drukuj    zapisz    Powrót do listy

6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego 6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym), Planowanie przestrzenne, Rada Miasta, Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części, II SA/Bk 440/23 - Wyrok WSA w Białymstoku z 2023-09-07, Centralna Baza Orzeczeń Naczelnego (NSA) i Wojewódzkich (WSA) Sądów Administracyjnych, Orzecznictwo NSA i WSA

II SA/Bk 440/23 - Wyrok WSA w Białymstoku

Data orzeczenia
2023-09-07 orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-06-19
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
Sędziowie
Anna Bartłomiejczuk /sprawozdawca/
Elżbieta Trykoszko /przewodniczący/
Grzegorz Dudar
Symbol z opisem
6150 Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego
6391 Skargi na uchwały rady gminy w przedmiocie ... (art. 100 i 101a ustawy o samorządzie gminnym)
Hasła tematyczne
Planowanie przestrzenne
Skarżony organ
Rada Miasta
Treść wyniku
Stwierdzono nieważność aktu prawa miejscowego w części
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 503 art. 15 ust. 2 i 3, art. 37a i art. 28 ust. 1
Ustawa z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t. j.)
Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Grzegorz Dudar, Protokolant st. sekretarz sądowy Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 7 września 2023 r. sprawy ze skargi Wojewody Podlaskiego na uchwałę Rady Miasta Białystok z dnia 28 listopada 2022 r. nr LXII/860/22 w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Centrum w Białymstoku w rejonie ulic Świętojańskiej i Akademickiej stwierdza nieważność § 18 zaskarżonej uchwały.

Uzasadnienie

Wojewoda Podlaski, na podstawie art. 93 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 roku poz. 40 ze zm., dalej "u.s.g.") oraz art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259, dalej "p.p.s.a.") wniósł do tut. sądu administracyjnego skargę na uchwałę nr LXII/860/22 Rady Miasta Białystok z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Centrum w Białymstoku w rejonie ulic Świętojańskiej i Akademickiej w części obejmującej § 18 tej uchwały.

Kwestionowanej uchwale zarzucił istotne naruszenie przepisów art. 15 ust. 2 i 3 w zw. z art. 37 a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 503, dalej: "u.p.z.p."), poprzez określenie szczegółowego zakresu aranżacji i wystroju sezonowych ogródków gastronomicznych, co stanowi wykroczenie poza określony zakres upoważnienia ustawowego do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego.

W uzasadnieniu skargi organ nadzoru stwierdził, że aktualnie brak jest podstaw prawnych do określania w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego szczegółowego zakresu aranżacji i wystroju sezonowych ogródków gastronomicznych, w tym umieszczania zapisów dotyczących materiałów i kolorystki obiektów, tak jak zrobiono w opiniowanej uchwale. Podkreślił, że przepis art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. dopuszczający powyższe zapisy w planie miejscowym został uchylony na skutek wejścia w życie ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r., poz. 774). Powyższa nowelizacja wprowadziła jednocześnie do analizowanej ustawy art. 37a, zgodnie z którym zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane ustalane są w uchwale krajobrazowej, która tak jak plan miejscowy stanowi akt prawa miejscowego.

