Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 30 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2006 roku na rozprawie ze skargi P. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu prawa jazdy oddala skargę.

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., po rozpatrzeniu na posiedzeniu w dniach 7 i 17 września 2005r. odwołania P. Z. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] o umorzeniu postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu prawa jazdy kat. CB nr [...] bez poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji z zakresu posiadanych uprawnień do kierowania pojazdami, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 79, poz.856 ze zm.).

Jak wynika z załączonych akt administracyjnych P. Z. w dniu 8 lipca 2005r. złożył w Urzędzie Miasta Ł. wniosek o zwrot zatrzymanego prawa jazdy kat. B.C. bez ponownego zdawania egzaminu sprawdzającego kwalifikacje. Rozpoznając wniosek organ I instancji ustalił, że P. Z. zatrzymano prawo jazdy postanowieniem prokuratora Prokuratury Rejonowej w P. z dnia [...] (sygn. akt [...]), które wpłynęło do urzędu w dniu 8 września 2003 r. Dopiero w dniu 21 kwietnia 2005 r. Prezydent Miasta Ł. otrzymał zarządzenie Sądu Rejonowego w Ł. VIII Zamiejscowy Wydział Grodzki w P. z dnia [...] sygn. akt. [...] o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy z uwagi na ustanie przyczyny jego zatrzymania. Z uzasadnienia tego zarządzenia wynika, że prawo jazdy zostało zatrzymane na poczet ewentualnej kary zakazu kierowania pojazdami mechanicznymi, która ostatecznie nie została orzeczona.

Prezydent Miasta Ł. wyjaśnił, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy w rozumieniu art. 138 ust.2 ustawy z dnia 20.06.1997r. Prawo o ruchu drogowym (tj. Dz. U. z 2005r. Nr 108, poz. 908 ze zm.) jest czynnością techniczną. Organ administracji dokonuje jej po spełnieniu przesłanek wymienionych w art.114 ust. 4 w/w ustawy. Z uwagi na fakt, iż P. Z. pozbawiony był prawa jazdy od dnia 25.08.2003r. do dnia 18.04.2005r., a więc przez okres przekraczający 1 rok, zwrot prawa jazdy może nastąpić po zdaniu egzaminu państwowego z zakresu posiadanych kategorii uprawnień do kierowania pojazdami. W tej sytuacji uznając, że nie ma podstaw do prowadzenia postępowania administracyjnego w sprawie zwrotu zatrzymanego prawa jazdy, postępowanie umorzono na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. jako bezprzedmiotowe.

W odwołaniu od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] P. Z. podniósł, że zaskarżona decyzja jest krzywdząca, ponieważ okres zatrzymania prawa jazdy nie przekroczył w jego przypadku jednego roku. Zarządzenie o zwrocie prawa jazdy ma wprawdzie datę 18 kwietnia 2005r. ale data wykonalności wyroku w spawie karnej jest wcześniejsza – 13 maja 2004r.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. utrzymując w mocy decyzję organu I instancji wskazało, że zgodnie z normą zawartą w art.114 ust.1 pkt 2 lit. b ustawy z dnia 20.06.1997 r. Prawo o ruchu drogowym (...) - kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji podlega osoba ubiegająca się o zwrot zatrzymanego prawa jazdy lub pozwolenia do kierowania tramwajem, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok. W przypadkach określonych w ust.1 pkt 2 dokument stwierdzający uprawnienie do kierowania pojazdem wydaje się po zdaniu, przez osobę ubiegającą się o jego wydanie, odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje - art.114 ust.4 w/w ustawy.

Organ odwoławczy odwołał się do poglądu wyrażonego w uzasadnieniu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 grudnia 2004r. sygn. akt III SA/Łd 393/04, zgodnie z którym wydanie postanowienia w którym Sąd powszechny orzekł o zwrocie prawa jazdy w oparciu o przepis art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym oznacza, iż Sąd powszechny pozostawia organowi administracji do oceny przesłanki wynikające z art.114 ust. 4 tej ustawy.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż zwrot zatrzymanego prawa jazdy jest czynnością techniczną, którą organ administracji publicznej dokonuje po spełnieniu przesłanek wymienionych w ww. przepisie. Przepisy ustawy Prawo o ruchu drogowym nie zawierają podstawy prawnej do wydania decyzji o odmowie bądź też zwrocie zatrzymanego prawa jazdy. Wobec braku podstawy prawnej do wydania decyzji we wskazanym przedmiocie umorzenie postępowania administracyjnego jako bezprzedmiotowego było, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego uzasadnione.

Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na wskazaną na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego wniósł P. Z., wnosząc o zwrot prawa jazdy bądź o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...].

Skarżący podniósł, iż decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego została wydana z naruszeniem art. 138 § 2 ustawy – Prawo o ruchu drogowym przez błędną wykładnię tego przepisu oraz art. 114 ust. 1 pkt 2 i ust. 4 tej ustawy przez jego niewłaściwe zastosowanie.

Skarżący wyjaśnił, że wyrokiem z dnia 16 stycznia 2004r. Sąd Rejonowy w Ł. w sprawie o sygn. akt [...] warunkowo umorzył postępowanie prowadzone przeciwko niemu i nie orzekł wobec niego zakazu prowadzenia pojazdów. Powyższy wyrok został utrzymany w mocy wyrokiem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] (sygn. akt [...]).

Sąd orzekający w tej sprawie, pomimo ciążącego na nim obowiązku, nie wydał niezwłocznie z urzędu zarządzenia o zwrocie prawa jazdy. Takie zarządzenie wydał Przewodniczący VIII Wydziału Grodzkiego w P. Sądu Rejonowego w Ł. dopiero na wniosek skarżącego w dniu 18 kwietnia 2005r.

Niezależnie od powyższych okoliczności niewątpliwe jest, że zatrzymanie P. Z. prawa jazdy dokonane było tylko na okres od dnia l września 2003 r. do dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego z dnia [...]. Zaniedbanie przez Sąd orzekający w sprawie wydania stosownego zarządzenia nie może mieć bowiem negatywnego wpływu na zakres praw i obowiązków skarżącego. Takie zarządzenie sąd powinien wydać z urzędu. Osoba względem której toczyło się postępowanie nie ma obowiązku wnosić o wydanie takiego zarządzenia.

Zdaniem skarżącego organy administracyjne wydające zaskarżone decyzje dokonały niewłaściwej interpretacji przepisu art. 138 ust. 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, uznając, że ustanie przyczyny zatrzymania prawa jazdy wystąpiło dopiero z chwilą wydania przez Sąd Rejonowy zarządzenia o jego zwrocie, gdy tymczasem zatrzymanie prawa jazdy stało się zbędne już w dniu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Nieprawidłowe w jego ocenie jest przyjęcie, że przyczyna zatrzymania prawa jazdy trwała pomimo, iż przeciwko niemu nie toczyło się już żadne postępowanie, dające podstawę do zatrzymania prawa jazdy. Wywodził, że powołany przepis nie przewiduje innej przesłanki zwrotu, niż ustanie przyczyny zatrzymania. W związku z tym data wydania zarządzenia o zwrocie i wystąpienie przez skarżącego o zwrot prawa jazdy nie ma wpływu na długość okresu, na jaki prawo jazdy stało zatrzymane. Wynika to z faktu, że wystąpienie do sądu o zwrot prawa jazdy było możliwe już od uprawomocnienia się wyroku.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o oddalenie skargi argumentując jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Kognicja sądu administracyjnego ograniczona jest do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji, przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. — Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [p.p.s.a.] (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 decyzja lub postanowienie podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania,

c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Przywołane przepisy prowadzą na wstępie do konstatacji, iż w zakresie przyznanych uprawnień sądy administracyjne nie są władne wydawać orzeczeń zastępujących rozstrzygnięcia organów administracyjnych, a także dokonywać czynności administracyjnych o charakterze technicznym. Co do zasady sąd administracyjny nie może więc uwzględnić żądania skarżącego i dokonać zwrotu prawa jazdy.

Przechodząc do oceny legalności zaskarżonej decyzji wskazać należy, że Sąd nie stwierdził naruszenia prawa materialnego , ani naruszenia przepisów postępowania, które dawałyby podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. jak również Prezydent Miasta Ł. rozpatrując niniejszą sprawę dokonały zgodnych z prawem rozstrzygnięć prawidłowo oceniając, iż ustawa z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym ( Dz. U. z 2005 r Nr 108, poz. 908 ze zm. ) nie zawiera podstawy prawnej do wydania decyzji o zwrocie bądź odmowie zwrotu prawa jazdy. Podstawy takiej nie zawiera art. 138 ust 2 ustawy, który stanowi jedynie, że zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. , ani art. 114 ust. 1 ustawy. Także "wydanie prawa jazdy" wymienione w art. 97 ustawy nie jest tożsame z jego zwrotem po zatrzymaniu. W tym stanie rzeczy jedynym dopuszczalnym przez prawo sposobem załatwienia sprawy było umorzenie postępowania administracyjnego z uwagi na jego bezprzedmiotowość, na podstawie art. 105 § 1 K.p.a. Pogląd taki wyraził już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w sprawach III SA/Łd 701/04 i III SA/Łd 393/04 i pogląd ten podziela również sąd w obecnym składzie.

