III SA/Kr 821/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-12-18	
Data wpływu	2015-07-03	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Barbara Pasternak
Krystyna Kutzner /przewodniczący/
Maria Zawadzka /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6320 Zasiłki celowe i okresowe	
Hasła tematyczne	Pomoc społeczna	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2015 nr 0 poz 163; Art. 8, art. 38; Ustawa z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - tekst jednolity.
Dz.U. 2012 nr 0 poz 270; Art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Krystyna Kutzner Sędziowie WSA Barbara Pasternak WSA Maria Zawadzka (spr.) Protokolant Małgorzata Krasowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi L. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 28 kwietnia 2015 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku okresowego skargę oddala	
Uzasadnienie
Decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze działając na podstawie art. 2, art. 3, art. 4, art. 7, art. 8, art. 38 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.), oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.:, po rozpatrzeniu odwołania L. M. (dalej: skarżący) od decyzji wydanej z upoważnienia Wójta Gminy z dnia [...] 2015 r., znak: [...] przyznającej skarżącemu zasiłek okresowy w wysokości 80,00 zł miesięcznie w okresie od 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r. - utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie prawnym i faktycznym:

W dniu 27 lutego 2015 r. skarżący złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Na podstawie wywiadu środowiskowego i zebranej dokumentacji ustalono, że rodzina składa się z trzech osób, a dochód rodziny wynosi 1.285,62 zł miesięcznie, a więc nie przekracza kwoty 1368,00 zł, która stanowi kryterium dochodowe ustalone zgodnie z art. 8 ust. 1 pkt. 3 ustawy o pomocy społecznej. Skarżący jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Powołując się na art. 38 ust. 2 pkt. 2 organ I instancji przyznał skarżącemu zasiłek okresowy w kwocie 80.00 zł w okresie od 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r.

W odwołaniu L. M. wyraził swoje niezadowolenie z decyzji, podkreślając, że pracownice z GPOPS-u podchodzą do niego ze zrozumieniem i pełną życzliwością.

Decyzją z dnia 28 kwietnia 2015 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy powołał art. 38 ust. 1 i art. 8 ust 1 ustawy o pomocy społecznej oraz wskazał, że ze zgromadzonych w aktach sprawy dokumentów wynika, że kryterium dochodowe uprawniające do świadczeń z pomocy społecznej w sytuacji rodziny skarżącego zostało spełnione. Skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz synem, nie pracuje, jest zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy jako bezrobotny bez prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Organ I instancji ustalił, iż dochodem rodziny skarżącego jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości 221,58 oraz emerytura jego żony w wysokości 1.064,04 zł . W łączny dochód rodziny skarżącego wynosi 1.285,62 zł, natomiast kryterium dochodowe rodziny wynosi 1368,00 zł. Zatem różnica między kryterium dochodowym, a dochodem strony wynosi 82,38 zł. Mając powyższe okoliczności na uwadze organ I instancji po zbadaniu sytuacji materialno - bytowej skarżącego oraz ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej słusznie udzielił skarżącemu pomocy w formie zasiłku okresowego w kwocie 80 zł. Dodatkowo Kolegium wskazało, że orzeczenie niniejsze nie pozbawia skarżącego prawa do składania innych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej i uzyskania tych świadczeń w uzasadnionych przypadkach.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie L. M. ponownie wyraził swoje niezadowolenie z zaskarżonej decyzji.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w całości podtrzymało swoje dotychczasowe stanowisko i wniosło o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne powołane są do badania zgodności z prawem decyzji, postanowień, czynności i innych aktów administracyjnych. Sądy te kontrolują, czy organy administracyjne wydające zaskarżone akty nie dopuściły się naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego, mającego bądź mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność. Jedynie wówczas jest możliwe uchylenie kwestionowanego rozstrzygnięcia bądź stwierdzenie jego nieważności w trybie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.). Jednocześnie zgodnie z art. 134 p.p.s.a., sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Kontrola sądowoadministracyjna, przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria nie wykazała, by zaskarżona decyzja naruszała prawo w sposób uzasadniający jej uchylenie.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2013 r., poz. 182 ze zm., dalej zarwana ustawą). Zgodnie z art. 38 ust. 1 ustawy, zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.

Zasiłek okresowy ustala się: 1) w przypadku osoby samotnie gospodarującej - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż 418 zł miesięcznie; 2) w przypadku rodziny - do wysokości różnicy między kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny. Kwota zasiłku okresowego ustalona zgodnie z ust. 2 nie może być niższa niż 50% różnicy między: 1) kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby; 2) kryterium dochodowym rodziny a dochodem tej rodziny (art. 38 ust. 3 pkt 2 ustawy). Kwota zasiłku okresowego nie może być niższa niż 20 zł miesięcznie (art. 38 ust. 4 ustawy). W przypadku podjęcia zatrudnienia przez osobę objętą kontraktem socjalnym pobierającą zasiłek okresowy, może być on wypłacany nadal niezależnie od dochodu, do dnia wynikającego z decyzji przyznającej zasiłek okresowy, nie dłużej jednak niż do 2 miesięcy od dnia, w którym osoba została zatrudniona. Zasiłek okresowy jest wypłacany niezależnie od dochodu w sytuacji określonej w ust. 4a nie częściej niż raz na 2 lata (art. 38 ust. 5 ustawy). Okres, na jaki jest przyznawany zasiłek okresowy, ustala ośrodek pomocy społecznej na podstawie okoliczności sprawy. Rada gminy, w drodze uchwały, może podwyższyć minimalne kwoty zasiłku okresowego.

