III SA/Kr 1380/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-02-24	
Data wpływu	2025-10-09	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie	
Sędziowie	Janusz Kasprzycki /przewodniczący/
Katarzyna Marasek-Zybura
Magdalena Gawlikowska /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6205 Nadzór sanitarny
638  Sprawy egzekucji administracyjnej;  egzekucja obowiązków o charakterze niepieniężnym	
Hasła tematyczne	Egzekucyjne postępowanie	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2025 nr 0 poz 132; Art. 33 i art. 34; Ustawa z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. j.)	
Sentencja
Dnia 24 lutego 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Janusz Kasprzycki Sędziowie: Sędzia WSA Katarzyna Marasek-Zybura Asesor WSA Magdalena Gawlikowska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 24 lutego 2026 roku sprawy ze skargi A. Ż. na postanowienie Małopolskiego Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia 21 lipca 2025 r., nr NE.906.1.33.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.	
Uzasadnienie
Małopolski Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: organ, MPWIS) postanowieniem z 21 lipca 2025 r. nr NE.906.1.33.2024 utrzymał w mocy postanowienie Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego Suchej Beskidzkiej z dnia 10 czerwca 2025 r., znak: NE.9020.10.2.2025 w przedmiocie stanowiska wierzyciela co do wniesionych zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego, na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z 13 stycznia 2025 r. dotyczącego egzekucji obowiązków o charakterze niepieniężnym, tj. obowiązku poddania małoletniego D. Ż., urodzonego 13 lipca 2016 r. - syna A. Ż. (dalej skarżąca), szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka), różyczce, w punkcie szczepień świadczeniodawcy wybranego przez skarżącą.

Powyższe postanawiania zapadły w następującym stanie fatycznym i prawnym.

W dniu 7 lipca 2023 r. do PPIS w Suchej Beskidzkiej został przekazany przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Przychodnia w J. wykaz osób uchylających się od realizacji obowiązku szczepień ochronnych. W przedmiotowym dokumencie, w pozycji dotyczącej dziecka D. Ż., skarżąca - matka dziecka, została wykazana jako uchylająca się od wykonywania obowiązku szczepień ochronnych. Brakującymi szczepieniami obowiązkowymi były: błonica, tężec, krztusiec, polio hib, odra, świnka, Różyczka, WZW B." Jako przyczynę uchylania się od szczepień podano, cyt.: "Matka mówi, że zaszczepi dzieci, jeśli ktoś zaświadczy, że po szczepieniu nic się dzieciom nie stanie".

W dniu 29 maja 2024 r. upomnieniem nr NEP.9020.8.4.2024, znak: NEP.9020.8.4.2024 PPIS w Suchej Beskidzkiej działający jako wierzyciel, wezwał skarżącą do niezwłocznego wykonania obowiązku zaszczepienia dziecka syna. Upomnienie zostało wystawione w oparciu o przekazany 3 kwietnia 2024 r. przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej Przychodnia w J. imienny wykaz osób uchylających się od obowiązku szczepień ochronnych, na podstawie czego stwierdzono, iż obowiązek wynikający z przepisów art. 17 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 z późn. zm.) oraz rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077), dotyczący zaszczepienia małoletniego syna skarżącej - nie został wykonany, pomimo upływu terminów określonych w "Schemacie obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży" - załączniku do ww. rozporządzenia. PPIS w Suchej Beskidzkiej odstąpił od egzekwowania obowiązku wykonana szczepień ochronnych przeciw zakażeniom Streptococcus pneumoniae oraz zakażeniom powodowanym przez rotawirusy, bowiem jak wskazuje § 3 ust. 1 pkt 3 lit. b oraz pkt 6 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym przeciw inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae ciąży na grupie dzieci do ukończenia 5 roku życia oraz do ukończenia 32 tygodnia życia w przypadku szczepień przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy. Upomnienie zawierało stosowane pouczenie, co do konsekwencji niezastosowania się do jego treści. I zostało doręczone skarżącej w trybie doręczenia zastępczego.

