Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Roman Ciąglewicz, , , po rozpoznaniu w dniu 16 lipca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia M. R. i S. R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 70/20 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. R. i S. R. na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] znak: [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji nakazującej rozbiórkę budynku stodoły postanawia: oddalić zażalenie.

Uzasadnienie.

Pismem z dnia 16 grudnia 2019 r. M. R. i S. R. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i jednocześnie złożyli skargę na postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] października 2015 r. nr [...] odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łowiczu z dnia [...] września 2014 r. nr [...], którą nakazano rozbiórkę budynku stodoły usytuowanego na działce nr [...], położonej w D., gm. Łowicz.

W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi skarżący podnieśli, że nie mieli świadomości swojej sytuacji prawnej. Nie mieli do czynienia z sądami, a problemy psychiczne i brak pomocy z zewnątrz uniemożliwił im podjęcie decyzji. Wskazali również, iż uznali, że postanowienie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi jest ostateczne. Negatywny charakter tego postanowienia, zdaniem skarżących, dodatkowo pogłębił ich stan psychiczny. Podnieśli również, że po otrzymaniu postanowienia nie myśleli logicznie i nie byli w stanie podjąć dalszych kroków, gdyż ich podejście do sprawy jest nadmiernie emocjonalne, a myślenie o trudnych sprawach napawa ich lękiem, do tego stopnia, że nie chcą wychodzić z domu, odbierać poczty, rozmawiać z ludźmi. Dodali również, że proste czynności życia codziennego wykonują z trudem, a jest to nie tylko skutek choroby, przyjmowania leków na różne dolegliwości, ale również depresji. Skarżący podnieśli przy tym, że dopiero teraz uzyskali wiedzę, że Łódzki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Łodzi wydał błędne postanowienie, które należało podważyć poprzez skargę do sądu.

Ponadto skarżący zwrócili uwagę, że oboje chorują na serce, a S. R. otrzymał skierowanie do szpitala w październiku 2014 r. z powodu stanu przedzawałowego. Ich zdaniem, nie byli w stanie myśleć o niczym innym, gdyż zdrowie jest najważniejsze i na nim się skupili. Jednocześnie wskazali, że M. R. z powodu zaburzeń psychicznych, ciężkiej depresji nie była i nadal nie jest w stanie logicznie myśleć oraz cały czas towarzyszą jej wspomnienia o śmierci syna, myśli o chorobie męża, a także własne problemy zdrowotne. Natomiast S. R. w chwili obecnej, według skarżących, praktycznie nie wychodzi już domu, a funkcjonuje tylko dzięki ogromnej ilości leków, które powodują m.in. senność, otępienie, zaburzenia koncentracji i pamięci.

Skarżący podnieśli również, że są w bardzo ciężkiej sytuacji życiowej oraz oboje ukończyli 74 lata i ciężko chorują. Skarżący wymienili swoje schorzenia i załączyli zaświadczenia lekarskie, skierowania.

W ocenie skarżących, ich zły stan zdrowia usprawiedliwił uchybienie terminu. Zdaniem skarżących, wynikające z zaświadczeń lekarskich choroby stanowiły przeszkody o charakterze nadzwyczajnym, mające znamiona bardzo trudnych do usunięcia barier wskazujących na brak winy stron. Dodali przy tym, że choroby, na które cierpią, oddziałują na ich stan psychiczny, co należy, w ich ocenie, uznać za tożsame z byciem w stanie uniemożliwiającym skuteczne podjęcie czynności procesowych. Zdaniem skarżących, na brak zawinienia i konieczność przywrócenia terminu do wniesienia skargi, wskazuje brak możliwości skorzystania z pomocy rodziny i osób trzecich w dokonaniu czynności.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2020 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odrzucił wiosek o przewrócenie terminu do wniesienia skargi.

Sąd wskazał, że stosownie do art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie r. od uchybienia terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Natomiast w myśl art. 88 P.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie przysługuje zażalenie.

Z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż zaskarżone postanawianie Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi z dnia [...] października 2015

r. [...], odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łowiczu z dnia [...] września 2014 r. nr [...], zostało doręczone skarżącym w dniu 30 października 2015 r. Zatem termin na wniesieni skargi na powyższe postanowienie upłynął w dniu 30 listopada 2015 r., ponieważ ostatni dzień terminu na wniesienie skargi upływał w dniu 29 listopada 2015 r., który był dniem ustawowo wolnym od pracy, termin uległ przesunięciu na następny dzień czyli na 30 listopada 2015 r.

Skarżący w przedmiotowym wniosku z dnia 16 grudnia 2019 r. o przywrócenie terminu wskazali, że dopiero teraz uzyskali wiedzę, iż należy wnieść skargę na postanowienie Łódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi. W ocenie Sądu, skarżący wiedzę o ww. postanowieniu uzyskali w dniu 30 października 2015 r., a zatem w dniu jego doręczenia. W pouczeniu wskazanego postanowienia, w sposób zrozumiały i jednoznaczny, wskazano, że stronie przysługuje skarga do sądu, w terminie 30 dni oraz dokładnie określono sąd do którego skarga przysługuje i organ za pośrednictwem, którego ten środek zaskarżenia należy wnieść.

