II SA/Ol 790/17 - Wyrok

Data orzeczenia	2017-10-23	
Data wpływu	2017-10-09	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Katarzyna Matczak /przewodniczący sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6329 Inne o symbolu podstawowym 632	
Hasła tematyczne	Administracyjne postępowanie	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono sprzeciw	
Powołane przepisy	Dz.U. 2017 nr 0 poz 1257; art. 15, art. 127, art. 136, art. 138 par. 2; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jednolity
Dz.U. 2016 nr 0 poz 195; art. 2 pkt 16, art. 5 ust. 3, art. 15 ust. 1; Ustawa z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci.
Dz.U. 2017 nr 0 poz 1369; art. 151a par. 2; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Dnia 23 października 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Matczak po rozpoznaniu w dniu 23 października 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu K.D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala sprzeciw. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku	
Uzasadnienie
1. Decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr SKO [...], na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz.U. z 2017r., poz. 1257), dalej: k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania K.D. od decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...], w sprawie odmowy przyznania w okresie zasiłkowym 2016/2017 świadczenia wychowawczego na córkę Z.D., uchylono zaskarżoną decyzję w całości i sprawę przekazano organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

Stan sprawy przedstawiał się w sposób następujący.

W dniu 26 czerwca 2017r. K.D. (zwany dalej: wnoszącym sprzeciw) złożył do Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w P. wniosek o ustalenie prawa do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko - córkę Z.

Decyzją z dnia [...] organ I instancji odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia na okres zasiłkowy 2016/2017 wskazując w podstawie prawnej rozstrzygnięcia art. 1 ust. 2, art. 2, art. 4, art. 5, art. 13, art. 48 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz.U. z 2016r. poz. 195, ze zm) zwanej dalej: u.p.p.w.d., rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 lutego 2016r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o świadczenia wychowawcze (Dz.U. z 2016r., poz. 214), art. 8, art. 104, art. 107 k.p.a. W uzasadnieniu wyjaśniono, że wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z partnerką M.C., ich wspólną córką Z.D. i córką zgłaszającego N.D. Stosownie do postanowienia Sądu na czas postępowania rozwodowego ustalono miejsce zamieszkania N. przy jej matce L.M. Podano, że skoro N. mieszka ze swoją matką to ona faktycznie sprawuje nad nią opiekę. Okoliczność ta stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia wychowawczego na drugie dziecko.

Od tej decyzji wnoszący sprzeciw wniósł odwołanie podnosząc, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz ze swoją partnerką, ich wspólnym dzieckiem Z. oraz jego córką N. Wyjaśnił, że jedynie na czas postępowania rozwodowego ustalono miejsce zamieszkania córki N. przy jej matce L.M. lecz postanowienie to nie zmienia faktu, iż prawnie posiada on dwójkę dzieci. Przywołał wyrok WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016r. sygn. VIII SA/Wa 876/16, zgodnie z którym sam fakt zamieszkiwania dziecka na co dzień z matką nie pozwala przyjąć, iż ojciec nie wykonuje władzy rodzicielskiej. Dopiero gdyby ustalono, że ojciec dziecka nie uczestniczy w procesie jego wychowania, wtedy traktowanie takiego dziecka jako kolejnego dziecka pozostawałoby w sprzeczności z istotą świadczenia wychowawczego.

W ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego wydane rozstrzygnięcie zapadło przedwcześnie, przed ustaleniem wszystkich istotnych okoliczności w sprawie. Przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji było bowiem ustalenie uprawnienia do świadczenia wychowawczego na drugie dziecko w rodzinie w sytuacji, gdy pierwsze dziecko posiada ustalone miejsce zamieszkania przy matce.

