Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Darmoń Sędziowie: WSA Joanna Człowiekowska (spr.) WSA Monika Niedźwiedź po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M. P. na bezczynność Wójta Gminy K. w przedmiocie udzielenia informacji publicznej na wniosek z dnia 10 czerwca 2024 r. I. Stwierdza, że Wójt Gminy K. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku z dnia 10 czerwca 2024 r., a bezczynność ta nie miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, II. zobowiązuje Wójta Gminy K. do wydania aktu lub dokonania czynności w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy, III. zasądza od Wójta Gminy K. na rzecz skarżącego M. P. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

M. P. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na bezczynność Wójta Gminy K. w rozpoznaniu wniosku o udzielenie informacji publicznej złożonego mailowo w dniu 10 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu skargi podał, że treść wniosku o udostępnienie informacji obejmowała następujące pytania: 1. Jaka była łączna wartość projektów zrealizowanych przez samorząd w latach 2018-2023 które były współfinansowane z funduszy UE? 2. Ile łącznie samorząd uzyskał pieniędzy z unijnych funduszy w latach 2018-2023? 3. Jaki był łączny koszt współfinansowania przez samorząd projektów realizowanych przy wsparciu dotacji z UE w latach 2018-2023? 4. Ile łącznie samorząd zaciągnął kredytów w związku z realizacją projektów unijnych w latach 2018-2023? Do kiedy będą one spłacane? 5. Ilu urzędników samorządowych zajmowało się pozyskiwaniem unijnych dotacji i realizacją dotacyjnych projektów w poszczególnych latach od 2018-2023? Jaki był łączny koszt pracy tych osób - zarządzanie/koordynowanie (płace ubruttowione. stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach? 6. Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków

o dotacje z UE - jaki był to koszt w latach (...) w poszczególnych projektach? 7 Jeśli samorząd korzystał z pomocy firm zewnętrznych przy pisaniu wniosków

o dotacje z UE - jaki był koszt pracy tych firm za zarządzanie/koordynowanie (płace ubruttowione, stanowisko pracy) w poszczególnych latach i poszczególnych projektach? 8. Ile wynosiło zadłużenie samorządu na koniec każdego roku od 2018 do 2022 plus ostatnie dane za rok 2023? 9. Ile łącznie samorząd dokłada rocznie do utrzymania funkcjonowania obiektów (świetlice, kluby seniora) zrealizowanych przez podmioty samorządowe przy współudziale unijnych dotacji?

Skarżący zarzucił organowi administracji naruszenie przepisów:

1) art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji publicznej poprzez nieudostępnienie informacji publicznej;

2) art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (dalej jako: "u.d.i.p.") w zakresie, w jakim z przepisów tych wynika, że informacja nieudostępniona w Biuletynie Informacji Publicznej jest udostępniana na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu 14 dni od dnia złożenia wniosku poprzez brak realizacji wniosku o udostępnienie informacji publicznej polegający na pozostawieniu go bez odpowiedzi, a tym samym braku decyzji odmownej, powiadomienia o okolicznościach wskazujących na brak możliwości udostępnienia tejże informacji zgodnie z wnioskiem.

W ocenie skarżącego termin do udostępnienia przedmiotowej informacji publicznej upłynął, zgodnie z art. 13 ust. 1 u.d.i.p., po 14 dniach od złożenia wniosku. Podniósł, że pomimo przekroczenia tego terminu podmiot zobowiązany, nie udzielił odpowiedzi. Organ nie skorzystał też z możliwości opóźnienia terminu udostępnienia informacji zgodnie z art. 13 ust 2 ww. ustawy, powodach tego opóźnienia wraz ze wskazaniem terminu przekazania informacji (nie dłuższego niż 2 miesiące od złożenia wniosku). Organ nie zawiadomił też wnioskodawcy o braku możliwości udostępniania informacji zgodnie z wnioskiem, z uwagi na brak dysponowania odpowiednimi środkami technicznymi; nie wskazał na konieczność uiszczenia opłaty na poczet kosztów związanych udostępnieniem informacji (związanych z przekształceniem w formę wskazaną we wniosku lub też wynikających z wnioskowanego sposobu przekazania); nie wskazał zaleceń zmiany wniosku co do sposobu lub formy przekazania informacji publicznej, przez co należy twierdzić, iż te okoliczności nie wystąpiły. Zdaniem skarżącego pozostawienie wniosku bez odpowiedzi wskazuje na bezczynność podmiotu.

