Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Mirosław Gdesz WSA Przemysław Żmich (spr.) Protokolant referent stażysta Joanna Kicińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2015 r. sprawy ze skargi J. P.-K. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu 1. oddala skargę; 2. przyznaje ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata A. J., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100) złotych, w tym: tytułem opłaty kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 55,20 (pięćdziesiąt pięć 20/100) złotych.

Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu zażalenia J. P., postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania z tytułu pozostawienia nieruchomości przez H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., w dawnym województwie lwowskim.

Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy.

J. P. wnioskiem z dnia 31 grudnia 2008 r. wystąpił do Wojewody [...] o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości położonej w miejscowości S., w dawnym woj. lwowskim, obecnie Republika Ukrainy.

W dniu 9 marca 2010 r. J. P. zwrócił się do Wojewody [...] z wnioskiem o zawieszenie postępowania administracyjnego, uzasadniając to koniecznością uzupełnienia dokumentacji.

Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] zawiesił na wniosek strony postępowanie w sprawie. Organ pouczył stronę o treści art. 98 § 2 Kpa. Postanowienie to zostało doręczone stronie w dniu 19 marca 2010 r.

Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] maja 2013 r., nr [...] orzekł o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., w dawnym województwie lwowskim. W uzasadnieniu podniósł, że strona w ciągu trzech lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróciła się o jego podjęcie, a zatem żądanie wszczęcia postępowania zostało uznane za wycofane i w związku z tym należało umorzyć postępowanie w sprawie.

Od powyższej decyzji J. P. wniósł odwołanie.

Pismem z dnia 15 maja 2013 r., uzupełnionym pismami z dnia 12 czerwca 2013 r. i 20 czerwca 2013 r. J. P. skierował do Wojewody [...] wniosek o przywrócenie terminu, o którym mowa w przepisie art. 98 § 2 Kpa.

Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] czerwca 2013 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] maja 2013 r. o umorzeniu postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości przez H. S. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, w miejscowości S., w dawnym województwie lwowskim.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Wa 2172/13 oddalił skargę J. P. na decyzję Ministra Skarbu Państwa nr [...] z dnia [...] czerwca 2013 r. Wyrok WSA w Warszawie jest prawomocny.

Wojewoda [...] postanowieniem nr [...] z dnia [...] października 2014 r. odmówił stronie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP. Wojewoda [...] wskazał, że termin do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania określony w art. 98 § 2 Kpa jest terminem prekluzyjnym, tzn. nieprzywracanym, a czynność dokonana po jego upływie jest bezskuteczna. Przytoczone przez wnioskodawcę okoliczności, dotyczące uchybienia terminu, z uwagi na jego zły stan zdrowia pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania.

J. P. złożył zażalenie na powyższe postanowienie.

Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Wojewody [...] nr [...]. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie z art. 98 § 1 Kpa organ administracji publicznej może zawiesić postępowanie, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie zostało wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz nie zagraża to interesowi społecznemu. Z kolei § 2 tego przepisu wynika, że jeżeli w okresie trzech lat od daty zawieszenia postępowania żadna ze stron nie zwróci się o podjęcie postępowania, żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane. Natomiast, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części, co wynika z art. 105 § 1 Kpa.

Minister wskazał, że nie ulega zatem żadnej wątpliwości, iż w niniejszej sprawie podstawą zawieszenia postępowania administracyjnego był wniosek strony i przepis art. 98 § 1 Kpa. W związku z powyższym organ administracji publicznej podejmuje zawieszone w tym trybie postępowanie wyłącznie wówczas, gdy wystąpi o to strona. Wynika to jednoznacznie z art. 98 § 2 Kpa. Procedura ta wiąże się z konsekwencjami tego rodzaju, że o ile strona w okresie 3 lat od daty zawieszenia postępowania nie zwróci się o jego podjęcie, to żądanie wszczęcia postępowania uważa się za wycofane.

Minister wskazał, że datą początkową, od której zaczyna biec termin 3 lat musi być data jednakowa dla wszystkich stron postępowania, dlatego moment początkowy biegu tego terminu wyznacza data wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania, a nie data doręczenia tego postanowienia stronie. Brak szczegółowej regulacji w tym zakresie, świadczy o tym, że założeniem ustawodawcy było, aby termin 3 lat miał swoje źródło w jednym zdarzeniu.

Minister zauważył, że organ I instancji w postanowieniu o zawieszeniu postępowania poinformował stronę o konsekwencjach prawnych płynących z art. 98 § 2 Kpa, co wynika z treści uzasadnienia postanowienia z dnia [...] marca 2010 r. zawieszającego przedmiotowe postępowanie. Postanowienie zostało prawidłowo doręczone J. P. w dniu 19 marca 2010 r. Trzyletni termin do złożenia wniosku o jego podjęcie upłynął z dniem 16 marca 2014 r. Z akt sprawy przesłanych przez organ wojewódzki nie wynika, aby Strona zwracała się z wnioskiem o podjęcie zawieszonego postępowania w powyższym ustawowym terminie. Wobec powyższego organ I instancji nie mógł postąpić inaczej jak po upływie trzyletniego terminu uznać wniosek strony za wycofany i wydać decyzję o umorzeniu postępowania administracyjnego, jako bezprzedmiotowego.

