Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.), Sędziowie sędzia WSA Magdalena Durzyńska, sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant referent stażysta Magdalena Biadoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi kasacyjnej S. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 452/23 w sprawie ze skarg S.S. i S.D. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 grudnia 2022 r. nr DAP-WOSR-7280-102/2022/AP w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP 1. uchyla wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 sierpnia 2023 r. sygn. akt I SA/Wa 452/23; 2. oddala skargi; 3. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego w całości.

Skargą kasacyjną z 12 grudnia 2023 r. [...] (dalej: "skarżąca"), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżyła w całości (na podstawie art. 176 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: "p.p.s.a.") do Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "WSA", "Sąd") z 11 sierpnia 2023 r., sygn. akt: I SA/Wa 452/23. Wyrokiem tym WSA oddalił skargę na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji (dalej: "organ II instancji", "Minister") z 30 grudnia 2022 r., nr DAP-WOSR-7280-102/2022/AP utrzymującą w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego (dalej: "organ I instancji", "Wojewoda") z 22 września 2022 r., nr 2 odmawiającą potwierdzenia [...] prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], pow. [...], woj. [...].

W zarzutach kasacyjnych skarżąca wskazała na naruszenie przez WSA:

I. Przepisów postępowania, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 § 2 p.p.s.a.), tj.:

1) art. 138 p.p.s.a. w zw. z ar. 141 p.p.s.a. oraz art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. poprzez wskazanie w sentencji wyroku rozstrzygnięcia "oddala skargę" podczas gdy przedmiotem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia były dwie skargi wywiedzione przez [...] (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 452/23) oraz [...] (sprawa o sygn. akt I SA/WA 453/23), połączone do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą I SA/Wa 452/23 na podstawie postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 14 czerwca 2023 r., które to uchybienie skutkuje naruszeniem prawa strony do rozpoznania jej sprawy w toku postępowania dwuinstancyjnego i winno skutkować stwierdzeniem nieważności postępowania (art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a.);

2) art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a., które to uchybienie miało istotny wpływ na treść wydanego wyroku, a polegające na wadliwym uzasadnieniu wydanego orzeczenia, w szczególności braku prawidłowego uzasadnienia jego podstawy faktycznej i prawnej, wyrażające się zaniechaniem wskazania przez Sąd czy podziela i uznaje za prawidłowy ustalony w toku postępowania administracyjnego stan faktyczny oraz zastosowaną normę, a także zupełne zaniechanie oceny zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w wywiedzionej skardze i ograniczenie się do lakonicznego przyznania słuszności stanowisku organu II instancji w wydanej decyzji; wskazane uchybienie uzasadnia postawienie zarzutu nie rozpoznania sprawy co do swej istoty;

3) art. 3 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z art. 1 § 2 pkt 1 prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez zaniechanie rozpoznania zasadniczych zarzutów skargi, w następstwie czego decyzja organu I i organu II instancji nie została poddana kontroli pod względem jej zgodności z prawem.

II. Przepisów prawa materialnego, poprzez jego błędne niezastosowanie (art. 174 § 1 p.p.s.a.), a to:

1) art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnym granicami RP i uznanie, że wniosek [...] z kwietnia 2020 r., współspadkobiercy wraz z [...] został złożony z uchybieniem terminu, podczas gdy uprawnienie do rekompensaty ma charakter jednolity, zaś różnicowanie sytuacji spadkobierców przez organ jest niedopuszczalne.

Wskazując na powyższe skarżąca - na podstawie art. 176 §1 p.p.s.a. - wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i na podstawie art. 203 p.p.s.a. o zasądzenie od Ministra kosztów postępowania wywołanych niniejszą skargą.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:

Zgodnie z art. 179a p.p.s.a. jeżeli przed przedstawieniem skargi kasacyjnej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sąd pierwszej instancji stwierdzi, że w sprawie zachodzi nieważność postępowania albo podstawy skargi kasacyjnej są oczywiście usprawiedliwione, uchyla zaskarżony wyrok lub postanowienie rozstrzygając na wniosek strony także o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego i na tym samym posiedzeniu ponownie rozpoznaje sprawę. Od wydanego orzeczenia przysługuje skarga kasacyjna.