Dalej, odwołując się do definicji reklamy, zawartej w art. 2 u.p.z.p., Wojewoda stwierdził, że zapisy zawarte w §18 kwestionowanej uchwały przewidujące, że "stosowanie na terenie ogródka parasoli o ujednoliconym kształcie, kolorystyce i rozmiarze", "umieszczanie nazwy własnej lokalu lub sponsora - na ogrodzeniach sezonowych ogródków gastronomicznych, z zastrzeżeniem, że wkomponowane logo nie przekroczy 10% powierzchni przęsła" czy "umieszczanie napisów lub znaków firmowych sponsorów ogródków gastronomicznych - na lambrekinach parasoli", w pełni kwalifikują się do zakresu uchwały krajobrazowej oraz wskazują wprost, że funkcją parasoli i ogrodzeń jest m.in. upowszechnianie reklamy. Powołując się w tym zakresie na orzecznictwo sądów administracyjnych, Wojewoda wywiódł, że zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń mogą zostać ustalone wyłącznie w uchwale krajobrazowej (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 18 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1432/20; wyrok WSA w Bydgoszczy z dnia 26 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Bd 1057/20). W uzasadnieniu organ nadzoru przywołał też prawomocny wyrok WSA w Białymstoku z 14 lutego 2023 r. sygn. akt II SA/Bk 907/22, w którym to orzeczeniu skład orzekający stwierdził, że "ogródek gastronomiczny" to pojęcie używane w potocznym języku, ale poszczególne elementy, tj. stoliki, krzesła, parasole, podest, składające na jego funkcjonalną całość, mogą być rozpatrywane w kategorii obiektów małej architektury, których zasady i warunki sytuowania powinny być ustalone w uchwale krajobrazowej.

Wskazując na powyższe okoliczności Wojewoda Podlaski wniósł o stwierdzenie nieważności § 18 kwestionowanej uchwały Rady Miasta Białystok z dnia 28 listopada 2022 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Centrum w Białymstoku w rejonie ulic Świętojańskiej i Akademickiej.

Gmina Białystok w odpowiedzi na skargę wniosła o jej oddalenie, podkreślając, że regulacje dotyczące aranżacji sezonowych ogródków gastronomicznych, jako istotnych składników kształtowania ładu przestrzennego, zostały sformułowane na podstawie art. 15 ust. 2 pkt 5 ustawy planistycznej, w ramach wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych i wyłącznie w odniesieniu do przestrzeni publicznych, stanowiących głównie własność gminy Białystok. Sezonowe ogródki gastronomiczne stanowią zaś uzupełnienie przeznaczenia terenów przyległych (zabudowy usługowej) i zasad ich zagospodarowania oraz funkcjonalnie przedłużenie i wzbogacenie usług gastronomii i są z nimi nierozerwalnie związane. Zapisy planu dopuszczają lokalizację tymczasowych obiektów usługowo-handlowych związanych z sezonowym zagospodarowaniem terenu, takich jak: ogródki i stoiska gastronomiczne

W ocenie Gminy wprowadzenie ustaleń dotyczących sytuowania elementów aranżacji sezonowych ogródków gastronomicznych w sezonie letnim jest konsekwencją przyjętych standardów kształtowania przestrzeni publicznych i zasad ich aranżacji w skali całego miasta, a zwłaszcza ich wystroju w ścisłym, historycznym centrum Białegostoku oraz w przestrzeniach do niego przylegających, kształtowanych w sposób uporządkowany i ujednolicony. Jak podkreślono, sezonowe ogródki gastronomiczne lokalizowane w jednej z najważniejszych w skali Białegostoku przestrzeni miejskiej, a w szczególności ich zwykle przypadkowa lokalizacja i dowolność formy, rozmiaru i kolorystyki, bardzo silnie wpływają, często negatywnie, na wygląd i odbiór tej przestrzeni, która jest dobrem wspólnym wszystkich mieszkańców. Próba zaś wyeliminowania zapisów dotyczących lokalizacji sezonowych ogródków gastronomicznych z treści planu miejscowego, wbrew ochronie i kształtowaniu ładu przestrzennego, jest działaniem na rzecz zachowania chaosu i przyzwolenia na dowolne korzystanie z krajobrazu.