Wskazano, że podstawę materialnoprawną rzeczonego rozstrzygnięcia stanowią przepisy ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (dalej: u.p.p.w.d.). Wyjaśniono, że świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka - art. 4 ust. 2 ww. ustawy. W rozpoznawanej sprawie z uwagi na zakres wniosku strony, kwestie dochodu rodziny nie miały znaczenia, skoro wnioskodawca ubiegał się o świadczenie z tytułu posiadania dwójki dzieci, a w takim przypadku zgodnie z art. 4 ust. 2 ww. ustawy nie ma znaczenia wysokość dochodu rodziny przypadająca na jej członka. Podano, iż wnioskodawca w składzie rodziny wskazał siebie, swoje dwie córki: Z. i N. oraz partnerkę M.C., przy czym N. jest córką strony oraz małżonki, z którą jest w trakcie rozwodu. We wniosku ojciec domaga się świadczenia wychowawczego na córkę Z., jednakże w tej sprawie w pierwszej kolejności należało ustalić, czy faktycznie N. jest członkiem rodziny wnioskodawcy dla celów ustalenia świadczenia wychowawczego, w rozumieniu art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d. Przytoczono treść definicji rodziny dla wskazanych celów, wyjaśniając, że w przypadku rodziców rozwiedzionych, pozostających w separacji lub żyjących w rozłączeniu, ich wspólne dziecko, co do zasady, może być zaliczone tylko do jednej z rodzin, gdyż brak wprowadzenia w ustawie tego rodzaju zasady prowadziłby do nadużyć i nierównego traktowania wnioskodawców, wiązałoby się to także z obowiązkiem dwukrotnego wypłacania świadczenia wychowawczego na to samo dziecko. O tym, czy uprawnionym będzie rodzina ojca, czy rodzina matki decyduje fakt, z którym z rodziców dziecko faktycznie zamieszkuje i na czyim pozostaje utrzymaniu. Jedynym wypadkiem, kiedy przepisy pozwalają na zaliczenie dziecka do obu rodzin jest sytuacja, gdy dziecko pozostaje pod opieką naprzemienną obojga rodziców.

Podkreślono, że pojęcie "miejsca zamieszkania" normują przepisy art. 25-28 ustawy z 3 kwietnia 1964r. Kodeks cywilny. Zgodnie z tymi regulacjami miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu (art. 25 k.c.). Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania (art. 28 k.c.). Natomiast miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej (art. 26 § 1 k.c.). Jeżeli władza rodzicielska przysługuje na równi obojgu rodzicom mającym osobne miejsca zamieszkania, miejsce zamieszkania dziecka jest u tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa. Jeżeli dziecko nie przebywa stale u żadnego z rodziców, jego miejsce zamieszkania określa sąd opiekuńczy (art. 26 § 2 k.c.)

Wywiedziono, że mając na uwadze wskazane zapisy Kodeksu cywilnego oraz treść art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d., ustawodawca nie wiąże możliwości zaliczenia dziecka do rodziny, w przypadku opieki naprzemiennej, z miejscem zamieszkania dziecka w rozumieniu k.c. Wyjaśniono, że o zaliczeniu dziecka jednocześnie jako członka obu rodzin decyduje nie jego miejsce zamieszkania, a to czy pozostaje ono, zgodnie z orzeczeniem sądu, pod opieką naprzemienną obydwojga rodziców (wyrok WSA w Gdańsku z 2 lutego 2017r. sygn. III SA/Gd 1102/16).

W tym stanie prawnym sprawy stwierdzono, że organ I instancji nie dokonał dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy, czym naruszył art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a., zgodnie z którymi organy administracji w toku postępowania stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli oraz mają w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Oceny tej organ dokonuje na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona.