Zatem, istotą autokontroli jest skontrolowanie przez Sąd wydanego przez ten Sąd orzeczenia i wydanie orzeczenia prawidłowego - przy czym Sąd rozpoznaje sprawę ponownie w jej całokształcie.

Skarga kasacyjna w przedmiotowej sprawie jest oczywiście usprawiedliwiona, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego wyroku WSA w ramach instytucji autokontroli przewidzianej w art. 179a p.p.s.a. Istotnie bowiem Sąd wskazał w sentencji wyroku, że "oddala skargę" podczas gdy przedmiotem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia były dwie skargi wywiedzione przez [...] (sprawa o sygn. akt I SA/WA 453/23) oraz [...] (sprawa o sygn. akt I SA/Wa 452/23) połączone do wspólnego rozpoznania pod sygnaturą I SA/Wa 452/23 na podstawie postanowienia WSA z 14 czerwca 2023 r. W konsekwencji Sąd za zasadny uznał zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przepisów postępowania (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.), tj. art. 138 p.p.s.a. w zw. z ar. 141 p.p.s.a.

Natomiast, zdaniem Sądu, wbrew zarzutowi skargi kasacyjnej nie doszło do naruszenia art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem zachodzi nieważność postępowania jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych spraw. Wskazać należy, że w wyroku z 11 sierpnia 2023 r. - Sąd po rozpoznaniu sprawy ze skarg [...] - oddalił w sentencji skargę nie wskazując, że jest to skarga [...]. Jednakże, jak już wskazano wyżej - zważywszy na okoliczność, że Sąd "oddalił skargę" podczas gdy przedmiotem wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia były dwie skargi - należało zaskarżony wyrok uchylić (pkt 1 sentencji).

Konsekwencją uchylenia zaskarżonego wyroku z 11 sierpnia 2023 r. jest natomiast obowiązek ponownego rozpoznania sprawy przez Sąd.

I tak postępowanie w przedmiotowej sprawie zostało wywołane wnioskiem [...] z 29 grudnia 2008 r., który zwrócił się do Wojewody Małopolskiego o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...] w postaci 3 ha gruntu w części zabudowanych domem mieszkalnym, stodołą i stajnią.

Organ I instancji decyzją z 25 stycznia 2011 r., nr SN.VIII.ES.7725-1-1986-08, potwierdził [...] prawo do rekompensaty w 23/32 częściach. Wojewoda wskazał, że zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] I z 10 marca 2010 r. (sygn. akt [...]) spadek po [...] na podstawie ustawy nabyli wprost [...] w 1/4 części oraz dzieci: [...] po 3/16 części. Z kolei, z uwierzytelnionej kopii postanowienia Sądu Rejonowego w [...] z 26 lutego 1987 r. (sygn. akt [...]) spadek po [...] nabył na podstawie testamentu notarialnego [...] w całości.

Minister Skarbu Państwa, po rozpatrzeniu odwołania [...], decyzją z 31 maja 2011 r., nr DRiR-AP-581-217/11, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Minister wyjaśnił, że w odwołaniu [...] wniósł o potwierdzenie prawa do rekompensaty również jego rodzeństwu, tj.: [...], jednakże z wniosku z 29 grudnia 2088 r. wynika jednoznacznie, iż [...] występował wyłącznie we własnym imieniu. Z ww. wniosku nie wynika także aby [...] występował w imieniu i na rzecz swojego rodzeństwa.

[...] - pismami z 6 kwietnia 2020 r. - zwrócili się do Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie o informację dotyczącą prawa do rekompensaty z tytułu mienia zabużańskiego po ich dziadkach ([...]) i rodzicach: [...]. Wskazali, że brat [...] poinformował ich, że otrzymał należność wynikają z prawa do rekompensaty, tym samym oni wnoszą o informację jaka była to kwota oraz czy rekompensata ta należy się tylko jemu czy także pozostałemu rodzeństwu.

[...] (pismem z 28 kwietnia 2020 r.) oraz [...] (pismem 28 grudnia 2020 r.) zwrócili się do Wojewody o wypłacenie należnej im rekompensaty z tytułu pozostawienia mienia zabużańskiego, przysługującej ich matce [...] (córce [...]).

