Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Górska Sędzia WSA Mariola Jaroszewska Protokolant Sekretarz Sądowy Diana Wojtowicz po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 stycznia 2006 r., nr [...] w przedmiocie uprawnień kombatanckich 1/ uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 2 sierpnia 2005 r., nr [...], 2/ zasądza od Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych na rzecz skarżącego A. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Decyzją z dnia 2 stycznia 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 2 sierpnia 2005 r. o odmowie przyznania A. B. uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. w listopadzie 1940 r. W podstawie prawnej decyzji organ powołał przepisy art. 127 § 3 kpa i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 4 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 24 stycznia 1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (tekst jednolity Dz. U. z 2002r. Nr 42, poz. 371 ze zm.).

W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż we wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich A. B. podał, że w listopadzie 1940 r. został wraz z matką i siostrą wysiedlony z miejscowości D. do obozu hitlerowskiego w D.. Na okoliczność wysiedlenia i pobytu w obozie zainteresowany przedstawił pisemne oświadczenia świadków: S. K., S. B. oraz E. D.. Organ stwierdził, iż przesłuchanie świadka B. z uwagi na zaawansowany wiek okazało się niemożliwe. Z kolei po przesłuchaniu świadków K. i D. organ uznał, iż ich zeznania budzą wątpliwości. Organ wyjaśnił, że wprawdzie świadek S. K. w trakcie przesłuchania przyznał, iż zna A. B., ale nie znał innych okoliczności, nie wiedział bowiem, kiedy D. został wysiedlony, jak długo w obozie przebywał A. B., ani gdzie mógł trafić po ewentualnym pobycie w obozie w D.. W ocenie organu, złożone zeznanie tego świadka pozostaje w dużej sprzeczności z jego pisemnym oświadczeniem dołączonym do wniosku. Wskazano ponadto, iż świadek K. w kilku innych sprawach złożył pisemne oświadczenia dotyczące pobytu osób w obozie w D., z których następnie podczas przesłuchania w Urzędzie Miasta w P. się wycofał. Z tych względów oświadczenia świadka K. należało potraktować jako mało wiarygodne. Natomiast drugi świadek E. D. zeznał, iż nigdy w czasie wojny nie był w obozie karnym w D.. Potwierdził jedynie, że najprawdopodobniej w listopadzie 1940 r. A. B. został zabrany przez Niemców do samochodu. Świadek ten nie wiedział czy rodzina B. przebywała w obozie w D. i nie znał jej wojennych losów. Poza tym, jak zauważył organ, zeznanie świadka stoi w sprzeczności z wyjaśnieniami zawartymi w życiorysie wnioskodawcy. A. B. pisał bowiem, iż "w czasie wysiedlenia czasem pomagał i opiekował się nami wysiedlony z D. E. D.".

W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił także, iż z pism Instytutu Pamięci Narodowej znajdujących się w aktach sprawy wynika, iż w D. znajdowały się dwa obozy podległe różnym władzom. Pierwszy obóz dla internowanych podległy policji bezpieczeństwa, w którym przebywali więźniowie polityczni i zbiegli robotnicy przymusowi oraz obóz dla wysiedlonych - podległy władzom przesiedleńczym. Zgodnie z obowiązującymi przepisami, wyłącznie pobyt w obozie podległym policji bezpieczeństwa stanowi podstawę przyznania uprawnień kombatanckich. Wnioskodawca z racji na swój młody wiek nie mógł być ani więźniem politycznym, ani nie mógł wykonywać pacy przymusowej, a tym samym nie mógł przebywać w obozie podległym policji bezpieczeństwa.

W ocenie organu, zebrany materiał dowodowy wskazuje, że wnioskodawca mógł zostać wysiedlony ze swojej rodzinnej miejscowości. Jednakże sama okoliczność wysiedlenia nie jest podstawą do przyznania uprawnień kombatanckich.

Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wniósł A. B.. Skarżący nie zgodził się z oceną zeznań świadków przedstawioną przez organ. Wyjaśnił, iż zeznanie świadka E. D. miało potwierdzać jedynie fakt oraz przyczynę wywiezienia jego rodziny z D. w listopadzie 1940r. Skarżący bowiem wraz z matką i siostrą został wywieziony z tej miejscowości rok przed masowymi wysiedleniami. Przyczyną tej represji był fakt ucieczki ojca skarżącego z obozu jenieckiego w Olsztynku. Skarżący wskazał, iż w toku postępowania nie twierdził, że świadek D. ma potwierdzić jego pobyt w obozie w D.. Pobyt ten, w ocenie skarżącego, potwierdzają zeznania świadka K.. Świadek ten, wbrew twierdzeniom organu, potwierdził swoje pisemne oświadczenie, iż znał rodzinę B. jeszcze sprzed wojny, a będąc w obozie w D. spotkał tam matkę skarżącego wraz z dziećmi. Fakt wycofania się świadka K. z zeznań dotyczących innych osób jest, w ocenie skarżącego, dowodem jego wiarygodności. Świadek wycofał się bowiem z tych zeznań, co do których miał wątpliwości czy wszystko dobrze pamięta. Odnośnie skarżącego świadek jednoznacznie wskazał, iż spotkał go w obozie w D.. Co istotne, obaj świadkowie wskazani przez skarżącego na potwierdzenie jego pobytu w obozie mają przyznane uprawnienia kombatanckie właśnie z tytułu pobytu w obozie w D.. Stąd charakter tego obozu nie mógł stanowić podstawy odmowy przyznania uprawnień kombatanckich skarżącemu. Skarżący wskazał także, iż nie mógł przebywać w innym obozie przesiedleńczym w D., bowiem obóz taki w listopadzie 1940 roku jeszcze nie istniał.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Badając pod tym kątem zaskarżoną decyzję Sąd uznał, iż decyzje organu wydane w niniejszej sprawie naruszają przepisy prawa procesowego. Analizując akta sprawy należy bowiem stwierdzić, iż zarzuty zawarte w skardze, a dotyczące nieprawidłowej oceny zeznań świadków są zasadne.

Zgodnie z art. 80 kpa organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Ta ocena całokształtu materiału dowodowego musi być dokonana przez organ z zachowaniem określonych reguł, a rozumowanie, w wyniku którego organ ustala istnienie bądź nie istnienie pewnych okoliczności faktycznych, powinno być dokonane zgodnie z prawidłami logiki, wiedzy oraz doświadczenia życiowego.

W niniejszej sprawie organ dokonując oceny zeznań świadków S. K. i E. D. naruszył powyższe reguły. Uznanie zeznań świadka K. za mało wiarygodne nie jest przekonywujące, a argumentacja organu w tym przedmiocie nie jest prawidłowa. Wbrew twierdzeniom organu ustne zeznanie świadka nie pozostaje w sprzeczności z podpisanym przez niego pisemnym oświadczeniem w przedmiocie pobytu wnioskodawcy w obozie w D.. Świadek zeznał: "A. B. znam. Uczyłem się u nich kowalstwa w D.. W rodzinie B. było 2 dzieci. Nie wiem kiedy D. był wysiedlony. Byliśmy razem wywiezieni do obozu w D.. Nie wiem jak długo przebywał A. B. w obozie. Nie wiem gdzie A. B. trafił z obozu w D." ( k. 36 akt organu ). Zapis o wywiezieniu do obozu i użycie w tym kontekście słowa "razem" nie oznacza wywozu świadka i skarżącego do obozu jednym transportem lecz wskazuje jedynie na fakt ich wspólnego pobytu w obozie. Na fakt ten świadek wskazywał również w pisemnym oświadczeniu twierdząc, iż w obozie w D. spotkał "żonę swojego majstra wraz z dziećmi". Zeznania świadka nie są więc sprzeczne z jego pisemnym oświadczeniem. Okoliczność, iż świadek zeznał, że nie wie jak długo wnioskodawca przebywał w obozie ani gdzie następnie został wywieziony, nie podważa twierdzeń świadka w przedmiocie spotkania wnioskodawcy w obozie. Wskazywany przez organ fakt rzekomego wycofania się świadka z zeznań dotyczących innych osób przy potwierdzeniu zeznań w stosunku do wnioskodawcy nie może przesądzać o niewiarygodności zeznań złożonych w niniejszej sprawie. Ponadto znajdujący się w aktach sprawy protokół przesłuchania świadka K. nie daje podstaw do jednoznacznego twierdzenia, iż świadek ten "wycofał się" z wcześniejszych swoich zeznań dotyczących innych osób. Przykładowo - twierdzenie S. K. odnotowane w protokole: "Kojarzę tę osobę. To pani (... ). Nie mam nic więcej do dodania w jej sprawie" nie oznacza, iż zeznający "wycofał się" z jakiś wcześniejszych swoich twierdzeń dotyczących wskazanej w protokole osoby. Należy zauważyć, iż osoby zeznające w sprawach o nabycie uprawnień kombatanckich z tytułu określonych zdarzeń zaistniałych w czasie wojny są osobami w starszym wieku. Ich zeznania dotyczą odległych zdarzeń sprzed ponad 60 lat. Naturalnym i zupełnie oczywistym jest w takim przypadku pewien brak precyzji i dokładności w zeznaniach świadków. Takie zeznania nie mogą być oceniane według tych samych reguł, co zeznania osób młodych, czy zeznania dotyczące zdarzeń nie odległych w czasie. Reasumując, oceniając zeznania świadka S. K. organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, a tym samym naruszył przepis art. 80 kpa.

Jeżeli chodzi o zeznania E. D. to oczywistym jest, iż świadek ten nie posiadał wiedzy na temat pobytu rodziny wnioskodawcy w obozie. Jak wynika z treści wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy świadek ten miał jedynie potwierdzić fakt i wskazać okoliczności związane z wywiezieniem rodziny skarżącego z D..

Oceniając przeprowadzone przez organ postępowanie dowodowe należy również wskazać, iż z akt sprawy nie wynika w jaki sposób i od kogo organ uzyskał informację o niemożności przesłuchania świadka S. B.. Zeznania tego świadka mogły mieć znaczący wpływ na wynik sprawy. Organ powinien zadbać więc aby w aktach sprawy znalazła się przekonywująca informacja w przedmiocie pominięcia dowodu zgłoszonego przez stronę. Okoliczność, iż świadek jest w podeszłym wieku nie usprawiedliwia rezygnacji z jego przesłuchania. Dopiero niezdolność danej osoby do spostrzegania lub komunikowania swych spostrzeżeń uniemożliwia bycie świadkiem ( art. 82 pkt 1 kpa ).

W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organ dysponując tak skąpym materiałem dowodowym ( brak dokumentacji, dwóch starszych świadków z których tylko jeden mógł być przesłuchany ) powinien skorzystać z możliwości przesłuchania samego skarżącego i odwołania się do jego pamięci odnośnie zdarzeń z czasów wojennych. Nie skorzystanie z tego środka dowodowego w takim stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie narusza nie tylko przepis art. 86 kpa, ale również przepisy art. 7 i 77 kpa obligujące organ do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Powyższe uchybienia w prowadzonym postępowaniu administracyjnym niewątpliwie mogły mieć wpływ na wynik niniejszej sprawy. Ustalenie, iż skarżący przebywał w tym samym obozie w D. co świadkowie K. i B. mogłoby skutkować przyznaniem skarżącemu uprawnień kombatanckich na podstawie przepisów ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego ( Dz. U. z 2002 r., Nr 42, poz. 371 ). Jak wynika bowiem z akt sprawy wskazani świadkowie sami posiadają uprawnienia kombatanckie przyznane wyłącznie z tytułu pobytu w obozie hitlerowskim w D. ( k. 3, 5 akt organu ). Ustalenie zatem, iż skarżący przebywał w jakimś innym niż świadkowie obozie przesiedleńczym wymagałoby zatem dokonania dodatkowych ustaleń, zarówno co do charakteru tych dwóch obozów, jak i zaistnienia możliwości spotkania się osób przebywających w różnych obozach, co nie wydaje się możliwe.

Z powyższych względów Sąd uchylił wydane w sprawie decyzje na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w/w ustawy.