprzedaży.

Podkreślić należy w tym miejscu, że ustalając stan faktyczny organ nie może koncentrować się wyłącznie na wybranych dowodach, ale należy je oceniać w kontekście całości materiału dowodowego. Niezbędna jest kompleksowa ocena dowodów. Zauważyć trzeba, że w aktach sprawy brak jest m. in. dowodu rejestracyjnego zawierającego dane personalne właściciela pojazdu na dzień wydania dyspozycji usunięcia pojazdu z drogi. Wskazać ponadto należy ubocznie , że w samym postanowieniu Sądu Rejonowego z dnia 24 maja 2013 r. dokonano błędnego określenia strony – uczestnika postępowania ( właściciela samochodu ) - jako M ( k. 21-23 akt adm. ).

W tym stanie rzeczy, zdaniem Sądu, dokonana przez organy ocena stanu faktycznego jest przedwczesna, a podjęte przez nie decyzje naruszają prawo. W szczególności przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy konieczne jest przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego, które pozwoli na weryfikację twierdzeń skarżącego. Dopiero bowiem w wyniku jednoznacznego ustalenia, kto był właścicielem przedmiotowego samochodu w dacie wydania dyspozycji usunięcia jego z drogi możliwe będzie wydanie rozstrzygnięcia nakładającego na konkretny podmiot obowiązek zapłaty kosztów związanych z usunięciem, przechowywaniem, oszacowaniem wartości pojazdu oraz przedstawienie stanowiska organu w uzasadnieniu decyzji spełniającym wymogi art. 107 § 3 kpa i nie naruszającym zasady przekonywania z art. 11 kpa.

Jednocześnie stwierdzić trzeba, że rację ma organ odwoławczy, iż nie można obciążyć zobowiązanego kosztami powstałymi po dacie uprawomocnienia się postanowienia o przepadku pojazdu na rzecz Powiatu.

Z powyższych względów Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej p.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji.

O zwrocie skarżącemu kosztów sądowych postanowiono na podstawie art. 200 p.p.s.a.