Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie: NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant: Beata Błach po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2008r. sprawy ze skargi J. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...], nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej J. W. kwotę 500 zł (pięćset złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania.

J. W. w dniu [...].07.1999 r. złożyła u Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat [...] zawiadomienie noszące datę 30.04.1999 r. w sprawie nieprawidłowości ciągów wentylacyjnych w należącym do niej lokalu użytkowym funkcjonującym jako sklep [...] w budynku przy ul. [...] w K.

W sprawie tej toczyło się kilkakrotnie postępowanie administracyjne, tak przed organem I instancji - Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K., jak i przed organem II instancji - Wojewódzkim Inspektorem Nadzoru Budowlanego w K. Po uchyleniu do ponownego rozpoznania decyzji organu I instancji przez WINB decyzją z dnia [...] r. organ I instancji ustalił, iż J. W. posiada jedynie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu użytkowego w przedmiotowym budynku, a tym samym nie ma legitymacji do występowania w charakterze strony.

W dniu [...].10.2006 r. organ I instancji wydał dwie decyzje. Jedną z nich, nr [...], znak: [...] umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie administracyjne wszczęte w sprawie powyższego wniosku J. W., ponieważ nie pochodził on od strony. Decyzja ta została doręczona J. W., a po wniesieniu przez nią odwołania utrzymana w mocy przez organ II instancji w dniu [...].02.2007 r. W wyniku wniesionej skargi do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie decyzje organu I i II instancji zostały uchylone (II SA/Kr 898/07).

Drugą decyzją wydaną [...] października 2006 r. - nr [...] - była decyzja znak [...]. W tej sprawie Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. - Powiat [...] nakazał [...] Spółdzielni Mieszkaniowej z siedzibą w K. usunięcie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przewodów wentylacyjnych w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K. - zgodnie z zaleceniami protokołu nr [...] z okresowej kontroli przewodów kominowych, przeprowadzonej przez [...] kominiarskiego W. F. w dniu [...].10.2005 r., dotyczącej sprawdzenia technicznej sprawności przewodów kominowych i połączeń dymowych, spalinowych i wentylacyjnych w budynku będącym własnością [...] Spółdzielni Mieszkaniowej.

W uzasadnieniu tej decyzji organ I instancji ponownie stanął na stanowisku, że J. W. nie ma przymiotu strony niniejszego postępowania, bowiem przysługuje jej jedynie spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu i w związku z tym decyzji J. W. nie doręczył.

Mimo tego faktu J. W. złożyła od powyższej decyzji dwukrotnie odwołanie - w pismach z 13 października 2006 r. (t. V akt, k. 45) oraz w piśmie z 16 października 2006 r. (t. VI akt, k. 11).

Rozpatrując odwołanie J. W. od powyższej decyzji nr [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. decyzją z dnia [...] r., znak: [...], umorzył postępowanie odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 105 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2006 r. Nr 156 poz. 1118 z późn. zm.).

Uzasadniając to rozstrzygnięcie organ odwoławczy wskazał na art. 127 k.p.a., zgodnie z którym prawo wniesienia odwołania od decyzji wydanej w I instancji przysługuje wyłącznie stronie. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie strony, jakim posługuje się art. 28 k.p.a., może być wyprowadzone tylko z administracyjnego prawa materialnego, tj. z konkretnej normy prawnej, która musi stanowić podstawę do sformułowania interesu bądź obowiązku obywateli. Kwestia nieprawidłowego stanu technicznego przewodów wentylacyjnych budynku nr [...] przy ul. [...] w K. dotyczy obiektu budowlanego jako całości. Zgodnie z art. 61 prawa budowlanego adresatem decyzji wydawanej na podstawie przepisu art. 66 powołanej ustawy może być zarządca lub właściciel obiektu budowlanego, na których to podmiotach spoczywa obowiązek utrzymania i użytkowania obiektu budowlanego zgodnie z zasadami, o których mowa w tej ustawie i dlatego stroną w postępowaniu administracyjnym w sprawie stanu technicznego obiektu budowlanego jest właściciel lub zarządca. Członek spółdzielni mieszkaniowej, posiadający jedynie ograniczone prawo rzeczowe, jakim jest spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu, nie może zostać uznany za stronę w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stanu technicznego obiektu budowlanego. Stwierdzenie przez organ odwoławczy, iż wnoszący odwołanie nie jest stroną w rozumieniu art. 28 k.p.a., następuje w drodze decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a.

