Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Grzelak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Asesor WSA Piotr Borowiecki Protokolant Anna Błaszczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2008 r. sprawy ze skargi L Sp. z o.o. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia opłaty za okresy ochrony oraz przywrócenia okresu trwania ochrony wynalazku oddala skargę

Pismem z dnia 1 kwietnia 2006 roku L. sp. z. o.o. z siedzibą w T. zwróciła się do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia opłat ochronnych na 16 – ty i kolejne lata ochrony wynalazku PL 158075 "Okrętowy blok sanitarny" oraz o przywrócenie okresu trwania ochrony.

W uzasadnieniu wniosku strona podała, że przedmiotowy patent został zgłoszony do Urzędu Patentowego RP w celu uzyskania praw w dniu 20 czerwca 1988 roku. Decyzja organu o udzieleniu patentu na ten wynalazek została wydana w dniu [...] listopada 1991 roku. Zarówno zgłoszenie wynalazku jak i udzielenie patentu nastąpiło pod rządami ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U z 1984 roku, Nr 33 poz. 177 ze zm.). Obowiązujące w tym czasie prawo nadało patentom ważność 15 lat. Na tej podstawie w dniu 20 czerwca 2003 roku patent ten został wygaszony. Do momentu ustawowego wygaszenia patentu jego moc była utrzymywana poprzez wnoszenie okresowych opłat ochronnych. Przystąpienie przez Polskę do Porozumienia TRIPS w dniu 1 stycznia 2000 roku, a wiec w czasie, gdy przedmiotowy patent był w mocy, zobowiązało do stosowania 20–letniego okresu ochrony dla wszystkich patentów będących w mocy. Zgodnie z wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2006 roku, sygn. akt II GSK 54/05 przepisy Porozumienia TRIPS są normą samowykonalną i mającą bezpośrednie zastosowanie, co oznacza wydłużenie ochrony patentowej z 15 do 20 lat, uzyskanej przed zmianą ustawy o wynalazczości, zaś Urząd Patentowy decyzją deklaratywną powinien potwierdzić nabycie z mocy prawa 20-letniego okresu ochrony patentowej.

Urząd Patentowy RP postanowieniem z dnia [...] lutego 2007 roku odmówił przywrócenia terminu do uiszczenia opłat ochronnych za 16 – ty i kolejne lata ochrony wynalazku Pat – 158075 "Okrętowy blok sanitarny".

W uzasadnieniu decyzji organ podkreślił, że sam przepis art. 33 Porozumienia TRIPS nie przedłużył czasu trwania ochrony do 20 lat. Bowiem warunkiem przedłużenia ochrony na kolejne okresy jest wnoszenie w odpowiednim terminie opłat za ochronę.

Zgodnie z przepisem art. 90 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej patent wygasa na skutek nieuiszczenia w przewidzianym terminie opłaty okresowej.

Opłaty za dalsze okresy ochrony (tj. począwszy od II okresu ochrony) zgodnie z art. 224 ust. 2 ww. ustawy powinny być wnoszone z góry, najpóźniej w dniu upływu poprzedniego okresu ochrony. Wyjątkowo opłaty takie mogą być uiszczone w ciągu 6 miesięcy po upływie powyższego terminu z tym, że opłata podstawowa na ochronę podlega zwyżce do wysokości 30% zgodnie z art. 224 ust. 4 ustawy Prawo własności przemysłowej.

W tym stanie rzeczy uprawniony miał możliwość (powołując się na przepisy Porozumienia TRIPS) uiszczenia opłaty za kolejny okres ochrony tj. 16 rok przed upływem poprzedniego okresu ochrony tj. przed dniem 20 czerwca 2003 roku.

Ponadto opłata powiększona o 30% mogła być wniesiona w dodatkowym 6 miesięcznym terminie tj. do 20 grudnia 2003 roku. Przepis art. 224 ust. 4 Prawo własności przemysłowej nie przewiduje możliwości przywrócenia terminu do wniesienia opłaty za ochronę po upływie 6 miesięcy od dnia upływu poprzedniego okresu ochrony. Powyższy termin należy do terminów prawa materialnego i z tego względu nie podlega przywróceniu bez względu na przyczynę uchybienia.

Pismem z dnia 26 marca 2007 roku L. Sp. z. o.o. zwrócił się do Urzędu Patentowego RP z wnioskiem o ponowne rozpoznanie sprawy.

Według jego oceny dopiero orzeczenie NSA z dnia 8 lutego 2006 roku potwierdziło możliwość bezpośredniego stosowania normy zawartej w art. 33 w związku z art. 70 ust. 2 Porozumienia TRIPS, a zatem data wydania orzeczenia stała się datą początkową do obliczenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniesienia opłaty za dalsze okresy ochrony.