Pismem z 13 stycznia 2025 r. [...] PPIS w Suchej Beskidzkiej przesłał do Wojewody Małopolskiego wniosek o wszczęcie egzekucji administracyjnego wobec skarżącej. Równocześnie wniósł o zastosowanie środka egzekucji w postaci grzywny w celu przymuszenia, w kwocie 1000 zł. Do wniosku załączono tytuł wykonawczy nr [...] z 13 stycznia 2025 r.

Pismem z 9 kwietnia 2025 r. skarżąca, zgłosiła do Wojewody Małopolskiego zarzuty w sprawie postępowania egzekucyjnego, wszczętego tytułem wykonawczym nr [...] z 13 stycznia 2025 r., które Wojewoda Małopolski przekazał do PPIS w Suchej Beskidzkiej celem zajęcia stanowiska w sprawie.

Przed rozpatrzeniem zarzutów PPIS w Suchej Beskidzkiej na podstawie informacji uzyskanej od Niepublicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w J. ustalił, że "Dziecko aktualnie ma braki w szczepieniach ochronnych przeciw: WZW B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, polio, odrze, śwince, różyczce. Rodzice nadal nie zgłosili się z dzieckiem do szczepienia. 27.05.2025 odbyła się długa rozmowa telefoniczna z matką dziecka. Potwierdziła, że cytuję Chcą żyć po swojemu i nie będą szczepić dzieci. Planują wyjazd za granicę. W karcie nie ma żadnej informacji o ewentualnym odroczeniu od szczepień. W 2022 r. jest wpis lekarza pediatry, która wydała skierowanie do Poradni Szczepień Dzieci Wysokiego Ryzyka. Matka wtedy wyraziła chęć udania się do Poradni, aby jeszcze raz porozmawiać z lekarzem. Brak informacji zwrotnej czy owa wizyta się odbyła. Nie ma w karcie zaświadczenia o długotrwałym lub czasowym odroczeniu szczepień. Dziecko nadal może być zaszczepione wyżej wymienionym szczepieniami".

W efekcie rozpoznania zgłoszonych zarzutów, postanowieniem z 10 czerwca 2025 r., PPIS w Suchej Beskidzkiej oddalił zarzuty skarżącej w sprawie egzekucji administracyjnej.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca zarzuciła naruszenie:

1/ art. 5 ust. 1 pkt. 1 lit. b, w zw. z art. 17 ust. 2, 4 i 5 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. zapobieganiu i zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi poprzez jego błędne zastosowanie skutkujące uznaniem, że obowiązek jest wymagalny, podczas gdy dla małoletniego nie ustalono indywidualnego kalendarza szczepień, nie zostały wykluczone przeciwskazania do obowiązkowych szczepień ochronnych;

2/ art. 124 § 2 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez brak odniesienia się przez wierzyciela w uzasadnieniu wydanego postanowienia do sytuacji indywidualnej skarżącej - kiedy obowiązek zaszczepienia jej małoletniego syna przeciwko poszczególnym chorobom stał się - zdaniem wierzyciela - wymagalny, na podstawie jakich dowodów stwierdził, iż obowiązek u małoletniego jest wymagalny i może być wykonany, a jedynie poprzestał na przytoczeniu szeregu przepisów prawnych nie dokonując subsumcji;

3/ art. 8 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez nierozpoznanie w sposób wyczerpujący i budzący zaufanie do władzy publicznej całego materiału dowodowego;

4/ art. 5 ust. 1 pkt lb ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 Rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez niego przedziału wiekowego;

5/ art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności1 oraz art. 31 ust. 1 w zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

W wyniku rozpoznania zażalenia, MPWIS zaskarżonym postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji.