Wojewoda Małopolski decyzją nr 1 z 2 marca 2022 r., odmówił [...] potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w [...], pow. [...], woj. [...]. Jednocześnie organ I instancji wyjaśnił, że wniosek w części dotyczącej spadkobierców zmarłego 1 czerwca 2020 r. [...] będzie przedmiotem odrębnego rozstrzygnięcia.

Decyzją z 9 czerwca 2022 r., nr DAP-WOSR-7280-36/2022/AP, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji - po rozpatrzeniu odwołania [...] - uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Małopolskiego w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Minister wskazał, że organ I instancji powinien prowadzić jedno postępowanie wobec: [...], tj.: [...]. Organ II instancji powołał się na uchwałę składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17 oraz stwierdził, że ponownie prowadząc postępowanie organ I instancji powinien poinformować ww., że przysługuje im wniosek o wznowienie postępowania sądowego zakończonego decyzją z 25 stycznia 2011 r. i wezwać strony do sprecyzowania żądań zawartych w pismach z 6 kwietnia 2020 r. oraz 20 kwietnia 2020 r. i z 28 grudnia 2020 r.

Wojewoda Małopolski decyzją nr 2 z 22 września 2022 r. - na podstawie art. 5 ust. 3 pkt 2, art. 7 ust 2 w zw. z art. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 2097) - odmówił [...], potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości w [...], powiat [...], województwo [...], poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

W rozpatrywanej sprawie organ I instancji rozstrzygał w oparciu o zgromadzony m.in. następujący materiał dowodowy:

– oświadczenie świadka [...] z 20 lipca 2009 r.;

– oświadczenie świadka [...] z 20 lipca 2009 r.;

– decyzja Wojewody Małopolskiego z 25 lutego 2010 r., znak: SO.II.5022- 45-10, poświadczająca [...] obywatelstwo polskie;

– decyzja Wojewody Małopolskiego z 25 lutego 2010 r., znak: SO.II.5022- 44-10, poświadczająca [...] obywatelstwo polskie;

– postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 26 lutego 1987 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po [...] zmarłym w dniu 23 grudnia 1985 r. w [...] i ostatnio stale tam zamieszkałym, nabył na podstawie testamentu notarialnego z 9 lutego 1983 r., rep. A [...], syn [...] w całości;

– postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 10 marca 2010 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po [...] zmarłej w dniu 8 sierpnia 1982 r. w [...] i ostatnio stale tam zamieszkałej, nabyli na podstawie ustawy: wdowiec [...] w 1/4 części oraz dzieci: [...], po 3/16 części każde z nich;

– postanowienie Sądu Rejonowego w [...] z 27 września 2021 r., sygn. akt [...], zgodnie z którym spadek po [...] zmarłym w dniu 1 czerwca 2020 r. w [...], ostatnio stale zamieszkałym w [...], nabyli na podstawie ustawy: córka [...], syn [...] oraz syn [...], po 1/3 części każde z nich;

– akt poświadczenia dziedziczenia z dnia 5 stycznia 2021 r. Repertorium A numer [...], zgodnie z którym, spadek po [...] zmarłej w dniu 14 maja 1996 r. w Krakowie, nabyli na podstawie ustawy syn [...] oraz córka [...], po 1/2 części każde z nich.

W uzasadnieniu ww. decyzji Wojewoda m.in. podważył wiarygodność oświadczeń z 20 lipca 2009 r. świadków [...] (ur. 1 maja 1921 r. w [...]) i [...] (ur. 1 grudnia 1924 r. w [...]), jako dowodów mających świadczyć o pozostawieniu nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, ich rodzaju i powierzchni. W konkluzji uzasadnienia decyzji Wojewoda stwierdził, że nie zostały spełnione ustawowe przesłanki określone w ustawie z dnia 8 lipca 2005 r, pozwalające na wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty.

Odwołanie od ww. decyzji złożyły [...].

Po rozpoznaniu odwołania Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji powołaną na wstępie decyzją z 30 grudnia 2022 r. utrzymał w mocy decyzję Wojewody Małopolskiego nr 2 z 22 września 2022 r. W uzasadnieniu ww. decyzji organ II instancji stwierdził, że Wojewoda prawidłowo prowadził jedno postępowanie wobec wszystkich stron przedmiotowego postępowania, tj. [...].