W tym stanie rzeczy należy uznać, że pełnomocnik uczynił zadość w skazaniu zawartym w art. 225 ust. 1 ustawy Prawo własności przemysłowej tj. wniósł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty za kolejne okresy ochronne w ciągu dwóch miesięcy od ustania przyczyny i jednocześnie dokonał samej czynności.

Po rozpoznaniu wniosku strony Urząd Patentowy RP decyzją z dnia [...] października 2007 roku [...] utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

Zdaniem organu, wnioskodawca nie wykazał nadzwyczajnych okoliczności, które przeszkodziły mu we wnoszeniu opłat za kolejne lata ochrony wynalazku Pat. 158075.

Twierdzenie, że postępowanie sądowe toczące się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym spowodowało, że uprawniony nie mógł uiszczać opłat za ochronę wynalazku, nie może być traktowane jako nadzwyczajna okoliczność przede wszystkim dlatego, że opłaty za ochronę uiszcza się na konto Urzędu Patentowego i to Urząd decyduje, czy taką opłatę przyjąć bądź też zwrócić jako nienależną, poza tym postępowanie sądowe nie może być traktowane jako nadzwyczajna okoliczność.

Dodatkowo Urząd Patentowy zwrócił uwagę, że orzeczenie NSA z 8 lutego 2006 roku, sygn. akt II GSK 54/05 zostało wydane w konkretnej indywidualnej sprawie, gdzie opłaty za ochronę były uiszczane w terminie, a więc postępowanie sądowe nie było przeszkodą dla uprawnionego w terminowym uiszczaniu opłat.

Odnosząc się do kolejnego zarzutu uprawnionego, Urząd Patentowy RP podkreślił, że wbrew twierdzeniom spółki odniósł się do orzeczenia NSA z dnia 8 lutego 2006 roku.

Co do wydania decyzji w trybie art. 155 k.p.a. Urząd Patentowy RP nie mógł wydać takiej decyzji, gdyż postępowanie sądowe, które ustaliło sposób postępowania dotyczącego przedłużenia ochrony wynalazków zakończyło się w 2006 roku. Nie stało to jednak na przeszkodzie w uiszczaniu opłat, których obowiązek uiszczenia spoczywa na uprawnionym, a nie na Urzędzie.

Na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] października 2007 roku L. sp. z. o.o. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając jej:

1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 243 ust. 6 oraz 225 ustawy Prawo własności przemysłowej poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły nadzwyczajne okoliczności, których to zaistnienie stwarzało podstawę do uwzględnienia uchybienia terminu, podczas gdy w sprawie zachodzą wszelkie przesłanki do przywrócenia skarżącej terminu do uiszczenia opłaty za 16 - ty i kolejne lata ochrony oraz przywrócenia okresu trwania ochrony patentu Pt "Okrętowy blok sanitarny" nr Pat – 158 075 udzielonego na rzecz L. L. sp. z. o.o. w T.

2) naruszenie przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8 k.p.a. i art. 9 k.p.a. poprzez bezpodstawne przyjęcie, że wnioskodawca winien był uiścić opłatę za 16-ty i dalsze okresy ochrony, a następnie Urząd Patentowy miał zdecydować czy wniesioną opłatę zwrócić czy nie, a nadto polegające na braku informacji udzielonej przez Urząd Patentowy skarżącej o przysługującym jej uprawnieniu w sytuacji wydłużenia na mocy art. 33 Porozumienia TRIPS okres ochrony do 20 lat.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Uzasadniając skargę, spółka podniosła, że wbrew zasadom z art. 8 i 9 k.p.a. organ nie powiadomił strony o wydłużeniu ochrony patentowej na wynalazek Pt "Okrętowy blok sanitarny" z 15 do 20 lat i o obowiązku ponoszenia opłat za kolejne lata ochrony.

Do momentu wydania przez NSA wyroku w dniu 8 lutego 2006 roku w sprawie sygn. II GSK 54/05 powszechny był pogląd, że zgodnie z postanowieniem art. 315 ustawy Prawo własności przemysłowej do praw z wynalazków, wzorów użytkowych, wzorów zdobniczych i innych istniejących w dniu wejścia w życie tej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe, a zatem odnośnie patentu pt "Okrętowy blok sanitarny" oznaczonego nr Pat 158075 ma zastosowanie okres ochronny wynoszący 15 lat. Skarżąca zatem opierając się na obowiązujących regulacjach prawnych pozostawała w błędzie co do przysługujących jej praw wynikających z udzielonego na jej rzecz prawa do patentu Nr Pat 158075 i ciążących na niej z tego tytułu obowiązkach. Według skarżącej dopiero orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 8 lutego 2006 r. wydana w sprawie pod sygn. akt II GSK 54/05 zmieniło powszechnie obowiązujący pogląd o bezpośrednim stosowaniu norm art. 33 i 70 ust. 2 Porozumienia TRIPS, a tym samym fakt jego wydania i publikacji stanowił podstawę do złożenia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłat na kolejne lata ochrony. Skoro zatem dopiero orzeczenie NSA rozstrzygało wszelkie wątpliwości odnośnie wydłużonego terminu ochrony praw z patentu, to tym samym zdaniem skarżącej należy fakt jego wydania traktować jako nadzwyczajną okoliczność w rozumieniu art. 243 ustawy Prawo własności przemysłowej.

Urząd Patentowy RP w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

W uzasadnieniu odpowiedzi organ podniósł, że do zmiany decyzji w trybie art. 155 k.p.a. potrzebny jest wniosek strony, a takiego wniosku w sprawie niniejszej strona nie zgłosiła.

Nie jest nim z pewnością wniosek z dnia 1 kwietnia 2006 roku, albowiem treścią zawartego tam żądania jest przywrócenie terminu do uiszczenia opłat ochronnych za 16-ty i kolejne lata ochrony wynalazku oraz o przywrócenie okresu trwania ochrony. Analogiczne uwagi odnoszą się do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 26 marca 2007 roku.

Zdaniem Urzędu, również stawiany przez stronę skarżącą zarzut naruszenia art. 225 Prawa własności przemysłowej nie jest zasadny. Ostateczny termin za uiszczenie opłaty za 16 – ty rok ochrony w myśl art. 224 ust. 2 i ust. 4 upłynąłby przy założeniu, że ochrona patentu zostałaby wydłużona do 20 lat, w dniu 20 grudnia 2003 roku, zaś wniosek o przywrócenie terminu został złożony w dniu 18 kwietnia 2006 roku, a zatem zdecydowanie po okresie przewidzianym w art. 225 Prawa własności przemysłowej.

Odnosząc się do zarzutu strony naruszenia art. 243 ust. 6 Prawa własności przemysłowej organ podkreślił, że postępowanie w sprawie innego patentu, zakończone wyrokiem NSA z dnia 8 lutego 2006 roku nie może być uznane za siłę wyższą uniemożliwiającą uiszczanie opłat za okres ochrony patentu Pat. 158075 "Okrętowy blok sanitarny".

Podobnie według oceny Urzędu Patentowego RP nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 9 i 8 k.p.a. W okresie, w którym zakończył się okres ochrony przedmiotowego patentu dnia 20 czerwca 2003 roku oraz w okresie kilku wcześniejszych i późniejszych lat nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne dotyczące patentu Pat 158075, dlaczego też organ nie miał obowiązku informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy. Organ działając zgodnie z przepisami prawa procesowego, materialnego działał zgodnie z zasadami pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa oraz oddziaływania organów Państwa na świadomość i kulturę prawną obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269), Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu, kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (Dz. U. nr 153 z 2002 roku poz. 1270 z późn. zm., zwanej dalej p.p.s.a.), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami.

Rozpatrując skargę, mając na względzie powyższe kryteria Sąd uznał ją za niezasadną, albowiem zaskarżona decyzja jak i postanowienie z dnia [...] lutego 2007 roku nie naruszają prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 243 ust. 6 i art. 225 Prawa własności przemysłowej należy stwierdzić, iż nie został przez Sąd uwzględniony, albowiem art. 243 ust. 6 i art. 225 ustawy Prawo własności przemysłowej nie znajdują w niniejszej sprawie zastosowania, a zatem bezprzedmiotowe są wszelkie rozważania prawne czynione na tle tychże przepisów.

Skarżąca, reprezentowana przez fachowego pełnomocnika we wniosku z 1 kwietnia 2006 roku wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia opłat ochronnych za 16-ty i kolejne lata ochrony wynalazku Pat 158075 "Okrętowy blok sanitarny" oraz o przywrócenie okresu trwania ochrony. Słusznie zatem Urząd Patentowy RP uznał, iż w świetle jasno sformułowanego żądania strony w niniejszej sprawie będzie miał zastosowanie art. 224 ust. 2 i ust. 4 Prawo własności przemysłowej. Poza sporem pozostaje, że decyzja Urzędu Patentowego RP o udzieleniu patentu na przedmiotowy wynalazek z okresem ochrony rozpoczynającym się w dniu 20 czerwca 1998 roku zostało wydane w dniu [...] listopada 1991 roku, a więc w okresie obowiązywania ustawy z dnia 19 października 1972 roku o wynalazczości (Dz. U. z 1984 r., Nr 33 poz. 177 ze zm.), która w art. 16 ust. 2 stanowiła, iż patent trwa 15 lat od daty zgłoszenia w Urzędzie Patentowym.

