Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie zarządzeniem z dnia 5 czerwca 2017 r. sygn. akt III SAB/Kr 60/17, powołując się na § 2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), wezwał K.J. do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej przez niego skargi na bezczynność Komendanta Powiatowego Policji [...] w przedmiocie wydania zaświadczenia żądanej treści, pod rygorem jej odrzucenia.
Powyższe zarządzenie stało się przedmiotem zażalenia K.J. do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z generalną zasadą odpłatności wymiaru sprawiedliwości, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."). Do kosztów sądowych należą m.in. opłaty sądowe, na które składają się wpis i opłata kancelaryjna (art. 211 i art. 212 § 1 P.p.s.a.). W świetle art. 230 § 1 i 2 P.p.s.a., od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji, w tym skargi, pobiera się wpis stosunkowy lub stały.
W rozdziale 3 działu V ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zostały natomiast przewidziane zwolnienia od kosztów sądowych. Zgodnie z art. 239 P.p.s.a. wyróżnia się dwie kategorie zwolnień od kosztów sądowych – zwolnienia przedmiotowe (zawarte w § 1 pkt 1 od lit. "a" do "h") oraz zwolnienia podmiotowe (zawarte w § 1 pkt 2 – 4 oraz w § 2). Zwolnienia przedmiotowe obejmują sprawy, które dotyczą pomocy i opieki społecznej, statusu bezrobotnego, zasiłków oraz innych należności i uprawnień przysługujących osobie bezrobotnej, chorób zawodowych, świadczeń leczniczych oraz świadczeń rehabilitacyjnych, spraw ze stosunków pracy i stosunków służbowych, z zakresu ubezpieczeń społecznych i powszechnego obowiązku obrony, udzielania cudzoziemcom ochrony oraz dodatków mieszkaniowych. Jest to katalog zamknięty, przeznaczony dla spraw szczególnie istotnych. Brak jakichkolwiek wyróżników ustawowego wyrażenia "spraw ze stosunków pracy i stosunków służbowych" (art. 239 pkt 1 lit. d P.p.s.a.) wskazuje na to, że zwolnieniem objęto wszystkie sprawy mieszczące się w tej kategorii. Wobec tego należy przyjąć, że każda sprawa sądowoadministracyjna, mająca źródło roszczenia dotyczące stosunków pracy i stosunków służbowych, kwalifikuje się do ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych po stronie skarżącej.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego niniejsza sprawa należy właśnie do kategorii spraw ze stosunków pracy i stosunków służbowych, wobec czego skarżący jest ustawowo zwolniony z obowiązku uiszczania kosztów sądowych. Przedmiot skargi dotyczy bowiem bezczynności organu w zakresie rozpatrzenia wniosku skarżącego o wydanie, na podstawie art. 217 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.), zaświadczenia dotyczącego stosunku służbowego [...] w stanie spoczynku K.J. w kwestii odnoszącej się do jego prawa do świadczenia emerytalnego. W związku z tym stwierdzić należy, iż Przewodniczący Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie nieprawidłowo wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od wniesionej skargi.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 P.p.s.a., orzekł, jak w sentencji postanowienia.