Organ II instancji podniósł, że wprawdzie Wojewoda ponownie prowadząc postępowanie nie uwzględnił wskazania Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji co do wezwania stron postępowania o sprecyzowanie żądań zawartych w pismach z 6 kwietnia 2020 r., z 28 kwietnia 2020 r. oraz z 28 grudnia 2020 r., jednakże z odwołania [...] z 18 października 2022 r. wynika, że w jej ocenie zainicjowanie sprawy przez jedną uprawnioną osobę (w tym przypadku przez [...]) ma również konsekwencje prawne dla pozostałych, nawet nieujawnionych sukcesorów, z kolei, w odwołaniu z 7 października 2022 r. [...] wskazała, że niniejsze postępowanie nie jest sprawą odrębną od sprawy prowadzonej z wniosku [...]. Tak więc - jak stwierdził Minister - skarżący wywodzą swoje prawo do rekompensaty z wniosku z 29 grudnia 2008 r., który został złożony przez [...]. Mając to na uwadze, zdaniem organu II instancji, należy przyjął, że pismami z 6 kwietnia 2020 r., 28 kwietnia 2020 r. oraz 28 grudnia 2020 r. strony wystąpiły o potwierdzenie prawa do rekompensaty na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Dokonując oceny złożonych wniosków Minister podkreślił, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. "potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r." Zachowanie powyższego terminu jest tym samym warunkiem koniecznym merytorycznego rozpoznania wniosku, ponieważ po jego upływie roszczenie o potwierdzenie prawa do rekompensaty wygasa. Minister wskazał, że w przedmiotowej sprawie wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty został złożony w terminie tylko przez [...]. Postępowanie to zostało zakończone decyzją Wojewody Małopolskiego z 25 stycznia 2011 r. utrzymaną w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z 31 maja 2011 r. Oznacza to, że w przedmiotowej sprawie - wobec zakończenia postępowania wszczętego wnioskiem [...] z 29 grudnia 2008 r. - organ I instancji nie mógł przyjąć, iż wnioski skarżących zostały złożone w terminie wskazanym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednocześnie Minister podniósł, że powołana w decyzji Wojewody uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt I OPS 3/17, co prawda zobowiązuje organ do prowadzenia postępowania w sprawie potwierdzenia prawa do rekompensaty wobec wszystkich spadkobierców właściciela nieruchomości pozostawionej, ale dotyczy to sytuacji w których postępowanie nie zostało jeszcze zakończone. W przypadku zakończenia postępowania gwarancją realizacji tego prawa strony, wynikającego z art. 61 § 4 k.p.a., jest sankcja wzruszenia decyzji w trybie wznowienia postępowania, na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na co wprost wskazano w ww. uchwale. W tej sprawie skarżący nie wystąpili o wzruszenie ostatecznej decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty w jednym z trybów nadzwyczajnych. Tym samym należało przyjąć, że wnioski z 6 kwietnia 2020 r., 28 kwietnia 2020 i 28 grudnia 2020 r. zostały złożone po terminie określonym w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r.

Skargi na powyższe rozstrzygnięcie Ministra z 30 grudnia 2022 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosły [...] (pismem z 1 lutego 2023 r.) oraz [...] (pismem z 7 lutego 2023 r.) – obie reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika.

Skarżące wniosły o uchylenie decyzji organu I i II instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżących zwrotu kosztów postępowania, w tym zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.

[...] zarzuciła:

1) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: art. 6 k.p.a., art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a., poprzez utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji, mimo, że Wojewoda Małopolski nie wykonał nałożonych na niego w decyzji Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 9 czerwca 2022 r., znak DAP-WOSR-7180-36/2022/AP obowiązków poinformowania uczestników postępowania o tym, że wobec faktu wydania wobec [...] decyzji potwierdzającej jego prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie, stronom przysługuje prawo do złożenia wniosku o wznowienie postępowania albo do sprecyzowania żądań inicjujących niniejsze postępowanie jako takich wniosków, w sytuacji gdy wydanie decyzji utrzymującej w mocy wadliwą decyzję Wojewody Małopolskiego spowodowało zamknięcie stronom drogi do dochodzenia wznowienia postępowania w sprawie SN.VIII.ES.7725-1-1986/08 wobec upływu 10-cioletniego terminu do domagania się wznowienia postępowania;