Rady Gminy podkreśliła dodatkowo, że ustalenia zawarte w § 18 uchwały nie określają zasad sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, o których mowa w art. 37a u.p.z.p. i nie naruszają art. 15 ust. 2 pkt 6 tej ustawy. Regulacje zawarte w § 18 uchwały dotyczą bowiem sezonowych, rozbieralnych elementów tymczasowych, które nie stanowią obiektów budowlanych w rozumieniu przepisów Prawa budowlanego. Jej zdaniem elementy takie jak: stoliki, krzesła, parasole, ażurowe lub roślinne rozgraniczenia przestrzeni zajętej przez sezonowy ogródek gastronomiczny nie stanowią w świetle przepisów prawa ani obiektów małej architektury, ani budowli. Gmina nie zgodziła się też ze stwierdzeniem, że celem ustaleń dotyczących uporządkowanego sposobu lokalizacji ogródków gastronomicznych jest upowszechnianie reklamy, wskazując, że celem tych zapisów jest wyłącznie ustanowienie w sposób uporządkowany zasad sytuowania i formy tak naprawdę "mebli" na zewnątrz lokali gastronomicznych w przestrzeniach publicznych, w żadnym razie nie upowszechnianie reklamy.

W konsekwencji Gmina nie podzieliła stanowiska organu nadzoru, że zasady sytuowania tymczasowych, sezonowych elementów wyposażenia ogródków gastronomicznych, nietrwale związanych z gruntem, niebędących obiektami małej architektury, tablicami reklamowymi, urządzeniami reklamowymi ani ogrodzeniami, stanowią materię zastrzeżoną do regulacji w tzw. uchwale krajobrazowej i nie mogą być regulowane w planie miejscowym. Jak podkreśliła, ustalenia te wpisują się w określone w art. 15 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p. obowiązki ustalenia wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych, a więc obszarów o szczególnym znaczeniu dla zaspokojenia potrzeb mieszkańców i w żadnym stopniu nie naruszają art. 15 ust. 2 pkt 6 u.p.z.p.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie przypomnieć trzeba, że stosownie do art. 3 § 1 w związku z art. 3 § 2 pkt 5 i 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. zwanej dalej "p.p.s.a.") sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zakres tej kontroli obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego. Sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6 p.p.s.a., stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.).

Wprowadzając sankcję nieważności jako następstwo naruszenia przepisu prawa, ustawodawca nie określił rodzaju naruszenia prawa. Przyjmuje się jednak, że podstawę do stwierdzenia nieważności uchwały stanowią takie naruszenia prawa, które mieszczą się w kategorii istotnych naruszeń. Wynika to z treści art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze w zw. z ust. 4 u.s.g., zgodnie z którymi uchwała organu gminy sprzeczna z prawem jest nieważna, chyba że naruszenie prawa ma charakter nieistotny. Pojęcie "sprzeczności z prawem" w rozumieniu art. 91 ust. 1 u.s.g. obejmuje sprzeczność postanowień uchwały z jakimkolwiek aktem prawa powszechnie obowiązującego. Przywołane przepisy wyróżniają zatem dwie kategorie wad prawnych uchwał organów gminy: istotne naruszenie prawa i nieistotne naruszenie prawa. Podstawą rozstrzygnięcia nadzorczego stwierdzającego nieważność uchwały lub zarządzenia organu gminy może być tylko istotne naruszenie prawa. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia w trybie określonym w art. 90 u.s.g. Według zaś art. 93 ust. 1 u.s.g., po upływie 30-dniowego terminu organ nadzoru nie może już we własnym zakresie stwierdzić nieważności uchwały lub zarządzenia organu gminy, ale może je zaskarżyć do sądu administracyjnego. W rozpatrywanej sprawie bezsporne jest, że upłynął ustawowy 30-dniowy termin stwierdzenia nieważności kwestionowanej uchwały, stąd też organ nadzoru uprawniony był do jej zaskarżenia w trybie powołanego przepisu. Uwzględniając powyższe oraz fakt, że wniesienie skargi w tym trybie nie jest ograniczone żadnym terminem, skargę Wojewody Podlaskiego sąd uznał za dopuszczalną.