W myśl art. 224 ust. 2 Prawa własności przemysłowej opłaty na dalsze okresy ochrony są uiszczane z góry, nie później niż w dniu, w którym upływa poprzedni okres ochrony, natomiast zgodnie z ust. 4 tegoż artykułu opłaty za dalsze okresy ochrony można uiszczać również w terminie 6 miesięcy od dnia upływu poprzedniego okresu ochrony, z tym, że opłata ulega podwyższeniu o 30% opłaty należnej. Termin ten nie podlega przywróceniu.

Przekładając niniejszy przepis na stan faktyczny niniejszej sprawy należy podzielić stanowisko organu, że termin opłaty na 16 okres ochrony niniejszego wynalazku upływał w dniu 20 czerwca 2003 roku, zaś 6 - miesięczny termin, o których jest mowa w art. 224 ust. 4 Prawo własności przemysłowej w dniu 20 grudnia 2003 roku. Bezspornym jest, iż strona skarżąca w powyższych terminach nie uiściła należnej opłaty zatem zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo własności przemysłowej patent na przedmiotowy wynalazek wygasł na skutek nieuiszczenia w prawidłowym terminie opłaty okresowej. Zarówno termin z art. 224 ust. 2, jak i art. 224 ust. 4 są terminami prawa materialnego i nie podlegają przywróceniu. Analogiczne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 13 kwietnia 2007 roku, II GSK 304/06, zgodnie z którym prawne konsekwencje nieuiszczenia opłaty okresowej w wymaganym terminie w postaci zmian w sytuacji prawnej uprawnionego z patentu mogą być niewątpliwie kwalifikowane w kategorii stosunku prawnego.

W niniejszej sprawie zdarzenia polegające na upływie terminu do uiszczenia opłaty okresowej i nieuiszczenie tej opłaty w wymaganym terminie zaistniały pod rządem ustawy Prawo własności przemysłowej. Wywołały one powstanie wyżej określonych skutków - stosunków prawnych, do których w myśl art. 315 ust. 2 Prawa własności przemysłowej należy stosować przepisy tej ustawy tj. konkretnie art. 224 ust. 2 i 4 Prawa własności przemysłowej.

W cytowanym wyroku Naczelny Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że ustawa nie dopuszcza przywrócenia terminu podstawowego określonego w art. 224 ust. 2 Prawa własności przemysłowej.

Podmioty, które nie uiściły opłaty okresowej w terminie podstawowym aby uniknąć skutków związanych z niedopełnieniem tego obowiązku powinny wnieść opłatę w terminie dodatkowym wynikającym z art. 224 ust. 4 Prawo własności przemysłowej, który spełnia funkcję podobną do instytucji przywrócenia terminu (podstawowego). Poza tym nie byłoby możliwe przywrócenie terminu z art. 224 ust. 2 Prawa własności przemysłowej bez naruszenia przepisu art. 224 ust. 4 Prawa własności przemysłowej. Przywrócenie terminu podstawowego oznaczałoby przywrócenie prawa do uiszczenia opłaty podstawowej. Tymczasem z art. 224 ust. 4 Prawa własności przemysłowej wynika, że opłata uiszczona po upływie poprzedniego okresu ochrony podlega podwyższeniu o 30%.

O niedopuszczalności zaś przywrócenia terminu z art. 224 ust. 4 Prawa o własności przemysłowej przemawia wprost treść tego przepisu.

Bezspornym jest, że skarżąca spółka nie dotrzymała żadnego z dwóch terminów przewidzianych do uiszczenia opłaty. W tym stanie rzeczy treść obu rozstrzygnięć Urzędu Patentowego RP odpowiada prawu.

Sąd podzielił również stanowisko organu, iż w niniejszej sprawie nie doszło do przedłużenia trwania ochrony patentowej do lat 20, albowiem oprócz niedokonywania opłat w przewidzianym terminie strona skarżąca nie wystąpiła z wnioskiem o zmianę decyzji ostatecznej o udzieleniu patentu zgodnie z art. 155 k.p.a. (Vide: wyrok NSA z 8 lutego 2006 roku II GSK 54/05).

Odnośnie drugiego zarzutu skargi tj. naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 8 k.p.a. i 9 k.p.a. Sąd uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, albowiem należy zgodzić się z twierdzeniem organu, iż z zasad wynikających z powyższych przepisów organ powinien przestrzegać w toku postępowania administracyjnego, a takie nie toczyło się ani w dniu 20 czerwca 2003 roku, gdy kończyła się ochrona przedmiotowego patentu ani w okresie poprzedzającym tę datę jak również kilka lat później.

Strona, zwłaszcza jeżeli jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika winna w terminie opłacać opłaty za 16 i kolejne okresy ochrony oraz wystąpić do Urzędu Patentowego o przedłużenie okresu ochrony w związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2000 roku. Porozumienia w sprawie Handlowych Aspektów Praw własności Intelektualnej (zw. TRIPS).

W tym stanie rzeczy Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.