Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie sędzia WSA Bożena Popowska sędzia WSA Danuta Rzyminiak – Owczarczak (spr.) Protokolant referent – stażysta Paweł Grzęda po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 października 2005 r. sprawy ze skargi P. O. "M." S.A. w M. na decyzję Okręgowego Inspektora Pracy z dnia [...]czerwca 2004 r. nr [...] w przedmiocie inspekcji pracy 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. zarządza od Okręgowego Inspektora Pracy na rzecz skarżącego P.O. "M." S.A. w M. 200 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych oraz kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 3. określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. /-/ D. Rzyminiak – Owczarczak /-/J. Stankowskij /-/ B. Popowska KP/

IV SA/Po 776/04

UZASADNIENIE

Decyzją – nakazem z dnia [...] maja 2004 r. Nr [...]Inspektor Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy powołując przepisy art. 9 pkt 2a w zw. z art. 21 pkt 1 i 21a ust. 1 pkt 1 i ust. 2 ustawy z dnia 6 marca 1981 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. z 2001 r. Nr 124 poz. 1362 ze zmianami) nakazał P. O. M. S.A. z siedzibą w M. (dalej Spółka M.), po przeprowadzeniu kontroli w dniach [...] i[...]kwietnia 2004 r., nakazał wypłacenie uprawnionym pracownikom, wymienionym w załącznikach do protokołu kontroli, kwot z tytułu wyrównania za pracę i pochodnych od stawki świadczeń ze stosunku pracy z okresu 01.2002 – 12.2003 r. z tytułu obniżenia norm czasu pracy w łącznej wysokości 46.744,23 zł.(pkt 1 nakazu), dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych w miesiącu listopadzie 2003 r. w łącznej wysokości 8.976,26 zł. (pkt 2 nakazu), dodatkowego wynagrodzenia za pracę w godzinach nadliczbowych z okresu 01.03 – 31.10. 2003 r. w łącznej wysokości 151.666,34 zł (pkt 3 nakazu) oraz wyrównania do minimalnego wynagrodzenia za pracę wykonywaną w miesiącach 03, 05-11. 2003 r. w łącznej wysokości 38.363,56 zł. (pkt 4 nakazu). Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ wskazał art. 94 pkt 5 i art. 86 §1 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 1998 r. Nr 21, poz. 94 ze zm.), art. 5 ustawy z dnia 1 marca 2001 r. o zmianie ustawy - Kodeks pracy (Dz.U. Nr 28 poz. 301), art. 6 ustawy z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz.U. Nr 200 poz. 1679), art. 14 zakładowego układu zbiorowego pracy z dnia [...] lipca 2001 r. oraz przepisy zakładowego regulaminu pracy. Nakazowi, we wszystkich jego punktach, nadano rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu nakazu Inspektor stwierdził, że pracodawca nie wykonał wskazań zawartych w skierowanych do niego wystąpieniach, dla których uzasadnienie prawne zawarte jest w obowiązujących przepisach prawa, ustalenia stanowiące podstawę faktyczną nakazu poczynione zostały w wyniku przeprowadzonych kontroli, z których protokoły pracodawca podpisał bez zastrzeżeń. Niezastosowanie się do wystąpienia i nie wypłacenie wskazanym pracownikom należnych im świadczeń w ocenie Inspektora spowodowało konieczność wydania nakazu.

Wnioskiem z dnia [...] maja 2004 r., skierowanym do Okręgowego Inspektora Pracy, Spółka M. zwróciła się z prośbą o "prolongatę terminów postanowień zawartych w punktach 1-4 nakazu oraz w punkcie 2 wystąpienia nr rej. [...]". Spółka wyjaśniła, iż trudna sytuacja finansowa przedsiębiorstwa spowodowana jest stratą za rok 2003 i I kwartał 2004 r. oraz narastające zobowiązania wobec Skarbu Państwa i dostawców spowodowały, że nie dysponuje żadnymi środkami finansowymi, które umożliwiłyby wykonać nakaz w trybie natychmiastowym. Spółka podała, iż prognozy dotyczące dalszej jej działalności pozwalają założyć, iż sukcesywna spłata zobowiązań wobec pracowników wykazana w nakazie rozpoczęta zostanie od miesiąca lipca 2004 r., zastrzegając jednocześnie, iż jest to uwarunkowane uzyskaniem kredytu bankowego oraz systematycznym spływem należności od kontrahentów.

Decyzją z [...] czerwca 2004 r. Nr rej. [...]Okręgowy Inspektor Pracy w całości utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, w uzasadnieniu decyzji wyjaśniając, iż w odwołaniu strona wniosła o uchylenie zaskarżonego nakazu. Powołując przepis art. 22 §1 ustawy Kodeks pracy organ II instancji podkreślił, że pracownicy nie ponoszą ryzyka prowadzenia przez pracodawcę działalności gospodarczej, stąd uzasadnienie niewypłacenia należnych pracownikom świadczeń brakiem pozytywnych wyników finansowych narusza tę zasadę.

W skardze na to rozstrzygnięcie Spółka M. zwróciła się o jego uchylenie i umorzenie postępowania, przeprowadzenie postępowania mediacyjnego oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Wskazując na wady proceduralne postępowania skarżąca zarzuciła Inspektorowi Pracy nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy w zakresie dotyczącym możliwości natychmiastowego wykonania nakazu.. Wyjaśniając, iż zwłoka w wypłacie należności pracowniczych ma charakter nie zawiniony i nie wynika ze złej woli pracodawcy Spółka zarzuciła organowi nie uzyskanie w przedmiotowej sprawie stanowiska związku zawodowego pracowników. Załączając do skargi stanowisko tego związku strona skarżąca wskazała, iż w interesie pracowników jest prolongowanie terminu spłaty należności, bowiem wszystkie wolne środki finansowe przeznaczane są na utrzymanie produkcji, a więc i utrzymanie stanu zatrudnienia.