W załączeniu skargi przedstawiono zrzut ekranu, zawierający email wysłany na adres [...]

W odpowiedzi na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie.

Organ wyjaśnił, że niezwłocznie po wpływie przedmiotowej skargi dokonał sprawdzenia wiadomości na skrzynce odbiorczej na dzień 10 czerwca 2024 r. i ustalił, że przedmiotowy wniosek w ogóle nie wpłynął na skrzynkę odbiorczą Gminy K., tj. [...] Organ zarządził również przeprowadzenie wewnętrznego postępowania wyjaśniającego. W tym celu polecił wystąpienie do dostawcy i administratora sieci Internet, w tym poczty elektronicznej - firmy cyber[...] S.A. o weryfikację wpływu wiadomości przychodzących na skrzynkę odbiorczą [...] w dniu 10 czerwca 2024 r., w tym w szczególności o weryfikację wpływu w tym dniu wniosku skarżącego o udzielnie informacji publicznej wysłanego z adresu [...]. W odpowiedzi na powyższe dostawca i administrator sieci Internet udzielił jednoznacznej odpowiedzi, że w dniu 10 czerwca 2024 r. administrator nie odnotował wpływu przedmiotowego wniosku.

Zdaniem organu z powyższego wynika, że przedmiotowy wniosek nie został prawidłowo złożony, a brak wpływu przedmiotowego wniosku wynikał z błędów

w komunikacji elektronicznej na linii nadawca - odbiorca lub błędnego wpisania adresu poczty e-mail odbiorcy. Organ nie mógł więc rozpatrzeć przedmiotowego wniosku zgodnie z przepisami prawa i nie ponosi żadnej winy w jego nierozpatrzeniu. Tak więc z przyczyn technicznych, niezależnych od organu rozpatrzenie wniosku było i jest obiektywnie niemożliwe do czasu prawidłowego doręczenia przedmiotowego wniosku do organu. Tym samym skarga na bezczynność jest nieuzasadniona i winna ulec oddaleniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 i w zw. z art. 3 § 1 P.p.s.a. sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. W myśl art. 149 § 1 P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Według art. 149 §1a P.p.s.a. jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Zgodnie z art. 134 §1 P.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dodatkowo, w przypadku rozpoznawania skargi na bezczynność organu, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dniu orzekania.

Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. 2022 r. poz. 902, dalej: u.d.i.p.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy P.p.s.a., z tym że: 1) przekazanie akt i odpowiedzi na skargę następuje w terminie 15 dni od dnia otrzymania skargi, 2) skargę rozpatruje się w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt wraz z odpowiedzią na skargę. Skarga do sądu administracyjnego na bezczynność w przedmiocie dostępu do informacji publicznej nie wymaga poprzedzenia jej środkiem zaskarżenia wskazanym w art. 52 P.p.s.a.

Prawo obywatela do informacji publicznej zostało zagwarantowane w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, który stanowi, że obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych

w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. W zakres tego prawa wchodzi również dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu (art. 61 ust. 2 Konstytucji RP).

Sposób realizacji prawa do informacji publicznej określa ww. ustawa z dnia

6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej. Określa ona m.in., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w tej ustawie (art. 1 ust. 1), a nadto określa podmioty zobowiązane do udzielania informacji publicznej (art. 4), jak też katalog informacji (otwarty) mieszczących się w zakresie przedmiotowym prawa do informacji publicznej (art. 6).

