Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński, Sędziowie Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca) Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Referent Bartłomiej Maciak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi Z. W. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w przedmiocie nierozpatrzenia skargi z dnia 20 maja 2013 r. o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku okresowego i zasiłku okresowego na opłacenie pomocy osób drugich [...] [...] I. stwierdza, że bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Samorządowego Kolegium Odwoławczego do załatwienia wniosku Z. W. z dnia 20 maja 2013 r. w przedmiocie nierozpatrzenia skargi o wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zasiłku okresowego i zasiłku okresowego na opłacenie pomocy osób drugich.

W dniu 23 października 2013 r. Z. W. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę na "przewlekłą bezczynność" Kolegium w przedmiocie nierozpatrzenia skargi z dnia 20 maja 2013 r. (wpływ do Kolegium 23 maja 2013 r.) dotyczącej wznowienia postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...] Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Wójta Gminy Ni. przez Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w N. z dnia [...] Nr [...]. W skardze Z. W. wskazał na "brak orzeczenia wg art. 149 KPA".

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w L. wniosło o oddalenie skargi. W uzasadnieniu wyjaśniło, że w dniu 23 maja 2013 r. wpłynęła do Kolegium skarga Z. W. zawierająca wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego dotyczący sprawy, w której została wydana decyzja ostateczna Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. z dnia [...]. Na posiedzeniu w dniu 20 czerwca 2013 r., po zapoznaniu się ze skargą, Kolegium postanowiło przedłużyć termin załatwienia sprawy i postanowieniem Nr [...] poinformowało Z. W., iż sprawa będzie załatwiona po wpływie do Kolegium akt sprawy [...] z prawomocnym wyrokiem WSA w Lublinie w sprawie sygn. akt II SA/Lu 55/13. Uzasadniając postanowienie Kolegium wskazało, że wobec zaskarżenia przez Z. W. decyzji Kolegium z dnia [...], akta sprawy wraz z odpowiedzią na skargę zostały przekazane do WSA w Lublinie. Do czasu prawomocnego zakończenia sprawy i zwrotu akt sprawy z prawomocnym wyrokiem do Kolegium, nie jest możliwe rozpatrzenie skargi Z. W. Kolegium podniosło, że powyższa okoliczność spowodowała obiektywną niemożność załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., stąd w przedmiotowej sprawie wystąpiły przesłanki przewidziane art. 36 § 1 k.p.a., obligujące Kolegium do poinformowania strony o zaistniałym stanie rzeczy oraz wskazania nowego terminu załatwienia sprawy.

W dniu 2 lipca 2013 r. wpłynęła do Kolegium skarga Z. W. z dnia 1 lipca 2013 r. na bezczynność Kolegium w przedmiocie rozpatrzenia jego skargi z dnia 20 maja 2013 r. oraz wezwanie z dnia 1 lipca 2013 r., w którym zwrócił się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w L. o usunięcie naruszenia prawa w sprawie Nr [...] dotyczącej skargi Z. W. z dnia 20 maja 2013 r. Z treści tego wezwania wynikało, że jego przedmiotem jest nierozpatrzenie przez Kolegium przedmiotowej skargi. Z. W. żądał wydania i doręczenia orzeczenia w tej sprawie. W dniu [...] Kolegium wydało postanowienie Nr [...] uznające wezwanie Z. W. za nieuzasadnione. Kolegium stwierdziło, że wezwanie nie może być uwzględnione, ponieważ do chwili obecnej nie wpłynęły do Kolegium akta sprawy z prawomocnym wyrokiem w sprawie sygn. akt II SA/Lu 55/13.

W dniu 9 lipca 2013 r. pismem Nr [...] (wpływ do WSA w Lublinie 10 lipca 2013 r.), Kolegium udzieliło odpowiedzi na skargę z dnia 20 maja 2013 r., w której to odpowiedzi wniosło o odrzucenie skargi z uwagi na jednoczesne (w jednym piśmie) wezwanie Kolegium do usunięcia naruszenia prawa i wystąpienie ze skargą do WSA w Lublinie na bezczynność Kolegium, czyli niespełnienie warunku uprzedniego wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa przed wniesieniem skargi. Wraz z odpowiedzią na skargę przekazana została do Sądu skarga oraz akta administracyjne.