Organ I instancji w uzasadnieniu decyzji powołał się na okoliczność, iż Sąd Okręgowy w O. postanowieniem z dnia [...] sygn. [...] ustalił na czas trwania postępowania rozwodowego miejsce zamieszkania małoletniej N.D. przy matce L.M., zaś wnioskodawcę zobowiązał do łożenia na rzecz utrzymania córki kwoty 400 zł miesięcznie. Ustalił jednocześnie, że ma on prawo do kontaktów z dzieckiem w pierwszy i trzeci weekend miesiąca, w święta Wielkiej Nocy 2017r., w wakacje 2017r. po dwa tygodnie w miesiącu lipcu i sierpniu. W oparciu o takie ustalenia organ I instancji przyjął, że skoro dziecko zamieszkuje z matką, to ona sprawuje nad nim faktyczną opiekę. Tymczasem w uzasadnieniu decyzji i wywiadzie środowiskowym z wnioskodawcą z dnia 14 lipca 2017r. pada stwierdzenie, że K.D. prowadzi gospodarstwo domowe m.in. z córką N., jak również w odwołaniu od decyzji strona podaje, że wraz z nim i jego partnerką M.C. zamieszkują i pozostają na utrzymaniu Z. i N.D. Dalej wskazano, że strona realizuje wytyczne Sądu Okręgowego co do opieki nad córką N., która zamieszkuje z matką. Powyższe stwierdzenia i dotychczasowe ustalenia pozostają ze sobą w sprzeczności i nie dają jednoznacznego określenia sposobu i wymiaru faktycznie sprawowanej opieki nad córka N. Przytoczono stosownie do orzecznictwa sądów pojęcie "opieki naprzemiennej", którą należy wiązać z sytuacją, w której z orzeczenia lub postanowienia sądu wynika, że rodzice żyjący osobno sprawują opiekę nad wspólnym dzieckiem na przemian, w mniej więcej równych, powtarzających się, następujących po sobie okresach i że obojgu rodzicom pozostawiono władzę rodzicielską. Wiąże się to w konsekwencji z faktycznym zamieszkiwaniem dziecka z obojgiem rodziców - na przemian (wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2016r. sygn. III SA/Gd 837/16). W tej sprawie, wyjaśniło Kolegium, Sąd Okręgowy we wskazanym postanowieniu nie rozstrzygnął o opiece naprzemiennej, czy też wykonywaniu władzy rodzicielskiej nad córką N., wobec czego organ orzekający winien sam dokonać oceny, czy sprawowana opieka nad dzieckiem w odniesieniu do cytowanego postanowienia stanowi wystarczającą podstawę do rozważenia zaistnienia opieki naprzemiennej, poprzez ustalenie faktycznego zakresu tej opieki wykonywanej przez rodziców w czasie przebywania dziecka u każdego z rodziców.

Powołując się na treść art. 15 ust. 1 u.p.p.w.d. wskazało Kolegium, iż w sytuacji wątpliwości dotyczących sprawowania opieki nad dzieckiem właściwy organ może zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie o pomocy społecznej, w celu weryfikacji tych wątpliwości. Dotychczas poczynione ustalenia przez organ I instancji nie pozwalają na jednoznaczne stwierdzenie jak rzeczywiście sprawowana jest opieka nad córką N. i nie można stwierdzić do której z rodzin należy dziecko zaliczyć, czy w tej spawie zachodzi okoliczność sprawowania opieki naprzemiennej. Ponownie rozpoznając sprawę organ I instancji winien przeprowadzić wywiad środowiskowy u L.M. oraz ponownie u K.D., w celu ustalenia, kto faktycznie i w jakim wymiarze sprawuje opiekę nad córką, gdzie córka zamieszkuje w czasie pobytu u drugiego rodzica, jak wygląda opieka w czasie, kiedy córka przebywa u wnioskodawcy, czy zabiera lub zawozi ją do szkoły, czy troszczy się o codzienne potrzeby, zaspokaja potrzeby bytowe, pomaga odrabiać lekcje, uczestniczy w wywiadówkach szkolnych, wizytach lekarskich. Podkreślono, że wywiad środowiskowy jest istotnym elementem postępowania w przedmiocie przyznania świadczenia, albowiem służy do ustalenia rzeczywistej sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób nim objętych, a z uwagi na charakter ustaleń odnoszących się do sfery ściśle osobistej wymaga on od nich szczególnej aktywności, której nie można zastąpić innymi środkami dowodowymi.

2. Sprzeciw od tej decyzji złożył K.D. w terminie wskazując, że nie zgadza się z treścią rozstrzygnięcia oraz niektórymi tezami uzasadnienia. Podał, że świadczenie ma iść za dzieckiem i stanowić pomoc w jego wychowaniu. Podejście Kolegium dyskryminuje interes drugiego dziecka Z. Ustawa nie definiuje czy rodzina ma być pełna, czy też nie. Organ odwoławczy błędnie domaga się określenia składu rodziny. W jego ocenie ustawa nakłada obowiązek ustalenia, czy dziecko pozostaje pod popieką naprzemienną wyłącznie w sytuacji, gdy na to dziecko ma być przyznane świadczenie, a w jego przypadku ubiega się o świadczenie na drugie dziecko, co do którego nie toczy się żadne postępowanie sądu rodzinnego i nie ma sporu z matką co do tego kto ma świadczenie otrzymać. Błędne jest żądanie dokonania ustaleń co do opieki naprzemiennej, bowiem ta sprawa nie dotyczy pierwszego dziecka, co do którego istniałaby konieczność ustalania takiej opieki i dzielenia się świadczeniem. Podniesiono, że Kolegium wprowadza w błąd, gdyż w przypadku dziecka zaliczonego do dwóch rodzin nie są wypłacanie 2 świadczenia, tylko podzielone jedno świadczenie. Nie wyłącza to jednak nadal pierwszego dziecka ze składu rodziny rodziców pozostających w rozłączeniu, o ile oboje łożą na to dziecko. Stanowi ono obciążenie obojga budżetów. Zarzucił, że jaskrawym przykładem błędu w stanowisku Kolegium jest sytuacji matki starszej córki, gdyż otrzymuje ona świadczenie na drugie dziecko tj. N. mino, że syn E.M. faktycznie nie zamieszkuje z matką, na co dzień przebywa w O. i tylko w weekendy przyjeżdża do matki. Matka faktycznie nie sprawuje opieki nad pierwszym dzieckiem a jedynie uiszcza opłaty związane z jego pobytem w O., tak jak ojciec uiszcza alimenty w związku z pobytem N. u jej matki. Podkreślił, że o składzie rodziny powinno decydować odebranie lub nie praw rodzicielskich, a skoro prawa rodzicielskie nie zostały odebrane wnoszącemu sprzeciw i wychowuje on swoją córkę N. w zakresie wskazanym w postanowieniu Sądu, to powinien zostać objęty pomocą państwa w wychowaniu dzieci. Nadto podał, że decyzja SKO jest niezgodna z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016r. sygn. VIII SA/Wa 876/16 wydanym w niemal identycznym stanie sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Sprzeciw podlegał oddaleniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, iż instytucja sprzeciwu od decyzji wprowadzona została do ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017r. poz. 1369, ze zm), dalej jako: p.p.s.a., ustawą z dnia 7 kwietnia 2017r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017r., poz. 935) i obowiązuje od 1 czerwca 2017r. Regulacja dotycząca sprzeciwu od decyzji zawarta została w dziale III rozdziale 3 "a" p.p.s.a. (art. 64a - 64e). W myśl art. 64a p.p.s.a. sprzeciw przysługuje od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego, tj. od decyzji organu odwoławczego uchylającej w całości decyzję organu I instancji i przekazującej sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Analiza przepisów Rozdziału 3a p.p.s.a. wskazuje, iż wprowadzenie instytucji sprzeciwu do procedury sądowoadministracyjnej miało na celu uproszczenie postępowania przed sądami administracyjnymi i przyspieszenie kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, o których mowa w art. 138 § 2 k.p.a., zwanych decyzjami kasacyjnymi.

Podkreślić należy, iż szczególną cechą odróżniającą sprzeciw od skargi w postępowaniu sądowoadministracyjnym jest ograniczony zakresu kontroli sądu dotyczący decyzji objętej sprzeciwem. Zgodnie bowiem z treścią art. 64e p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od decyzji sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji kasacyjnej, nie zaś, jak w przypadku skarg, rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 p.p.s.a. Uwzględniając zatem sprzeciw od decyzji, sąd uchyla decyzję w całości, jeżeli stwierdzi naruszenie art. 138 § 2 kpa - art. 151a § 1 zd. 1. p.p.s.a. W przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu od decyzji sąd oddala sprzeciw - art. 151a § 2 p.p.s.a.

Kontrola zgodności z prawem decyzji objętej sprzeciwem oznacza zatem konieczność dokonania przez Sąd oceny, czy w realiach konkretnej sprawy organ odwoławczy w uzasadniony sposób skorzystał z możliwości wydania decyzji kasacyjnej, czy też bezpodstawnie uchylił się od załatwienia sprawy co do jej istoty. Podstawowym obowiązkiem sądu administracyjnego rozpoznającego sprzeciw od decyzji kasacyjnej będzie przede wszystkim ustalenie, czy zachodziły przesłanki do zastosowania art. 138 § 2 kpa, a zatem odstąpienie od zasady ogólnej ponownego, merytorycznego rozpoznania sprawy albo zakończenia jej w inny sposób. Dokonując kontroli rozstrzygnięcia wydanego na zasadzie art. 138 § 2 kpa sąd nie jest natomiast władny odnosić się do meritum sprawy w kierunku jej przesądzenia, skoro na skutek uchylenia decyzji organu I instancji sprawa wraca do merytorycznego rozpatrzenia przed tym organem (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 9 maja 2017r., sygn. akt II OSK 2219/15, dostępny w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl - dalej jako: CBOSA).