Zgodnie z art. 105 § 1 K.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W piśmiennictwie oraz orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że przedmiot postępowania istnieje jeśli zostaną spełnione określone warunki wśród których wymienia się m.in. istnienie w przepisach prawa materialnego normy kompetencyjnej upoważniającej organ do wydania decyzji. A contrario jeśli żądanie strony nie dotyczy sprawy podlegającej rozstrzygnięciu co do istoty przez organ administracyjny, postępowanie administracyjne wszczęte takim żądaniem winno ulec umorzeniu na podstawie cytowanego przepisu (por.

G. Łaszczyca w: G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan Kodeks postępowania administracyjnego Komentarz t. II, Wydawnictwo "Zakamycze" str. 34). Wydanie decyzji bez podstawy prawnej stanowi kwalifikowane naruszenie prawa, które skutkuje stwierdzeniem nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a.

Odnosząc się do zarzutów podnoszonych w skardze wskazać należy, że jak już cytowano wyżej , stosownie do art. 138 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. - Prawo o ruchu drogowym zwrot zatrzymanego prawa jazdy następuje po ustaniu przyczyny zatrzymania, z zastrzeżeniem art. 114 ust. 4. Zastrzeżenie, o którym mowa w art. 114 ust. 4 dotyczy m. in. osoby ubiegającej się zwrot zatrzymanego prawa jazdy, którego była pozbawiona na okres przekraczający 1 rok – art. 114 ust. 1 pkt 2. W takim przypadku przepis art. 114 ust. 4 uzależnia wydanie dokumentu stwierdzającego uprawnienie do kierowania pojazdem od zdania przez osobę ubiegającą się o jego wydanie odpowiedniego do rodzaju uprawnienia egzaminu państwowego sprawdzającego kwalifikacje. Zastrzeżenia tego organ administracji nie mógł więc pominąć.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze prawidłowo oceniło, po analizie przywołanych przepisów, a w szczególności treści art. 138 ust. 2 ww. ustawy, że zwrot prawa jazdy jest czynnością techniczną, dokonywaną przez organ administracyjny o ile zostanie spełniony warunek określony w art. 114 ust. 4 ww. ustawy.

Z przepisu art. 114 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy wyraźnie wynika, że okolicznością, którą organ administracyjny powinien zbadać przed wydaniem prawa jazdy jest to czy osoba ubiegająca się o zwrot była faktycznie pozbawiona tego dokumentu przez okres przekraczający rok. Omawiany przepis nie wprowadza żadnych wyjątków od tej zasady, w szczególności nie różnicuje sytuacji osób ubiegających się o zwrot prawa jazdy od przyczyn, które spowodowały, że osoby te zostały pozbawione prawa jazdy, bądź z powodu których zwrot dokumentu prawa jazdy został orzeczony z opóźnieniem. Rozwiązanie to nie jest przypadkowe, jest ono podyktowane bezpieczeństwem osoby żądającej zwrotu prawa jazdy oraz innych uczestników ruchu drogowego. Niewątpliwie bowiem przerwa w prowadzeniu pojazdu trwająca dłużej niż rok uzasadnia potrzebę konieczność sprawdzenia kwalifikacji kierowcy. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 26 maja 1999 r w sprawie II S.A. 785/99 – (Lex nr 46292) przesłanką do orzeczenia obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji ( art. 114 pkt 2 lit b ustawy z 1997 r. Prawo o ruchu drogowym ) jest fakt pozbawienia prawa jazdy na wskazany w powołanym przepisie okres ( przekraczający jeden rok) , niezależnie od formy prawnej tego pozbawienia. Podobnie NSA wypowiedział się w wyrokach z 10 listopada 1998 r II S.A. 1291/98 ( Lex nr 41400) i 24 czerwca 1999 r II S.A. 652/99 ( Lex nr 46289) stwierdzając, że sprawdzeniu kwalifikacji podlegają osoby ubiegające się o zwrot prawa jazdy, którego kierowca był pozbawiony na okres przekraczający 1 rok , przy czym przepis dotyczy sytuacji, w której kierowca bez względu na przyczyny i okoliczności był pozbawiony prawa jazdy na czas dłuższy niż 1 rok.

W rozpoznawanej sprawie niesporne jest, iż skarżący faktycznie był pozbawiony prawa jazdy od 25 sierpnia 2003 r do dnia wydania zarządzenia przez Sąd Rejonowy w Ł. tj. 18.04.2005r., a więc przez okres przekraczający jeden rok. Nie przy tym żadnego znaczenia, że zarządzenie o zwrocie zatrzymanego prawa jazdy mogło być wydane już 13 maja 2004 r. tj. w dniu utrzymania w mocy wyroku Sądu Rejonowego w Ł. przez Sąd Okręgowy w Ł., skoro wydane zostało dopiero 18.04.2005r.

Mając zatem na uwadze, iż zaskarżona decyzja nie naruszała prawa Sąd oddalił skargę w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).