Organ wyjaśnił, że w związku z uaktywnieniem się Z. W. w przedmiocie wznowień postępowań w sprawach, których ostateczne decyzje zostały uprzednio zaskarżone do WSA w Lublinie, mając na względzie zdarzające się sytuacje mylnego wyszukiwania danych przez system informatyczny oraz złej ich lokalizacji, Kolegium podjęło czynności weryfikujące prawidłowość danych wpisywanych do systemu ze stanem faktycznym. Spowodowało to ustalenie, iż wpływ akt sprawy Nr [...] wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 54/13 nie został prawidłowo odnotowany. Znaczna ilość wpływających do Kolegium spraw i konieczność bieżącej obsługi prowadzonych postępowań powoduje duże obciążenie pracowników Biura i konieczność korzystania z danych znajdujących się w systemie informatycznym i zaufania tym danym (nie jest możliwy fizyczny kontakt z aktami we wszystkich sprawach), stąd sporadycznie mogą zdarzać się takie sytuacje, jak w niniejszej sprawie.

Wobec stwierdzenia, że do Kolegium w dniu 10 lipca 2013 r. wpłynęły akta sprawy Nr [...] wraz z prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 16 kwietnia 2013 r. sygn. akt II SA/Lu 55/13 oddalającym skargę na decyzję Kolegium z dnia [...]. Kolegium postanowieniem Nr [...] wszczęło w dniu 21 października 2013 r. postępowanie administracyjne w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Kolegium z dnia [...] r. Nr [...] i po upływie 7-dniowego terminu liczonego od dnia doręczenia postanowienia o wszczęciu postępowania, wyznaczonego na zapoznanie się z aktami sprawy i ewentualne wniesienie dodatkowych uwag na piśmie, decyzją z dnia [...] r. Nr [...] odmówiło uchylenia decyzji ostatecznej Kolegium z dnia [...] Nr [...], załatwiając tym samym wniosek Z. W. z dnia 20 maja 2013 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność w przypadkach określonych w pkt 1-4, to jest wówczas, gdy organy administracyjne mają obowiązek wydania decyzji, postanowień (na które służy zażalenie, kończących postępowanie administracyjne lub rozstrzygających sprawę co do jej istoty) bądź innych aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień i obowiązków wynikających z przepisów prawa. Stosownie do art. 149 P.p.s.a. Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organów w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a P.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednak o uwzględnieniu skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania można mówić nie tylko wówczas, gdy sąd zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu. Zgodnie bowiem z art. 149 § 1 zdanie drugie sąd, uwzględniając skargę, jednocześnie stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa, a stosownie do art. 149 § 2 w przypadku uwzględnienia skargi, sąd może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny. W konsekwencji uwzględnieniem skargi w rozumieniu art. 149 jest również stwierdzenie, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa oraz wymierzenie organowi grzywny (por. wyroku NSA z dnia 5 lipca 2012 r., sygn. akt II OSK 1031/12, opubl. w CBOSA). Sąd wskazał ponadto, że w sprawie ze skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, to sąd administracyjny, na podstawie okoliczności sprawy, a zwłaszcza toku postępowania administracyjnego, ocenia, czy w sprawie wystąpiła bezczynność, czy przewlekłe prowadzenie postępowania oraz na podstawie tej oceny, stosownie do okoliczności sprawy, podejmuje rozstrzygnięcia, o których mowa w art. 149 ustawy.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ustabilizowany jest pogląd, według którego o bezczynności organu można mówić wówczas, gdy organ ten, pomimo istniejącego obowiązku, nie załatwia, w określonej prawem formie i w określonym prawem czasie sprawy, co do której obowiązujące regulacje czynią go właściwym i kompetentnym. Dotyczy to zarówno sytuacji, gdy organ nie podjął żadnych czynności, jak i takiej, gdy czynności zostały wprawdzie podjęte, ale organ nie zakończył go stosownym aktem. Dla zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia z jakich powodów określone działanie nie zostało podjęte, a w szczególności, czy bezczynność została spowodowana zawinioną, czy też niezawinioną opieszałością organu. Wniesienie skargi jest zatem uzasadnione nie tylko w przypadku niedotrzymania terminu załatwienia sprawy, ale także w razie odmowy podjęcia określonego działania, mimo istnienia w tym względzie ustawowego obowiązku, choćby organ mylnie sądził, że zachodzą okoliczności, które uwalniają go od obowiązku prowadzenia postępowania w konkretnej sprawie i zakończenia go wydaniem decyzji administracyjnej lub innego aktu czy czynności. Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a. efektem uwzględnienia skargi na bezczynność w sprawie podlegającej załatwieniu aktem lub czynnością z zakresu administracji publicznej jest zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jak się powszechnie uważa celem skargi na bezczynność jest bowiem doprowadzenie do wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności, jednak bez przesądzenia o treści, czy skutkach tych działań. Dlatego też wskazuje się na specyfikę badania skarg na bezczynność, która polega na tym, że sąd ogranicza się do skontrolowania, czy organ rzeczywiście nie podjął działania, do którego był obowiązany.

