Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Żurawik, Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Protokolant Specjalista Magdalena Nowacka-Brzeźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 czerwca 2020 r. sprawy ze skargi R. T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta J. z dnia [...] nr [...].

Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta R. odmówił przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad córką J.T. z uwagi na pełnienie przez nią funkcji Prezesa Zarządu Fundacji "A".

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącą, decyzją z dnia [...]r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek skarżącej o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawną córką J.T., w stosunku do której zostało wydane orzeczenie zaliczające ją do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ponadto ustalono, że skarżąca pełni funkcję Prezesa Zarządu Fundacji "A", którą sama założyła, nie otrzymuje z tego tytułu żadnego wynagrodzenia. Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych: świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: matce albo ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka, osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Następnie organ podniósł, że fakt prowadzenia przez skarżącą działalności, polegającej na tym, że jest Prezesem Zarządu Fundacji "A" stanowi przesłankę negatywną do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką. Nie można bowiem uznać, że skarżąca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Natomiast podnoszony przez stronę fakt, że nie otrzymuje wynagrodzenia z tytułu działalności w fundacji, stanowi kwestię wtórną, która była przedmiotem zainteresowania sądów administracyjnych w kontekście możliwości uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Organ podkreślił, że zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13.03.2018 r., sygn. akt: II SA/Bd 1137/17, pełnienie funkcji w zarządzie spółki prawa handlowego, nawet w przypadku niepobierania wynagrodzenia z tego tytułu, świadczy o niespełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 w związku z art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych.

W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżąca opisała sytuację zdrowotną jej córki i wynikający z tego zakres obowiązków związanych ze sprawowaniem nad nią opieki.

Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Na wstępie wskazać należało, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167), sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, że kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325), zwanej dalej w skrócie P.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest rozstrzygnięcie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach utrzymujące w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad jej córką.

Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 111).

Przepis art. 17 ust. 1 tej ustawy wymienia osoby, którym przysługuje uprawnienie do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego i są nimi; 1) matka albo ojciec; 2) opiekun faktyczny dziecka; 3) osoba będąca rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej; 4) inne osoby, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.

Z przytoczonego przepisu wynika, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli nie została spełniona przesłanka w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się określonym wyżej orzeczeniem.

W powyższym zakresie organ wskazał w zaskarżonej decyzji, że fakt prowadzenia przez skarżącą działalności, polegającej na tym, że jest Prezesem Zarządu Fundacji "A" stanowi przesłankę negatywną do przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku ze sprawowaniem opieki nad córką. Jak stwierdził organ - nie można bowiem uznać, że skarżąca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

W ramach kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wskazać należało, że organ nie wykazał braku spełnienia przesłanki w postaci niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przez skarżącą. Przedwczesne jest bowiem ustalenie przez organ, że podjęcie przez skarżącą aktywności w wymienionej fundacji jest równoznaczne z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową.

Zgodnie z definicją "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej", zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pod pojęciem tym należy rozumieć wykonywanie pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywanie pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie organ nie stwierdził, aby skarżąca wykonywała pracę na podstawie jednej z umów wymienionych w cytowanym wyżej przepisie i nie ustalił żadnych okoliczności świadczących o prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej.

Natomiast powołany przez organ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 13.03.2018 r., sygn. akt: II SA/Bd 1137/17, dotyczył stanu faktycznego, w którym skarżący pełnił funkcję w zarządzie spółki prawa handlowego, nie pobierał wynagrodzenia z tego tytułu, jednakże – jak podkreślił Sąd w wymienionym wyroku – w zamian za świadczenie pracy na rzecz spółek przysługiwała mu gratyfikacja w zysku uzyskiwanym z tytułu udziałów w spółce. W przywołanym stanie faktycznym – jak wskazano w wyroku - sposób reprezentacji spółki komandytowej, w której wspólnik – Spółka z o.o., zarządzana była przez skarżącego, posiadającego udziały w tej spółce i prawo jej reprezentacji, świadczył o prowadzeniu przez niego działalności gospodarczej.

W niniejszej sprawie organ nie stwierdził zaistnienia okoliczności, które przemawiałyby za tym, że pełnienie przez skarżącą funkcji w zarządzie fundacji, świadczy o prowadzeniu przez nią działalności gospodarczej.

Nie wskazał zatem podstaw swojej oceny, że nie można uznać, iż skarżąca nie podejmuje lub rezygnuje z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności.

Mając powyższe na uwadze stwierdzić należało, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, zostały wydane w konsekwencji naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 K.p.a. i uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż dotyczyło podstaw rozstrzygnięcia.

Wobec tego, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 135 P.p.s.a. należało uchylić decyzje organów obydwu instancji.

Wskazania co do dalszego postępowania wynikają wprost z powyższych rozważań.