Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, Sędzia NSA Andrzej Grzelak, Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak (sprawozdawca), Protokolant Janusz Bielski, po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2008 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej W. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2006 r. sygn. akt III SA/Wa 1039/06 w sprawie ze skargi W. K. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dna 12 lipca 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 253/04 w sprawie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych postanawia: oddalić skargę kasacyjną.

Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1039/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę W. K. o wznowienie postępowania sądowego.

W uzasadnieniu orzeczenia podano, że w dniu 28 sierpnia 2004 r. uprawomocniło się postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 lipca 2004 r., sygn. akt III SA/Wa 253/04, na mocy którego odrzucono skargę W. K. na decyzję Urzędu Skarbowego W. - M. z dnia 8 grudnia 1995 r. w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od osób fizycznych.

Pismem z dnia 21 lutego 2006 r. W. K. wniósł o wznowienie postępowania sądowego zakończonego powołanym wyżej orzeczeniem. W treści skargi W. K. wskazał, że zwraca się do sądu jako syn i pełnomocnik W. K.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w motywach rozstrzygnięcia wskazał, że analizę treści podanych w skardze podstaw wznowienia postępowania powinna poprzedzać ocena legitymacji procesowej danego podmiotu do jej wniesienia. Przepisy działu VII ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) nie określają wprawdzie kręgu podmiotów uprawnionych do żądania wznowienia postępowania sądowego, należy jednakże przyjąć, że zaliczają się do niego zarówno strony lub uczestnicy postępowania, jak i inne podmioty uprawnione do żądania wszczęcia postępowania sądowego.

Sąd wyjaśnił następnie, że pismem z dnia 30 stycznia 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. poinformował Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż W. K. (skarżący w sprawie o sygn. akt III SAB/Wa 45/05) zmarł w dniu 12 grudnia 2005 r. Na wniosek Sądu, Urząd Stanu Cywilnego w W. w dniu 17 lutego 2006 r. przesłał odpis skrócony aktu zgonu potwierdzający śmierć wspomnianej osoby.

Mając powyższe na względzie, Sąd zwrócił uwagę, że w dacie sporządzenia pisma z dnia 21 lutego 2006 r. W. K. nie działał już jako pełnomocnik ojca bowiem pełnomocnictwo - nawet jeśli zostało udzielone przed śmiercią W. K. - wygasło na podstawie art. 43 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

W. K. nie wykazał również by jako następca prawny zmarłego ojca posiadał legitymację do żądania wznowienia postępowania. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie do nadesłania postanowienia stwierdzającego nabycie spadku albo informacji o toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu, ograniczył się jedynie do zarzutów pod adresem organów skarbowych i sądów.

W świetle powyższych okoliczności wojewódzki sąd administracyjny uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego jest niedopuszczalna, gdyż została wniesiona przez osobę nieuprawnioną.

W skardze kasacyjnej W. K. wniósł o uchylenie powyższego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.

Zaskarżonemu orzeczeniu, na podstawie art. 174 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest:

1/ art. 50 i art. 33 w związku z art. 270 przez błędne przyjęcie, że W. K. nie ma legitymacji do żądania wznowienia postępowania jako syn W. K. oraz uzależnienie posiadania tegoż przymiotu od konieczności posiadania przez niego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku, wniesienia przez niego wniosku do sądu o wydanie postanowienia o takim stwierdzeniu ewentualnie przedłożenia Sądowi informacji o toczącym się postępowaniu w danej sprawie,

2/ art. 106 § 3 oraz art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez całkowite pominięcie przedłożonych dokumentów bez wskazania przyczyn ich pominięcia,

3/ art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak wskazania stanowiska strony skarżącej zamieszczonego w skardze o wznowienie wraz z dowodami do niej załączonymi oraz dokumentami w niej powołanymi wraz z odniesieniami do spraw w aktach których się one znajdują, z których jednoznacznie wynika interes prawny W. K. we wniesieniu skargi o wznowienie,

4/ art. 141 § 4 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przez brak wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia, zgodnie z którą legitymacja W. K. do żądania wznowienia postępowania wynika z postanowienia sądu cywilnego o stwierdzeniu nabycia spadku po ojcu W. K., w sytuacji gdy Sąd przyjmuje za pewnik, że W. K. jest jego synem a zgodnie z art. 922 Kodeksu cywilnego prawa i obowiązki zmarłego przechodzą na spadkobiercę już z momentem śmierci spadkodawcy.

W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że niedopuszczalne jest kwestionowanie interesu prawnego skarżącego we wniesieniu skargi o wznowienie postępowania sądowego. Sprawa, której ponownego rozpoznania domaga się strona dotyczy bowiem zobowiązań podatkowych ojca, za które W. K. będzie odpowiedzialny.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

Na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie z art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, uwzględniając z urzędu jedynie nieważność postępowania. Przedstawione przez skarżącego zarzuty kasacyjne i wnioski, jak również ich uzasadnienie wyznaczają zatem zakres kontroli sprawowanej przez sąd administracyjny drugiej instancji.