2) rażące naruszenie przepisów postępowania, tj.: to art. 7 i art. 8 k.p.a. w związku z art. 3 ust. 1 i art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, art. 104 § 2 k.p.a. poprzez przyjęcie, że decyzja Wojewody Małopolskiego z dnia 25 stycznia 2011 r. znak SN.VIII.ES.7725-1-1986/08 jest decyzją kończącą postępowanie w sprawie przyznania rekompensaty z tytułu pozostawienia przez [...] nieruchomości w [...], poza obecnymi granicami RP, mimo, że wniosek złożony przez [...] w dniu 29 grudnia 2008 r. skutkował wszczęciem postępowania wobec wszystkich uprawnionych, a decyzja rozstrzygała jedynie prawo do rekompensaty przysługujące [...], przez co należy uznać wydaną decyzję za decyzję częściową, nie zamykającą drogi do potwierdzenia prawa do rekompensaty pozostałym uczestnikom, co potwierdza Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazując, że sprawa niniejsza została wszczęta i nie została zakończona wydaniem prawomocnej decyzji przed dniem 1 czerwca 2017 r. przez co należy przy jej rozpoznaniu stosować przepisy postępowania administracyjnego obowiązujące przed tą datą.

[...] zarzuciła:

1) naruszenie przepisów postępowania, mający istotny wpływ na wynik postępowania, tj: art. 7 k.p.a., art. 7a k.p.a., art. 8 § 2 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 86 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy i przeprowadzenie postępowania dowodowego w sposób nierzetelny i zaniechanie rozpoznania podniesionych przez Skarżącą w odwołaniu zarzutów przeciwko decyzji organu I instancji a w szczególności przyjęcie, że wniosek [...] został złożony z uchybieniem terminu;

2) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj: art. 5 ust. 1 i 2 ustawy o realizacji prawa do rekompensaty (...) poprzez dokonanie błędnej wykładni tego przepisu i przyjęcie, że wniosek [...] z kwietnia 2020, współspadkobiercy wraz z [...] po [...] (którego prawo do rekompensaty zostało potwierdzone decyzją Wojewody Małopolskiego z 25 stycznia 2011 r.) został złożony z uchybieniem terminu, podczas gdy uprawnienie do rekompensaty ma charakter jednolity, zaś różnicowanie sytuacji spadkobierców przez organ jest niedopuszczalne.

W odpowiedzi na skargi Minister wniósł o ich oddalenie w całości.

Postanowieniem z 14 czerwca 2023 r., sygn. akt I SA/Wa 452/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie połączył do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy ze skargi [...].

Rozpoznając sprawę ponownie, Sąd oddalił skargi (pkt 2 sentencji).

Słusznie Minister wskazał, że decyzja Wojewody Małopolskiego z 25 stycznia 2011 r. potwierdzająca [...] prawo do rekompensaty za mienie pozostawione przez [...] stała się ostateczna wobec utrzymania jej w mocy decyzją Ministra Skarbu Państwa z 31 maja 2011 r. Ta ostatnia nie została zaskarżona do sądu administracyjnego. Wobec powyższego na mocy art.16 k.p.a. ww. rozstrzygnięcia wiążą strony i organy administracji.

Wskazać należy, że z dokładnego odczytania uzasadnienia uchwały NSA sygn. I OPS 3/2017 (na którą powołał się Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w decyzji z 9 czerwca 2022 r. uchylającej decyzję Wojewody Małopolskiego z 2 marca 2022 r.) wywieść można, że po wszczęciu postępowania do czasu wydania decyzji ostatecznej organ powinien zgodnie z art. 61 § 4 k.p.a. zawiadomić wszystkie osoby uprawnione. Natomiast gdy decyzja stała się ostateczna pozostają jedynie nadzwyczajne tryby jej wzruszenia, o ile wykazane zostaną ku temu podstawy. Takie też wnioski wypływały z decyzji kasacyjnej Ministra z 9 czerwca 2022 r.