Odnosząc się natomiast do podnoszonych w zażaleniu okoliczności Minister Skarbu Państwa wyjaśnił, że trzyletni termin, o którym mowa w art. 98 § 2 Kpa ma charakter prekluzyjny, a więc nie może zostać przywrócony. Przytoczone przez stronę okoliczności dotyczące uchybienia terminu, związane ze stanem zdrowia wnioskodawcy, jak również jego rodziny, pozostają bez wpływu na możliwość przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie postępowania.

Od postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2014 r., nr [...]J. P. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze wniósł o ustanowienie adwokata z urzędu w osobie T. S. W uzasadnieniu podniósł, że można przywrócić termin, jeśli jest trudna przeszkoda do przezwyciężenia niezależna od osoby zainteresowanej. Wnioskodawca ma obowiązek udowodnić brak winy ze swojej strony. Przyczyna uchybienia terminu musi być niezależna i istnieć cały czas. Uchybienie terminu może wiązać się z nagłą chorobą.

W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie i jednocześnie podtrzymał prezentowane w sprawie stanowisko.

W piśmie z dnia 8 czerwca 2015 r. pełnomocnik skarżącego adw. A. J. wskazał, że okoliczności przytoczone przez J. P. uprawdapadabniają fakt, że niezachowanie terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania nastąpiło bez winy skarżącego. Okolicznością wyłączającą winę skarżącego była choroba poświadczona zaświadczeniem lekarskim. Poza tym pełnomocnik wskazał, że rozpoznanie sprawy co do meritum leży w interesie społecznym (art. 7 Kpa), ponieważ problematyka sprawy jest kwestią istotną z punktu widzenia zasad sprawiedliwości społecznej oraz ochrony przez organy państwowe słusznego interesu obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest nieuzasadniona.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że termin 3 lat, licząc od dnia 16 marca 2010 r., tj. od daty zawieszenia przez Wojewodę [...] postanowieniem nr [...] postępowania o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez H. S. nieruchomości poza obecnymi granicami RP, upłynął w dniu 18 marca 2013 r. Termin 3 - letni, o którym mowa wyżej nie mógł upłynąć w dniu 16 marca 2013 r., ponieważ ten dzień, to sobota traktowana na gruncie postępowania administracyjnego jako dzień równorzędny dniom ustawowo wolnym od pracy (por. uchwała składu siedmiu sędziów NSA z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11, ONSAiWSA 2011/5/95). Wobec tego stosując przepisy art. 110 i art. 112 Kodeksu cywilnego w zw. z przepisem art. 57 § 4 Kpa należało przyjąć, że termin 3 – letni upłynął w dniu 18 marca 2013 r.

Rację ma Minister Skarbu Państwa twierdząc, że termin 3 – letni, o którym mowa w przepisie art. 98 § 2 Kpa jest terminem prekluzyjnym, nieprzywracalnym, a zatem wniosek o przywrócenie tego terminu nie mógł być uwzględniony, zgodnie z żądaniem strony.

Sąd podziela stanowisko J. P., że okolicznością świadczącą o braku winy w uchybieniu terminu może być – co do zasady - ciężka i długotrwała choroba stwierdzona zaświadczeniem lekarskim. Skarżący pomija jednak to, że przywrócenie terminu z powodu braku winy wnioskodawcy w uchybieniu terminu może dotyczyć tylko i wyłącznie przywrócenia terminu o charakterze przywracalnym. Uszło uwadze skarżącego, że termin 3 - letni, o którym mowa w przepisie art. 98 § 2 Kpa, jest terminem nieprzywraclanym. Upływ tego terminu wywołuje negatywne skutki dla strony, która pozostała bierna i w ustawowo określonym okresie nie wnioskowała o podjęcie zawieszonego postępowania. Tych negatywnych konsekwencji bierności strony nie można obalić poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu z powołaniem się na okoliczności natury osobistej, świadczące o braku winy strony w uchybieniu terminu.

Podnoszona przez pełnomocnika skarżącego możliwość merytorycznego prowadzenia postępowania o przyznanie prawa do rekompensaty, uzasadniona interesem społecznym (art. 7 Kpa) wykracza poza przedmiot niniejszej skargi. W niniejszej sprawie Sąd nie kontrolował decyzji umarzającej postępowanie o przyznanie prawa do rekompensaty, ale postanowienie wydane w tzw. kwestii incydentalnej, odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o podjęcie zawieszonego postępowania w tej sprawie.

Sąd dostrzegł to, że w niniejszej sprawie Wojewoda [...] załatwił wniosek o przywrócenie terminu w formie postanowienia w oparciu o przepisy art. 58 w zw. z art. 59 § 1 Kpa, które znajdują zastosowanie do oceny zasadności wniosku o przywrócenie terminu o charakterze przywracalnym (por. wyrok NSA z dnia 16 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 2005/13). Jeżeli chodzi o załatwienie wniosku o przywrócenie terminu nieprzywracalnego Wojewoda [...] winien wydać postanowienie o umorzeniu jako bezprzedmiotowego postępowania incydentalnego, wywołanego wnioskiem o przywrócenie terminu. W takim przypadku zastosowanie miały bowiem przepisy art. 105 § 1 w zw. z art. 126 Kpa. Uchybienie to nie miało jednak żadnego wpływu na wynik sprawy, ponieważ wniosek J. P. o przywrócenie terminu z art. 98 § 2 Kpa, niezależnie od rodzaju rozstrzygnięcia, nie mógł być załatwiony pozytywnie dla strony.

Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku. O zwrocie pełnomocnikowi skarżącego kosztów postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 i art. 250 tej ustawy w zw. z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. c w zw. z § 19 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461).