Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. na postanowienie w zakresie zwrotu kosztów postępowania sądowego zawarte w punkcie 2. wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 listopada 2019 r.; sygn. akt I SA/Gl 92/19 w sprawie ze skargi S. na decyzję S. z dnia [...] 2018 r.; nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z 26 listopada 2019 r., sygn. akt I SA/Gl 92/19, w sprawie ze skargi S. na decyzję S. z [...] 2018 r. w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości i podlegającej zwrotowi do budżetu miasta w pkt 1. uchylił zaskarżoną decyzję i w pkt 2. zasądził od organu na rzecz skarżącej 9080 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Wartość przedmiotu zaskarżenia wynosiła 366.300,00 zł. W uzasadnieniu wyroku wskazano, że o kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200, art. 205 § 2 i § 4 oraz art. 206 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."), na którą to kwotę składał się: wpis sądowy od skargi 3663 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł oraz koszty zastępstwa procesowego w kwocie 5400 zł (½ stawki wynikającej z § 2 pkt 7 w zw. 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265). Sąd stwierdził, że do uchylenia zaskarżonej decyzji doprowadził tylko jeden zarzut strony skarżącej. Uwzględnił nakład pracy pełnomocnika oraz okoliczność, że analogiczny zarzut był już podniesiony w sprawie rozpoznawanej przez tut. Sądem o sygn. akt I SA/Gl 905/17 dotyczącej dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2011 r. przez tę samą stronę skarżącą. Powyższe w ocenie Sądu stanowi "uzasadniony przypadek", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a. umożliwiający sądowi zasądzenie zwrotu jedynie części wynagrodzenia pełnomocnika ustalonego w oparciu o przepisy rozporządzenia.

Pełnomocnik skarżącej złożył zażalenie na postanowienie zawarte w pkt 2. wyroku w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania, wnosząc o jego zmianę poprzez zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kwoty 14.480 zł tytułem zwrotu kosztów procesu oraz zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania:

1. art. 206 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące przyznaniem skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w wysokości połowy stawki minimalnej, podczas gdy w sprawie brak jest podstaw do dokonania miarkowania wysokości kosztów zastępstwa procesowego;

2. art. 200 p.p.s.a., poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące odstąpieniem od ogólnej zasady odpowiedzialności za wynik procesu, podczas gdy w sprawie brak jest podstaw do dokonania takiego odstępstwa.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. W myśl zaś art. 205 § 2 p.p.s.a. do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.

Wyjątek od opisanej zasady uregulowany jest w art. 206 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu. Przepis art. 206 p.p.s.a. w przywołanym brzmieniu obowiązuje od dnia 15 sierpnia 2015 r., został zmieniony przez art. 1 pkt 60 ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658). W nowym stanie prawnym uznanie, że zaistniał uzasadniony przypadek pozwalający na odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części nie jest uzależnione od konieczności częściowego uwzględnienia skargi.

Jak wskazuje się w literaturze, w aktualnym brzmieniu tego przepisu możliwość miarkowania, a nawet odstąpienia od zasądzenia zwrotu kosztów na rzecz skarżącego od organu w postępowaniu przed sądem administracyjnym pierwszej instancji w przypadku, o którym mowa w art. 200 p.p.s.a., powiązano, tak jak w postępowaniu kasacyjnym (art. 207 § 2 p.p.s.a.), z pojęciem niedookreślonym, jakie stanowi "uzasadniony przypadek". Pojęcie to daje swobodę sądowi orzekającemu w sprawie, ale jednocześnie wymaga odpowiedniego wyjaśnienia na tle konkretnego stanu faktycznego w uzasadnieniu wyroku. Jednocześnie utrzymano rozwiązanie z obowiązującej do 15 sierpnia 2015 r. regulacji, że taka sytuacja występuje w szczególności, gdy skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu (zob. M. Niezgódka-Medek: Komentarz do art. 206, w: B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2016, uwaga 4).