Odnosząc się do zarzutu braku wymagalności obowiązku szczepień ochronnych organ wskazał, że argumentacja w tym przedmiocie, przedstawiona przez skarżącą jest nietrafna i nieadekwatna do stanu faktycznego. Podniosła ona cyt.: "(...) szczepienia do których wykonania wzywa są przedawnione w świetle schematu MZ, gdyż należy je wykonać w zakresie dawki podstawowej do 7, 12 i 18 miesiąca życia". Organ wskazał, że nie jest to zgodne z zapisem w tytule wykonawczym nr [...] z 13 stycznia 2025 r., w którym wskazano treść obowiązku objętego tytułem wykonawczym, cyt.: "Obowiązek poddania dziecka Ż. D. ur. 13.07.2016 r., szczepieniom ochronnych przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka), różyczce". Następnie organ, powołując się na treść § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, wskazał, że pomimo upływu terminów kolejnych dawek szczepień wskazanych w załączniku do rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (w odniesieniu do wskazanych w tytule wykonawczym obowiązkowych szczepień ochronnych przy uwzględnieniu wieku dziecka na dzień wydania przedmiotowego postanowienia) okres wymagalności, który został określony § 3 nie minął, zatem do ukończenia 19 roku życia wszystkie dawki tych szczepień winny być uzupełnione.

Odnosząc się do zarzutu błędnego uznania przez wierzyciela wymagalności obowiązku pomimo braku ustalonego dla małoletniego indywidualnego kalendarza szczepień oraz braku wykluczenia przeciwwskazań do szczepień organ wskazał, że obowiązek poddania się szczepieniu wynika wprost z art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, a wykaz obowiązkowych szczepień ochronnych i grup osób obowiązanych do poddania się tym szczepieniom został określony ww. art. 17 ustawy oraz w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie nie wynika, by skarżąca zgłosiła się z dzieckiem na badanie kwalifikacyjne celem wykonania szczepienia lub uzyskania odroczenia terminu szczepień. Podkreślono, że dopiero w sytuacji, kiedy lekarz przeprowadzający badanie kwalifikacyjne stwierdza przeciwwskazania do przeprowadzenia szczepienia ochronnego, kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej do poradni. Dopiero na tym etapie, zgodnie z § 11 rozporządzenia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych, po przeprowadzonej konsultacji specjalistycznej, w wyniku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego. Taka sytuacja nie miała jednak miejsca w niniejszej sprawie.

W odpowiedzi na zarzuty dotyczące naruszenia przepisów Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (RP)," organ wskazał, że nie posiada kompetencji do oceny postawionych zarzutów dotyczących niezgodności rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Organ wskazał, że postępowanie zażaleniowe ma na celu ocenę zgodności działania PPIS z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa, a nie ocenę zgodności obowiązujących przepisów z Konstytucją RP czy innymi aktami prawa o charakterze ogólnym. Stwierdzono też, że argumentacja skarżącej nie może odnieść skutku prawnego, gdyż nie stanowi podstawy zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej w trybie art. 33 § 2 u.p.e.a.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżąca zarzuciła naruszenie:

- art. 87 Konstytucji RP w zw. z art. 17 ust. 11 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z rozporządzeniem Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych z dnia 27 września 2023 r. poprzez wyprowadzenie terminów wymagalności poszczególnych szczepień z rozporządzenia Ministra Zdrowia, mimo że zostało ono wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej, jak również poprzez prowadzenie egzekucji, mimo że obowiązek wygasł;

- art. 5 ust. 1 pkt 1b ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych poprzez uznanie, iż obowiązek szczepień ochronnych u małoletniego w zakresie podania poszczególnych dawek szczepionek jest wymagalny ze względu na osiągnięcie przez nią przedziału wiekowego, mimo iż Rozporządzenie Ministra Zdrowia zostało wdane z przekroczeniem delegacji ustawowej,

- art. 124 § 1 i 2 kpa w zw. z art. 107 § 3 kpa w zw. z art. 126 kpa w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia aktu prawnego, z którego wynika wymagalność obowiązku podania małoletniemu poszczególnych dawek szczepionek, dowodów, na których oparł się organ oraz dowodów, którym odmówił wiary stwierdzając, iż obowiązek zaszczepienia małoletniego przeciwko chorobom wymienionym w tytule wykonawczym jest wymagalny i podlega egzekucji administracyjnej,