W myśl art. 138 § 2 k.p.a. organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę do ponownego rozpatrzenia, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Treść tego przepisu oznacza, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji kasacyjnej jest dopuszczalne w przypadku, gdy zostaną spełnione określone w nim przesłanki. Po pierwsze, gdy organ stwierdzi, że zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania i po drugie, gdy uzna, że konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Użycie w przepisie przeciwstawnego spójnika "a" oznacza, że samo stwierdzenie naruszenia przepisów postępowania, aczkolwiek jest konieczną przesłanką uchylenia zaskarżonej decyzji, nie jest przesłanką wystarczającą, niezbędne jest także dodatkowo wykazanie, że "konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie" (por. wyrok NSA z 4 listopada 2014r., sygn. II OSK 2279/13, dostępny w CBOSA). W doktrynie i orzecznictwie podkreśla się, że rozstrzygnięcie kasacyjne organu odwoławczego powinno mieć wyjątkowy charakter, gdyż zgodnie z ustanowioną w art. 15 k.p.a., doprecyzowaną w art. 127 k.p.a., zasadą dwuinstancyjności, każda sprawa administracyjna winna podlegać dwukrotnemu merytorycznemu rozstrzygnięciu, przez dwa różne organy administracji publicznej. Skuteczne wniesienie odwołania przenosi na organ odwoławczy kompetencję do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy indywidualnej, a postępowanie odwoławcze nie ogranicza się jedynie do kontroli decyzji pierwszej instancji. Przepis art. 136 k.p.a. stanowi, że organ odwoławczy może przeprowadzić dodatkowe postępowanie w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie albo może zlecić przeprowadzenie tego postępowania organowi, który wydał decyzję. Jeżeli organ odwoławczy nie ma wątpliwości, co do stanu faktycznego i prawnego sprawy, a stwierdził potrzebę przeprowadzenia dowodu, ma obowiązek przeprowadzić ten dowód, w ramach swoich uprawnień z art. 136 k.p.a., zamiast uchylać sprawę do ponownego rozpoznania.

Konkludując organ odwoławczy może wydać decyzję kasacyjną, gdy organ I instancji przy rozpatrywaniu sprawy nie przeprowadził w ogóle postępowania wyjaśniającego lub naruszył przepisy postępowania w stopniu uzasadniającym uznanie sprawy za niewyjaśnioną i przez to niekwalifikującą się do merytorycznego rozstrzygnięcia przez organ drugiej instancji (zob. wyrok NSA z dnia 14 lutego 2017r., sygn. akt II OSK 1386/15, dostępny CBOSA).

Kontrolując decyzję kasacyjną sąd ocenia, czy organ odwoławczy wydający decyzję nie przekroczył swoich uprawnień określonych w art. 138 § 2 kpa, a w przypadku uznania, że uchylenie decyzji organu I instancji i przekazanie sprawy nie wynikało z przyczyn wymienionych w tym przepisie, sąd jest władny uwzględnić sprzeciw.

Przedmiot tak rozumianej kontroli sądu w rzeczonym postępowaniu stanowi sprzeciw K.D. od decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], którą doszło do uchylenia decyzji wydanej z upoważnienia Burmistrza przez Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych Miejsko-Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej z dnia [...] w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawcy świadczenia wychowawczego na drugie dziecko. Organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu decyzji objętej sprzeciwem na treść przepisów prawa regulujących kwestię przyznawania świadczenia wychowawczego na dzieci oraz na uzasadnienie decyzji organu I instancji, które pozostaje w sprzeczności pomiędzy dokonanymi ustaleniami dokonanymi w toku postępowania przed organem I instancji a twierdzeniami zawartymi we wniosku zainteresowanego. Nadto sprzeczności te potwierdzone zostały także w twierdzeniach przedstawionych w odwołaniu strony ubiegającej się o świadczenie, które to sprzeczności i niejasności w jego ocenie uzasadniały zastosowanie rozstrzygnięcia przewidzianego w art. 138 § 2 k.p.a.