W odpowiedzi na skargę Okręgowy Inspektor Pracy wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, dodatkowo podnosząc, iż zasady współdziałania organów Państwowej Inspekcji Pracy ze związkami zawodowymi w toku kontroli określone zostały w art. 19g ust. 2 ustawy regulującej zasady działania Inspekcji, który to przepis nie nakłada na organ obowiązku uzyskania stanowiska związków w przedmiocie stosowanych w wyniku kontroli środków prawnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.

Skarga okazała się zasadną, lecz z innych powodów, aniżeli wskazano w jej treści.

Zgodnie z art. 134 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) sąd administracyjny rozstrzyga sprawę w jej granicach, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi. W przedmiotowej sprawie zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów prawa procesowego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy podstawowe znaczenie ma ustalenie znaczenia treści pisma skierowanego do Okręgowego Inspektora Pracy przez skarżącą Spółkę po doręczeniu jej nakazu z dnia [...] maja 2004 r. Organ II instancji uznał je za odwołanie od powyższego nakazu, lecz z naruszeniem art. 138 k.p.a. rozpatrzył je z przekroczeniem granic rozpoznania sprawy wyznaczonych żądaniem strony. Treść tego pisma jednoznacznie bowiem wskazuje, że strona nie kwestionuje zasadności wydania nakazu, lecz wyłącznie nałożenie rygoru natychmiastowej wykonalności obowiązków wyszczególnionych w jego punktach 1-4. W tych okolicznościach w pierwszej kolejności rozważenia wymagało rozpatrzenie tego pisma jako wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji, bowiem zgodnie z art. 135 k.p.a. organ odwoławczy może w uzasadnionych przypadkach wstrzymać natychmiastowe wykonanie decyzji, wydając w tym przedmiocie stosowne postanowienie. Trybu tego w badanym przypadku nie zastosowano, a sprawę rozpatrzono merytorycznie, w trybie odwoławczym. Jednocześnie uzasadnienie zaskarżonej decyzji wskazuje, iż organ odwoławczy w istocie nie rozważył argumentacji strony dotyczącej zasadności nadania nakazowi rygoru natychmiastowej wykonalności, jak również możliwości zmiany decyzji w części stanowiącej o terminie wykonania obowiązków w niej nałożonych. W uzasadnieniu tym organ odwoławczy ograniczył się bowiem do przytoczenia argumentacji zawartej w decyzji organu I instancji, odnoszącej się do merytorycznej oceny zasadności wydania nakazu. Tymczasem z treści pisma z dnia [...] maja 2004 r. wynika, że żądanie strony dotyczyło wyłącznie zniesienia rygoru natychmiastowej wykonalności nakazu.

Zważyć należy, że w art. 108 § 1 k.p.a. wskazanych zostało kilka rodzajów dóbr, które podlegają ochronie przez nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności. W grupie chronionych interesów mieści się interes społeczny oraz wyjątkowo ważny interes strony. Nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności organ jest obowiązany wykazać przesłanki wystąpienia w sprawie wskazanych interesów, oceniając ich znaczenie oraz okoliczności wskazujące na realne zagrożenie niewykonaniem nakazanego obowiązku, a także występowanie przesłanki powodującej konieczność przedłożenia w konkretnym wypadku interesu społecznego nad interes indywidualny strony na którą obowiązek został nałożony.

Zaskarżona decyzja nie spełnia tych wymagań, gdyż w jej uzasadnieniu nie przytoczono okoliczności wskazujących, że natychmiastowa spłata należności pracowniczych jest realnie zagrożona oraz, że zachodzą przesłanki uzasadniające przedłożenie interesu społecznego – w tym przypadku interesu pracowników Spółki M., nad indywidualny interes tego pracodawcy. W ocenie Sądu argumenty przytoczone w odwołaniu uzasadniały rozważenie wpływu natychmiastowej spłaty należności pracowniczych na dalszy byt Spółki, której akcje w 80% należą do jej pracowników. Uzasadniony jest w związku z tym zarzut skargi, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. W ocenie Sądu argumenty przytoczone przez stronę w piśmie z dnia [...] maja 2004 r. nakazywały przeprowadzenie postępowania wyjaśniającego (uzupełniającego) na wyżej wskazaną okoliczność skutków natychmiastowego wykonania nakazu, tym bardziej że strona przedstawiła argumentację, która pozwalała ocenić realne możliwości spłaty należności.

Tym samym należy uznać zaskarżoną decyzję za co najmniej przedwczesną, a samo działanie organu II instancji jako naruszające art. 138 §1 oraz 108 §1 k.p.a.

Z wymienionych przyczyn na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c) ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało uwzględnić skargę i uchylić zaskarżoną decyzję. Przepis art. 152 tej ustawy zastosowano, mając na uwadze charakter niniejszego rozstrzygnięcia. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 przedmiotowej ustawy w zw. z w zw. z §14 ust. 1 pkt 1c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.), uznając iż wobec treści odwołania od nakazu z dnia [...] maja 2004 r. przedmiotem zaskarżenia nie są należności objęte tym nakazem, lecz wyłącznie sprawa związana z nałożeniem rygoru jego natychmiastowej wykonalności.

/-/ D. Rzyminiak-Owczarczak /-/ J. Stankowski /-/ B. Popowska

jf