Rozpatrzenie wniosku o udostępnienie informacji publicznej wymaga ustalenia następujących kwestii: czy adresat wniosku jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia żądanej informacji, czy przedmiot wniosku dotyczy informacji publicznej, czy żądana informacja publiczna znajduje się lub może się znajdować

w posiadaniu zobowiązanego podmiotu, czy jest to informacja prosta czy przetworzona, czy udostępnienie żądanych informacji nie podlega ograniczeniu ze względu na wartości prawnie chronione, czy organ posiada środki techniczne umożliwiające udostępnienie informacji w sposób wskazany przez wnioskodawcę.

Jeśli zatem przedmiotem żądania wnioskodawcy jest informacja publiczna

w rozumieniu ww. ustawy, a organ będący adresatem wniosku taką informację posiada, udostępnia ją w terminie 14 dni od dnia otrzymania wniosku (art. 13 ust. 1 u.d.i.p.). Udostępnienie informacji następuje w formie czynności materialno-technicznej i nie wymaga podjęcia jakiegokolwiek rozstrzygnięcia. Jeśli natomiast udostępnienie informacji publicznej jest niedopuszczalne z przyczyn określonych

w ustawie, organ powinien odmówić udostępnienia informacji publicznej, co wymaga podjęcia rozstrzygnięcia w formie decyzji administracyjnej (art. 16 ust. 1 u.d.i.p.).

Z kolei zgodnie z art. 14 ust. 1 i 2 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie.Wobec powyższego, o bezczynności w udostępnieniu informacji publicznej można mówić w sytuacji, gdy podmiot zobowiązany do udzielenia tej informacji nie podejmuje w przewidzianym w ustawie terminie odpowiednich czynności, tj. nie udostępnia informacji w formie czynności materialno-technicznej lub nie wydaje decyzji o odmowie jej udzielenia bądź też w przypadku, gdy informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, a organ nie wydaje decyzji o umorzeniu postępowania zgodnie z art. 14 ust. 2 u.d.i.p.

Zauważyć również należy, że dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie mają znaczenia okoliczności, z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu. Z bezczynnością możemy mieć zatem doczynienia nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby podmiot mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności (por. wyrok WSA w Opolu z 10 sierpnia 2023 r., II SAB/Op 28/23).

Przenosząc powyższe na grunt rozpatrywanej sprawy Sąd stwierdził, że Wójt Gminy K. jest podmiotem zobowiązanym, co do zasady, do udostępniania informacji publicznej.

Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie był fakt złożenia wniosku do organu.

Jak wskazano powyżej, wnioskodawca skierował ze swojego adresu [...].com na adres gminy K. wiadomość mailową w dniu 10 czerwca 2024 r. następującej treści: "Szanowni Państwo, w załączeniu przesyłam wniosek o udostępnienie informacji publicznej. Proszę o pozytywne rozpatrzenie mojej prośby". Do wiadomości dołączono załącznik w postaci pliku tekstowego. W odpowiedzi na skargę organ wskazał, że ta wiadomość do niego nie dotarła. W ocenie Sądu organ tej kwestii nie wykazał.

Nie ulega wątpliwości, że skarżący wysłał wiadomość mailową na oficjalny adres poczty elektronicznej Gminy K. [...].pl w dniu 10 czerwca 2024 r. o godzinie 12.14. Organ w odpowiedzi na skargę wyjaśnił, że przeprowadzono czynności wyjaśniające, ale – zdaniem Sądu – przedłożone wraz z odpowiedzią na skargę dowody w postaci wydruków korespondencji pomiędzy informatykiem Gminy K. a dostawcą i administratorem internetu nie stanowią wystarczającego dowodu na to, że wiadomość skarżącego na adres Gminy nie dotarła. Zauważyć należy, że przedłożona Sądowi korespondencja nie jest kompletna. Kończy się bowiem sugestią administratora przesłania nagłówka spornego maila celem dokładniejszej weryfikacji. Wskazuje też na możliwe błędy w adresie wiadomości mailowych, których jednak organ nie wykazał. Sąd zauważa natomiast, że w przekazanych aktach nie ma chociażby wydruku ze skrzynki mailowej Gminy (także obejmującego tzw. spam), czy też oświadczenia pracownika odpowiedzialnego za prowadzenie tej skrzynki, że w istocie taka wiadomość do Gminy nie wpłynęła, jak też dowodu wyniku dodatkowej weryfikacji przez administratora internetu odnoszącej się do tej konkretnej wiadomości.

Sąd zauważa w tym miejscu, że w orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się konieczność zachowania przez organy władzy publicznej szczególnej dbałości w zakresie prowadzenia poczty elektronicznej, której adres podano do powszechnej wiadomości. Podkreśla się, że podanie przez organ do powszechnej wiadomości adresu poczty elektronicznej powinno się traktować jako zobowiązanie do tego, że wiadomości wysłane na ten adres będą odbierane. Do obowiązków organu administracji publicznej, jak też innych podmiotów wykonujących zadania publiczne, należy taka konfiguracja poczty elektronicznej, w tym filtrów antyspamowych, oraz takie zorganizowanie obsługi technicznej poczty elektronicznej, aby zapewnić bezproblemowy i niezwłoczny odbiór przesyłanych na ten adres podań, wobec prawnej dopuszczalności ich wnoszenia także drogą elektroniczną (por. postanowienie NSA z 10 września 2015 r., I OSK 1968/15). Przypomnieć należy w tym miejscu należy, że postępowanie w przedmiocie udzielenia informacji publicznej jest postępowaniem odformalizowanym, a z ustawy o dostępnie do informacji publicznej nie wynikają jakiekolwiek wymagania formalne co do wniosku, poza jego utrwaleniem. Sposobem utrwalenia wniosku jest skierowanie go pocztą elektroniczną (e-mail).

W ocenie Sądu powyższe nie prowadzi do wniosku, że organy władzy publicznej ponoszą absolutną odpowiedzialność za doręczanie wiadomości mailowych skierowanych na adres ich poczty elektronicznej. Trudności w doręczeniu korespondencji mogą wszak wynikać z przeszkód zupełnie niezależnych od organu, ale także z oczywistej obecnie konieczności zapewnienia bezpieczeństwa danych będących w zasobach organu przed nieuprawnionym dostępem osób trzecich. Rzecz jednak w tym, że obowiązkiem organów jest dochowanie szczególnych aktów staranności związanych z mailowym sposobem komunikacji, których wykonanie będzie ewentualnie stanowiło podstawę do przyjęcia, iż wiadomość mailowa nie została skutecznie skierowana do organu.

Wobec powyższego, działając na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a., Sąd

w punkcie I sentencji wyroku stwierdził, że Wójt Gminy K. dopuścił się bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 10 czerwca 2024 r. Oceniając charakter zaistniałej bezczynności – jak tego wymaga art. 149 § 1a P.p.s.a. – Sąd, po analizie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy uznał, że nie miała ona miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie wskazuje się, że kwalifikacja naruszenia prawa jako rażącego oznacza stan, w którym wyraźnie, ewidentnie naruszono treść obowiązku wynikającego z przepisu prawa i naruszenie to posiada pewne dodatkowe cechy w stosunku do stanu określanego jako "zwykłe" naruszenie prawa. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, ale musi być ono znaczne i niezaprzeczalne oraz pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Rażące naruszenie prawa oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności czy oczywistego lekceważenia przepisów (por. np. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2012 r. sygn. akt I OSK 675/12; postanowienie NSA z dnia 27 marca 2013 r. sygn. akt II OSK 468/13, wyrok NSA z dnia 29 listopada 2018 r. sygn. akt II GSK 1619/18). W niniejszej sprawie sytuacja taka nie wystąpiła.

Z tych też względów Sąd w pkt II wyroku na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. zobowiązał organ do wydania aktu lub podjęcia czynności w tym zakresie w terminie 14 dni od dnia doręczenia organowi akt.

O kosztach postępowania Sąd orzekł w punkcie III sentencji na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz skarżącego kwotę 100 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi