Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia NSA Wojciech Kręcisz po rozpoznaniu w dniu 18 sierpnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 13 maja 2020 r. o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Głównym Inspektorem Transportu Drogowego a Starostą Koszalińskim w przedmiocie rozpoznania wniosku o zmianę zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego postanawia wskazać Głównego Inspektora Transportu Drogowego jako organ właściwy do rozpatrzenia sprawy

W dniu 26 maja 2020 r. wpłynął do Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA lub Sąd II instancji) wniosek Głównego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: Inspektor) o rozstrzygniecie sporu o właściwość między Inspektorem a Starostą Powiatu Koszalińskiego (dalej: Starosta) w sprawie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku T B prowadzącego działalność gospodarczą jako firma "B" [..] o zmianę zezwolenia nr [...] na wykonywanie zawodu przewoźnika, w zakresie zmiany adresu przewoźnika.

Z treści wniosku i akt sprawy wynika, że w dniu 14 lipca 2014 r. udzielono T B zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy na czas nieoznaczony. W tym samym dniu temu przedsiębiorcy udzielono licencji wspólnotowej na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu na 5 lat. Obie decyzje wydał Inspektor, co pozostawało w zgodzie z treścią art. 7 ust. 2 pkt 2 u.t.d.

W dniu 28 czerwca 2019 r. T B złożył wniosek do Inspektora o udzielenie licencji na wykonywanie transportu międzynarodowego, a w dniu 19 lipca 2019 r. podmiot ten wystąpił do Inspektora o umorzenie tego postępowania. Organ postępowanie umorzył. Z kolei w dniu 30 stycznia 2020 r. T B wystąpił do Starosty Powiatu Koszalińskiego o zmianę zezwolenia wydanego przez Inspektora w 2014 r. w zakresie adresu, zezwolenia, które było wydane przez Inspektora na czas nieoznaczony. Starosta uznał się za organ niewłaściwy do zmiany zezwolenia wydanego przez Inspektora. Natomiast Inspektor przyjął, że jest niewłaściwy do załatwienia wniosku przedsiębiorcy w sprawie zmiany zezwolenia, bo z chwilą utraty właściwości związanej z utratą uprawnień z licencji międzynarodowej akta sprawy zostały przekazane przez Inspektora Staroście Powiatu Koszalińskiego jako organowi właściwemu do wydawania wypisów z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika, co znajduje potwierdzenie w art. 11 ust. 2b w związku z art. 7 ust. 2 pkt 2 u.t.d. Na tym tle między organami powstał spór o właściwość, a więc o ustalenie, który z nich jest właściwy w takiej sytuacji w sprawie zmiany zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Zatem, czy właściwy jest organ, który wydał zezwolenie, czy też organ, który ma obowiązek wydawania jego odpisów.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Na podstawie art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej. Przez takie spory należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub żaden z nich nie uważa się za właściwy do załatwienia sprawy (spór negatywny). Rozstrzyganie sporów o właściwość należących do sądów administracyjnych objęte jest kognicją NSA (art. 15 § 1 pkt 4 p.p.s.a.).

Warunkiem wskazania organu właściwego na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a. jest istnienie sporu o właściwość w znaczeniu prawnym. Spór taki może powstać w sprawie załatwianej przez organy administracji, należącej do spraw z zakresu administracji publicznej. Z istoty sporu o właściwość wynika, że może on mieć miejsce w sytuacji, gdy istnieje materialnoprawna podstawa do załatwienia konkretnej sprawy administracyjnej przez organ administracji publicznej (najczęściej w drodze decyzji administracyjnej).

Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Spór o właściwość dotyczy bowiem sprawy zmiany zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika a stwierdzenie tego faktu następuje w decyzji.

Właściwość rzeczowa to upoważnienie organu do zajmowania się określoną przedmiotowo kategorią spraw. Stosownie do przepisu art. 20 k.p.a. ten rodzaj właściwości należy ustalać na podstawie przepisów o zakresie działania danego organu. Ustalenie, jaki organ jest właściwy rzeczowo w danej kategorii spraw, wymaga zawsze sięgnięcia do aktualnie obowiązujących przepisów prawa materialnego i procesowego.

We wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość jak i w odpowiedzi na ten wniosek organy pozostające w sporze powołują się na treść art. 7 oraz art. 11 ust. 2a u.t.d. Zatem konieczne jest odniesienie się do treści tych przepisów i rozważenie czy mają one i w jaki sposób zastosowanie w niniejszej sprawie.

Ustawa o transporcie drogowym w art. 7 reguluje kwestie właściwość organów w sprawach: udzielenia, odmowy udzielenia, zmiany oraz zawieszenia lub cofnięcia następujących uprawnień: zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego, licencji wspólnotowej, a także licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób samochodem osobowym, pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą lub licencji na wykonywanie transportu drogowego w zakresie pośrednictwa przy przewozie rzeczy, licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką.

W art. 7 u.t.d. właściwość organów uregulowana została bardzo szczegółowo, poprzez enumeratywne wyliczenie możliwych rozstrzygnięć, jakie mogą zapaść przed wymienionymi w tym przepisie organami. Istotne jest, że ustawodawca w art. 7 u.t.d. nie posłużył się ogólnym sformułowaniem, z którego wynikałoby, który organ właściwy jest w sprawach licencji, a który w sprawach zezwoleń. Natomiast dokładnie wymienił, w których konkretnie sprawach właściwy jest jaki organ, przy czym, art. 7 ust. 2 u.t.d. stanowi o udzieleniu, odmowie udzielenia, zmianie oraz zawieszeniu lub cofnięciu zezwolenia, a art. 7 ust. 3 i 4 stanowi tylko o udzieleniu, odmowie udzielenia, zmianie lub cofnięciu licencji.

W uzasadnieniu wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość Inspektor powołał się na art. 11 ust. 2a u.t.d. Zgodnie z treścią tego przepisu w przypadku utraty uprawnień wynikających z licencji wspólnotowej organem właściwym do wydania wypisu lub wypisów z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wydanego przez organ, o którym mowa w art. 7 ust. 2 pkt 2 jest starosta właściwy dla siedziby przedsiębiorcy, o której mowa w art. 5 lit. a) rozporządzenia (WE) nr 1071/2009.

Zwrócić należy jednak uwagę, że przepis ten reguluje tylko kwestię wydawania wypisu lub wypisów. Z przepisu tego nie wynika, że organ tam wskazany staje się właściwy we wszystkich sprawach dotyczących zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika.

Nie można się zgodzić ze stanowiskiem Inspektora, że o właściwości Starosty w tej sprawie świadczy również treść art. 11 ust. 2b u.t.d. Przepis ten stanowi, że w przypadku, o którym mowa w ust. 2a organ wskazany w art. 7 ust. 2 pkt 2 przekazuje akta sprawy w terminie 30 dni od dnia, w którym decyzja o utracie uprawnień stała się ostateczna. Sam obowiązek przekazania akt nie świadczy o zmianie właściwości organów, ma jedynie umożliwić wydawanie wypisów, o których stanowi art. 11 ust. 2a. W przypadku kiedy zaistnieje taka potrzeba, nie ma przeszkód, aby akta administracyjne zostały przekazane do organu, który wydał decyzję w I instancji i zgodnie z art. 7 ust. 2 pkt 2 u.t.d. mógł jako właściwy zmienić zezwolenie.

Mając powyższe na uwadze NSA uznał, że w organem właściwym do zmiany zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego rzeczy w ramach rozstrzyganego sporu o właściwość jest Inspektor.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 15 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.