Organ odwoławczy zwrócił uwagę na brak wyczerpującego zebrania i wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych poprzez niewykorzystanie procedury przewidzianej w art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 11 lutego 2016r. o pomocy państwa w wychowaniu dzieci (Dz. U. poz. 195), gdzie zapisano, że jeżeli w stosunku do osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia wychowawczego lub osoby pobierającej to świadczenie wystąpią wątpliwości dotyczące sprawowania opieki nad dzieckiem, w tym również w przypadku, o którym mowa w art. 22, wydatkowania świadczenia wychowawczego niezgodnie z celem lub marnotrawienia świadczenia wychowawczego, organ właściwy oraz marszałek województwa mogą zwrócić się do kierownika ośrodka pomocy społecznej o przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego, o którym mowa w ustawie z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r. poz. 163 ze zm.), w celu weryfikacji tych wątpliwości. Nadto jak wskazano w uzasadnieniu kwestionowanego rozstrzygnięcia taki wywiad miał być przeprowadzony zarówno u matki dziecka (N.), która nie pozostaje we wspólnym zamieszkaniu z wnioskodawcą (w trakcie sprawy rozwodowej), co wynika z ww. postanowienia Sądu Okręgowego, jak również taki wywiad środowiskowy winien być przeprowadzony u ojca dziecka - wnioskodawcy. Nadto organ odwoławczy słusznie wskazał na niezbędność dokonania konkretnych ustaleń co do faktycznej opieki sprawowanej nad córką N., którą wnoszący sprzeciw wpisał we wniosku o przyznanie świadczenia na młodszą córkę – Z., jednak na którą nie ubiega się o przyznanie świadczenia wychowawczego. Organ odwoławczy także konkretnie wskazał jakie w toku ponownie przeprowadzonego postępowania winny być dokonane ustalenia, w celu jednoznacznego stwierdzenia, czy opieka sprawowana przez wnioskodawcę nad córką N. ma charakter opieki naprzemiennej, który to zakres opieki uprawniałby jedynie do zaliczenia tego dziecka do wspólnego prowadzenia gospodarstwa domowego i umożliwiał przyznanie świadczenia wychowawczego na drugie dziecko: Z. bez względu na kryterium dochodowe tej rodziny, o czym stanowi art. 5 ust. 3 pu.p.p.w.d.

W tym miejscu należy także wskazać, że wnoszący sprzeciw pozostaje w błędnym przekonaniu, że dla przyznania świadczenia wychowawczego na młodszą córkę Z., nie ma znaczenia, że druga córka N. postanowieniem Sądu ma czasowo ustalone miejsce zamieszkania przy matce. Jak bowiem wynika z powołanego przepisu aby można było przyznać świadczenie na pierwsze dziecko niezbędny jest posiadany przez rodzinę dochód, który na osobę nie przekracza 800 zł, bądź też niezbędne jest wykazanie, że Z. jest drugim dzieckiem w rodzinie wspólnie zamieszkującym i prowadzącym wspólne gospodarstwo domowe. Taka zaś sytuacja, w przypadku rodziców rozwiedzionych, bądź żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu ma miejsce jedynie wówczas, gdy oboje sprawują opiekę naprzemienną, o której mowa w art. 2 pkt 16 u.p.p.w.d.

Wyjaśnić należy również, że dla rozpoznania tej sprawy bez znaczenia pozostaje okoliczność, czy drugie dziecko matki N. tj. E.M. zamieszkuje z matką czy też przebywa w O., bowiem we wniosku strony o przyznanie świadczenia wychowawczego taka osoba nie została wskazana jako członek rodziny. Nadto pozostaje wyjaśnić, że stosownie do art. 87 ust. 1 Konstytucji RP źródłami powszechnie obowiązującego prawa Rzeczypospolitej Polskiej są: Konstytucja, ustawy, ratyfikowane umowy międzynarodowe oraz rozporządzenia. Wyrok innego sądu administracyjnego nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa, bowiem stosownie do art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynności lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Oczywistym więc pozostaje, że taki wyrok sądu wiąże tylko w tej indywidualnej sprawie, nie stanowi natomiast źródła prawa w innych sprawach, nawet o podobnym charakterze. Z tego też względu brak jest podstaw prawnych aby uznać, że decyzja Kolegium objęta sprzeciwem jest niezgodna z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 29 grudnia 2016r. sygn. akt VIII SA/Gd 876/16, który został wydany w stosunku do zupełnie innych podmiotów.

Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd uznał, iż w niniejszej sprawie spełnione zostały przesłanki do wydania przez organ odwoławczy decyzji w oparciu o art. 138 § 2 kpa. W istocie decyzja organu I instancji z dnia [...] wydana została bowiem z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Wobec powyższego stwierdzając niezasadność wniesionego sprzeciwu Sąd orzekł o jego oddaleniu na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a.