Autor środka zaskarżenia wniesionego w sprawie niniejszej wskazał na naruszenie art. 50 i art. 33 w związku z art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zarzut sformułowany w punkcie 1 petitum skargi kasacyjnej) oraz art. 141 § 4 i art. 106 § 3 powołanej ustawy (zarzuty sformułowane w punkcie 2, 3 i 4 petitum skargi kasacyjnej).

Zasadniczym problemem wymagającym rozstrzygnięcia w rozpatrywanym przypadku pozostaje kwestia legitymacji procesowej W. K. do złożenia skargi o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym postanowieniem odrzucającym skargę W. K.

Decydujące znaczenie dla oceny danego zagadnienia należy przypisać art. 50 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który na mocy odesłania zawartego w art. 276 tej ustawy znajduje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu wznowieniowym.

Komentowany przepis stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy kto ma w tym interes prawny. Kryterium rozstrzygającym o dopuszczalności inicjowania postępowania przed sądem administracyjnym przez określony podmiot jest zatem "interes prawny", który w doktrynie i judykaturze definiuje się jako interes znajdujący oparcie w przepisach prawa materialnego, procesowego bądź ustrojowego (por. A. Kabat [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka - Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz., Zakamycze 2005, str. 129 i n. i powołane tam orzecznictwo).

Mając na uwadze powyższe unormowania oraz okoliczności faktyczne analizowanej sprawy podkreślić należy, że uprawnienie do wniesienia skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego przysługuje następcom prawnym zmarłej strony. Zasadnie zatem Sąd pierwszej instancji - badając legitymację skargową W. K. - zwrócił się do niego o przedstawienie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po W. K. bądź informacji o toczącym się w tym przedmiocie postępowaniu. Z uwagi na fakt, że skarżący - mimo wezwania sądowego - nie przedłożył wymaganego orzeczenia sądu powszechnego (ani żadnego innego dokumentu bądź informacji w tym zakresie) trafnie przyjęto, że nie wykazał on uprawnienia do złożenia skargi w trybie art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela prezentowanej w skardze kasacyjnej argumentacji jakoby żądanie okazania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku było pozbawione podstaw. Orzeczenie takie ma wprawdzie charakter deklaratoryjny (potwierdza istniejący stan rzeczy), gdyż - jak trafnie spostrzegł skarżący - przejście praw i obowiązków majątkowych zmarłego następuje z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 922 § 1 Kodeksu cywilnego). Nie oznacza to jednak, że wystarczające dla wykazania statusu następcy prawnego (a w konsekwencji interesu prawnego we wniesieniu skargi o wznowienie postępowania) jest powołanie się na fakt pokrewieństwa ze zmarłym. Okoliczność ta świadczy o przynależności do kręgu spadkobierców ustawowych (por. art. 931 i n. Kodeksu cywilnego), ale nie przesądza definitywnie, czy dana osoba jest rzeczywistym następcą prawnym zmarłego. Przepisy prawa spadkowego przewidują bowiem szereg sytuacji powodujących wyłączenie spadkobierców ustawowych od dziedziczenia (por. np. możliwość odrzucenia spadku - art. 1012 i art. 1020 Kodeksu cywilnego). Z tego względu osoba wywodząca swoje uprawnienia (interes prawny) z następstwa prawnego powinna legitymować się dokumentem potwierdzającym jej status, w szczególności postanowieniem o stwierdzeniu nabycia spadku, które stwarza domniemanie, że wymienione w nim osoby stały się spadkobiercami (por. art. 1025 § 2 Kodeksu cywilnego).

Za przedwczesne należało ponadto uznać deklaracje skarżącego dotyczące odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe ojca. Odpowiedzialność spadkobiercy jest bowiem kształtowana w drodze konstytutywnej decyzji organu podatkowego ustalającej wysokość należnego zobowiązania (por. art. 100 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa - Dz. U. Nr 137, poz. 926 ze zm.).

W świetle przedstawionych uwag zarzut naruszenia art. 33 i art. 50 w związku z art. 270 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi okazał się nieuzasadniony.

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się również uchybień w zakresie przepisów art. 141 § 4 i art. 106 § 3 cytowanej ustawy.

Zdaniem strony naruszenie przywołanych norm miało polegać na nieuwzględnieniu przez Sąd treści skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego oraz przedłożonych do niej dokumentów.

Ustosunkowując się do przedstawionych twierdzeń autora skargi kasacyjnej wyjaśnić należy, że na etapie wstępnej kontroli skargi o wznowienie postępowania, która miała miejsce w rozpatrywanej sprawie, Sąd nie zajmował się badaniem zasadności wskazanych przez stronę podstaw wznowienia i nie dokonywał ich merytorycznej oceny. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w pełni podziela stanowisko prezentowane w postanowieniu z dnia 24 kwietnia 2007 r., sygn. akt I FSK 322/07, wydanym w podobnej sprawie skarżącego. W powołanym orzeczeniu stwierdzono, że skoro postępowanie zakończyło się na etapie fazy wstępnej w związku z niewykazaniem przez stronę legitymacji procesowej, brak było podstaw do dalej idącego badania skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.