Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędzia WSA Ewa Janowska Sędziowie Sędzia WSA Grażyna Jeżewska (spr.) Protokolant St. sekretarz sądowy Joanna Szyndrowska po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2014 r. na rozprawie sprawy ze skargi R. S. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu w przedmiocie informacji publicznej postanawia zawiesić postępowanie.

Skarżący R. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu polegającą na nieudostępnieniu informacji publicznej, o jaką wystąpił wnioskiem z dnia 20 marca 2013 r. o udostępnienie zanonimiozowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, jakie zapadły w latach 2010-2013 w sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych osób pozbawionych wolności, niehumanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności przez organy państwa oraz spraw w związku z uznaniem przez "Trybunał Konstytucyjny art. 132 § 2 KKW za niezgodny z Konstytucją RP".

W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego w Opolu wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania wskazując, że po wniesieniu wniosku w dniu 19 czerwca 2013 r. powiadomił wnioskodawcę, iż wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem "wnioskowana czynność wymaga znacznego nakładu sił oraz środków na przetworzenie posiadanych przez Sąd Rejonowy Wydział Cywilny, a nie są one szczególnie doniosłe z punktu widzenia interesu publicznego, co uzasadniałoby nakładu na ich przetworzenie." Jednocześnie podkreślił, że ocena, co do sposobu załatwienia wniosku skarżącego została oparta na wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 1365/2011.

R. S. pismem datowanym na dzień 7 kwietnia 2014 r. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podnosząc, że otrzymane pismo od Prezesa Sądu Rejonowego z dnia 19 czerwca 2013 r. nie spełnia wymogów decyzji w przedmiocie odmowy udzielenia informacji oraz "nie zawiera wymaganego prawem pouczenia."

Pełnomocnik skarżącego, ustanowiony z urzędu, poparł jego skargę, wnosząc o: zobowiązanie organu do udostępnienia żądanej informacji; stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; wymierzenie organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 w związku z art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. poz. 270, ze zm.- zwaną dalej: P.p.s.a.) i zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej przez Skarb Państwa w wysokości 442,80 zł. Zarzucił organowi naruszenie art. 13 ust. 1 i 2, art. 16 ust. 1, art. 1 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2001 r., nr 112, poz. 1198, ze zm.)

Z urzędu Sądowi wiadome jest, że w dniu 4 listopada 2013 r. Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego wystąpił do Trybunału Konstytucyjnego RP z pytaniem prawnym, o zbadanie zgodności min.:

- art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w szczególności w zakresie, w jakim nie regulują z należytą precyzją relacji między tą ustawą a art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP oraz przepisami szczególnymi normującymi dostęp do określonych typów danych znajdujących się w posiadaniu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, lub /i podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, w tym danych chronionych z mocy uregulowań szczególnych, a także stanowiących element akt spraw indywidualnych, jakie były lub są prowadzone przez organy władz publicznych lub/ i do danych świadczących o wynikach takich postępowań, z art. 2, art. 7, art. 51 ust. 2, ust. 5 oraz z art. 61 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 Konstytucji RP,

- art. 113 ust. 1, art. 133 § 1 oraz art. 134 § 1 P.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, lit. b lub lit. c, art. 145 § 1 pkt 2, art. 145 § 1 pkt 3, art. 145 § 2, art. 146 § 1 i § 2, art. 147 § 1 tej ustawy w zakresie, w jakim trzy pierwsze z tych przepisów pozwalają sądowi administracyjnemu na przystąpienie do wyrokowania i uwzględnienie skargi na określone w niej działanie, bezczynność lub przewlekłość postępowania organu władzy publicznej (podmiotu) poddanego kontroli takiego sądu przez wyjście poza zarzuty i wnioski skargi lub powołaną w niej podstawę prawną, bez stworzenia takiemu organowi, w tym podmiotowi wymienionemu przykładowo w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej, przed zamknięciem rozprawy lub przed przystąpieniem do wyrokowania możliwości odniesienia się do nie podniesionych w skardze zarzutów, wniosków lub do nie wskazanej w niej podstawy prawnej zaskarżenia, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,

- art. 141 ust. 4 i art. 149 P.p.s.a w brzmieniu nadanym temu ostatniemu przepisowi przez art. 1 pkt 8 ustawy z dnia 16 września 2011 roku o zmianie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz niektórych innych ustaw, w zakresie, w którym pozwalają sądowi administracyjnemu na uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość postępowania adresata wniosku uznawanego przez jego autora za wniosek w rozumieniu art. 10 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej bez jednoczesnego wyraźnego wskazania:

a) zdarzeń, z których wystąpieniem lub brakiem sąd administracyjny łączy stan bezczynności lub przewlekłości postępowania organu lub podmiotu wymienionego w art. 61 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej lub/ i wymienionego w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej,

b) działań, które taki organ lub podmiot ma podjąć w następstwie wyroku sądu administracyjnego w celu usunięcia stanu bezczynności lub przewlekłości postępowania, jaki został ustalony przez sąd lub/i

c) trybu postępowania, w jakim rozpoznanie danego wniosku, zdaniem sądu administracyjnego, powinno było lub miałoby jeszcze nastąpić, z art. 2 i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje:

Postępowanie należało zawiesić.

Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a sąd może zawiesić postępowanie w sprawie jeżeli jej rozstrzygnięcie zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, sądowego lub przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Z treści powołanego przepisu wynika, że zawieszenie postępowania z przyczyn enumeratywnie wymienionych w art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a. ma charakter fakultatywny i zależy od uznania sądu. Rozstrzygnięcie tego zagadnienia musi więc być istotne, z punktu widzenia realizacji celu postępowania sądowoadministracyjnego oraz powinno mieć bezpośredni wpływ na wynik tego postępowania. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że przepis ten ma zastosowanie wówczas, gdy sąd orzekający nie jest władny samodzielnie rozstrzygnąć zagadnienia, jakie wyłoniło się lub powstało w toku postępowania sądowego (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 listopada 2008 r., II FPS 4/08, ONSAiWSA z 2009 r., nr 4, poz. 62). Jednocześnie wskazać również należy, iż w wyroku z dnia 9 czerwca 2014 r. NSA, sygn. akt I OZ 375/14 (dostępny na stronie internetowej Centralnej Bazy Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl), stwierdził, że "zawieszenie postępowania powinno być uzasadnione również celowością, sprawiedliwością jak i ekonomiką procesową. Rozstrzygając o zawieszeniu postępowania sąd powinien ocenić także wszelkie przesłanki w kontekście konieczności rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, co ma niebagatelne znaczenie w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP oraz zasady szybkości postępowania sądowoadministracyjnego (art. 7 P.p.s.a.). Tego rodzaju rozstrzygnięcie, powinno być, w związku z tym, zawsze dostatecznie umotywowane. Sąd powinien zatem uwidocznić wpływ kwestionowanych w skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego pytaniu prawnym przepisów na rozstrzyganą przez niego sprawę oraz wyjaśnić, dlaczego w zaistniałej sytuacji zawieszenie postępowania będzie miało status priorytetowy względem wymienionych wyżej gwarancji. Zawieszenie postępowania z tego powodu wiąże się bowiem z koniecznością ważenia, która wartość w konkretnym przypadku będzie mieć - względem pozostałych - charakter nadrzędny i dlatego nie można, w takiej sytuacji, opierać się wyłącznie na okoliczności hipotetycznej możliwości wznowienia postępowania sądowego."

Dodać wypada, iż orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania (art. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej). Podkreślić również należy, iż strona może żądać wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego zostało wydane orzeczenie (art. 272 § 1 P.p.s.a).

W ocenie Sądu sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego skierował do Trybunału Konstytucyjnego pytanie prawne z dnia 4 listopada 2013 r., zarejestrowane pod sygn. akt K 58/13 o zbadanie zgodności z Konstytucją RP szczegółowo przytoczonych w pytaniu prawnym przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 roku o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112, poz. 1198, ze zm.) i P.p.s.a.

W okolicznościach niniejszej sprawy, Sąd zobligowany był zatem do dokonania oceny, czy wniosek skarżącego zainicjował postępowanie, który winno być prowadzone i zakończone zgodnie z przepisami ustawy o dostępie informacji publicznej, a które poddane zostały kontroli Trybunału Konstytucyjnego. W niniejszej sprawie, skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w Opolu z wnioskiem o udostępnienie zanonimiozowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, jakie zapadły w latach 2010-2013 w sprawach dotyczących naruszenia dóbr osobistych osób pozbawionych wolności, niehumanitarnego traktowania osób pozbawionych wolności przez organy państwa oraz spraw w związku z uznaniem przez "Trybunał Konstytucyjny art. 132 § 2 KKW za niezgodny z Konstytucją RP".

Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego w pytaniu prawnym z dnia 4 listopada 2013 r. skierowanym do Trybunału Konstytucyjnego, domagał się stwierdzenie min., że "art. 1 ust. 1 i ust. 2, art. 3 ust. 1 i ust. 2, art. 4 ust. 1 i ust. 2, art. 5 ust. 1, art. 6 ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zmianami: Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1271; z 2004 r. Nr 240, poz. 2407; z 2005 r. Nr 64, poz. 565, oraz Nr 132 poz. 1110; z 2010 r. Nr 182, poz. 1228; z 2011 r. Nr 204, poz. 1195; z 2012 r. poz. 908), w szczególności w zakresie, w jakim nie regulują z należytą precyzją relacji między tą ustawą a art. 61 ust. 1, ust. 2, ust. 3 i ust. 4 Konstytucji RP oraz przepisami szczególnymi normującymi dostęp do określonych typów danych znajdujących się w posiadaniu podmiotów wymienionych w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, lub /i podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p., w tym danych chronionych z mocy uregulowań szczególnych, a także stanowiących element akt spraw indywidualnych, jakie były lub są prowadzone przez organy władz publicznych lub/ i do danych świadczących o wynikach takich postępowań, są sprzeczne z art. 2, art. 7, art. 51 ust. 2, ust. 5 oraz z art. 61 ust. 1, ust. 2 i ust. 4 Konstytucji RP."

W ocenie Sądu, wnioskowane przez skarżącego informacje publiczne stanowią element akt spraw indywidualnych prowadzonych przez organy władz publicznych, które z mocy uregulowań szczególnych podlegają ochronie. W konsekwencji uznać należało, że odpowiedź Trybunału Konstytucyjnego na postawione pytania będzie miała wpływ na treść rozstrzygnięcia Sądu w niniejszej sprawie, wobec czego zasadne jest zawieszenie postępowania z urzędu, do czasu udzielenia odpowiedzi przez Trybunał Konstytucyjny na omówione pytanie prawne zadane przez Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, zarejestrowane pod sygnaturą K 58/13.

W ocenie Sądu, dla potrzeb orzekania w niniejszej sprawie, przepisy ustawy budzą wątpliwości.

Mając na uwadze powyższe Sąd, na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 P.p.s.a, zawiesił postępowanie w sprawie do czasu zakończenia postępowania, wszczętego przed Trybunatem Konstytucyjnym na skutek pytania prawnego Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego.

-----------------------

5