Rozważania merytoryczne w sprawie należy poprzedzić jednak dodatkowym przypomnieniem, że kontrola sądu w sprawach dotyczących miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego nie może dotyczyć celowości, czy słuszności dokonywanych w planie rozstrzygnięć. Ogranicza się wyłącznie do badania zgodności z prawem podejmowanych uchwał, a zwłaszcza przestrzegania zasad planowania oraz określonej ustawą procedury planistycznej.

Jak wynika z art. 28 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym nieważność uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego zachodzi w przypadku istotnego naruszenia zasad sporządzania studium lub planu miejscowego, istotnego naruszenia trybu ich sporządzania, a także naruszenia właściwości organów w tym zakresie. Dla uwzględnienia złożonej skargi wymagane będzie zatem uznanie przez sąd, że w procedurze planistycznej naruszono zasady sporządzania planu miejscowego lub też istotnie naruszono tryb sporządzania planu.

Tryb sporządzania planu należy rozumieć jako sekwencję czynności podejmowanych w toku procedury planistycznej, a zasady sporządzania planu jako merytoryczną jego zawartość (przyjęte w nim ustalenia). Istotne naruszenie trybu sporządzania planu następuje, gdy ustalenia planistyczne są odmienne od tych, które zostałyby podjęte, gdyby nie naruszono procedury sporządzania aktu planistycznego (wyrok NSA z 20 października 2011r., sygn. akt II OSK 1593/11, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych "CBOSA").

Natomiast zasady sporządzania planu dotyczą merytorycznej jego zawartości (przyjętych w nim ustaleń, część tekstowej, graficznej oraz załączników), a także standardów dokumentacji planistycznej. Naruszenie zasad sporządzania planu to przyjęcie rozwiązań niezgodnych z normami konstytucyjnymi lub zawartymi w ustawach materialnoprawnych - które to normy wyznaczają granice wykonywania władztwa planistycznego (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r., sygn. akt II OSK 215/08, CBOSA).

Choć w złożonej przez organu nadzoru skardze nie zarzucono naruszenia trybu uchwalania zaskarżonego planu, to sąd z urzędu poddając kontroli przedmiotową uchwałę w tym zakresie nie dostrzegł istotnych uchybień.

Kontrolując zaskarżoną uchwałę w pozostałym zakresie, tj. z punktu widzenia zasad sporządzania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, sąd podziela stanowisko Wojewody, że Rada Miasta Białystok wprowadzając w § 18 tejże uchwały ustalenia dotyczące lokalizacji sezonowych ogródków gastronomicznych, w tym dopuszczalność lokalizacji tymczasowo rozbieralnych podestów i ogrodzeń oraz zasady rozmieszczania reklam i znaków firmowych na ogrodzeniach sezonowych ogródkach gastronomicznych, wykroczyła poza określony w ustawie zakres uchwały w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie składu orzekającego umieszczenie w przedmiotowym planie zagospodarowania przestrzennego zasad i warunków sytuowania ww. obiektów w sytuacji, gdy zasady te muszą powinny regulowane odrębną uchwałą, stanowi istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, o którym mowa w art. 28 ust. 1 u.p.z.p.

W §18 zakwestionowanej uchwały Rada Gminy Białystok określiła szczegółowy zakres aranżacji i wystroju sezonowych ogródków gastronomicznych, wprowadzając ustalenia dotyczące m.in. dopuszczalności lokalizacji tymczasowych rozbieralnych podestów i ogrodzeń (nietrwale związanych z gruntem do wysokości 0,9 m, o konstrukcji ażurowej wykonanej z metalu, drewna lub kompozycji roślinnych) oraz zasady umieszczania i rozmieszczenia reklam i znaków firmowych na ogrodzeniach sezonowych ogródków gastronomicznych oraz na lambrekinach parasoli. Tymczasem przepis art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p., dopuszczający zapisy w zakresie zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane, w planie miejscowym, został uchylony w związku z wejściem w życie w dniu 11 września 2015r. ustawy z dnia 24 kwietnia 2015 r. o zmianie niektórych ustaw w związku ze wzmocnieniem narzędzi ochrony krajobrazu (Dz. U. z 2015 r., poz. 774, zwanej dalej: "ustawą krajobrazową").

Powyższa ustawa wprowadziła jednocześnie w ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym przepisy art. 37a- 37e. Na mocy tych przepisów rada gminy może ustalić w formie uchwały zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic reklamowych i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane. Tak podjęta uchwała jest aktem prawa miejscowego (art. 37a ust. 1 i 4 u.p.z.p.). Jednocześnie w art. 12 ust. 3 ustawy krajobrazowej, ustawodawca zastrzegł, że do projektów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, w stosunku do których podjęto uchwałę o przystąpieniu do sporządzania lub zmiany planu, nieuchwalonych przez radę gminy do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe. W niniejszej sprawie uchwała Rady Miasta Białystok w sprawie przystąpienia do sporządzenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego części osiedla Centrum w Białymstoku w rejonie ulic Świętojańskiej i Akademickiej została podjęta 25 maja 2020 r. Rozpoczęcie procedury planistycznej miało zatem miejsce po wejściu w życie ustawy krajobrazowej, co oznacza, iż dla oceny przedmiotowej uchwały zastosowanie mają przepisy ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym zmienione przepisami ustawy krajobrazowej.

Powołany wyżej przepis art. 37a u.p.z.p. jednoznacznie zatem wskazuje zakres, jaki obejmuje uchwała krajobrazowa i nie ma tu znaczenia, wbrew stanowisku Gminy, czy są to elementy tymczasowe, czy też rozbieralne. Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego nie jest zatem aktem prawa właściwym do czynienia tego rodzaju rozstrzygnięć. W ocenie sądu ustalenia dotyczące lokalizacji i specyfikacji sezonowych ogródków gastronomicznych (na które składają się podesty, stoliki, krzesła, ogrodzenia nietrwale związane z gruntem, wykonane z drewna, metalu lub kompozycji roślinnych) jako obiekty architektury ogrodowej, wbrew stanowisku Gminy, wpisują się w definicję obiektu małej architektury, określoną w art. 3 pkt 4 ustawy z 7 lipca 1994r. Prawo budowlane (t.j. Dz.U. z 2023r. 683). Zgodnie z tym przepisem przez obiekt małej architektury należy rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: (a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, (b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, (c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki".

Nie można zatem podzielić argumentacji skarżącej Gminy, jakoby elementy takie jak: stoliki, krzesła, parasole, ażurowe lub roślinne rozgraniczenia przestrzeni zajętej przez ogródek gastronomiczny nie stanowiły w świetle przepisów prawa ani obiektów małej architektury, ani budowli. Wprawdzie "ogródek gastronomiczny" to pojęcie używane w potocznym języku, tym niemniej, jak podkreślono wyżej, poszczególne elementy, tj. stoliki, krzesła, parasole, podest, składające na jego funkcjonalną całość, mogą być rozpatrywane w kategorii obiektów małej architektury, których zasady i warunki sytuowania powinny być ustalone w uchwale krajobrazowej.

W konsekwencji jako trafne należy ocenić stanowisko organ nadzoru, że w aktualnym stanie prawnym zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń mogą zostać ustalone wyłącznie w uchwale krajobrazowej. Wprawdzie kwestie przewidziane do uregulowania w uchwale podejmowanej na podstawie art. 37a ust. 1 u.p.z.p., choć wiążą się z kształtowaniem przestrzeni publicznej oraz szczegółowymi warunkami zagospodarowania terenów w potocznym znaczeniu, tym niemniej nie mogą być uznane za tożsame lub mieszczące się w pojęciu "wymagań wynikających z potrzeb kształtowania przestrzeni publicznych" w rozumieniu art. 15 ust. 2 pkt 5 u.p.z.p., co próbuje przeforsować skarżąca Gmina. Trudno jest bowiem zaakceptować stanowisko, aby zagadnienia powierzone radzie gminy do uregulowania w odrębnej uchwale, podejmowanej w szczególnej procedurze, o charakterze fakultatywnym, stanowiły jednocześnie materię planistyczną, i to o charakterze obligatoryjnym, jak ww. przepisy (podobnie NSA w wyroku z dnia 28.04.2020r., sygn. akt II OSK 1046/19, CBOSA). Istotą wprowadzonych ustawą krajobrazową – regulacji było bowiem "wyjęcie" zagadnień dotychczas regulowanych w art. 15 ust. 3 pkt 9 u.p.z.p. tj. - zasady i warunki sytuowania obiektów małej architektury, tablic i urządzeń reklamowych oraz ogrodzeń, ich gabaryty, standardy jakościowe oraz rodzaje materiałów budowlanych, z jakich mogą być wykonane – z zakresu materii planistycznej i uczynienie z niej materii uregulowanej odrębną uchwałą, wydawaną na podstawie art. 37a u.p.z.p., bez zmiany fakultatywnego charakteru tej uchwały. Rada nie utraciła jednak – co do zasady – kompetencji do określania zasad i warunków sytuowania obiektów małej architektury, ogrodzeń, czy reklam, jednakże według nowej regulacji, winna uczynić to w odrębnej od planu miejscowego uchwale, stanowiącej akt prawa miejscowego.

W ocenie składu orzekającego zapisy § 18 kwestionowanej uchwały bez wątpienia kwalifikują się do zakresu uchwały krajobrazowej również z tego względu, że wprost wskazują, że funkcją parasoli i ogrodzeń jest m.in. reklama (nazwy własnej lokalu, jak też sponsorów). Przez reklamę w rozumieniu art. 2 pkt 16a u.p.z.p. należy zaś rozumieć upowszechnianie w jakiejkolwiek wizualnej formie informacji promującej osoby, przedsiębiorstwa, towary, usługi, przedsięwzięcia lub ruchy społeczne. Zgodnie z pkt 16b cytowanego przepisu tablicą reklamową jest przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, o płaskiej powierzchni służącej ekspozycji reklamy, w szczególności baner reklamowy, reklamę naklejaną na okna budynków i reklamy umieszczane na rusztowaniu, ogrodzeniu lub wyposażeniu placu budowy, z wyłączeniem drobnych przedmiotów codziennego użytku wykorzystywanych zgodnie z ich przeznaczeniem. Natomiast urządzenie reklamowe to przedmiot materialny przeznaczony lub służący ekspozycji reklamy wraz z jego elementami konstrukcyjnymi i zamocowaniami, inny niż tablica reklamowa, z wyłączeniem drobnych przedmiotów codziennego użytku wykorzystywanych zgodnie z ich przeznaczeniem. Umieszczanie zatem napisów, logo czy znaków firmowych sponsorów ogródków na lambrekinach parasoli lub ogrodzeniach jest niczym innym, jak reklamą.

Zdaniem sądu niezrozumiałe jest także twierdzenie Gminy, że uchwała nie dotyczy ogrodzeń, a jedynie elementów ograniczających przestrzeń ogródków w postaci ażurowych rozbieralnych konstrukcji o maksymalnej wysokości do 0,9 m lub kompozycji roślinnych, skoro w § 18 pkt 2 tiret drugi uchwały mowa jest wprost o lokalizacji ogrodzeń nietrwale związanych z gruntem do wysokości 0,9 m. Przepisy ustawy Prawo budowlane nie zawierają wprawdzie legalnej definicji ogrodzenia, jednakże w potocznym rozumieniu chodzi niewątpliwie o oddzielenie działki od innych terenów, stanowiące barierę komunikacyjną (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt II SA/Wa 1041/22, CBOSA). Zgodnie zaś z Uniwersalnym słownikiem języka polskiego (por. S. Dubisz (red.), Warszawa 2003, s. 180) pod pojęciem "ogrodzenie" należy rozumieć: "to, co ogradza jakiś teren, np. płot, parkan, mur". Jest to więc konstrukcja otaczająca teren i utrudniająca wejście lub wyjście (por. wyrok WSA w Kielcach z 30 marca 2011 r., sygn. akt II SA/Ke 776/10, CBOSA). Taką właśnie funkcję będą pełnić bezsprzecznie ogrodzenia, o jakich mowa w § 18 pkt 2 tiret drugie i nie zmienia jej fakt, że powstałe ogrodzenia będą miały konstrukcję ażurową wykonaną z metalu, drewna lub kompozycji roślinnej. Ogrodzenie ażurowe to nic innego jak ogrodzenie prześwitujące, które w założeniu ma posiadać elementy przezroczyste albo elementy półprzezroczyste, i elementy te mają się układać w określony wzór. Stopień ażurowości nie ma jednak znaczenia, albowiem nadal będzie to ogrodzenie, którego podstawą funkcją będzie oddzielenie jednego terenu od innego.

Zaprezentowane rozważania prowadzą do jednoznacznego wniosku, że Rada Miejska w Białymstoku zamieszczając w § 18 zaskarżonej uchwały regulacje w zakresie aranżacji, wystroju sezonowych ogródków gastronomicznych, wykroczyła poza określony w art. 15 ust. 2 i 3 u.p.z.p. zakres upoważnienia ustawowego do uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Tym samym dopuściła się istotnego naruszenia zasad sporządzania planu miejscowego w rozumieniu art. 28 ust. 1 u.p.z.p., skutkującego koniecznością stwierdzenia nieważności zaskarżonej uchwały.

Powyższe stanowisko stanowi kontynuację poglądu wyrażonego przez tut. sąd w prawomocnym wyroku z 14 lutego 2023r. w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 907/22 (CBOSA). Orzeczenie to w zakresie oceny zapisów m.p.z.p. dotyczących tymczasowych ogródków gastronomicznych, nie zostało zakwestionowane przez Gminę Białystok, a sąd a składzie obecnym w pełni je podziela.

Końcowo należy zasygnalizować, że obawy Gminy jakoby wskutek wyeliminowania zapisów § 18 kwestionowanej uchwały, nastąpił "chaos i przyzwolenie na dowolne korzystanie z krajobrazu", wydają się być bezpodstawne. Przypomnieć bowiem należy, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części osiedla Centrum w Białymstoku w rejonie ulic Świętojańskiej i Akademickiej został uchwalony w dniu 28 listopada 2022r., a istnienie na tym terenie ogródków gastronomicznych datowane jest na okres zdecydowanie wcześniejszy. Ponadto należy zwrócić uwagę, co mogło umknąć z pola widzenia autora odpowiedzi na skargę, że umieszczenie tymczasowego ogródka gastronomicznego na terenie miasta Białystok nie jest dowolne i wymaga złożenia wniosku o wydanie zezwolenia na zajęcie pasa drogowego /powierzchni drogi wewnętrznej w celu umieszczenia tymczasowego ogródka gastronomicznego. Decyzję (lub umowę cywilno-prawną w przypadku dróg wewnętrznych) w tym zakresie wydaje Prezydent Białegostoku, po uprzednim spełnieniu przez wnioskodawcę – warunków określonych w § 7 Zarządzenia Nr 755/17 Prezydenta Miasta Białegostoku z dnia 10 kwietnia 2017r. w sprawie zasad sposobu udostępniania nieruchomości Gminy Miasto Białystok położonych w śródmiejskiej przestrzenie publicznej.

Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd orzekł jak w sentencji.



Powered by SoftProdukt