Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. Sp. z o.o. w G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 13 października 2015 r. sygn. akt V SA/Wa 2371/15 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi I. Sp. zoo w G. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z dnia 13 października 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2371/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w W., odmówił I. Sp. z o.o. w G. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych.

Sąd pierwszej instancji wskazał, że skarżąca Spółka podczas wezwania do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 100 zł, wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych.

W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazano, iż kapitał zakładowy Spółki wynosi 6.000.000,00 zł , wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wynosi 448.672,96 zł, natomiast wysokość straty za ostatni rok obrotowy wynosiła 56.585,17 zł. Skarżąca wskazała, iż nie posiada rachunku bankowego. W uzasadnieniu wniosku podniesiono, iż Spółce zablokowano wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi, co powoduje niemożność opłacenia wpisu sądowego. Nadto wskazano, iż wszystkie środki ruchome zostały zajęte przez komorników.

Zarządzeniem z dnia 8 lipca 2015 r. wezwano Spółkę do złożenia dodatkowego oświadczenia poprzez nadesłanie wskazanych dokumentów.

Pismem z dnia 24 lipca 2015 r. wnioskująca poinformowała, iż żądane dokumenty nie będą stanowiły informacji o możliwości zapłaty żądanej kwoty. Zdaniem Spółki, "jest to fikcja, która ma uzasadniać odmowę zwolnienia", wobec czego nie nadeśle ona żądanych dokumentów.

Postanowieniem z dnia 20 sierpnia 2015 r. referendarz sądowy odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, wskazując w uzasadnieniu, iż Spółka wezwana do złożenia dodatkowego oświadczenia nie udzieliła odpowiedzi, wobec czego nie wykazała, że spełnia przesłanki do udzielenia jej prawa pomocy.

Sąd I instancji, orzekając na skutek sprzeciwu skarżącej, odmówił przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zdaniem Sądu spółka nie wykazała, że w jej przypadku wystąpiła przesłanka przyznania prawa pomocy określona w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, ze zm.; dalej jako p.p.s.a.). Skarżąca nie przedstawiła jakichkolwiek materiałów źródłowych, które pozwalałaby na poznanie jej zdolności płatniczej oraz zweryfikowanie wiarygodności oświadczeń przez nią złożonych. Wobec tego Sąd I instancji wskazał, że wnioskodawca uchyla się od udokumentowania sytuacji, w jakiej się znajduje, zatem nie istnieje możliwość stwierdzenia, że w jego przypadku zostały spełnione przesłanki przyznania prawa pomocy.

W zażaleniu na postanowienie Sądu pierwszej instancji I. Sp. z o.o., wniosła o jego uchylenie. Zażalenie nie zawierało żadnego uzasadnienia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 199 p.p.s.a. strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Natomiast uregulowana w art. 243 - 263 p.p.s.a. instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi odstępstwo od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Celem ustanowienia prawa pomocy było zapewnienie osobom fizycznym i jednostkom organizacyjnym znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej rzeczywistej realizacji konstytucyjnego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP).

W myśl art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Z treści tego przepisu wynika wprost, że ciężar dowodu co do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy spoczywa na stronie składającej wniosek o przyznanie tego prawa. Stanowisko to znajduje potwierdzenie w treści art. 252 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Jeżeli oświadczenie to okaże się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego strony lub budzi wątpliwości, to strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (art. 255 p.p.s.a.). Strona ma zatem inicjatywę dowodową w zakresie właściwego przedstawienia przyczyn uzasadniających przyznanie prawa pomocy, a sąd na podstawie przedstawionych przez stronę dowodów dokonuje oceny, czy wystąpiły przesłanki przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie.

W przedmiotowej sprawie, Sąd pierwszej instancji odmówił skarżącej Spółce przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, uznając przede wszystkim, że nie było możliwe porównanie wysokości obciążeń finansowych z jakimi Spółka winna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Mimo wezwania – Spółka nie przedstawiła dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd pierwszej instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania prawa pomocy uznając, że I. Spółka z o.o. nie wykazała w sposób należyty, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wprawdzie skarżąca zawarła we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie o sytuacji majątkowej, jednakże uniemożliwiła Sądowi dokonanie jego wiarygodności. Mimo wezwania wydanego na postawie art. 255 p.p.s.a. skarżąca nie nadesłała bowiem żadnych dokumentów, to jest: 1) wyjaśnienia czy prowadzi nadal działalność gospodarczą, 2) wykazania ogólnej kwoty zadłużenia, 3) zeznania podatkowego CIT-8 za lata 2013 -2014, 4)aktualnego wykazu środków trwałych Spółki, 5) wyciągów i wykazów z posiadanych przez Spółkę rachunków bankowych, 6) odpisów aktualnego bilansu oraz rachunku zysków i strat, 7) pisma Zastępcy Komornika przy SR Poznań Stare – Miasto z dnia 31 grudnia 2009 r., 8) informacji o posiadanych lub zbytych w ostatnich dwóch latach nieruchomościach i ruchomościach o wartości ponad 10.000 zł.

Brak wskazanych wyżej dokumentów uniemożliwiał Sądowi pierwszej instancji ocenę, czy w przypadku skarżącej wystąpiły przesłanki do przyznania prawa pomocy. To z kolei oznaczało, że Spółka nie wykazała, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.