- art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności oraz art. 31 ust. 1 w. zw. z art. 47 w zw. z art. 68 Konstytucji RP poprzez uznanie, iż zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Skarżąca wniosła również o zwrócenie się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności z Konstytucją § 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. jako niezgodnego z art. 2, art. 5 ust. 1 pkt 2 oraz art. 17 ust. 1, 10 pkt 1 i pkt 2, ust. 11 u.z.z.z., art. 2, art. 30, 31 ust. 1, 2, 3, oraz art. 68 ust. 1, 2, 3, art. 87 ust. 1 Konstytucji w zakresie, w jakim nie przewidują one wolności wyboru rodziców w zakresie szczepień, tak jak to jest w większości krajów Unii Europejskiej, braku właściwego rejestru powikłań tzw. "NOP", celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe, rehabilitację osób u których wystąpiły powikłania, jak i w zakresie, w jakim rozporządzenie zostało wydane z przekroczeniem delegacji ustawowej. Ewentualnie o zwrócenie się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej o wykładnię treści art. 8 ust. 1 Konwencji, czy system przymusu szczepień ochronnych państwa członkowskiego Unii Europejskiej, który nie przewiduje systemu odszkodowawczego dla dzieci rodziców dotkniętych powikłaniami poszczepiennymi, nie stanowi naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.

Wobec powyższego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia, utrzymującego go w mocy postanowienia Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w całości oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego, rozpoznanie sprawy na rozprawie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują, m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r., poz. 143) dalej - p.p.s.a.

Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04). Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.

Sądowa kontrola przedmiotu skargi nie wykazała jakichkolwiek naruszeń przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, które mogłyby stanowić argument za uznaniem zarzutów skarżącej strony. Stan faktyczny sprawy został ustalony zgodnie z wymogami zasady prawdy materialnej tj. przepisami art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a., dzięki czemu, zgodnie z art. 133 p.p.s.a., mógł stanowić oparcie dla ustaleń faktycznych Sądu. Przekazane do WSA akta sprawy dostatecznie przedstawiają konieczne do zastosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktyczne, nie wymagając tym samym przeprowadzenia uzupełniającego postępowania dowodowego z dokumentów na podstawie art. 106 § 3 p.p.s.a.

Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. W myśl tego przepisu sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów, o czym stanowi z kolei art. 120 p.p.s.a.

W ocenie Sądu żaden z zarzutów skargi nie znalazł dostatecznego potwierdzenia w toku sądowej kontroli. Ich istota jest analogiczna jak w skardze rozpoznanej przez WSA w Rzeszowie wyrokiem z 1 lipca 2025 r. o sygn. II SA/Rz 479/25, dlatego wyrażone w nim argumenty jako w pełni odpowiadające stanowisku Sądu orzekającemu niniejszej sprawie, zostaną wykorzystane w tym uzasadnieniu.

Zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a., podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1) nieistnienie obowiązku;

2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3) błąd co do zobowiązanego;

4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

Podstawą zarzutu skarżącej był brak wymagalności obowiązku oraz przedawnienie obowiązku szczepień. W ocenie Sądu zarzut ten był niezasadny a wobec tego organ I instancji prawidłowo na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a. wydał postanowienie o oddaleniu zarzutów.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że postępowanie egzekucyjne zostało poprzedzone doręczeniem skarżącej upomnienia, które zawierało wezwanie do wykonania obowiązku zaszczepienia małoletniego, obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciwko: wirusowemu zapaleniu wątroby typu B, błonicy, tężcowi, krztuścowi, ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis), odrze, nagminnemu zapaleniu przyusznic (świnka), różyczce.

Z powodu niewykonania obowiązku, na wniosek wierzyciela - Powiatowego Państwowego Inspektora Sanitarnego wszczęto postępowanie egzekucyjne stwierdzające obowiązek poddania syna skarżącej obowiązkowym szczepieniom ochronnym wymienionym w tytule, które nie zostały wykonane w obowiązujących terminach. Tytuł wykonawczy wystawiony został na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b i ust. 2, art. 17 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń oraz § 2, § 3, załącznika nr 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych.

Podstawę prawną egzekwowanego względem skarżącej obowiązku stanowi art. 5 ust. 1 pkt 1 lit. b u.z.z. Zgodnie z powołanym przepisem, osoby przebywające na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej są obowiązane na zasadach określonych w ustawie do poddawania się szczepieniom ochronnym, co należy rozumieć zgodnie z art. 2 pkt 26 u.z.z. jako podanie szczepionki przeciw chorobie zakaźnej w celu sztucznego uodpornienia przeciwko tej chorobie. Przy tym, w przypadku osoby nieposiadającej pełnej zdolności do czynności prawnych odpowiedzialność za wypełnienie obowiązków, o których mowa w ust. 1, ponosi osoba, która sprawuje pieczę nad osobą małoletnią lub bezradną, albo opiekun faktyczny w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (art. 5 ust. 2 u.z.z.).

W myśl zaś art. 17 ust. 1 u.z.z., osoby, określone na podstawie ust. 10 pkt 2, są obowiązane do poddawania się szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym określonym na podstawie ust. 10 pkt 1, zwanym dalej "obowiązkowymi szczepieniami ochronnymi". Zgodnie z art. 17 ust. 2 u.z.z., wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Każdorazowo musi to być badanie kwalifikacyjne aktualne, wykonane w czasie nieprzekraczającym 24 godzin przed szczepieniem (art. 17 ust. 3 u.z.z.). Po przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym lekarz wydaje zaświadczenie ze wskazaniem daty i godziny przeprowadzonego badania (art. 17 ust. 4 u.z.z.). W przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej (art. 17 ust. 5 u.z.z.). Z art. 17 ust. 2, 3 i 4 u.z.z. wynika więc, że lekarskie badanie kwalifikacyjne bezpośrednio poprzedza szczepienie ochronne.

W przepisie art. 17 ust. 10 u.z.z. udzielona została delegacja ministrowi właściwemu do spraw zdrowia, do określenia w drodze rozporządzenia m.in: wykazu chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych (pkt 1) oraz osób lub grup osób obowiązanych do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wieku i innych okoliczności stanowiących przesłankę do nałożenia obowiązku szczepień ochronnych (pkt 2), schematu szczepienia przeciw chorobie zakaźnej obejmującego liczbę dawek i terminy ich podania wymagane dla danego szczepienia uwzględniające wiek osoby objętej obowiązkiem szczepienia (pkt 2a), sposobu przeprowadzania szczepień ochronnych (pkt 4) oraz trybu przeprowadzania konsultacji specjalistycznej, o której mowa w ust. 5 (pkt 5), przy uwzględnieniu danych epidemiologicznych dotyczących zachorowań, aktualnej wiedzy medycznej oraz zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia.

W wykonaniu delegacji ustawowej Minister Zdrowia wydał rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077). Powołane rozporządzenie zastąpiło wcześniejsze rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 18 sierpnia 2011 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 2172). W dacie wystawienia tytułu wykonawczego w niniejszej sprawie, to jest 10 czerwca 2025 r., obowiązywało rozporządzenie z dnia 27 września 2023 r., które weszło w życie z dniem 1 października 2023 r. Zatem szczegółowy harmonogram szczepień nie był już określany na podstawie kwestionowanego pod względem spełnienia standardów konstytucyjnych Komunikatu GIS. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. zostało wprowadzone po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19, na który powoływała się skarżąca w zarzutach.

W aktualnie obowiązującym stanie prawnym nie budzi zatem wątpliwości, że obowiązek poddania dziecka określonym szczepieniom ochronnym, wynikający z regulacji ustawowej, tj. wskazanych wyżej przepisów art. 5 ust. 1 i art. 17 ust. 1 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi, skonkretyzowany został w rozporządzeniu, wydanym na podstawie upoważnienia ustawowego i nie ma podstaw do kwestionowania jego legalności.

Powołane rozporządzenie w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych określa wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych ze wskazaniem kto i w jakich sytuacjach podlega szczepieniu ochronnemu przeciw konkretnej chorobie, w tym jeżeli chodzi o dzieci, w jakim okresie ich życia. Rozporządzenie określa ramy wiekowe, w których dane szczepienie jest wymagalne.

W wystawionym tytule wykonawczym wskazano, zgodnie ze schematem obowiązkowych szczepień dzieci i młodzieży, że brakujące szczepienia ochronne u syna skarżącej dotyczą: wirusowego zapalenia wątroby typu B, błonicy, tężca, krztuśca, ostrego nagminnego porażenia dziecięcego (poliomyelitis), odry, nagminnego zapalenia przyusznic (świnka) i różyczki.

Wskazane szczepienia zostały wykazane w załączniku nr 1 do rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., a choroby, których dotyczą, zostały wymienione w § 2 rozporządzenia. W § 3 ust. 1 rozporządzenia wymienione zostały grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek. Zgodnie z powołanym przepisem, następujące grupy osób są obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym ze względu na wiek:

1) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 15. roku życia - szczepieniom przeciw gruźlicy,

2) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) błonicy,

b) krztuścowi,

c) tężcowi,

3) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 5. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) inwazyjnym zakażeniom Haemophilus influenzae typu b,

b) inwazyjnym zakażeniom Streptococcus pneumoniae,

4) dzieci i młodzież od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw ostremu nagminnemu porażeniu dziecięcemu (poliomyelitis),

5) dzieci i młodzież od ukończenia 12. miesiąca życia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw:

a) odrze,

b) nagminnemu zapaleniu przyusznic (śwince),

c) różyczce,

6) dzieci od ukończenia 6. tygodnia życia do ukończenia 32. tygodnia życia - szczepieniom przeciw zakażeniom powodowanym przez rotawirusy,

7) dzieci i młodzież od dnia urodzenia do ukończenia 19. roku życia - szczepieniom przeciw wirusowemu zapaleniu wątroby typu B.

Zatem w dacie wystawienia tytułu wykonawczego, jak również na dzień wydania zaskarżonego postanowienia, wszystkie wymienione w tytule szczepienia były w stosunku do syna skarżącej obowiązkowe i wymagalne. Należy również podkreślić, że tylko w trybie lekarskiego badania kwalifikacyjnego następuje określenie, czy w związku ze stanem zdrowia osoby objętej obowiązkiem szczepienia nie występują przeszkody, które wykluczają wykonanie szczepienia. Wykonanie szczepienia może zostać odroczone tylko przez lekarza, do czasu ustania przeciwwskazań zdrowotnych. Stosownie do art. 17 ust. 5 u.z.z., w przypadku, gdy lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, lekarz kieruje osobę objętą obowiązkiem szczepienia ochronnego do konsultacji specjalistycznej. W myśl zaś § 11 rozporządzenia z dnia 27 września 2023 r., lekarz przeprowadzający konsultację specjalistyczną dla osoby, w przypadku której lekarskie badanie kwalifikacyjne daje podstawy do długotrwałego odroczenia obowiązkowego szczepienia ochronnego, odnotowuje w dokumentacji medycznej, o której mowa w § 12 ust. 1, wynik konsultacji specjalistycznej, z uwzględnieniem okresu przeciwwskazania do wykonania szczepienia, rodzaju szczepionek przeciwwskazanych do stosowania lub indywidualnego programu szczepień ze wskazaniem rodzajów stosowanych szczepionek oraz terminu kolejnej konsultacji specjalistycznej.

W okolicznościach sprawy wystawienie przez wierzyciela tytułu wykonawczego oraz wystąpienie przez wierzyciela do organu właściwego o wszczęcie postępowania egzekucyjnego było uzasadnione. Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku syna skarżącej stwierdzone zostały przeszkody do wykonania określonych powyżej szczepień. Syn skarżącej figurował w wykazie osób objętych obowiązkiem szczepień ochronnych i pomimo skierowanych do strony upomnień, nie został poddany obowiązkowym szczepieniom.

Wymaga podkreślenia, że ustawodawca przewidział odpowiedni mechanizm poprzedzający wykonanie szczepienia, tj. badanie kwalifikacyjne, którego celem jest stwierdzenie, czy w danym indywidualnym przypadku nie istnieją przeciwwskazania do wykonania szczepienia. Procedura poddania się szczepieniu ochronnemu jest działaniem profilaktycznym, realizowanym w podmiocie leczniczym przez personel uprawniony, na którą składają się nierozerwalnie dwie czynności:

1) badanie lekarskie poprzedzające kwalifikację do szczepienia oraz

2) podanie szczepionki doustne lub wykonanie iniekcji u pacjenta.

Skarżąca nie przedstawiła zaświadczenia o przeprowadzonym lekarskim badaniu kwalifikacyjnym, z którego wynikałoby, że na dzień wystawienia tytułu wykonawczego lekarz stwierdził przeciwwskazania do przeprowadzenia obowiązkowego szczepienia ochronnego/szczepień ochronnych (zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych).

Z akt sprawy wynika, że syn skarżącej nie został zaszczepiony. W tej sytuacji obowiązek Skarżącej poddania małoletniego szczepieniom ochronnym istniał i był wymagalny w dacie wystawienia upomnienia, a następnie wystawienia tytułu wykonawczego oraz wszczęcia postępowania egzekucyjnego. Tym samym zarzuty skargi w przedmiocie braku wymagalności obowiązku, we wskazanym wyżej zakresie, są bezzasadne. Niewykonanie obowiązku stanowi natomiast podstawę do podjęcia czynności egzekucji administracyjnej i zastosowania środka egzekucyjnego.

Wbrew zarzutom skargi uzasadnienie zaskarżonego postanowienia spełnia też wymogi art. 124 § 2 k.p.a. Poddane kontroli postanowienie MPWIS oraz poprzedzające je postanowienie PPIS wskazują podstawy prawne. Organ odwoławczy wyjaśnia kluczowe zagadnienia względem istnienia obowiązku szczepienia przepisów ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ wyjaśnia więc treść art. 17 ust. 2 u.z.z., podając m.in., że wykonanie obowiązkowego szczepienia ochronnego jest poprzedzone lekarskim badaniem kwalifikacyjnym w celu wykluczenia przeciwskazań do wykonania obowiązkowego szczepienia ochronnego. Organ odniósł się również w prawidłowy sposób do zarzutu braku wymagalności obowiązku.

Bezzasadny jest także zarzut naruszenia art. 8 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 284 ze zm.), dalej jako "Konwencja" oraz art. 31 ust. 1 w związku z art. 47 i w związku z art. 68 Konstytucji RP (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez uznanie, że zachodzą przesłanki do ograniczenia przysługującego skarżącej prawa do ochrony życia prywatnego oraz prawa do ochrony zdrowia.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu podnieść należy, że problematyka prawna ingerencji w prawo do poszanowania życia prywatnego i rodzinnego zagwarantowane w Konwencji, poprzez obowiązkowe szczepienia dzieci, była przedmiotem sprawy zakończonej wyrokiem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (Wielka Izba) z dnia 8 kwietnia 2021 r., sprawa Vavřička i inni przeciwko Republice Czeskiej (skargi nr 47621/13 i 5 pozostałych).

Europejski Trybunał Praw Człowieka w wyroku wyraźnie zaakcentował, że obowiązkowe szczepienie, jako niedobrowolna interwencja medyczna, stanowi ingerencję w prawo do poszanowania życia prywatnego w rozumieniu art. 8 Konwencji (pkt 263). Jednak, aby ustalić czy ingerencja ta wiązała się z naruszeniem art. 8 Konwencji, należy zbadać, czy ingerencja była "przewidziana przez ustawę", czy realizowała jeden lub więcej określonych w niej uzasadnionych celów oraz czy w tym celu była "konieczna w demokratycznym społeczeństwie" (pkt 265).