Sąd zwrócił uwagę, że przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został złożony po upływie 4 lat od dnia, w którym skarżący dowiedzieli się o zaskarżonym postanowieniu (tj. w dniu 30 października 2015 r.), a jako przyczynę uchybienia terminu skarżący wskazali pogarszający się stan zdrowia. Z powyższego wynika, iż zły stan zdrowia, który uniemożliwił, zdaniem skarżących, dochowania terminu nie uległ poprawie, a zatem nie ustała przyczyna uchybienia terminu. Przedstawione przez skarżących okoliczności jednoznacznie wskazują, że stan zdrowia skarżących się nie poprawił. Niemniej jednak Sąd stwierdził, że od uchybienia terminu do wniesienia skargi upłynął ponad rok. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 87 § 5 P.p.s.a, przywrócenie terminu jest możliwe tylko w wyjątkowych przypadkach.

W ocenie Sądu, przedstawione przez skarżących argumenty nie wskazują na zaistnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, które uzasadniałyby przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Przedstawione przez skarżących okoliczności i zaświadczenia lekarskie przyznają słuszność twierdzeniom skarżących o ich wieku i stanie zdrowia fizycznego. W zakresie podnoszonej okoliczności dotyczącej kondycji psychicznej, zwłaszcza skarżącej, mimo licznych dokumentów, nie zostały przedłożone zaświadczenia lekarskie czy karty choroby lub opisy przebiegu leczenia, które obrazowałyby stan zdrowia psychicznego.

W odniesieniu do powyższego Sąd wskazał, że Naczelny Sąd Administracyjny wielokrotnie uznawał, że podstawę do przywrócenia terminu na wniosek oparty o art. 87 § 5 P.p.s.a., nie może być sam fakt choroby choćby ciężkiej, czy podeszły wiek, nie są one bowiem równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej (zob. postanowienie NSA z dnia 12 stycznia 2018 r., sygn. akt I OZ 1906/17, LEX nr 2430287 i przywołane tam orzecznictwo).

Ponadto Sąd zwrócił uwagę, że w okresie od dnia 30 października 2015 r. do dnia złożenia przedmiotowego wniosku skarżący podejmowali liczne kroki prawne w swoich sprawach. Z akt sprawy wynika, iż występowali z wnioskami o stwierdzenie nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łowiczu, które wydane zostały w ich sprawach. Następnie składali odwołania do Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Ponadto skarżących w 2016 r. i 2017 r. złożyli również skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na postanowienia wydane w postępowaniach egzekucyjnych. Powyższe świadczy zatem o tym, iż skarżący we wskazanym powyżej okresie, tj. 2015-2019 r., podejmowali środki prawne w celu obrony swoich praw. Wypływa z tego konkluzja, iż skarżący nie byli pozbawieni możliwości podejmowania czynności w swoich sprawach, w tym również w sprawie przedmiotowego postanowienia Łódzkiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Łodzi.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżący zarzucili naruszenie art. 80 K.p.a. poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i przyjęcie dowolnej oceny dowodów w wyniku błędnego rozpatrzenia materiału dowodowego.

Wnieśli o zmianę zaskarżonego postanowienia w całości i przywrócenie terminu do złożenia skargi.

W uzasadnieniu zażalenia powołali się na argumentację przytoczoną we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do treści art. 87 § 5 P.p.s.a., po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych. Przepis ten zaostrza przesłanki przywrócenia terminu, uzależniając możliwość merytorycznego rozpoznania wniosku od zaistnienia wyjątkowego przypadku. Przez "wyjątkowy przypadek" należy rozumieć okoliczność nadzwyczajną, która uniemożliwiła stronie dokonanie czynności w normalnym trybie. Rozpoznając taki wniosek o przywrócenie terminu, należy wyważyć argumenty wspierające wniosek i argumenty przemawiające za stabilizacją sytuacji ugruntowanej przez upływ czasu, a powstałej w następstwie niedokonania czynności procesowej w terminie oraz ustalić, czy przedstawione we wniosku argumenty uzasadniają, że w sprawie zachodzi przypadek, który można uznać za wyjątkowy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 marca 2013 r. sygn. akt I OZ 109/13, dostępne w CBOSA, www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Stwierdzić trzeba, że przeprowadzona przez Sąd pierwszej instancji ocena wniosku skarżących o przywrócenie terminu do wniesienia skargi spełnia te wymagania. Sąd w pełni zasadnie wykazał, dlaczego uznał, że w niniejszej sprawie nie zachodzi wyjątkowy przypadek, o którym mowa w ww. przepisie i nie sposób tej ocenie przypisać zarzut dowolności.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko przedstawione przez Sąd pierwszej instancji, że sam fakt występowania licznych schorzeń u skarżących oraz podeszły wiek - nie stanowi wyjątkowego przypadku, o jakim mowa w wyżej przywołanym przepisie. Fakt choroby, czy podeszły wiek, nie są równoznaczne z całkowitą niemożnością dokonania czynności procesowej. Liczne choroby skarżących, będących osobami starszymi, mają charakter przewlekły i trwają od dłuższego czasu. Należy również podkreślić, na co słusznie zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że schorzenia skarżących, nie ograniczały im aktywności w podejmowaniu kroków prawnych w swoich sprawach.

W związku z powyższym nie sposób przyjąć, że uchybienie rocznemu terminowi, w którym wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi był dopuszczalny, nastąpiło ze względów zdrowotnych, jak to wskazano we wniosku. Skoro zaś nie zachodził wyjątkowy przypadek uzasadniający złożenie wniosku o przywrócenie terminu po upływie roku od uchybionej czynności, to słusznie Sąd pierwszej instancji odrzucił wniosek jako niedopuszczalny (art. 88 P.p.s.a.).

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 P.p.s.a., postanowił jak w sentencji.