II SA/Wa 2057/23 - Wyrok

Data orzeczenia	2024-06-26	
Data wpływu	2023-10-27	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie	
Sędziowie	Andrzej Kołodziej /przewodniczący/
Ewa Radziszewska-Krupa /sprawozdawca/
Piotr Borowiecki	
Symbol z opisem	6193 Funkcjonariusze Straży Granicznej	
Hasła tematyczne	Inne	
Skarżony organ	Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji	
Treść wyniku	Uchylono zaskarżoną decyzję	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935;  art. 145  par. 1 pkt 1 lit. c i a,  art. 153,  art. 170,  art. 132,  art. 200,  art. 205  par. 2,  art. 209; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Kołodziej, Sędzia WSA Ewa Radziszewska-Krupa (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi N. M. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] sierpnia 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów ustawy 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji na rzecz skarżącego N. M. kwotę 480 zł (czterysta osiemdziesiąt) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania.	
Uzasadnienie
I. Stan sprawy przedstawia się następująco:

1. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22 uchylił zaskarżoną decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (zwany dalej "Ministrem") z [...] marca 2022 r. nr [...] i zasądził od Ministra na rzecz N. M. (zwany dalej "Skarżącym") 480 zł złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Sąd w uzasadnieniu wskazał, że podziela zapatrywanie Skarżącego, że organ nie przeprowadził rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy pod kątem zastosowania art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz.U. z 2020r., poz. 723; zwana dalej u.z.e.f.", a tym samym naruszył art. 7, art. 77 § 1, art. 80 ustawy z 14 czerwca 1964r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023r., poz. 775 ze zm., zwana dalej "k.p.a.") oraz art. 107 § 3 k.p.a.

Sąd nie podzielił oceny Ministra co do długości okresu służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, gdyż dokonano jej niezgodnie z wykładnią wyrażoną przez NSA w wyroku z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19 (publik. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). NSA wskazał, że największe trudności interpretacyjne budzi wykładnia kryterium "krótkotrwałej służby przed dniem 31 lipca 1990 r." ze względu na bardzo wysoki stopień nieostrości pojęcia "krótkotrwałości", czyniący je w istocie pojęciem nieczytelnym. Należy przyjąć, że o ile przymiotnik "krótki" w podstawowym znaczeniu oznacza "mający małą długość (w stosunku do typowej) zwykłej długości czegoś" to bliskoznaczny przymiotnik "krótkotrwały" rozumiany jako "trwający krótko, szybko przemijający" (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 1, s. 431) akcentuje pewną trwałość w krótkim czasie, gdzie "krótkość" powinna być oceniana na tle "zwykłej długości czegoś". Skoro postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 u.z.e.f. dotyczy indywidualnej sprawy administracyjnej, to konieczność uwzględniania indywidualnej sytuacji określonego funkcjonariusza sprawia, że punktem odniesienia dla ustalenia "krótkotrwałości służby przed 31 lipca 1990 r." powinien być cały okres służby pełnionej przez osobę, której dotyczy postępowanie prowadzone na podstawie art. 8a ust. 1 u.z.e.f. i na tym tle należy oceniać, czy okres służby tej osoby przed 31 lipca 1990 r. w stosunku do całego okresu służby tej osoby spełnia kryterium "krótkotrwałości". Jako pewna wskazówka interpretacyjna może w tym zakresie służyć treść art. 13c pkt 1 u.z.e.f. Skoro, zgodnie z tą regulacją, służby, która rozpoczęła się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r. ustawodawca w ogóle nie uznaje za służbę na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b, to można przyjąć, że służba niespełniająca wymogu "rozpoczęcia się po raz pierwszy nie wcześniej niż w dniu 12 września 1989 r.", będąc jednak służbą w okresie "totalitarnego państwa" obejmującą okres około 10 miesięcy (tj. długość okresu wyznaczonego datami 12 września 1989r. i 31 lipca 1990 r.) będzie służbą krótkotrwałą. Nie oznacza to jednak, że również służba wyrażana w latach nie będzie mogła być w realiach indywidualnej sprawy uznana za służbę krótkotrwałą".

Sąd wskazał, że okres służby Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa w ujęciu bezwzględnym to 5 lat i 8 miesięcy, co stanowi około 19,4% długości całego okresu służby Skarżącego, wynoszącego 29 lat, 1 miesiąc i 24 dni. Zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym służbę tę można uznać za krótkotrwałą. Zgodzić się należy z organem, że krótkotrwałość jest pojęciem nieostrym, w zakresie którego trudno określić choćby przybliżoną definicję, jednak biorąc pod uwagę wykładnię językową należy stwierdzić, że krótkotrwałość jest tożsama z nietrwałością, przelotnością lub chwilowością, jest przeciwieństwem długotrwałości. Zestawienie powyższych okresów wskazuje na oczywistą i znaczną dysproporcję służby pełnionej przez Skarżącego na rzecz totalitarnego państwa, która stanowi ok. 19,4% ogólnego stażu służby Skarżącego. Jest to wartość akceptowalna w odniesieniu do ogólnego okresu przyjętego za punkt odniesienia. NSA w wyroku z 12 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1924/19 podkreślił, że jako pewnego rodzaju wskazówkę interpretacyjną wskazywano w trakcie prac nad art. 8a u.z.e.f., że co najmniej 20% całego okresu służby funkcjonariusza można uznać za okres krótkotrwałej służby (por. wypowiedź posła J. Meysztowicza podczas komisji sejmowych obradujących nad poprawką – Zapis Posiedzenia Komisji Spraw Wewnętrznych i Administracji (nr 76) i Komisji Polityki Społecznej i Rodziny (nr 55) z 14 grudnia 2016r. Sejm VIII Kadencji, s. 19). Tak więc w sytuacji, gdy okres służby w organach wymienionych w art. 13b u.z.e.f. jest stosunkowo krótki do okresu całej służby Skarżącego można uznać, że spełniona została przesłanka z art. 8a ust 1 pkt 1 u.z.e.f.

Sąd przyjął też, że zgodnie z ww. wykładnią nie bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia charakteru służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa, gdyż niespełnienie przesłanki "krótkotrwałości służby" nie wyłącza możliwości zastosowania art. 8a u.z.e.f. Minister odstąpił od oceny tego, czy w okresie od 1 grudnia 1984r. do 31 lipca 1990r. Skarżący realizował zadania charakteryzujące totalitarny ustrój, czy też zwykłe, standardowe działania podejmowane w służbie publicznej - na rzecz państwa jako takiego w ramach służby publicznej.

Sąd przytoczył pogląd NSA zawarty w wyroku z 21 maja 2020r. sygn. akt I OSK 1669/19, że brak spełnienia któregoś z kryteriów wskazanych w punktach 1 i 2 art. 8a ust. 1 u.z.e.f. nie wyłącza automatycznie możliwości spełnienia przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", lecz wymaga zbadania, czy służba określonej osoby, mimo że nie była "krótkotrwałą służbą przed dniem 31 lipca 1990 r.", bądź nie charakteryzowała się "rzetelnym wykonywaniem zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia", była służbą charakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, tj. była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma – z punktu widzenia aksjologicznych podstaw demokratycznego państwa prawnego – żadnych konotacji negatywnych. W tym drugim przypadku dopuszczalne jest przyjęcie, że wystąpiły w sprawie "szczególnie uzasadnione przypadki" obalające domniemanie służby charakteryzującej się zindywidualizowanym zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Aby ustalić, czy zachodzą szczególnie uzasadnione przypadki, pomocniczą rolę mogą spełniać kryteria wskazane w pkt 1 i pkt 2 art. 8a u.z.e.f., wykładnia których sprawia spore trudności interpretacyjne. Kryteria te powinny być oceniane przez pryzmat przesłanki "szczególnie uzasadnionych przypadków", ułatwiając obalenie domniemania służby charakteryzującej się zaangażowaniem w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizację zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Zdaniem Sądu, Minister w swych ustaleniach i rozważaniach całkowicie pominął kwestie ustalenia, czy służba pełniona przez Skarżącego w formacji uznanej za działającą na rzecz totalitarnego państwa była służbą chrakteryzującą się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też była jedynie działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań, czynności podejmowanych i wykonywanych w każdej służbie publicznej, tj. służbie na rzecz państwa jako takiego, a tym samym nie ma żadnych konotacji negatywnych. Nie dokonał choćby analizy dokumentów przedłożonych przez IPN, w szczególności odnoszących się do charakteru służby pełnionej przez Skarżącego w okresie od 1 grudnia 1984 r. do 31 lipca 1990r. NSA wyjaśnił w ww. wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, że unormowanie zawarte w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. należy wykładać jako dany przez ustawodawcę organowi administracji publicznej instrument służący wszechstronnemu zbadaniu sprawy określonego funkcjonariusza, w celu zweryfikowania, czy funkcjonariusz ten objęty ustawowym domniemaniem "służby na rzecz totalitarnego państwa" jest w istocie osobą, której wysokość świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego powinna być ustalana na podstawie restrykcyjnych przepisów znajdujących aksjologiczne uzasadnienie wyłącznie do tych osób, które angażowały się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji i których prawa – z tego właśnie względu – zostały nabyte niesłusznie z perspektywy aksjologii demokratycznego państwa prawnego. Okoliczności tak istotne dla realizacji wniosku Skarżącego należało rozważyć, czego organ nie uczynił, przez pryzmat "szczególnie uzasadnionego przypadku". Minister nie zajął żadnego stanowiska odnośnie oceny rzetelności służby Skarżącego, w szczególności wobec faktów przez niego przytoczonych. Minister, przedstawiając stan faktyczny sprawy stwierdził, że obie przesłanki z art. 8a u.z.e.f. muszą być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione niespełnienie choćby jednej z nich czyni bezcelową analizę potencjalnego spełnienia drugiej. W konsekwencji uznania, że Skarżący nie spełnia przesłanki określonej w art. 8a ust. 1 pkt 1 u.z.e.f. pominął całkowicie kwestię dotyczącą oceny przebiegu służby Skarżącego po 12 września 1989r. Minister w ogóle odstąpił od oceny osiągnięć Skarżącego w służbie, mimo że podnosił on szereg okoliczności dotyczących tej służby i przedstawił w tej mierze stosowny materiał dowodowy. Zwracał m.in. uwagę na zaangażowanie w wykonywaniu powinności służbowych oraz wielokrotne nagradzanie i wyróżnianie.

Sąd wyjaśnił, że działać "rzetelnie" to działać dokładnie, należycie, uczciwie (zob. B. Dunaj (red.): Słownik współczesnego języka polskiego, Warszawa 1999, tom 2, s. 285), czyli innymi słowy w sposób, który powinien cechować normalne wykonywanie obowiązków przez każdego człowieka. Nie ma podstaw do kwestionowania rzetelności wykonywania obowiązków, jeżeli brak dowodów na działanie nierzetelne. Dla stwierdzenia rzetelności działania nie jest konieczne legitymowanie się nagrodami czy wyróżnieniami dotyczącymi przebiegu służby, chociaż niewątpliwie takie nagrody i wyróżnienia mogą ugruntowywać przekonanie o rzetelności wykonywania zadań i obowiązków. Dla oceny rzetelności tego rodzaju działań nie jest również konieczne wykazywanie działania z narażeniem zdrowia i życia, chociaż niewątpliwie również takie działania (ustawodawca posługuje się w tym przypadku zwrotem "w szczególności") przemawiają za rzetelnością wykonywania zadań i obowiązków. Analiza art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. wykazuje, że wskazanie na "narażenie życia i zdrowia, po określeniu w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. zasadniczego kryterium – "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków", nie zawęża "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków" wyłącznie do służby pełnionej z narażeniem zdrowia i życia. Gdyby bowiem ustawodawca zakładał odniesienie wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. kryterium wyłącznie w stosunku do osób pełniących służbę z narażeniem zdrowia i życia, to co najmniej pominąłby zwrot "w szczególności", ustanawiając warunek sine qua non "narażenia zdrowia i życia" dla przyjęcia spełnienia kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków". Zwrot "w szczególności" nie wyraża tego rodzaju warunku, a zatem nie można przyjąć, że zwrot ten użyty w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. oznacza, że jedynie narażanie zdrowia i życia – jako wyłączna kwalifikacja – może decydować o podstawach badania kryterium pełnienia służby w sposób rzetelny, a tym samym przesądzać o spełnieniu tego kryterium wymienionego w art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f. W ocenie NSA wyrażonej w ww. wyroku o sygn. akt I OSK 1895/19, którą Sąd orzekający w całości aprobuje, zwrot "w szczególności z narażeniem zdrowia i życia, odnoszący się do generalnego kryterium "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." stanowi dodatkowy kwantyfikator oceny sposobu wykonywania służby po wskazanej dacie, ukierunkowując organ na szczególne uwzględnienie sytuacji, w których rzetelności w wykonywanej służbie towarzyszyło właśnie realnie istniejące zagrożenie życia i zdrowia – w związku z pełnionymi rzetelnie zadaniami i obowiązkami. Zwrot ten nie wyklucza natomiast w żadnym wypadku konieczności oceny rzetelności wykonywania zadań i obowiązków służbowych w przypadku niestwierdzenia okoliczności faktycznego narażania zdrowia i życia.

Sąd podniósł, że Minister ponownie rozpoznając sprawę, dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa Skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Wyrażając ocenę w tym zakresie organ powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia, z uwzględnieniem osiągnięć oraz odznaczeń i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby Skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

2. Minister decyzją z [...] sierpnia 2023r. nr [...], na podstawie art. 8a u.z.e.f., odmówił wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

W uzasadnieniu decyzji Minister podniósł, że Skarżący we wniosku z [...] września 2017r. wystąpił do Ministra o zastosowanie wobec niego art. 8a u.z.e.f., opisując przebieg kariery zawodowej, m.in., że od [...] grudnia 1984r. rozpoczął służbę na stanowisku [...] Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...] (zwana dalej "SB RUSW"). Od [...] lutego 1985r. został przeniesiony do Grupy [...] SB RUSW. Od [...] sierpnia 1986r. do [...] czerwca 1989r. pobierał naukę w Wyższej Szkole [...] w [...]. Od [...] lipca 1090r. pełnił służbę w strukturach SB RUSW. Skarżącego, w wyniku transformacji, pozytywnie zweryfikowano, po czym rozpoczął służbę jako starszy [...] w Wydziale [...] Komendy Rejonowej Policji [...] (zwana dalej "KRP"). Od [...] sierpnia 1991r. Skarżący zajmował stanowisko kierownika Sekcji Wydziału [...] KRP, a od [...] września 1992r. rozpoczął pracę na stanowisku [...] Zespołu do spraw [...] Wydziału Policji [...] KRP. Od [...] lipca 2000r. pełnił służbę jako detektyw Zespołu do [...] Referatu Kryminalnego Komendy Powiatowej [...], Komendy Powiatowej Policji [...]. Od [...] lipca 2002r. został przydzielony do Zespołu [...] Sekcji Kryminalnej KPP [...], a od [...] sierpnia 2003r. pełnił służbę w Zespole Dyżurnych Sekcji [...] KPP [...]. Skarżący powierzone obowiązki na poszczególnych stanowiskach wykonywał rzetelnie, wyróżniając się dużym zaangażowaniem i starannością, za co był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany, m.in. Medalem Złotym "Za Długoletnią Służbę".

Minister, analizując sprawę po wyroku WSA w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22, wskazał, że Skarżącego zwolniono ze służby w Policji [...] stycznia 2014r. i nabył prawo do emerytury i renty inwalidzkiej, których wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c i 22a u.z.e.f. Zgodnie z pismem Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (zwany dalej "IPN"), stanowiącym informację o przebiegu służby Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b u.z.e.f. od 1 grudnia 1984r. do 31 lipca 1990r., czyli 5 lat i 8 miesięcy. Całkowity okres służby Skarżącego wynosi 29 lat, 1 miesiąc i 24 dni (od [...] grudnia 1984r. do [...] stycznia 2014r.). Do wysługi emerytalnej zaliczono także zasadniczą służbę wojskową od [...] października 1979r. do [...] października 1981r. (1 rok, 11 miesięcy i 27 dni).

Z kopii kompletnych akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z [...] czerwca 2023r. (znak: [...]) przez IPN, nie wynika, aby Skarżący nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po 12 września 1989r. W otrzymanym z Komendy Głównej Policji piśmie z [...] marca 2018r. (znak: [...]) przekazano informację, dotyczącą przebiegu służby Skarżącego. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że Skarżący po 12 września 1989r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby w Policji. Wskazują na to informacje zawarte m.in. w opiniach służbowych oraz wnioskach o mianowanie na kolejne wyższe stopnie policyjne i stanowiska służbowe, a co więcej w 2012r. nadano mu Złoty Medal "Za Długoletnią Służbę". W aktach sprawy nie stwierdzono informacji o udzielonych Skarżącemu karach dyscyplinarnych. Brak jest również dokumentów potwierdzających Jego udział w zdarzeniach, które mogły stanowić zagrożenie dla życia i zdrowia.

Minister w związku z tym przyjął, że Skarżący spełnia przesłankę z art. 8a ust. 1 pkt 2 u.z.e.f., ale jednocześnie wskazał, że awanse, dobre opinie służbowe, podwyższane Skarżącemu dodatki służbowe do uposażenia, czy też nadany Medal Złoty "Za Długoletnią Służbę" - choć niewątpliwie zasługują na aprobatę - nie są wystarczające do stwierdzenia, że służba pełniona przez Skarżącego charakteryzowała się szczególnymi osiągnięciami wyróżniającymi go na tle pozostałych funkcjonariuszy służb mundurowych, chociażby którym nadawano wysokiej rangi odznaczenia państwowe, w tym m.in. Krzyże Zasługi. Rzetelność wykonywania zadań i obowiązków, w kontekście roty złożonego ślubowania, należy do standardowych powinności policjanta. Stąd też nie można uznać za wyjątkową sytuację przypadek, w którym funkcjonariusz otrzymywał w czasie pełnienia służby nagrody albo inne gratyfikacje z tego tytułu.

Minister podniósł też, że na kanwie ww. wyroku NSA z 13 grudnia 2019r. sygn. akt I OSK 1895/19, niebagatelne znaczenie - a w istocie kluczowe - w kontekście badania przez organ zaistnienia "szczególnie uzasadnionego przypadku", powinno stanowić również ustalenie czy były Skarżący angażował się w sposób bezpośrednio ukierunkowany na realizowanie charakterystycznych dla ustroju państwa totalitarnego jego zadań i funkcji. Minister, badając charakter wykonywanych przez Skarżącego zadań, podniósł, że należało się wgłębić w zakres wykonywanych zadań przez jednostkę, w której Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Z analizy dokumentacji wynika, że komórka organizacyjna, w której Skarżący pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa (Grupa [...] SB RUSW) była ogniwem terenowym, wykonującym zadania dla Departamentu [...] MSW, który zajmował się ochroną gospodarki, a przy tym również zwalczaniem działalności opozycyjnej na terenie zakładów pracy, w tym w szczególności działalności NSZZ "Solidarność". Bezsprzecznym jest, że prowadzenie szeroko zakrojonych praktyk, mających na celu zwalczanie niewygodnej dla ówczesnej władzy opozycji, w tym w szczególności NSZZ "Solidarność", charakterystyczne są dla ustroju państwa totalitarnego. Zdaniem Ministra zbytecznym byłoby podejmowanie głębszego argumentowania, że z punktu widzenia demokratycznego państwa prawa czynności tego typu są nie do przyjęcia. Sam fakt stosowania przez komunistyczny reżim Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej ściśle określonych machinacji wymierzonych w legalnie funkcjonującą opozycję wzbudza już wyłącznie konotacje pejoratywne, pomijając już aspekt stosowanych przy tym metod, które - jak powszechnie wiadomo - niewątpliwie wiązały się z łamaniem praw człowieka. Grupa [...] SB RUSW zajmowała się ochroną operacyjną rolnictwa, przemysłu rolno-spożywczego i innych sektorów gospodarki narodowej, a także rozpracowywaniem związanych z nimi środowisk opozycyjnych. Szczegółowa analiza materiału dowodowego przekazanego przez IPN (stanowiącego kopię akt osobowych o sygn. [...]) wykazała, że Skarżący w sposób świadomy rozpoczął służbę w organach SB, czego dowodem jest treść podania o przyjęcie do służby do Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych w [...] z [...] września 1984r. (k. 3 akt IPN), w którym stwierdzono, że "Uprzejmie proszę o przyjęcie mnie do pracy w Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych w [...], Prośbę swą motywuję tym, że chciałbym podjąć pracę męską, która da mi możliwość wykazania się swoimi zdolnościami. Później zaś ww. nie podjął żadnych działań, mających na celu usunięcie go z tegoż etatu, lecz kontynuował karierę zawodową w charakterze funkcjonariusza do momentu likwidacji i transformacji struktur formacji związanych ze zmianami ustrojowymi w Polsce. Powyższa okoliczność na gruncie sprawy prowadzonej w trybie art. 8a u.z.e.f, niewątpliwie wpływa na niekorzyść Skarżącego. Organ w pełni popiera stanowisko wyrażone przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 24 lutego 2010r. (sygn. aktK6/09), w którym stwierdzono, że jest prawdopodobne, że motywacje czysto zawodowe (służba w tajnej policji) nie różnią się od tych, jakie występują obecnie. Istotną różnicę czyni przedmiot wyboru. W żadnym przypadku wybór służby w tajnej policji politycznej państwa komunistycznego nie zasługuje na aprobatę, niezależnie od komórki organizacyjnej i stanowiska służbowego funkcjonariusza.

Zdaniem Ministra również brak wniosku Skarżącego o przeniesienie z SB wskazuje, że utożsamiał się on z tą służbą i tym samym świadomie pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa. Postawa związana z pełną świadomością aktywnego uczestnictwa w strukturach SB nie kwalifikuje sprawy jako szczególnie uzasadnionego przypadku. Do realizowanych przez Skarżącego obowiązków, nie należały czynności biurowe, administracyjne czy też kancelaryjne, lecz wykonywał on pracę stricte o charakterze operacyjnym, co potwierdza opinia z [...] stycznia 1986r. (k. 44 akt IPN), wskazujący na rodzaj wykonywanych zadań w SB – "Pomimo braku przeszkolenia zawodowego w sposób właściwy organizuje pracę operacyjną, w tym również na odcinku pozyskań osobowych źródeł informacji". Ponadto w opinii służbowej za okres od [...] sierpnia 1986r. do [...] czerwca 1989r. (k. 54 akt IPN) wskazano, że "Nie powinien mieć trudności samodzielnej pracy operacyjnej. Potrafi samodzielnie rozwiązywać założenia operacyjne. Skarżący podnosił też swoje kwalifikacje zawodowe jako [...] w Wyższej Szkole [...] MSW w [...], która według statutu nadanego w 1972r. miała za zadanie kształcić i wychować kadry organów resortu spraw wewnętrznych, w celu przygotowania do objęcia stanowisk oficerskich. Jako jej główne zadania wymieniono udział w umacnianiu porządku publicznego i bezpieczeństwa PRL; wychowanie podchorążych na aktywnych oraz ideowych obywateli PRL; obrońców jej ustroju i bezpieczeństwa; kształcenie podchorążych w zakresie nauk społecznopolitycznych, prawnych, ekonomicznych i specjalistycznych w celu przygotowania ich do objęcia stanowisk oficerskich w resorcie spraw wewnętrznych; prowadzenie badań w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępstw; zapobiegania im oraz wykorzystania wyników tych badań w pracy dydaktycznej; upowszechnienie dorobku oraz tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej. W 1988r. Szkole nadano nowy statut. Ogólnym zadaniem WSO miało być kształcenie i wychowanie kadry do objęcia stanowisk oficerskich w SB, a do zadań szczególnych należało wychowanie słuchaczy w duchu patriotyzmu i internacjonalizmu, w wierności ideom PZPR; zaangażowania w sprawę wszechstronnego rozwoju socjalistycznej ojczyzny, umacniania jej konstytucyjnych zasad ustrojowych, bezpieczeństwa państwa i porządku publicznego; badanie efektów kształcenia i wychowywania przez szkołę oraz współuczestniczenie w badaniach w zakresie taktyki i metodyki zwalczania przestępczości, a także w innych badaniach naukowych na potrzeby SB oraz wykorzystywania wyników tych badań w pracy dydaktyczno-wychowawczej; upowszechnianie dorobku i szczytnych tradycji Służby Bezpieczeństwa i Milicji Obywatelskiej; przygotowywanie słuchaczy do udziału w zadaniach specjalnych na rzecz likwidacji zagrożeń bezpieczeństwa państwa i przywracania naruszonego porządku publicznego; wykonywanie zleconych zadań specjalnych; współdziałania z jednostkami operacyjnymi resortu spraw wewnętrznych w zakresie dostosowywania programów kształcenia i praktyk słuchaczy do potrzeb SB, uwzględniających najnowsze osiągnięcia naukowe.

Zdaniem Ministra realizowany przez WS[...] w [...] kierunek kształcenia w znacznej mierze ukierunkowany był na umacnianie ówczesnej władzy poprzez m.in. wpajanie słuchaczom szkoły komunistycznych ideologii. Pomimo, że wliczeni w stan słuchaczy byli nie tylko funkcjonariusze SB, ale i Milicji Obywatelskiej, to ogólna specyfika edukacji wpisana niewątpliwie była w istotę funkcjonowania reżimu komunistycznego.

Minister podkreślił, że Skarżący po ukończeniu ww. szkoły został ponownie skierowany do pracy w Grupie [...] SB RUSW. Potwierdza to jednoznacznie, że Skarżący podnoszenie kwalifikacje zawodowe w WS[...] w [...] ukierunkowany był na zamiar przyszłego realizowania czynności stricte charakterystycznych dla aparatu represyjnego, będącego nieodzownym elementem funkcjonującego wówczas ustroju państwa totalitarnego. Skarżący nie tylko nawiązał ówcześnie stosunek prawny w ramach służby państwowej, poprzez realizowanie nałożonych na niego ściśle określonych czynności, lecz wykazywał się również własną inicjatywą, mającą na celu umacnianie ustroju totalitarnego, prezentując przy tym wzorową - z punktu widzenia ówczesnej władzy – postawę ideowo-polityczną. Z analizy dokumentacji wynika, że Skarżący został przyjęty w poczet kandydatów PZPR, a z przekazanej przez IPN dokumentacji personalnej wskazywano, że jest aktywnym kandydatem PZPR (k. 50 akt IPN), a postawa ideowo-polityczna i przekonania Skarżącego są zgodne z linią programową PZPR (k. 55 akt IPN). Minister odwołując się do Encyklopedii PWN, wskazał, że PZPR była masową partią kierującą autorytarnym państwem i centralnie zarządzaną, zbiurokratyzowaną gospodarką; partią dążącą do kontrolowania wszelkich przejawów życia społecznego. W ramach międzynarodowego ruchu komunistycznego i państw tzw. demokracji ludowej była podporządkowana sowieckiej partii komunistycznej (...). PZPR dążyła do przekształcenia ustroju politycznego, gospodarki i instytucji społecznych Polski wg rozwiązań wprowadzonych w ZSRR, przez stosowanie terroru jako podstawowej metody rządzenia, likwidacji własności prywatnej w gospodarce (kolektywizacja rolnictwa, przejęcie przez administrację państwową wszystkich przedsiębiorstw prywatnych), rozbudowę systemu biurokratycznych instytucji państwowych i organizacji społeczno-politycznych ściśle podporządkowanych partii komunistycznej (zasada tzw. transmisji polityki partii do wszystkich środowisk), połączonej z likwidacją organizacji niezależnych, samorządu terytorialnego i zawodowych, szybką rozbudową przemysłu, głównie ciężkiego, nastawionego w znacznej mierze na produkcję zbrojeniową, indoktrynację ideologiczną społeczeństwa, przede wszystkim młodzieży, wprowadzenie doktryny realizmu socjalistycznego w kulturze, podporządkowanie państwu Kościołów i innych związków wyznaniowych.

W związku z tym Minister przyjął, że taka postawa Skarżącego była zindywidualizowanym zaangażowaniem się w działalność typowo charakteryzującą ustrój państwa totalitarnego, a służby pełnionej na rzecz totalitarnego państwa nie można zakwalifikować jedynie jako służby, która pełniona była w czasie i miejscu wskazanych w ustawowej definicji, bo cechowała ją podejmowana konkretna działalność ukierunkowana na rzecz ww. ustroju. Choć Skarżący spełnił przesłanki z art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f., to biorąc pod uwagę świadome wykonywanie przez Niego czynności ukierunkowanych na realizowanie typowych dla ustroju państwa totalitarnego zadań i funkcji, sprawa nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, pozwalającego na skorzystanie z uprawnień wynikających z art. 8a u.z.e.f., skutkujących wyłączeniem stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

3. Skarżący, reprezentowana przez adw. M. S., w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z [...] września 2023r. wniósł o uchylenie ww. decyzji Ministra i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od Ministra na rzecz organu zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, z uwagi na naruszenie:

1) art. 8a ust. 1 u.z.e.f. przez jego błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że łączne spełnienie przesłanek wymienionych w pkt 1 i 2 nie stanowi o tym, że mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem", powodując wprowadzenie odrębnej i niezależnej w stosunku do przesłanek "krótkotrwałości służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań i obowiązków po 12 września 1989 r." przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", gdy literalne brzmienie ust. 1 wskazuje, że przez "szczególnie uzasadniony przypadek" należy rozumieć łączne spełnienie kryteriów określonych w pkt 1 i 2 ust. 1 art. 8a, które Skarżący spełnia, co doprowadziło do błędnego przyjęcia, że Skarżący nie może skorzystać z uprawnień wynikających z powyższego przepisu;

2) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. - przez brak wszechstronnego wyjaśnienia oraz dowolną ocenę sprawy, przekroczenie uznania administracyjnego i zaniechanie uzasadnienia sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami w kontekście art. 8a ust. 1 pkt 1 i 2 u.z.e.f., w tym "szczególnie uzasadnionego przypadku" w odniesieniu do pełnionej przez Skarżącego służby, podjęcia nauki w okresie pełnienia służby w Wydziale SB przez okres 3 lat, odnosząc się wyłącznie do ogólnych założeń i przypuszczeń bez wskazania sytuacji, czy przypadku, w którym Skarżący wypełniałby obowiązki niezwiązane z służba publiczną, a z totalitarnym państwem i zwalczaniem działalności opozycyjnych, co skutkowało błędnym przyjęciem, iż należy odmówić wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f.

Skarżący wniósł też o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na mocy art. 119 pkt 2 P.p.s.a.

Skarżący w uzasadnieniu skargi przyjął m.in., że skoro Minister uznał, że Skarżący spełnił łączne przesłanki "krótkotrwałej służby" oraz "rzetelnego wykonywania zadań", to powinien uznać, że wystąpił "szczególnie uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Wskazuje na to wyrażenie "ze względu" poprzedzające pkt 1 i 2 art. 8a ust. 1, które wprost nakazuje uznanie, że łączne wystąpienie obu ww. warunków stanowi podstawę do zastosowania wobec Skarżącego dobrodziejstwa z art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Minister powinien w związku z tym przyjąć, że istnieje podstawa do wyłączenia stosowania wobec Skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a u.z.e.f. Skarżący od [...] grudnia 1984r. rozpoczął służbę na stanowisku [...] Grupy [...] Służby Bezpieczeństwa Rejonowego Urzędu Spraw Wewnętrznych [...]. Od [...] lutego 1985r. został przeniesiony do Grupy [...] SB RUSW [...]. Od [...] sierpnia 1986r. do [...] czerwca 1989r. pobierał naukę w Wyższej Szkole [...] w [...]. Od [...] lipca 1090r. pełnił służbę w strukturach SB RUSW [...]. Minister przywołuje ogólnie czym zajmowały się ww. Grupy, bez odniesienia się do służby w nich Skarżącego. Minister wskazuje jedynie, że do Skarżącego należały obowiązku operacyjne, a nie czynności biurowe, administracyjne czy kancelaryjne, jednakże z zebranego materiału dowodowego nie wynika, jakie dokładnie obowiązki wypełniał Skarżący w ramach ww. struktur, których ogólnie cel i działalność opisał Minister, w szczególności co należało do kompetencji i uprawnień Skarżącego w ramach zajmowanego stanowiska, a przede wszystkim, czy w istocie był funkcjonariuszem operacyjnym, czy technicznym lub administracyjnym oraz, czy posiadał władcze lub kontrolne uprawnienia, czy miał samodzielność decyzyjną, na czym polegać miały rzekome działania operacyjne Skarżącego i jego rzekome zaangażowanie w służbę. Minister nie ustalił w zasadzie, czy służba Skarżącego charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru, była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej. Minister oceniał tą służbę wyłącznie przez pryzmat ogólnie przedstawionych zadań i funkcji będącymi w kompetencjach ww. Grup, w których służbę pełnił Skarżący, jednakże nie jest to wystarczające do oceny, czy służba miała jakikolwiek pejoratywny wymiar ukierunkowany na realizowanie zadań stricte właściwych państwu totalitarnemu, co ma istotny wpływ na ustalenie czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Świadczyć o tym natomiast nie mogą opinie służbowe. Zdaniem Skarżącego w świetle dokumentacji jego służba, w kontekście zajmowanego stanowiska, czy pełnionych obowiązków, nie stanowiła działalność ukierunkowanej bezpośrednio na realizowanie zadań, czy funkcji właściwych państwu totalitarnemu. Minister ponadto do tej kwestii nie odniósł się i nie próbował ustalić, jaką rolę Skarżący pełnił i jakie kompetencje posiadał oraz jakie obowiązki realizował na zajmowanym stanowisku.

Dodatkowo Skarżący przeszedł w 1990r. pozytywnie weryfikację i podjął służbę w służbach mundurowych państwa demokratycznego, przyczyniając się do jego sukcesów, czego Minister nie uwzględnił w zaskarżonej decyzji. Pozytywnie mogli przejść weryfikację tylko tacy funkcjonariusze, co do których postawy moralnej nie było wątpliwości, że ich dotychczasowa służba nie wychodziła poza ramy nie do przyjęcia w demokratycznej Polsce. Skoro Rzeczpospolita Polska uznała, że służba Skarżącego nie nosiła znamion wskazujących na popełnienie w okresie Polski Ludowej czynów niegodnych, należało przyjąć, że względem Skarżącego zaszła przesłanka "szczególnie uzasadnionego przypadku".

4. Minister w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.

II. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

1. skarga jest zasadna.

2. Sąd na wstępie wyjaśnia, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2023r., poz. 2492 ze zm.) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz. 935 ze zm., zwana dalej "P.p.s.a.") sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji publicznej konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, lub ewentualnie ustalenie, że decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 lit. a)-c) i § 2 P.p.s.a.).

Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia więc zaskarżoną decyzję z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu lub podjęcia spornej czynności.

W myśl zaś art. 134 § 1 P.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a.

Sąd wyjaśnia ponadto, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym, z uwagi na treść art. 119 pkt 2 P.p.s.a., gdyż Skarżący w piśmie z [...] września 2023r. wniósł o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a Minister temu nie zaoponował.

3. Należy przypomnieć, że zaskarżona decyzja Ministra [...] sierpnia 2023r. nr [...] została wydana w następstwie uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22, którego Minister, wydając zaskarżoną decyzję jednak nie wykonał, gdyż nie zastosował się w pełni do wskazań i ocen prawnych w nim wyrażonych. Sąd wyrokiem tym uchylił ww. decyzję Ministra, uznając, że organ administracji dopuścił się naruszenia zarówno przepisów procedury administracyjnej, a w szczególności art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 k.p.a., jak również błędnej interpretacji przepisu prawa materialnego - art. 8a ust. 1 u.z.e.f.

Sąd w związku z tym wyjaśnia, że zgodnie z art. 153 P.p.s.a., ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący, co oznacza, że ani organ administracji publicznej, ani Sąd, orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą nie uwzględnić oceny prawnej i wskazań wyrażonych wcześniej w orzeczeniu sądu, gdyż są nimi związane. Ciążący na organie i na sądzie obowiązek może być wyłączony tylko w wypadku istotnej zmiany stanu prawnego lub faktycznego, czyniącej pogląd prawny nieaktualnym, a także w razie wzruszenia wyroku w trybie przewidzianym prawem (por. wyrok NSA z 26 czerwca 2000r. sygn. akt I SA/Ka 2408/98, dostępny na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Taka sytuacja w sprawie nie zachodziła.

Przez ocenę prawną należy rozumieć wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku. Ocena prawna może odnosić się zarówno do przepisów prawa materialnego, jak i procesowego. Zarówno organ administracji, jak i Sąd, rozpoznając sprawę ponownie, obowiązane są zastosować się do oceny zawartej w uzasadnieniu wyroku. Związanie to dotyczy również wskazań co do dalszego postępowania, w przypadku uchylenia poprzedniej decyzji ze względu na naruszenie przepisów procesowych w zakresie dotyczącym wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

Sąd stwierdza, że analiza akt sprawy, jak również uzasadnienia zaskarżonej decyzji wskazuje, że w rozpoznawanej sprawie Minister, wydając tę decyzję nie zastosował się w części do oceny prawnej i wskazań wyrażonych w wyroku WSA w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22. Zdaniem Sądu należy bowiem zgodzić się ze Skarżącym, że choć Minister wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że do Skarżącego należały obowiązki operacyjne, a nie czynności biurowe, administracyjne czy kancelaryjne, to jednakże z zebranego materiału dowodowego nie wynika, jakie dokładnie obowiązki wypełniał Skarżący w ramach ww. struktur, których ogólnie cel i działalność opisał Minister. W zaskarżonej decyzji natomiast trzeba było wskazać, co należało do kompetencji i uprawnień Skarżącego w ramach zajmowanych stanowisk w poszczególnych Grupach [...] i [...] SB RUSW, a przede wszystkim, czy w istocie był On funkcjonariuszem operacyjnym, czy technicznym lub administracyjnym oraz, czy posiadał władcze lub kontrolne uprawnienia, czy miał samodzielność decyzyjną i na czym polegać miały rzekome działania operacyjne Skarżącego i jego rzekome zaangażowanie w służbę na rzecz totalitarnego państwa. Minister, choć odwołał się w stanie faktycznym sprawy do pełnienia przez Skarżącego obowiązków w poszczególnych Grupach ([...] i [...]) SB RUSW, nie ustalił, czy pełniona przez Skarżącego służba w tych jednostkach charakteryzowała się bezpośrednim zaangażowaniem w realizację zadań i funkcji państwa totalitarnego, czy też nie miała takiego charakteru i była np. działalnością ograniczającą się do zwykłych, standardowych działań podejmowanych w służbie publicznej. Minister oceniał tą służbę wyłącznie przez pryzmat ogólnie przedstawionych zadań i funkcji będącymi w kompetencjach ww. Grup, w których służbę pełnił Skarżący, jednakże nie jest to wystarczające do oceny, czy służba Skarżącego miała jakikolwiek pejoratywny wymiar, ukierunkowany na realizowanie zadań stricte właściwych państwu totalitarnemu, a miało to istotny wpływ na ustalenie, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem".

Takie działanie Ministra nie stanowi zatem należytego wykonania prawomocnego i wiążącego w sprawie wyroku WSA w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22, w którym wyraźnie wskazano, że Minister, ponownie rozpoznając sprawę, dokona wyczerpującej oceny, czy sprawa Skarżącego stanowi "szczególnie uzasadniony przypadek" w rozumieniu art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Sąd podniósł też, że Minister wyrażając ocenę w tym zakresie, powinien przywołać fakty dotyczące służby Skarżącego, jego postawy, charakteru służby, warunków jej pełnienia, z uwzględnieniem osiągnięć oraz odznaczeń i odnieść powyższe do ustawowej przesłanki "rzetelności pełnienia służby". Dopiero wnikliwa ocena przebiegu całej służby Skarżącego w zestawieniu z czasem jej pełnienia w strukturach bezpieczeństwa PRL powinna stanowić punkt wyjścia do rozważań, czy w sprawie mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" pozwalającym pozytywnie załatwić wniosek strony.

W sytuacji, gdy Sąd nakazał Ministrowi dokonanie podstawowych ustaleń stanu faktycznego, oraz jego ocenę, w ww. zakresie i nie miało to miejsca, należało przyjąć, że sytuacja ta jest nieakceptowalna. Warto bowiem zauważyć, że to decyzja administracyjna rozstrzyga o uprawnieniu strony lub jego braku i jest wyrazem władczego działania prawnego organu. Jest to indywidualny akt , który powinien spełniać ustawowe wymogi. Uzasadnienie decyzji powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł. Skoro Minister w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie rozważył w ogóle, zgodnie z wytycznymi zawartymi w ww. wyroku WSA w Warszawie, czy w świetle zgromadzonego materiału dowodowego można przypisać Skarżącemu konkretne, godzące w wolności obywatelskie działania w ramach pełnienia służby w okresie istnienia totalitarnego państwa, to należało przyjąć, że oprócz ww. przepisu art. 153 i art. 170 P.p.s.a., Minister naruszył także powoływane w skardze, a w szczególności art. 107 § 3 k.p.a. oraz statuujące zasadę prawdy obiektywnej przepisy art. 7, art. 77 § 1 k.p.a., gdyż Minister nie rozważył w sposób wyczerpujący charakteru służby, postawy Skarżącego oraz osiągnięć w służbie po 12 września 1989r. W istocie organ zmarginalizował przebieg służby tej po tej dacie.

Sąd stwierdza, że nawet, gdyby przyjąć, że organ administracyjny w toku postępowania administracyjnego czynił ustalenia faktyczne w zakresie objętym oceną prawną wyrażoną w prawomocnym wyroku, nie zostały one w żadnej mierze przeniesione do treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji, co stanowiło wadliwość procesową mającą istotny wpływ na wynik sprawy.

Postępowanie sądowoadministracyjne nie jest kontynuacją postępowania administracyjnego. W tym postępowaniu Sąd administracyjny jedynie kontroluje legalność działania organu administracji i opiera się na materiale dowodowym gromadzonym przez organ administracyjny. W rozpoznawanej sprawie należało ponadto sprawdzić czy doszło do prawidłowego wykonania wskazań i ocen prawnych z ocen prawnych wyrażonych w ww. orzeczeniach. Na tej podstawie Sąd przyjął, że zaskarżona decyzja Ministra, odmawiająca wyłączenia stosowania wobec Skarżącego przepisów art. 15c, art. 22a, art. 24a, była wadliwa z powodu braku ustaleń i ich przeniesienia do uzasadnienia zaskarżonej decyzji w zakresie, czy służba Skarżącego miała jakikolwiek pejoratywny wymiar, ukierunkowany na realizowanie zadań stricte właściwych państwu totalitarnemu, a miało to istotny wpływ na ustalenie, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem". Było to tym bardziej istotne, że Skarżący konsekwentnie podnosił, że w wyniku transformacji ustrojowej został pozytywnie zweryfikowany i rozpoczął służbę jako starszy [...] w Wydziale [...] KRP, zaś od [...] sierpnia 1991r. zajmował stanowisko [...] Sekcji Wydziału [...] KRP, a od [...] września 1992r. rozpoczął pracę na stanowisku [...] Zespołu do spraw [...] Wydziału Policji Kryminalnej KRP. Skarżący następnie - od [...] lipca 2000r. pełnił służbę jako detektyw Zespołu do Walki z [...] Referatu Kryminalnego Komendy Powiatowej [...], Komendy Powiatowej Policji [...]. Od [...] lipca 2002r. został przydzielony do Zespołu [...] Sekcji Kryminalnej KPP Wschowa, a od [...] sierpnia 2003r. pełnił służbę w Zespole Dyżurnych Sekcji [...] KPP [...].

Sąd stwierdza, że jakkolwiek Minister w stanie faktycznym sprawy przytoczył te okoliczności, tym niemniej nie rozważył ich w kontekście "szczególnie uzasadnionego przypadku" oraz odnoszących się do tego wskazań wyrażonych w prawomocnym i wiążącym w sprawie wyroku WSA w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22. Jest to tym bardziej wadliwe, że Skarżący w przeważającym okresie swojej służby na rzecz wolnej Polski wykonywał powierzone obowiązki na poszczególnych stanowiskach rzetelnie, wyróżniając się dużym zaangażowaniem i starannością, za co był wielokrotnie nagradzany i wyróżniany, m.in. Medalem Złotym "Za Długoletnią Służbę".

Sąd stwierdza w związku z tym, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, którą Minister wydawał, będąc związany ww. orzeczeniami WSA w Warszawie, na mocy art. 153 P.p.s.a. w związku z art. 170 P.p.s.a., narusza oprócz ww. przepisów procesowych także art. 80 k.p.a. oraz przepis prawa materialnego - art. 8a ust. 1 u.z.e.f. Minister, uznając w zaskarżonej decyzji, że sprawa Skarżącego nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku dokonał bowiem ocen z pominięciem niektórych i wielce istotnych w sprawie okoliczności, co stanowiło na tyle istotną wadliwość, że skutkowała ona wyeliminowaniem zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Minister w toku ponownego rozpoznania sprawy nie przedstawił bowiem żadnych nowych dowodów i nie przypisał Skarżącemu żadnych konkretnych czynów, godzących w wolności obywatelskie, które pozwalałyby – w świetle orzecznictwa sądowoadministracyjnego – na jednoznaczną ocenę, że prawa emerytalne nabyte - przede wszystkim po ponad 29 latach służby - zostały nabyte niesłusznie.

W ocenie Sądu, analiza zgromadzonego dotychczas w sprawie materiału dowodowego nie pozwala na przyjęcie zindywidualizowanego zaangażowania Skarżącego w działalność bezpośrednio ukierunkowaną na realizowanie ustrojowo zdeterminowanych zadań i funkcji właściwych państwu totalitarnemu.

Przynależność Skarżącego do Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej a także chęć zdobywania wyższych kwalifikacji zawodowych, nie stanowią okoliczności dyskredytujących funkcjonariusza, choćby pozostawał on w służbie uznawanej za pełnioną na rzecz totalitarnego państwa w rozumieniu art. 13b ust. 1 u.z.e.f. Ogólne wnioski wywiedzione z faktu świadomej i sumiennej realizacji zadań służbowych świadczą o błędnej interpretacji przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku".

4. Sąd zaleca w związku z tym, aby Minister, rozpatrując sprawę ponownie uwzględnił powyższe rozważania oraz ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania zawarte przede wszystkim w wyroku WSA w Warszawie z 11 lipca 2022r. sygn. akt II SA/Wa 727/22. Minister powinien dokonać ponownej oceny przesłanki "szczególnie uzasadnionego przypadku", uwzględniając wszystkie okoliczności faktyczne wynikające z akt administracyjnych, w tym krótkotrwałość służby Skarżącego zarówno w ujęciu bezwzględnym, jak i proporcjonalnym, a także charakter wykonywanych zadań przez Skarżącego w okresie pełnienia przez niego służby na rzecz państwa totalitarnego oraz rzetelność służby pełnionej po 12 września 1989r.

5. Sąd, mając powyższe na względzie, na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) i a) P.p.s.a. w związku z art. 153 i art. 170 P.p.s.a. oraz art. 132 i art. 119 pkt 2 P.p.s.a., orzekł, jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.

Sąd o zwrocie kosztów postępowania sądowego (punkt drugi sentencji) postanowił na mocy art. 200, art. 205 § 2 i art. 209 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023r., poz. 1964 ze zm.), gdyż Skarżący był reprezentowany przez adwokata oraz objęty był zwolnieniem ustawowym od uiszczania kosztów sądowych, stosownie do art. 239 § 1 pkt 1 lit. d) P.p.s.a.