Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 14 czerwca 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie: Przewodnicząca Sędzia WSA Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2024 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi R. K. na zawiadomienie Wojewody Łódzkiego z dnia 3 kwietnia 2024 roku nr SO-II.1410.2.2024 w sprawie uznania za bezzasadną skargi R. K. w sprawie konieczności pobierania odcisków palców w procesie ubiegania się o dowód osobisty postanawia: odrzucić skargę.

3 kwietnia 2024 r. Wojewoda Łódzki w odpowiedzi na skargę R. K.

z 1 marca 2024 r. dotyczącą konieczności pobierania odcisków palców w procesie ubiegania się o dowód osobisty, na podstawie art. 237 § 3 k.p.a. zawiadomił, iż skarga została uznana za bezzasadną.

2 maja 2024 r. R. K. wniósł skargę na powyższe zawiadomienie organu, któremu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 78 § 1 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku dowodowego w postaci uprzednio złożonej skargi de facto wyczerpującej opinii prawnej podważającej obecny wadliwy stan prawny (de facto oparty na obecnie unieważnionym już przez TSUE Rozporządzeniu 2019/1157 UE) oraz istniejącego nagrania audio-wizualnego z monitoringu Sali Wydziału Spraw Obywatelskich UM Łowicz z dnia 10 stycznia 2024 r., co niniejszym doprowadziło, że nie ustalono wszystkich okoliczności faktycznych, na których powinno być oparte zakwestionowane rozstrzygnięcie. Tym samym skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji zarówno organu I instancji jak i II instancji z powodu wskazanego naruszenia, które miało istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Łódzki wniósł o jej odrzucenie, ewentualnie o jej oddalenie jako bezzasadnej. Organ wskazał, że pismo skarżącego z 1 marca 2024 r. było rozpatrywane przez Wojewodę Łódzkiego w trybie właściwym dla skargi i wniosków i wbrew twierdzeniom wnoszącego podanie w sprawie nie została wydana decyzja administracyjna. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII Kpa nie mają formy aktu lub czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a.. Tym samym Wojewoda Łódzki wnosi o jej odrzucenie, a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga jest niedopuszczalna.

Zakres właściwości rzeczowej wojewódzkich sądów administracyjnych wyznaczają przepisy ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej p.p.s.a.). Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek do odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a.

Jednym z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy, w kognicji sądu administracyjnego, o czym stanowi art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Odrzucenie skargi z tej przyczyny ma miejsce wówczas, gdy skarga dotyczy aktu lub czynności nie objętych zakresem właściwości sądu administracyjnego albo została wniesiona w sprawie wyłączonej z zakresu właściwości tego sądu.

Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Zakres tej kontroli sprecyzowany został w art. 3 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty i czynności nim wymienione. Ponadto sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 3 p.p.s.a.).

Przedmiotem skargi w tej sprawie jest zawiadomienie Wojewody Łódzkiego

z 3 kwietnia 2024 r. w sprawie uznania za bezzasadną skargi R. K. dotyczącą konieczności pobierania odcisków palców w procesie ubiegania się o dowód osobisty. Zaskarżone zawiadomienie zostało podjęte na podstawie art. 24 ust. 1 i 2 ustawy z 6 sierpnia 2010 r. o dowodach osobistych (tj. Dz. U z 2022 r., poz. 671 ze zm.) oraz art. 237 § 3 k.p.a.

Organ administracji zakwalifikował skargę skarżącego jako skargę

z art. 227 k.p.a. (tzw. skarga powszechna) i rozpoznał w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. Przedmiotem skargi, o jakiej stanowi art. 227 k.p.a., może być w szczególności zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. Skarga ta nie jest jednak tożsama ze skargą, o której stanowi art. 3 § 2 p.p.s.a.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym i doktrynie ugruntowany jest pogląd, że skarga ta stanowi odformalizowany środek obrony i ochrony różnych interesów jednostki, których naruszenie nie daje podstaw do żądania wszczęcia postępowania administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami działu VIII k.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Skargi takie są załatwiane w samodzielnym, jednoinstancyjnym postępowaniu uproszczonym, kończącym się czynnością materialno-techniczną (zawiadomieniem o sposobie załatwienia sprawy będącej przedmiotem skargi). Uproszczenie postępowania skargowego wyraża się w tym, że nie ma w nim stron postępowania, nie wydaje się rozstrzygnięć adresowanych do skarżącego (wnioskodawcy), a tylko zawiadamia się go o swoich działaniach wewnętrznych zmierzających do wyjaśnienia okoliczności będących przyczynami skargi (tak: B. Adamiak/J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, 15. wydanie, Warszawa 2017, str. 1009-1010, teza 4 i 6). W postępowaniu tym nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, nie jest wydawany akt administracyjny ani dokonywana czynność z zakresu administracji publicznej dotycząca uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do treści art. 237 § 3 k.p.a. o sposobie załatwienia skargi zawiadamia się skarżącego, przy czym elementy składowe tego zawiadomienia określa art. 238 § 1 k.p.a. Nie służy na nie skarga do sądu administracyjnego, nie jest ono także innym, niż decyzje i postanowienia, aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej, dotyczącym uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 12 stycznia 2017 r., I OSK 2490/17). Zainteresowanemu podmiotowi nie przysługuje prawo do zaskarżenia niesatysfakcjonującej odpowiedzi, jak również bezczynności organu w jej udzieleniu. Sąd administracyjny kontroluje działalność administracji publicznej w zakresie określonym w p.p.s.a., a ta forma działalności administracji (skargi powszechne w rozumieniu Działu VIII k.p.a.) nie została wymieniona w art. 3 § 2 p.p.s.a. (por. np. postanowienia NSA: z 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99; z 12 kwietnia 2001 r., I SA 2668/00; z 23 lipca 2001 r., II SAB 213/00). Żadne ustawy szczególne nie przewidują dopuszczalności zaskarżenia działań realizowanych w ramach tego postępowania oraz ich braku. W sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego (por. wyrok NSA z 24 listopada 2011 r., II OSK 1961/11; postanowienia NSA: z 1 marca 2010 r., II OSK 478/09; z 25 lutego 2009 r., II OSK 241/09; z 26 stycznia 2006 r., I OSK 26/07; z 11 października 2013 r., I OSK 2372/13 i I OSK 2373/13; z 1 grudnia 2017 r., I OSK 2490/17; z 14 kwietnia 2017 r., I OSK 582/17; M. Jaśkowska [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. VII, dostępny w systemie LEX).

Ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII k.p.a. nie podlega zatem kontroli sądów administracyjnych. W konsekwencji w zakresie właściwości sądów administracyjnych nie pozostaje również sposób załatwienia skargi powszechnej przez uprawniony organ (art. 237 § 1 i 3 k.p.a.), niezależnie od formy jaka zostanie temu nadana, jego bezczynność, jak również samo zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy.

W niniejszej sprawie Wojewoda Łódzki zawiadomił skarżącego o sposobie załatwienia skargi dotyczącej konieczności pobierania odcisków palców w procesie ubiegania się o dowód osobisty. Wbrew stanowisku skarżącego nie została zatem wydana decyzja administracyjna, od której stronie przysługiwałaby skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Wobec powyższego uznać należy, że zaskarżone zawiadomienie nie mieści się w katalogu aktów i czynności podlegających zaskarżeniu do sądu administracyjnego, co uzasadnia jej odrzucenie z tej przyczyny na mocy art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.

Z tych względów na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. sąd orzekł, jak w postanowieniu.

R.T-M.