Z powyższego wynika, że zasiłek okresowy jest świadczeniem o charakterze obligatoryjnym, na co wskazuje sformułowanie "zasiłek okresowy przysługuje", a nie zasiłek okresowy "może być przyznany". Stanowi to zasadniczą różnicę w regulacji prawnej podstawy przyznania stronie tego rodzaju świadczenia. Oznacza też, że spełnienie przesłanek ustawowych daje podstawę do przyznania uprawnienia, a nie pozostawia tego prawa ocenie opartej na uznaniu wyprowadzonym z zasad ogólnych przyjętych w ustawie o pomoc społecznej. Jak słusznie wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 16 listopada 2012 r. sygn. akt I OSK 1222/12 (publ. http//orzeczenia.nsa.gov.pl) przyznanie zasiłku okresowego nie ma charakteru uznaniowego, bowiem spełnienie warunków do jego przyznania obliguje organ do jego przyznania. Uznaniu administracyjnemu pozostawiona jest jedynie (w określonym ramach) jego wysokość i okres pobierania, poprzez ustawowo określoną możliwość miarkowania. Skoro ustawa o pomocy społecznej dopuszcza możliwość przyznania zasiłku okresowego w wysokości między określonymi przepisami maksimum i minimum, to orzekając w sprawie zasiłku organy pomocy społecznej obowiązane są kierować się ogólnymi zasadami przyznawania tej pomocy.

Kryterium dochodowe dla przyznania zasiłku okresowego, wskazane w § 1 pkt 1b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 17 lipca 2012 r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz. U. z 2012 r. poz. 823) wynosi 456 zł.

W niniejszej sprawie bezspornym jest, że skarżący spełnił przesłanki do przyznania mu wnioskowanej pomocy, gdyż dochód jego rodziny nie przekracza 1368,00 zł. Zatem organ pierwszej instancji prawidłowo obliczył, że różnica między kryterium dochodowym a dochodem skarżącego wynosi 82,38 zł. W konsekwencji prawidłowo został mu przyznany zasiłek okresowy w kwocie 80,00 zł w okresie od dnia 1 marca 2015 r. do 30 kwietnia 2015 r.

Organy orzekające w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, prawidłowo i wyczerpująco wyjaśniły i ustaliły wszystkie okoliczności, od których uzależnione było rozpoznanie przedmiotowej sprawy. Przeanalizowano szczegółowo sytuację majątkową skarżącego.

Na rozprawie przed Sądem skarżący kwestionował co prawda, że jest właścicielem gruntu rolnego o pow. 1,0306 ha, jednak nie kwestionował zaświadczenia z dnia 2 lutego 2015 r. Urzędu Gminy, z którego wynika, że figuruje w ewidencji podatkowej jako podatnik gruntu rolnego o pow. 1,0306 ha. Zatem wskazać należy, że skoro skarżący figuruje w ewidencji jako właściciel nieruchomości, to organ na podstawie wskazanego dokumentu prawidłowo ustalił, że dochód skarżącego z gospodarstwa rolnego w kwocie 221,58 zł.

Przed Sądem, skarżący wskazał również, że nie kwestionuje ustawy o pomocy społecznej, jednak uważa, że wysokość przyznawanych świadczeń "urąga godności człowieka". Uważa, że przyznana mu pomoc była niewystarczająca i dlatego "oczekuje od Sądu uznania wysokiej niegodziwości przyznanych świadczeń, która skutkuje upadłością na zdrowiu, a z uwagi na trzykrotną odmowę pomocy w kursie [...] – doprowadzenie go do upadłości konsumenckiej, eliminacji edukacyjnej i pozostawienie go bez środków do życia".

Odnosząc się do tych zarzutów skarżącego podkreślić należy, co już na wstępie wskazano, że sądy administracyjne są powołane do badania zgodności z prawem zaskarżonych decyzji administracyjnych. W szczególności sądy administracyjne kontrolują, czy organy administracyjne wydając decyzje naruszyły przepisy prawa materialnego lub przepisy prawa procesowego, mające bądź mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy, czy też stanowiącego podstawę wznowienia postępowania, albo naruszenia prawa uzasadniającego ich nieważność.

W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie orzekających organów administracyjnych naruszeń prawa materialnego lub przepisów postępowania, skutkujących koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Z powyższego wynika także, że sąd administracyjny nie może orzekać o "niegodziwości przyznanych świadczeń", z uwagi na zbyt niską kwotę przyznanego zasiłku. Organy wskazały w uzasadnieniu decyzji zarówno organu pierwszej jak i drugiej instancji na ograniczone możliwości finansowe Ośrodka Pomocy Społecznej. Faktem powszechnie znanym jest, że ośrodki pomocy społecznej dysponują ograniczonymi środkami finansowymi , a posiadane fundusze muszą być rozdzielone pomiędzy osobami wymagającymi wsparcia. Nie ma więc wątpliwości co do tego, że organ nie może zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc społeczną , ani tez udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Jak wykazuje doświadczenie życiowe, środki na pomoc społeczną zawsze są niewystarczające w stosunku do potrzeb osób ubiegających się o taką pomoc.

W rozpatrywanej sprawie organy zmuszone są uwzględniać przy orzekaniu nie tylko trudną sytuację życiową skarżącego, która jest bezsporna, ale także ograniczone środki finansowe pozostające w dyspozycji ośrodka pomocy społecznej. Jednocześnie Kolegium pouczyło skarżącego, że przyznanie mu zasiłku okresowego nie pozbawia go prawa do składania innych wniosków o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej.

Nie może również być przedmiotem badania Sądu odmowa przyznania skarżącemu pomocy w formie sfinansowania uczestnictwa w kursie [...], ponieważ skarżący odwołał się od decyzji przyznającej mu zasiłek okresowy i jedynie w tą decyzję Sąd może poddać kontroli pod kątem legalności decyzji.

Z powyższych względów Wojewódzki Sad Administracyjny w Krakowie i oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.