Powyższą decyzję zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego J. W. zarzucając jej między innymi naruszenie art. 6, 7, 77 § 1, 80 i 28 k.p.a., naruszenie art. 66 prawa budowlanego, nieuwzględnienie art. 9, 17 i 18 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz nieuwzględnienie art. 20 Konstytucji, który określa uprawnienia skarżącej jako strony postępowania administracyjnego. W oparciu o te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości jako naruszającej prawo. W uzasadnieniu skargi J. W. dowodzi, że przysługuje jej zarówno interes faktyczny, jak i prawny w rozstrzygnięciu przedmiotowej sprawy administracyjnej, powołując się przy tym na orzecznictwo sądów administracyjnych. Twierdzi, że w poprzednich, toczących się w niniejszej sprawie postępowaniach taki status strony jej przysługiwał. W lokalu użytkowym, którego dotyczy niniejsze postępowanie znajduje się sklep spożywczy, w którym skarżąca prowadzi działalność gospodarczą pod firmą A. J. W. Jako podmiot gospodarczy, zgodnie z ustawą o swobodzie działalności gospodarczej i przepisami sanitarnymi obowiązana jest w sposób właściwy realizować tę działalność, co wiąże się z nakładanymi na nią obowiązkami. Ponadto już w grudniu 2007 r. skarżąca zgłaszała do organu odwoławczego, iż stara się o wydzielenie jej na własność przedmiotowego lokalu użytkowego, a w dacie wydania decyzji II instancji umowa przeniesienia własności w formie aktu notarialnego była już sporządzona.

W odpowiedzi na skargę Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. pozostawił rozstrzygnięcie sprawy do uznania Sądu.

Uczestnik postępowania - [...]Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. w piśmie złożonym na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. wniosła o oddalenie skargi wskazując, że zarówno w dacie wszczęcia postępowania, jak i w dacie wnoszenia odwołania J. W. nie była właścicielką przedmiotowego lokalu użytkowego, a więc nie przysługiwał jej interes prawny w rozstrzygnięciu sprawy.

Na rozprawie w dniu 28 maja 2008 r. przeprowadzono dowód z akt sprawy II SA/Kr 898/07. W sprawie tej prawomocnym wyrokiem z dnia 25 stycznia 2008 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie uwzględnił skargę J. W. i uchylił decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wymienionego wyroku Sąd nie rozstrzygnął, czy skarżąca powinna być stroną postępowania administracyjnego toczącego się przed organami nadzoru budowlanego w sprawie nieprawidłowości ciągów wentylacyjnych w lokalu użytkowym funkcjonującym jako sklep [...] w budynku przy ul. [...] w K. Skład orzekający stwierdził natomiast, że decyzja umarzająca postępowanie została wydana zbyt pochopnie, bez przeprowadzenia należytego postępowania wyjaśniającego i bez należytego jej uzasadnienia, bowiem fakt, że skarżącej przysługiwało wyłącznie spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu nie stanowi sam w sobie podstawy, by jednoznacznie stwierdzić, że J. W. nie ma interesu prawnego w rozstrzygnięciu sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zmianami) sąd administracyjny kontroluje działalność administracji i stosuje środki przewidziane ustawą. Sądowa kontrola zaskarżonej decyzji wykazała naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

W ocenie Sądu skarżącej J. W. przysługuje przymiot strony prowadzonego przez organy nadzoru budowlanego postępowania w sprawie nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przewodów wentylacyjnych w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K.

Okolicznością istotną dla sprawy jest to, że w dniu 16 stycznia 2008 r. umową Rep. [...], [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w K. ustanowiła odrębną własność lokalu użytkowego [...] (do którego przysługiwało wcześniej skarżącej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu) i przeniosła własność tego lokalu na J. W. i W. W. (akt notarialny k. 47 - 51 akt administracyjnych II instancji). Z odrębną własnością przedmiotowego lokalu związany jest udział we współwłasności części wspólnych budynku oraz udział w prawie użytkowania wieczystego gruntu. Zgodnie z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 24 czerwca 1994 r. o własności lokali (Dz. U. z 2000 r. Nr 80 poz. 903) do powstania odrębnej własności lokalu na skutek zawarcia umowy niezbędny jest wpis do księgi wieczystej. Skoro wpis do księgi wieczystej ma w tym przypadku znaczenie konstytutywne, to do momentu dokonania tego wpisu skarżąca wraz z W. W. nie są właścicielami lokalu, współwłaścicielami części wspólnych budynku, ani współużytkownikami wieczystymi nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest położony. Do czasu dokonania wpisu w dalszym ciągu przysługuje im spółdzielcze własnościowe prawo do tego lokalu. Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zarówno w dacie wszczęcia postępowania, jak i w dacie wydania zaskarżonej decyzji skarżąca legitymowała się spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu, który użytkowała jako sklep spożywczy. Nie można jednak wyłącznie z tego powodu odmawiać jej prawa do udziału w postępowaniu w charakterze strony - tym bardziej, że w dacie rozstrzygania sprawy przez organ odwoławczy skarżącej od 6 dni przysługiwała już tzw. ekspektatywa odrębnej własności lokalu (prawo podmiotowe tymczasowe). Również fakt, że adresatem decyzji wydawanej na podstawie art. 66 prawa budowlanego jest właściciel lub zarządca nieruchomości, nie oznacza automatycznie, że właściciel (zarządca) jest jedynym podmiotem legitymowanym do występowania w tym postępowaniu w charakterze strony.

Warto w tym miejscu zacytować fragment uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2005 r. sygn. akt VII SA/Wa 473/04: "W orzecznictwie sądowoadministracyjnym przeważa stanowisko, iż członkom spółdzielni mieszkaniowych nie przysługuje przymiot strony w postępowaniu administracyjnym, lecz podmioty te reprezentowane są przez statutowo właściwe organy spółdzielni. Jednakże w szczególnych sytuacjach dopuszcza się udział członka spółdzielni jako strony postępowania administracyjnego, jednak po spełnieniu pewnych wymogów, a mianowicie: członek spółdzielni musi się legitymować spółdzielczym własnościowym prawem do lokalu (...) i realizacja planowanej inwestycji spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z tego lokalu mieszkalnego, które są chronione przepisami prawa materialnego, tj. art. 5 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 maja 2003 r., sygn. akt IV SA 2995/01)". Nie ma przeszkód, by powyższe wskazania zastosować także do lokalu użytkowego.

Pierwszy z tych warunków jest spełniony, bowiem - jak już stwierdzono wyżej - skarżącej przez cały okres postępowania przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu. Należy natomiast wyjaśnić, czy przedmiot postępowania tj. kwestia usunięcia nieprawidłowości dotyczących stanu technicznego przewodów wentylacyjnych w budynku mieszkalnym nr [...] przy ul. [...] w K. spowoduje konkretne naruszenie warunków korzystania z lokalu użytkowego, do którego prawa przysługują skarżącej.

Organ I instancji w decyzji z dnia [...].10.2006 r. nr [...] nałożył na ówczesnego właściciela budynku przy ul. [...] w K. m. in. obowiązek wykonania podłączeń wentylacyjnych pomieszczeń lokalu użytkowego oraz obowiązek zdemontowania podwieszonego sufitu w pomieszczeniu biura lokalu użytkowego lub wykonania podłączenia kratki wentylacyjnej około 10 cm poniżej sufitu podwieszonego. W tej części decyzja PINB odnosi się do lokalu skarżącej. Ustalając sposób usunięcia nieprawidłowości dotyczących przewodów wentylacyjnych rozstrzygnięcie to niewątpliwie bezpośrednio wpływa na warunki korzystania z przedmiotowego lokalu, który użytkowany jest jako sklep [...]. Skoro więc rozstrzygnięcie sprawy bezpośrednio dotyka praw podmiotowych skarżącej, to przysługuje jej status strony w postępowaniu administracyjnym.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 3 marca 2008 r. sygn. akt II SA/Łd 547/07 również uznał, że skarżąca, której przysługiwało spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu jest stroną w postępowaniu prowadzonym przez organy nadzoru budowlanego w sprawie nieprawidłowości stanu technicznego przewodów kominowych stwierdzając, że "trudno odmówić właścicielowi lokalu mieszkalnego, w którym prowadzone będą określone prace budowlane, niewątpliwie wpływające na stan techniczny tego lokalu, przymiotu strony postępowania zgodnie z art. 28 k.p.a.".

Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja narusza art. 28 k.p.a. w sposób, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tego względu należało ją uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.