Trybunał zwrócił uwagę, że obowiązek szczepień w Republice Czeskiej ma swoją szczególną podstawę w art. 46 ust. 1 i 4 ustawy o ochronie zdrowia publicznego, stosowanym w związku z rozporządzeniem Ministra wydanym w wykonaniu uprawnień przyznanych mu w tym celu przez ustawę. Skarżący twierdzili, że termin "ustawa" należy rozumieć jako odnoszący się wyłącznie do aktu parlamentu, ponieważ tak właśnie pojęcie "ustawy" (zákon) jest powszechnie rozumiane na szczeblu krajowym. Kwestionowali oni fakt, że czeski system szczepień opiera się na połączeniu prawodawstwa pierwotnego i wtórnego. Jednak Trybunał przypomniał, że termin "ustawa" - zastosowany w sformułowaniu "przewidziana przez ustawę" w art. 8 - 11 Konwencji - należy rozumieć w jego znaczeniu materialnym, a nie formalnym. Obejmuje on zatem, między innymi, prawo pisane, nie ograniczając się do prawa pierwotnego, lecz uwzględniając również akty i instrumenty prawne o niższej randze (pkt 268 - 269).

Należy zwrócić uwagę, że aktualnie obowiązujące polskie prawodawstwo dotyczące obowiązkowych szczepień ochronnych jest w istocie analogiczne do uregulowań czeskich. Podstawą obowiązku szczepień jest ustawa, natomiast kwestie m.in. terminów szczepień, rodzajów chorób zakaźnych objętych szczepieniami czy harmonogram wykonywania poszczególnych szczepień ochronnych doprecyzowany został w rozporządzeniu. Co istotne, zgodnie z art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. ustawy i rozporządzenia (zob. wyrok WSA w Lublinie z 27 lutego 2025r. III SA/Lu 774/24, dost. baza CBOSA - http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W związku z powyższym Sąd nie znalazł podstaw do wystąpienia do wymienionych w skardze Trybunałów z pytaniami prawnymi o treści wskazanej w skardze.

W obowiązującym stanie prawnym nieuprawnione są również zarzuty dotyczące braku rejestru powikłań oraz braku celowego funduszu przeznaczonego na wsparcie finansowe osób, u których wystąpiły powikłania. Przepisy art. 17a i następne u.z.z. normują przesłanki przyznania i wysokość świadczenia kompensacyjnego oraz działanie odpowiedniego funduszu. Z kolei przepis art. 21 ust. 3 pkt 2 u.z.z. przewiduje, że właściwy państwowy inspektor sanitarny prowadzi rejestr zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych.

Odnosząc się do zarzutu przedawnienia obowiązku szczepień opartego o tezy wyroku WSA w Warszawie z 5 lutego 2025 r. o sygn. akt V SA/Wa 2364/24, Sąd w składzie orzekającym stwierdza, że w stanie faktycznym przedmiotowej sprawy nie ma podstaw do postawienia organowi egzekucyjnemu zarzutu braku wystarczającego uzasadnienia możliwości wykonania egzekwowanego obowiązku. Obowiązek szczepienia małoletniego dziecka skarżącej wynika wprost z przepisów prawa, uszczegółowionych w treści rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. oraz treści załącznika do tego rozporządzenia, określającego konkretny harmonogram szczepień. Wbrew twierdzeniu skargi, harmonogram ten nie określa maksymalnych terminów egzekwowania nałożonego na obywateli obowiązku szczepień, ale maksymalny termin dobrowolnego wykonania tego obowiązku, po upływie którego obowiązek szczepień jako niewykonany w terminie podlegać może egzekwowaniu w granicach zakreślonych treścią § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. tj. do wieku, w którym osoba przebywająca na terenie RP ma ustawowy obowiązek poddać się szczepieniu. Jak wskazano wyżej w przypadku małoletniego dziecka skarżącej jest to wiek 19 lat.

Sąd w składzie orzekającym nie zgadza się zatem z tezą skarżącej, jakoby wykroczenie poza zakres wieku określonego w harmonogramie szczepień tj. harmonogramie przewidzianym dla dobrowolnego wykonania obowiązku szczepienia, miałoby zaprzeczać możliwości przymuszenia do szczepienia, w ramach egzekucji obowiązku charakterze niepieniężnym, jeśli osoba mająca być podana szczepieniu, podlega temu obowiązkowi z mocy § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z 27 września 2023 r. Ograniczenie zakresu wymagalności obowiązku szczepienia wyłącznie do dat wskazanych w harmonogramie szczepień czyniłoby egzekucję tego obowiązku niewykonalną.

Z tych wszystkich względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.