W wyniku ponownego rozpoznawania sprawy Wojewoda prawidłowo prowadził jedno postępowanie z udziałem wszystkich stron tego postępowania, tj. ww.: [...]. Jak słusznie wskazał Minister w decyzji z 30 grudnia 2022 r. (kontrolowanej obecnie przez Sąd) Wojewoda wprawdzie nie uwzględnił wprost wskazania organu II instancji w zakresie wezwania stron postępowania do sprecyzowania żądań zawartych w pismach z 6 kwietnia 2020 r. oraz z 28 kwietnia 2020 r. i 28 grudnia 2020 r., jednakże pismem z 29 sierpnia 2022 r. - na podstawie art. 10 § 1 k.p.a. - poinformował [...] reprezentowaną przez profesjonalnego pełnomocnika oraz [...] reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika a także [...] o przysługującym im prawie do zapoznania się z aktami sprawy, wypowiedzenia się co do zebranych dowodów, materiałów i zgłoszonych żądań oraz składania dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w terminie 7 dni. Strony nie zgłosiły żądania prowadzenia postępowania w trybie wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na co wprost wskazano w ww. uchwale.

Ponadto, także w odwołaniu [...] (reprezentowanej przez profesjonalnego pełnomocnika) od decyzji Wojewody z 22 września 2022 r. odmawiającej potwierdzenia prawa do rekompensaty strona nie zarzuciła organowi I instancji niewłaściwego trybu prowadzenia postępowania. Wskazała, że niniejsze postępowanie nie jest sprawą odrębną od sprawy prowadzonej z wniosku [...]. Wprawdzie [...] (także reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) zarzuciła organowi naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie wskazań organu II instancji w zakresie zaniechania wezwania stron do sprecyzowania żądań, w dalszej części podkreśliła jednak, że wobec wskazań Ministra z 9 czerwca 2022 r. i wobec złożonych wniosków o przyznanie rekompensaty przez pozostałych spadkobierców to organ powinien z urzędu wznowić postępowanie w sprawie. W tym miejscu Sąd zwraca uwagę, że wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 (strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu) następuje tylko na żądanie strony. W odwołaniu tym, [...] wskazała także, że zainicjowanie sprawy przez [...] ma również konsekwencje wobec nieujawnionych sukcesorów (którzy - jak wskazała złożyli wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty).

Słusznie więc Minister wywiódł (w oparciu o wyżej poczynione ustalenia faktyczne), że skarżące wywodzą swoje prawo do rekompensaty z wniosku [...] z 29 grudnia 2008 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez [...] – na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.

Jak stanowi art. 5 ust. 1 tej ustawy, złożenie wniosku o przyznanie prawa do rekompensaty ograniczone zostało w czasie, tj. do 31 grudnia 2008 r. Po tej dacie, roszczenie wygasa. W ocenie Sądu, organ II instancji właściwie więc przyjął w tej sprawie, że wnioski z 6 kwietnia 2020 r., 28 kwietnia 2020 r., 28 grudnia 2020 r. zostały złożone po terminie wskazanym w ww. przepisie. Strona, która nie brała udziału w postępowaniu prowadzonym w 2011 r. mogła złożyć wniosek o wzruszenie decyzji w jednym z trybów nadzwyczajnych (strony znały wskazania Ministra zawarte w decyzji z 9 czerwca 2022 r. a Wojewoda w trybie art. 10 § 1 k.p.a. poinformował o możliwości składania żądań). Wbrew stanowisku pełnomocnika [...], Wojewoda nie miał prawa wszczynać postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. z urzędu.

Ponadto, co nie ma wpływu na niniejsze rozstrzygnięcie, Sąd wskazuje na przepis art. 148 k.p.a. zgodnie z którym termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji. Zaś z art. 146 k.p.a. wynika, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 (...) nie może nastąpić jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat.

W związku z powyższym nie doszło, zdaniem Sądu, do naruszenia wskazanych w skargach przepisów postępowania oraz przepisów prawa materialnego.

Z powyższych względów, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł w pkt 1 wyroku na podstawie art. 179a p.p.s.a., natomiast w pkt 2 wyroku na podstawie art. 151 p.p.s.a.

Sąd wyjaśnia przy tym, że orzekając w trybie art. 179a p.p.s.a., stosownie do treści tego przepisu, rozstrzyga również o zwrocie kosztów postępowania kasacyjnego. Na mocy art. 207 § 2 p.p.s.a., w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości lub w części. W rozpoznanej sprawie Sąd uznał, że zasadne jest odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości.