Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Maria Bohdanowicz Sędzia WSA Ireneusz Fornalik Protokolant referent - stażysta Malwina Tomiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 lipca 2012 r. sprawy ze skargi S.Ł. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę.

1. Dnia 18 maja 2011 r. do Biura Powiatowego ARiMR wpłynął wniosek S.Ł. o przyznanie płatności na rok 2011 z tytułu

- jednolitej płatności obszarowej (JPO) działki rolnej o łącznej powierzchni

52,99 ha,

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) do powierzchni 28,70 ha,

- płatności uzupełniającej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) zwana dalej płatnością PZ do powierzchni 24,29 ha.

Wraz z wnioskiem skarżący złożył 3 pisma datowane na dzień [...] maja 2011 r., a mianowicie: oświadczenie, w którym wskazał, że oprócz wspólnego bydła, które posiada wraz z bratem P.Ł. w ramach spółki cywilnej "A" pod numerem siedziby stada [...], posiada również swoje bydło zarejestrowane w [...] pod numerem siedziby stada [...]; wniosek o wliczenie bydła zarejestrowanego dla spółki "A" w celu wyznaczenia powierzchni referencyjnej oraz oświadczenie P.Ł.

o wyrażeniu zgody na uwzględnienie bydła spółki "A" do wyznaczenia współczynnika DJP dla S.Ł..

W wyniku weryfikacji powyższego wniosku, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w oparciu o system identyfikacji działek rolnych, o którym mowa w art. 17 Rozporządzenia Rady (WE) 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiające określone zasady wsparcia dla rolników, zmieniające rozporządzenie (WE) nr 1290/2005, (WE) nr 247/2006, (WE) nr 378/2007 oraz uchylające rozporządzenie (WE) nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 30 z 31.01.2009, str. 16 z późn. zm.) stwierdził na działce ewidencyjnej nr [...], że powierzchnia kwalifikująca się do płatności wyniosła 24,21 ha i jest mniejsza niż zadeklarowana we wniosku z dnia [...] maja 2011 r. tj. 24,29 ha.

W świetle powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR stwierdził różnicę pomiędzy zadeklarowaną powierzchnią (52,99 ha JPO), a powierzchnią stwierdzoną (52,91 ha) wynoszącą 0,08 ha, co stanowiło przedeklarowanie powierzchni dla JPO 0,1512%.

2. Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał S.Ł. płatności w wysokości 45 523,50 zł, w tym z tytułu:

- jednolitej płatności obszarowej (JPO) 37 653,10 zł,

- uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) 7 870,40 zł. Jednocześnie odmówił wnioskodawcy przyznania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych.

W uzasadnieniu decyzji organ podał, iż w przypadku jednolitej płatności obszarowej (JPO) oraz uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni grupy upraw podstawowych (UPO) płatności zostały przyznane zgodnie z art. 7 ust. 1, ust. 1a, ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 Nr 170, poz.1051 ze zm.). Natomiast przyczyną odmowy przyznania S.Ł. uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatność zwierzęca) był fakt niespełnienia przez wnioskodawcę warunków określonych w § 6 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.).

Organ wskazał, że wymienione przez S.Ł. 10 sztuk bydła (pismo z dnia [...] maja 2011 r.), które zostały przemieszczone do siedziby wnioskodawcy z siedziby stada [...], tj. Spółki "A" w dniu [...] marca 2011 r. (co wynika z danych zawartych w rejestrze zwierząt oznakowanych), natomiast okres referencyjny, w którym wnioskodawca powinien mieć zarejestrowane w bazie IRZ zwierzęta to 01 kwietnia 2005 r. – 31 marca 2006 r.

W świetle powyższego wyliczona liczba zwierząt w przeliczeniu na duże jednostki przeliczeniowe wyniosła 0,00 DJP. Zgodnie zaś z § 12 ust. 1 ww. Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi, w przypadku, gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę. Organ ustalił, że współwłaścicielem zwierząt z okresu referencyjnego dla wnioskodawcy był brat wnioskodawcy – P.. jako drugi wspólnik spółki cywilnej "A".

3. Od powyższej decyzji S.Ł. wniósł odwołanie do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR. W złożonym odwołaniu strona wskazała, iż w celu uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych niezbędne jest, aby wnioskodawca posiadał w bazie IRZ zwierzęta w okresie referencyjnym tj. 01.04.2005 r.-31.03.2006 r. W ocenie strony, jako wspólnik spółki cywilnej "A" był w okresie referencyjnym posiadaczem bydła.

Po rozpoznaniu odwołania, decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Zdaniem organu, aby można było wyznaczyć powierzchnię uprawnioną do płatności zwierzęcej, konieczne jest dokładne wskazanie przez wnioskującego zwierząt wpisanych do rejestru zwierząt gospodarskich, bowiem liczba zarejestrowanych zwierząt jest jednym z czynników warunkujących wyznaczenie powierzchni uprawnionej do przedmiotowej płatności.

Zgodnie z art. 9 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności (Dz. U. z 2004 r., nr 10, poz. 76 z późn. zm.) S.Ł. w okresie referencyjnym nie miał zarejestrowanych zwierząt gospodarczych, albowiem w tym okresie to na Spółkę "A" było zarejestrowanych 205 szt. zwierząt gospodarskich.

W związku z powyższym wnioskodawca nie spełnił wymogów umożliwiających przyznanie mu płatności zwierzęcej, albowiem nie był we wskazanym, w Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r., okresie posiadaczem zwierząt gospodarskich zarejestrowanych w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt.

Dodatkowo organ podkreślił, że przepis § 6 i 7 rozporządzenia Rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 9 marca 2009 r. nie uprawnia do uznania, że ustawodawca dopuścił możliwość przyznania płatności zwierzęcej również współposiadającemu zwierzęta gospodarskie z osobami innymi niż jego małżonek. S.Ł. złożył wniosek nie jako wspólnik spółki cywilnej (w imieniu wszystkich pozostałych wspólników), ale jako rolnik indywidualny (będący osobą fizyczną) i posłużył się swoim indywidualnym numerem identyfikacyjnym, nadanym zgodnie z przepisami ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności.

Wobec tego S.Ł. nie był w okresie referencyjnym posiadaczem zwierząt. Współposiadaczami zwierząt w okresie referencyjnym byli bowiem wspólnicy spółki cywilnej (w tym S.Ł.) i to na wspólników spółki cywilnej były zarejestrowane zwierzęta we właściwym okresie referencyjnym. Zdaniem organu, skoro zwierzęta gospodarskie były w okresie referencyjnym współposiadane i zostały zarejestrowane wspólnie przez P.Ł. i S.Ł. - działających w ramach umowy spółki cywilnej - to przepis wymagał złożenia jednego wniosku przez producenta rolnego spółkę cywilną, zgodnie z art. 2 lit a) Rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r., i posłużenie się w tym wniosku numeru identyfikacyjnym nadanym na wspólników spółki cywilnej. W tej sytuacji nie zachodziła tożsamość między spółką cywilną dokonującą zgłoszenia zwierząt, a rolnikiem indywidualnym (nawet jeśli jest wspólnikiem tej spółki). Wobec powyższego, nie można było w niniejszej sprawie odnieść się do pojęcia posiadacza, o którym mowa być w art. 336 kodeksu cywilnego.

Odnosząc się do zarzutów strony podnoszonych w odwołaniu, organ odwoławczy podkreślił, że w myśl art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.), płatność przysługuje rolnikowi na będące w jego posiadaniu grunty rolne wchodzące w skład gospodarstwa rolnego (...). S.Ł. jako rolnik w celu uzyskania uzupełniającej płatności obszarowej do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych musiał spełniać warunki określone w przepisach prawa krajowego i wspólnotowego. Nie jest natomiast możliwe, aby mógł korzystać z części uprawnień należących do odrębnego podmiotu tj. Spółki "A".

5. Na powyższą decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR S.Ł. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. W uzasadnieniu skargi podniósł, że organy obu instancji błędnie przyjęły fakt, że Spółka "A" prowadzi odrębną działalność rolniczą, ponieważ została ona utworzona w celu wspólnego prowadzenia gospodarstwa rolnego oraz poprawy możliwości jego rozwoju. Skarżący podkreślił, że Spółka nie mogła wystąpić o uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, ponieważ nie posiadała ziemi. Również drugi wspólnik brat P.Ł. nie posiadał trwałych użytków zielonych.

W ocenie skarżącego, fakt posiadania przez dany okres stada zwierząt, które zostały wpisane do odpowiedniego rejestru jest bezsporny i uprawnia go do otrzymania płatności zwierzęcej. Również pomoc w formie płatności zwierzęcej przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych i przyznawana jest do gruntów, na których uprawiane są rośliny przeznaczone na paszę dla tych zwierząt. S.Ł. podkreślił, że nie zawiłego interpretowania przepisów, które raz mogą stanowić podstawę prawną do przyznania płatności, jak i podstawę do odmowy jej przyznania, przy identycznej sytuacji faktycznej i prawnej.

W odpowiedzi na skargę strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i jej uzasadnieniu, dodatkowo powołując się na treść uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, w której uznano, iż w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego, w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, przysługuje spółce cywilnej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

6. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tego artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje zatem sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa.

Natomiast, zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego; inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zgodnie z art. 7 ust. 1 ustawy płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego określa, że: rolnikowi przysługuje jednolita płatność obszarowa do będącej w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, powierzchni gruntów rolnych wchodzących w skład gospodarstwa rolnego, kwalifikujących się do objęcia tą płatnością zgodnie z art. 124 ust. 2 akapit pierwszy rozporządzenia nr 73/2009, jeżeli:

1) posiada w tym dniu działki rolne o łącznej powierzchni nie mniejszej niż określona dla Rzeczypospolitej Polskiej w załączniku nr VII do rozporządzenia nr 1121/2009, z tym że w przypadku zagajników o krótkiej rotacji działka rolna powinna obejmować jednolitą gatunkowo uprawę o powierzchni co najmniej 0,1 ha;

2) wszystkie grunty rolne są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

2a) przestrzega wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności;

3) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie

ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o

przyznanie płatności.

Natomiast zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 powołanej ustawy, rolnikowi który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej i złożył wniosek o przyznanie tej płatności, przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych do których została przyznana jednolita płatność obszarowa.

Z regulacji zawartych w ustawie wynika zatem, że pomoc przyznawana jest producentowi rolnemu, gdy spełnia ona warunki przyznawania pomocy określone w przepisach prawa unijnego i przepisach określonych w aktach wykonawczych. W rozpoznawanej sprawie - w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniająca oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz.U. nr 40, poz.326 ze zm.)

Zgodnie § 6 ust.1 tego Rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli:

1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie;

2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni:

a) trwałych użytków zielonych lub

b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub

c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku

złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki

- także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie jednolitej płatności obszarowej na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia maksymalna ustalona dla danego rolnika, zwana dalej "powierzchnią maksymalną", którą stanowi najmniejsza z następujących powierzchni:

powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP), i współczynnika 0,3; powierzchnia trwałych użytków zielonych lub upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, do której została przyznana płatność określona w ust. 1 pkt 2.

Liczbę dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) oblicza się jako iloczyn liczby zwierząt, o których mowa w ust. 1 pkt 1, i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt, zgodnie z załącznikiem nr 2 do rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba (DJP) w okresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 1, jest największa.

Z przepisów tych wynika, że warunkiem koniecznym do otrzymania płatności jest "posiadanie" przez rolnika lub jego małżonka zwierząt gospodarskich w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. (z zastrzeżeniem, że posiadanie tych zwierząt potwierdza zgłoszenie do odpowiedniego rejestru) oraz, co szczególnie ważne w przedmiotowej sprawie, uzyskanie uzupełniającej płatności obszarowej do trwałych użytków zielonych lub powierzchni upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych lub mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami na podstawie wniosku złożonego w 2006 r.

7. W tym kontekście, zasadniczym problemem pozostaje zdefiniowanie, któremu z uprawnionych podmiotów przysługuje płatność w ustalonym przez organy stanie faktycznym. Sprowadza się on do odpowiedzi na pytanie, czy rolnik, będący osoba fizyczną i zarazem wspólnikiem spółki cywilnej może zaliczyć na poczet przesłanek uprawniających do przyznania mu jako osobie fizycznej płatności mienie posiadane w ramach wspólności łącznej w tejże spółce. Inaczej mówiąc, rozstrzygniecie tego problemu zależy od zdefiniowania statusu prawnego spółki cywilnej na gruncie art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...). W przypadku bowiem uznania, jak przyjmuje to doktryna i orzecznictwo prawa prywatnego, że to wspólnik spółki cywilnej posiada zdolność prawną to rolnikowi jako osobie fizycznej przysługiwałaby płatność ustalona i naliczona wraz z prawami czy stanami faktycznymi (posiadanie) wynikającymi z członkowstwa w spółce cywilnej. Taki też sposób postrzegania spółki cywilnej na gruncie prawa administracyjnego był jednym z konkurujących poglądów w sprawach dotyczących przyznawania płatności rolnośrodowiskowych. Co więcej ten sposób aprobowały również organy, choć ich praktyka na tle orzecznictwa w tego typu sprawach uwidacznia różnice. W przedmiotowej sprawie, począwszy już od decyzji z dnia [...] maja 2011 r. wydanej w sprawie nr [...] i będącej przedmiotem rozstrzygnięcia tutejszego Sądu wyrokiem z dnia 22 września 2011 r., (sygn. akt. II SA/Go 527/11) organ stoi na stanowisku, że podmiotami uprawnionymi do otrzymywania płatności są rolnik jako osoba fizyczna i odrębnie spółka cywilna, nawet jeśli jej wspólnikiem jest tenże rolnik.

Kwestia ta niezwykłe złożona pod względem prawnym ma dwa podstawowe i powiązane ze sobą zaczepienia. Pierwsze dotyczy przepisów określających typy podmiotów uprawnionych do otrzymywania płatności. Drugie ułomności konstrukcji spółki cywilnej. Jeśli idzie o drugie spółka cywilna już u swego zarania a więc w ramach przepisów kodeku zobowiązań pomyślana była jako najprostszy typ spółki osobowej opartej na wzajemnym zaufaniu wspólników o istotnej dominacji elementów osobowych nad kapitałowymi. Jednakowoż w okresie przedwojennym spółka nie ogrywała znaczącej roli w obrocie gospodarczym, a jej funkcje spełniały z powodzeniem handlowe spółki osobowe, w tym przede wszystkim spółka jawna. Powojenne zmiany polityczne, które wyrugowały spółki handlowe z obrotu gospodarczego (przez uchylenie przepisów kodeksu handlowego) pozostawiły spółkę cywilną jako jedyny możliwy do wykorzystania w obszarze krajowym przez osoby prywatne do prowadzenia wspólnych przedsięwzięć w formie spółki.

Nadto w stosunku do brzmienia przepisów kodeksu zobowiązań w kodeksie cywilnym ustawodawca istotnie zredukował liczbę przepisów (obecnie jest 15 artykułów) uznając, że podmiot ten nie ma istotnego znaczenia gospodarczego i społecznego. Niestety po roku 1989 spółka cywilna z różnych przyczyn stała się jednym najpopularniejszych podmiotów gospodarczych wykorzystywanych do różnych rodzajów działalności. Mimo, że od tego czasu w różnych dziedzinach prawa i typach spraw sprawia poważne problemy i budzi kontrowersje, w świadomości społecznej funkcjonuje nadal jako podstawowy i użyteczny typ spółki.

Te wywody, choć pozór nie związane z przedmiotem niniejszej sprawy mają na celu uświadomienie stronom, zwłaszcza zaś skarżącemu złożoności sytuacji, w której z zasady ułomna konstrukcja prawna spółki cywilnej wciąż generuje nowe problemy i trudności. Tego właśnie główną konsekwencją są złożone problemy interpretacyjne i różnice poglądów między podmiotami stosującymi prawo, w tym sądami najwyższych instancji, na które żali się skarżący. Doś powiedzieć, że na gruncie prawa prywatnego problem podmiotowości spółki cywilnej, jej zdolności prawnej i procesowej (wekslowej, czekowej, upadłościowej, układowej lub innej) był przedmiotem kilkunastu uchwał Sądu Najwyższego oraz kilku uchwał Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz setek wydanych przez te sądy wyroków. Wyjaśnić przy tym należy, że rozstrzygnięcie problemów w formie uchwał dowodziło z jednej strony stopnia złożoności problemów generowanych przez konstrukcję tego podmiotu, jak również istotnych rozbieżności w orzecznictwie. Niniejsza sprawa, jak i sprawa skarżącego rozstrzygnięta przez tutejszy sąd wyrokiem z dnia 22 września 2011 r. jest tego kolejnym dowodem.

8. Przy rozpoznawaniu niniejszej sprawy niniejszy skład sądzący ma na względzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych został wyznaczony kierunek interpretacyjny mający zapewnić jednolitość stosowania prawa w przypadkach, gdy problem płatności rolnośrodowiskowej dotyczy spółki cywilnej. Ta jednolitość w świetle zasad pewności i zaufania do prawa staje się warunkiem koniecznym realizacji wartości demokratycznego państwa prawa. Ma ona bowiem znaczenie dla stabilizacji i równości stosowania prawa w obszarze całej dziedziny w tego samego typu sprawach i przypadkach. Taki jest zresztą bezpośredni sens rozstrzygania wątpliwości prawnych w formie uchwał podejmowanych przez Naczelny Sąd Administracyjny (art. 15 § 1 pkt 2 lub 3 p.p.s.a.) i bezpośrednie albo pośrednie związanie innych składów sądu administracyjnego wynikające z art. 269 § 1 p.p.s.a.

Z pośrednim związaniem, a więc odnoszącym się do rezultatu wykładni przepisu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...) ma do czynienia sąd orzekający w niniejsze sprawie. Mianowicie zgodnie z treścią uchwały Składu Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., sygn. akt II GPS 2/12, w przypadku grupy osób związanych umową spółki cywilnej, status producenta rolnego w rozumieniu tego przepisu przysługuje spółce cywilnej. Ta zaś konstatacja przesądza, że płatność w zakresie, w którym dotyczyła zwierząt posiadanych przez spółkę cywilną i na tę spółkę zarejestrowanych w systemie ewidencyjnym może być przyznana wyłącznie tej spółce, nie zaś jej wspólnikom jako odrębnie identyfikowanym producentom rolnym. Zatem skarżący osobno zachowuje uprawnienia do przyznania płatności rolnośrodowiskowej jako rolnik indywidualny, jeśli oczywiście spełni wymagane prawem przesłanki. Odrębnie zaś spółka, której jest wspólnikiem. To, że w rozumieniu prawa prywatnego spółka ta nie ma zdolności prawnej, w świetle powyższej uchwały dotyczącej przepisów szczególnych nie ma znaczenia.

Za innym rozumieniem zdolności prawnej spółki cywilnej na gruncie prawa administracyjnego przemawiają następujące względy: Przepis art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów (...), określa producenta rolnego jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, będącą:

a) posiadaczem gospodarstwa rolnego lub

b) rolnikiem w rozumieniu art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003 z dnia 29 września 2003 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia dla rolników oraz zmieniającego rozporządzenia (EWG) nr 2019/93, (WE) nr 1452/2001, (WE) nr 1453/2001, (WE) nr 1454/2001, (WE) nr 1868/94, (WE) nr 1251/1999, (WE) nr 1254/1999, (WE) nr 1673/2000, (EWG) nr 2358/71 i (WE) nr 2529/2001, lub c) posiadaczem zwierzęcia.

Jak wskazuje Naczelny Sąd Administracyjny przepisie tym występuje definicja legalna terminu "producent rolny". W ten sposób zatem ustawodawca wiążąco ustalił jego rozumienie na gruncie omawianej ustawy. Definicja ta zawiera, jeśli chodzi o producenta rolnego – rolnika, odesłanie do wymienionego art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003.

Jednak przepis art. 3 pkt 3 w sposób samoistny nie kształtuje zdolności prawnej spółki cywilnej w sferze płatności. Użyte w tej ustawie określenie producenta rolnego wskazuje jedynie podmiot, który może się ubiegać o płatności i płatności mogą mu być przyznane. O tym kto ma prawo do uzyskania konkretnych płatności rozstrzygają przepisy prawa materialnego, regulujące szczegółowo zasady przyznawania takich płatności. Przepis art. 39 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) z 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) stanowi, że płatności rolnośrodowiskowych udziela się rolnikom, którzy dobrowolnie podejmą zobowiązania rolnośrodowiskowe. W ślad za tym w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich określono tego rolnika z rozporządzenia nr 1698/2005 jako osobę fizyczną, osobę prawną lub jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej. Natomiast przepis wykonawczy do tej ustawy – § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 28 lutego 2008 r. w § 2 ust. 1 określa pojęcie rolnika za pomocą odesłania do art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003.

W przepisach prawa krajowego – w ustawie o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich i w ustawie o krajowym systemie ewidencji wymienia się trzy kategorie podmiotów uprawnionych do ubiegania się i do uzyskania płatności: osobę fizyczną, osobę prawną i jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, z zastrzeżeniem, że rolnikiem może być osoba fizyczna, osoba prawna lub grupa osób fizycznych lub prawnych. W pojęciu jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej mieści się niewątpliwie grupa osób (fizycznych lub prawnych) wspólnie prowadzących gospodarstwo rolne. Tak samo, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należałoby potraktować podział rolników wynikający z treści art. 2a rozporządzenia nr 1782/2003, co oznacza, że prawo wspólnotowe i prawo krajowe zgodnie uznaje również podmiot uprawniony do dopłat jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej.

To zatem, że spółka cywilna nie ma według prawa krajowego osobowości prawnej i że nie została też generalnie, jako odrębny od wspólników podmiot wyposażona w zdolność prawną nie jest przeszkodą do uznania spółki cywilnej za uprawnioną do uzyskania płatności. Tym bardziej, że stanowi ona grupę osób w rozumieniu art. 2 lit. a/ rozporządzenia nr 1782/2003.

W konstatacji za producentów rolnych – rolników w rozumieniu art. 3 pkt 3 ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów i zarazem za rolników w rozumieniu przepisów odnoszących się do tzw. płatności rolnośrodowiskowych nie można uznać wspólników spółki cywilnej. Nie jest nim również rolnikiem jako wspólnik spółki cywilnej posiadający, odrębny od tej spółki numer ewidencyjny.

Istotnym argumentem przemawiającym za taką wykładnią przepisów ustawy o krajowym systemie ewidencji producentów jest również to, że przypisanie statusu producenta rolnego (rolnika) tylko jednemu z członków grupy – osobie wpisanej do ewidencji producentów i w ślad za tym przyznanie tylko jej prawa do płatności eliminowałoby z grona uprawnionych pozostałych członków grupy. Adresatem płatności byłaby wyłącznie ta osoba. Pozostałe mogłyby utracić tytułu do tego świadczenia lub nie mieć wpływu na postępowanie dotyczącego przyznania i ustalenia jego wysokości.

9. Z tych względów w stanie faktycznym, w którym skarżący zadeklarował w sposób wyraźny i nie budzący wątpliwości, że domaga się przyznania płatności uzupełniającej jako producent rolny będący osobą fizyczna i zarazem wspólnikiem spółki cywilnej wywodząc swoje roszczenie z faktu posiadania zwierząt objętych działalnością producenta rolnego w formie spółki cywilnej decyzje organu odmawiające przyznania płatności były zgodne z prawem. Rozstrzygnięcia te nie pozbawiają bowiem skarżącego prawa do świadczenia rolnośrodowioskowego, lecz wskazują na możliwość jego realizacji wyłącznie poprzez formę spółki. W niniejszej sprawie nie ma jednak wątpliwości, że to nie spółka cywilna "A" działająca poprzez jej wspólników domagała się przyznania płatności uzupełniającej. Płatności domagał się bowiem skarżący jako osoba fizyczna "zaliczając" na poczet przesłanek przyznania mu tej płatności uprawnienia przysługujące mu z tytułu członkowstwa w spółce cywilnej.

Opisane względy, wynikające ze związania tezą przedstawionej uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 maja 2012 r., uznania trafności zawartej w jej uzasadnieniu argumentacji oraz zapewnienie jednolitości stosowania prawa powodują, że niniejszy skład nie podziela poglądu zawartego w wyroku tutejszego sądu z dnia 22 września 2011 r. uwzględniającym stanowisko skarżącego.

W odniesieniu do kwestii legalności decyzji w świetle ukształtowanego już poglądu i usunięcia rozbieżności orzeczniczych nie sposób organom postawić zarzutu, że naruszone zostały zasady: pogłębiania zaufania obywateli do Państwa (art. 8 k.p.a.) informowania stron (art. 9 k.p.a.) lub przekonywania (art. 11 k.p.a.). Mianowicie organ, poczynając od decyzji wydanej w poprzedniej sprawie skarżącego (nr [...]) konsekwentnie opowiedział się za poglądem, że spółka "A" jest odrębnym producentem rolnym i uprawnienia przysługujące tej spółce nie mogą być "zaliczane" na poczet uprawnień skarżącego jako osoby fizycznej.

Nie sposób też uznać, że w niniejszej sprawie organ miałby obowiązek poinformowania skarżącego w dacie składania wniosku i jego uzupełnienia, że rozstrzygnięcie będzie dla skarżącego negatywne, po to by skarżący mógł złożyć wraz z drugim wspólnikiem odrębny wniosek o przyznanie płatności uzupełniającej na rzecz spółki cywilnej. Wynika to choćby z tej racji, że w dacie wydawania obu decyzji stanowisko orzecznictwa w tej mierze nie było ukształtowane i organ nie miał pewności co do tego, że dane działanie strony może okazać się dla niej niekorzystne. Tym bardziej, co wyżej podkreślono, że stanowisko organu było skarżącemu znane z poprzedniej sprawy, zaś organ w niniejszej sprawie nie był związany poglądem wyrażonym w sprawie II SA/Go 527/11.

Podsumowując w rozpoznawanej sprawie wyjaśnione zostały wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla jej rozstrzygnięcia, zaś kwestionowane decyzje wydano z zachowaniem przepisów prawa materialnego i procesowego. Zatem w braku podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 p.p.s.a., należało ją oddalić.