Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Tomasz Smoleń (spr.) Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia del. WSA Piotr Kraczowski po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi K. R. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt V SO/Wa 10/24 w sprawie z wniosku K. R. o wymierzenie grzywny Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w trybie art. 55 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania.

K. R. (skarżąca, wnioskodawczyni), pismem z dnia 21 kwietnia 2024 r. wniosła o wymierzenie grzywny Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (organ, Prezes KRUS) za nieprzekazanie skargi z dnia 30 lipca 2012 r., wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do właściwego sądu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SO/Wa 10/24 odrzucił wniosek skarżącej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotowa sprawa dotyczy wniosku o wymierzenie grzywny Prezesowi KRUS w związku z nieprzekazaniem skargi K. i R. R. na bezczynność z dnia 30 lipca 2012 r., wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę. Wskazana skarga na bezczynność dotyczyła nierozpoznania przez organ wniosku z dnia 25 maja 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia 1 kwietnia 2003 r. o podleganiu ubezpieczeniu rolniczemu i ustaleniu obowiązku zapłaty kwoty 1.663,61 zł objętej tytułem wykonawczym. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 90 dalej: u.s.r.), Prezes KRUS wydaje decyzje m.in. w sprawach podlegania ubezpieczeniu oraz ustania ubezpieczenia, a także wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie. Taką decyzją była decyzja organu z dnia 1 kwietnia 2003 r. Od decyzji wydawanych w tych sprawach, a także w przypadku niewydania decyzji przysługuje odwołanie do sądu w terminach i na zasadach określonych w przepisach k.p.c. o postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, o czym stanowi art. 36 ust. 3 u.s.r. W związku z powyższym również kwestia bezczynności organu w przedmiocie rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji o podleganiu ubezpieczeniu rolniczemu i ustaleniu obowiązku zapłaty z tytułu składek ubezpieczenia rolniczego leży poza zakresem kompetencji sądu administracyjnego. Wniosek o wymierzenie organowi grzywny nie ma charakteru samodzielnego środka ochrony prawnej. Jest on ściśle związany ze skargą wnoszoną wyłącznie do sądu administracyjnego, a nie każdą skargą wnoszoną w jakiejkolwiek sprawie. Wniosek taki podlega rozpoznaniu wówczas, gdy skarga dotyczy sprawy należącej do właściwości sądu administracyjnego. Natomiast w sprawie niniejszej właściwy jest sąd powszechny, a nie administracyjny.

Powyższe postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SO/Wa 10/24 stało się prawomocne od dnia 6 listopada 2024 r.

Pismem z dnia 5 grudnia 2025 r., skarżąca wniosła, na podstawie art. 2 ust 1 oraz art. 3 pkt 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1725; dalej: ustawa o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki), o stwierdzenie, że doszło do przewlekłości postępowania w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie z wniosku z dnia 21 kwietnia 2024 r. o wymierzenie grzywny Prezesowi KRUS za nieprzekazanie skargi właściwemu sądowi wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę w związku z bezczynnością Prezesa KRUS w sprawie z jej wniosku z dnia 25 maja 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Dyrektora KRUS O/R w B. w sprawie znak: [...] o podleganiu ubezpieczeniu społecznemu rolniczemu w okresie od 2004/02 do 2005/01 oraz o obowiązku zapłaty kwoty 1 663,61 zł z tytułu składki ubezpieczenia rolniczego, co wynika z tytułu wykonawczego znak: [...], pomimo niedoręczenia skarżącej decyzji w tej sprawie, a także pomimo braku zgłoszenia do ubezpieczenia rolniczego z powodu braku gospodarstwa rolnego. Skarżąca wniosła także o:

1. zalecenie podjęcia przez Sąd rozpoznający sprawę co do istoty odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie, poprzez wymierzenie grzywny ponieważ nie przekazano sądowi jej skargi w tej sprawie;

2. przyznanie od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w B. na jej rzecz sumy pieniężnej w kwocie 20.000 zł., na podstawie art. 12 ust. 4 ww. ustawy za przewlekłość postępowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga podlega oddaleniu.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiło naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego (przewlekłość postępowania).

Stosowanie zaś do treści art. 2 ust. 2 powołanej ustawy, dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez Sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez Sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

Mając na uwadze motywy wniesionej skargi a także okoliczności, jakie Naczelny Sąd Administracyjny bierze pod uwagę rozpoznając przedmiotową skargę należy wskazać, że wbrew zarzutowi skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopuścił się przewlekłości w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt V SO/Wa 10/24.

Wniosek skarżącej z dnia 21 kwietnia 2024 r. (wpływ do WSA w Warszawie: 26 kwietnia 2024 r.) o wymierzenie Prezesowi KRUS grzywny za nieprzekazanie skargi z dnia 30 lipca 2012 r., wraz z aktami sprawy oraz odpowiedzią na skargę do właściwego sądu został rozpoznany przez WSA w Warszawie w dniu 30 sierpnia 2024 r., sygn. akt V SO/Wa 10/24. Tego dnia Sąd wydał bowiem postanowienie o odrzuceniu przedmiotowego wniosku skarżącej ze względu na brak kognicji sądu administracyjnego do rozpatrzenia sprawy. Przesyłka polecona zawierająca to postanowienie wraz z uzasadnieniem oraz pouczeniem została wysłana na adres wskazany przez wnioskodawczynię i odebrana przez K. R. w dniu 29 października 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 33 akt sądowych). Wzmiankowane postanowienie stało się prawomocne od dnia 6 listopada 2024 r. (postanowienie o stwierdzeniu prawomocności – k. 34 akt sądowych). Tym samym należy stwierdzić, że wniosek skarżącej opatrzony datą 21 kwietnia 2024 r. o wymierzenie organowi grzywny został prawomocnie rozpoznany przez WSA w Warszawie.

Uwzględniając opisany wyżej sposób procedowania Sądu w sprawie o sygn. akt V SO/Wa 10/24 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że nie dostrzega, aby wystąpiły przesłanki o jakich mowa art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki uzasadniające uwzględnienie skargi.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, uznając skargę z dnia 5 grudnia 2025 r. na przewlekłość w postępowaniu prowadzonym pod sygn. akt V SO/Wa 10/24 za niezasadną, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w postanowieniu.