W rozpoznawanej sprawie podanie o wznowienie postępowania z dnia [...] wpłynęło do Kolegium w dniu 23 maja 2013r., zaś wyznaczenie innego terminu załatwienia sprawy nastąpiło postanowieniem z dnia [...], które Z. W. otrzymał w dniu 1 lipca 2013 r. W dniu 2 lipca 2013 r. do Kolegium wpłynęło zaś wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wraz ze skargą na bezczynność Kolegium w sprawie podania z dnia 20 maja 2013 r. Akta sprawy z prawomocnym wyrokiem Kolegium otrzymało w dniu 10 lipca 2013 r. Natomiast podanie skarżącego o wznowienie postępowania Kolegium załatwiło po wniesieniu skargi do Sądu decyzją z dnia [...]. Sekwencja opisanych czynności wskazuje, że w sprawie niniejszej nie można zarzucić Kolegium bezczynności, skoro wydało decyzję w sprawie.

Należy wskazać, że okoliczności zwalniające organ administracji publicznej z zarzutu bezczynności muszą mieć charakter prawny, proceduralny, a nie faktyczny. O ile organ ma załatwić sprawę i nie czyni tego w terminie określonym w art. 35 lub wyznaczonym zgodnie z art. 36 K.p.a., pozostaje w bezczynności. (por. wyrok NSA z dnia 10 listopada 2009r., sygn. akt I OSK 155/09, publ. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Do zadań organu należy zapewnienie sobie albo samych akt, albo ich kopii w sytuacji konieczności przekazania akt innemu organowi. Bierna oczekiwanie na ich zwrot jest zatem bezczynnością ( por. postanowienie NSA z dnia 20 marca 2013r., sygn. akt II OSK 552/13 i wyrok z dnia 9 listopada 2007r., sygn. akt I OSK 1533/06, publ. w CBOSA ). Jak się uważa, organ może bowiem zwrócić się do sądu o udostępnienie akt czy w razie braku możliwości ich wypożyczenia mógł przejrzeć je w Sądzie, dokonać potwierdzenia posiadanych kserokopii oraz ewentualnie wystąpić o wydanie stosownych kserokopii z akt sprawy.

Z powyższego zatem wynika, iż w rozpoznawanej sprawie Kolegium pozostawało w bezczynności. Z uwagi jednak na to, że termin na załatwienie wniosku Z. W. został przekroczony w sposób nieznaczny, Sąd, na podstawie art. 149 § 1 zdanie 2 P.p.s.a., stwierdził, iż bezczynność organu w tej sprawie nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

W związku z tym, że Kolegium przestało tkwić w bezczynności w niniejszej sprawie już po wniesieniu tej skargi, to jest w dniu, w jakim skarga wpłynęła do organu, Sąd nie miał podstaw do zobowiązania tego organu do załatwienia wniosku skarżącego w oparciu o art. 149 § 1 zdanie 1 P.p.s.a. W opisanej sytuacji postępowanie sądowe w tym zakresie, podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe w myśl art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. Przepis ten ma bowiem zastosowanie w przypadku, gdy po wniesieniu skargi na bezczynność organu – w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a. – a przed wydaniem przez sąd rozstrzygnięcia w sprawie, organ wyda akt lub dokona czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, co do których pozostawał w bezczynności (por. uchwała NSA z dnia 26 listopada 2008 r., sygn. akt I OPS 6/08, ONSAiWSA 2009, nr 4, poz. 63).