W orzecznictwie podkreśla się natomiast, że "uzasadnionym przypadkiem", o którym mowa w art. 206 p.p.s.a., jest przypadek sprawy sądowoadministracyjnej, w której wystąpiły następujące okoliczności: niezwłoczne usunięcie stanu bezczynności przez organ, niewielki wkład pracy pełnomocnika wobec treści skargi i jej seryjności, inicjowanie podobnych postępowań sądowych przez stronę, brak skonkretyzowania umowy między stroną skarżącą a jej pełnomocnikiem, istnienie wątpliwości, czy rzeczywistą intencją skargi jest doprowadzenie do usunięcia bezczynności organu, czy też uzyskanie zasądzenia kosztów zastępstwa procesowego (por. postanowienie NSA z 13 września 2016 r., sygn. akt I OZ 930/16 oraz wyrok NSA z 14 lutego 2017 r., sygn. akt I OSK 2642/16).

Warunkiem prawidłowego zastosowania przez Sąd pierwszej instancji art. 206 p.p.s.a. jest wskazanie, dlaczego Sąd uznał, że zachodzi przypadek uzasadniający zasądzenie jedynie części kosztów. Intencją ustawodawcy było pozostawienie do uznania sądu, czy ma zastosować ten przepis oraz w jakiej części należy odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania na rzecz strony skarżącej w przypadku uwzględnienia jej skargi, jednakże w razie miarkowania tych kosztów obowiązkiem sądu jest precyzyjne uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia (por. postanowienie NSA z 21 lutego 2011 r., sygn. akt II FZ 8/11).

Wbrew wywodom zawartym w zażaleniu Sąd pierwszej instancji odstępując od zasądzenia na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania w części nie naruszył art. 206 p.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko WSA, że w sprawie mamy do czynienia z uzasadnionym przypadkiem w rozumieniu art. 206 p.p.s.a.

Z oceną przyjętą przez Sąd pierwszej instancji – dopuszczającą dostosowanie wynagrodzenia pełnomocnika do stopnia zindywidualizowania sprawy i koniecznego nakładu pracy – należy się zgodzić. Pogląd ten znajduje oparcie w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienia NSA z: 7 czerwca 2016 r., sygn. akt I OZ 544/16, 1 lipca 2016 r., sygn. akt II GZ 668/16), wskazującym, że wielość analogicznych spraw, prowadzonych przez tego samego pełnomocnika daje podstawę do miarkowania wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie art. 206 p.p.s.a. Zatem za chybiony należy uznać zarzut, że Sąd nieprawidłowo przyjął, iż w niniejszej sprawie miał miejsce uzasadniony przypadek umożliwiający odstąpienie od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w części. Gdy tymczasem tożsamy przedmiot spraw może być uzasadnionym powodem odstąpienia od zasądzenia pełnego zwrotu kosztów postępowania w części dotyczącej wynagrodzenia pełnomocnika.

Uzasadnionym powodem miarkowania kosztów zastępstwa procesowego była okoliczność, że WSA w Gliwicach rozpoznawał już sprawę skarżącej, o sygn. akt I SA/Gl 905/17 dotyczącej dotacji oświatowej pobranej w nadmiernej wysokości i wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem w 2011 r., co niewątpliwie wiązało się z mniejszym nakładem pracy pełnomocnika. Daje to jasny obraz tego, dlaczego sąd zdecydował o zasądzeniu kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 50%. Ponadto – jak wynikało z uzasadnienia wyroku – Sąd pierwszej instancji podzielił tylko jeden z podniesionych zarzutów.

Odnosząc się z kolei do zawartego w zażaleniu wniosku o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego, stwierdzić należy, że nie może on być uwzględniony przez Naczelny Sąd Administracyjny, bowiem art. 203 i art. 204 p.p.s.a., które regulują kwestie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, nie mają zastosowania do postępowania toczącego się na skutek wniesienia zażalenia na rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.