Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 19 listopada 2015 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 9 września 2015 r., sygn. akt II SA/Bk 168/15 o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego WSA Marka Leszczyńskiego w sprawie ze skargi J. W. o wznowienie postępowania sądowego w sprawie II SA/Bk 649/11 ze skargi na postanowienie [...] Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego [...] z dnia [...] czerwca 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia inwestycyjnego na etapie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach przedsięwzięcia postanawia: oddalić zażalenie.

Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił wniosek J. W. o wyłączenie sędziego WSA Marka Leszczyńskiego.

W ocenie Sądu I instancji, okoliczności przywołane przez skarżącą we wniosku o wyłączenie nie stanowią podstawy do zastosowania art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.". Okoliczność objęcia wnioskiem o wyłączenie sędziego, który brał udział w orzekaniu w innych sprawach z udziałem skarżącej, nie stanowi podstawy do uwzględnienia wniosku. Niezadowolenie strony z rozstrzygnięcia sprawy, czy też ze sposobu prowadzenia postępowania sądowego nie stanowi podstawy do wyłączenia sędziego, bowiem zarzuty te strona może podnosić w środkach odwoławczych od orzeczeń Sądu I instancji. Ponadto okoliczność, że sędzia został wyłączony od orzekania w innych sprawach skarżącej również nie może sama w sobie podważać jego bezstronności w niniejszej sprawie (por. postanowienie NSA z 1 października 2014 r., II OZ 1008/14, i przywołane tam orzecznictwo). Sąd wskazał, że sędzia złożył pisemne oświadczenie, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w niniejszej sprawie. Przedmiotowe oświadczenie korzysta z domniemania wiarygodności ze względu na autorytet sprawowanego urzędu, którego to domniemania wnioskodawczyni w żaden sposób nie obaliła. Sąd nie stwierdził również, aby w sprawie wystąpiły przesłanki stanowiące podstawę do wyłączenia sędziego z mocy ustawy (art. 18 § 1 pkt 1-7 p.p.s.a.)

Zażalenie na ww. postanowienie wniosła J. W., podnosząc, że w innych sprawach sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie wydawał wadliwe orzeczenia. Ponadto wskazała na wadliwe działania związane z doręczeniem jej zaskarżonego postanowienia, wiążąc je z sędzią objętym przedmiotowym wnioskiem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca, składając zażalenie, w dalszym ciągu podnosi argumenty związane z własną merytoryczną oceną pracy sędziego objętego wnioskiem o wyłączenie (błędy w orzekaniu w sprawach skarżącej); ponadto podnosi okoliczności związane z doręczeniem jej zaskarżonego postanowienia.

Zgodnie z art. 19 p.p.s.a. niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie.

Użyte w art. 19 p.p.s.a. określenie "uzasadniona wątpliwość" oznacza, że chodzi tu o wątpliwość co do bezstronności sędziego, uzasadnioną obiektywnymi powodami. Obowiązek uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia spoczywa na stronie wnioskującej o wyłączenie sędziego. Powinny to być takie przyczyny, które pozostają w związku przyczynowym między ich wystąpieniem, a powstaniem oceny, że prawdopodobne jest, że w danych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny. Żądając wyłączenia sędziego w trybie art. 19 p.p.s.a. nie wystarczy powołać się na "złą pracę" sędziów w innych sprawach strony skarżącej, która to praca w przekonaniu wnioskodawcy daje podstawę do wyłączenia sędziego.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wielokrotnie wskazywano, że niezadowolenie strony, odnoszące się do sposobu prowadzenia innych spraw sądowych, nie stanowi automatycznie podstawy do wyłączenia sędziów wcześniej orzekających w tych sprawach. Do wyłączenia sędziego nie wystarczy bowiem subiektywne przekonanie, że sędzia nie będzie bezstronny, wywołane faktem, że sędzia ten orzekał już kiedyś w innej sprawie i wtedy wydał niekorzystne dla danej strony orzeczenie. Innymi słowy, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny nie stanowi przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Tego rodzaju argumenty powinny być oceniane w przypadku wniesienia właściwych środków zaskarżenia (skargi kasacyjnej, zażalenia itd.), a nie w ramach postępowania o wyłączenie sędziego (por. postanowienie NSA z 4 marca 2014 r., I OZ 138/14).

Zresztą, formułując wniosek, skarżąca przywołała m.in. orzeczenia WSA w Białymstoku wydane z udziałem ww. sędziego, jednak w części orzeczenia te stały się prawomocne (sprawy o sygn. akt II SA/Bk 20/12, II SA/Bk 138/13) albo skarżąca wniosła skargę kasacyjną (w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 6/13). Nie można zatem w sposób jednoznaczny stwierdzić przy uwzględnieniu innych orzeczeń także niekorzystnych dla skarżącej, że sędzia objęty przedmiotowym wnioskiem w sprawach skarżącej nie kierowali się bezstronnością. To oznacza, że nie można w sposób obiektywny stwierdzić aby ww. sędzia był uprzedzony, czy też wydawał lub miał wydawać wyłącznie wadliwe orzeczenia w sprawach skarżącej, skoro istnieją i takie jego orzeczenia, które nie zostały zakwestionowane przez skarżącą przez właściwy środek zaskarżenia. Taka ocena w pełni odpowiada treści wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., SK 53/04 (publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134), w którego uzasadnieniu wskazano m.in., że w celu pełnej realizacji prawa do sądu na ustawodawcy spoczywa obowiązek takiego ukształtowania instytucji wyłączenia sędziego, "aby umożliwiało ono objęcie wszelkich sytuacji, które mogłyby prowadzić do powstania, o ile nie u samej strony (na co wskazuje orzecznictwo), to co najmniej u obiektywnego, zewnętrznego obserwatora uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności sędziego". Według wyroku gwarancje bezstronności sędziowskiej nie mogą być ograniczone "jedynie do stworzenia możliwości wyłączenia sędziego ze względu na istnienie bezpośrednich relacji o charakterze osobistym, ale muszą być pojmowane szerzej – jako umożliwiające wyłączenie w wypadku okoliczności (zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych), które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach".

Skarżąca powinna mieć na względzie, że instytucja wyłączenia sędziego nie może być traktowana jako możliwość eliminowania w postępowaniu sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów (por. postanowienie NSA z 20 maja 2014 r., I OZ 342/14). O wyłączeniu sędziego nie może decydować także subiektywne przekonanie strony o jego stronniczości i niesprawiedliwości oraz o wadliwym sposobie orzekania. Tego rodzaju okoliczności jako niepoparte żadnymi dowodami uprawdopodabniającymi istnienie uzasadnionych wątpliwości co do bezstronności wskazanych sędziów nie mogą stanowić podstawy do zastosowania instytucji wyłączenia sędziego (por. postanowienia NSA: z 11 kwietnia 2014 r., II OZ 382/14; z 6 maja 2014 r., I OZ 336/14). Sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 p.p.s.a. Oceny tej nie zmienia fakt, że w innych sprawach sędzia objęty przedmiotowym wnioskiem był wyłączany na podstawie art. 19 p.p.s.a. Skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że te same okoliczności jakie stanowiły przesłankę do wyłączenia w sprawach o sygn. akt II SAB/Bk 6/12, II SAB/Bk 5/12, II SAB/Bk 57/12, II SAB/Bk 81/11, II SAB/Bk 53/13 zaistniały także w niniejszej sprawie, tym bardziej, że sędzia objęty wnioskiem złożył stosowne oświadczenia, wskazując w nim, że nie istnieją żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności.

Ponadto sędzia objęty wnioskiem o wyłączenie nie brał udziału w wydaniu zarządzenia o doręczeniu zaskarżonego postanowienia pełnomocnikowi skarżącej. Natomiast w toku postępowania sędzia sprawozdawca objęty wnioskiem o wyłączenie, dostrzegając ten błąd, wydał zarządzenie o doręczeniu bezpośrednio skarżącej odpisu zaskarżonego postanowienia z pouczeniem o środku zaskarżenia. Nie wynika z tego aby okoliczności związane z doręczeniem zaskarżonego postanowienia mogły w jakikolwiek sposób stanowić podstawę do uznania, że zachowanie sędziego może świadczyć o jego nastawieniu przeciwko skarżącej, a więc o braku bezstronności.

Z tych względów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu.