Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Wolna - Kubicka Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Michał Ilski (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 30 stycznia 2024 r. sprawy ze skargi B. P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 11 września 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie o unieważnienie identyfikatora NIP oddala skargę.

Pismem z 25 kwietnia 2023 r. B. P. (dalej zwana również skarżącą) wniosła o unieważnienie numeru identyfikacji podatkowej - NIP: [...]

Naczelnik Drugiego [...] Urzędu Skarbowego [...] postanowieniem z 7 czerwca 2023 r., nr [...] odmówił skarżącej wszczęcia postępowania w sprawie o unieważnienie numeru identyfikacji podatkowej.

Odwołując się do art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2500 – dalej w skrócie: "ustawa o NIP") stwierdzono, że naczelnik urzędu skarbowego w zakresie unieważnienie numeru NIP może działać tylko z urzędu, w enumeratywnie wskazanych okolicznościach, w tym m.in. w przypadku wielokrotnego nadania NIP. Postępowanie w sprawie unieważnienia NIP nie może być wszczęte na wniosek skarżącej.

Skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wszczęcie postępowania w sprawie o unieważnienie NIP.

Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z 11 września 2023 r., nr [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika z 7 czerwca 2023 r.

Wyjaśniono, że skarżąca prowadzi na terytorium kraju działalność gospodarczą poprzez oddział. W ocenie Dyrektora oddział z racji posiadania statusu płatnika powinien posługiwać się własnym, odrębnym od jednostki macierzystej numerem identyfikacji podatkowej. Oddział jako płatnik jest odrębnym podmiotem i tym samym nie doszło do nadania dwóch identyfikatorów NIP. Każdy z podmiotów, podatnik-jednostka macierzysta (spółka) oraz płatnik (oddział) dokonuje zgłoszenia ewidencyjnego odrębnie i jednokrotnie.

Wyjaśniono również, że postępowanie w sprawie unieważnienia NIP jest wszczynane z urzędu.

Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła skargę na omówione powyżej postanowienie Dyrektora. Wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej zwrotu kosztów procesu zgodnie z właściwymi przepisami.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie:

1) art. 121, art. 122 w zw. z art. 165a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2651 z późn. zm. – dalej w skrócie: "O.p.") poprzez brak uchylenia postanowienia Naczelnika z 7 czerwca 2023 r. odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie unieważnienia NIP;

2) art. 2 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP poprzez błędną wykładnię i uznanie, że nie doszło do wielokrotnego nadania NIP, zatem, nie zaistniała przesłanka uzasadniająca wszczęcie postępowania w sprawie o unieważnienie NIP.

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów postępowanie w sprawie unieważnienia NIP może być wszczęte wyłącznie z urzędu z uwagi na co należało orzec o odmowie wszczęcia tego rodzaju postępowania na wniosek skarżącej. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie.

Rację w sporze należało przyznać organom podatkowym.

Zgodnie z art. 165a § 1 O.p., gdy żądanie, o którym mowa w art. 165 (tj. żądanie wszczęcia postępowania podatkowego), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z jakichkolwiek innych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ podatkowy wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Użyty w przytoczonym przepisie zwrot "nie może być wszczęte" należy odnieść do sytuacji, gdy wszczęciu postępowania podatkowego stoi na przeszkodzie przepis prawa bądź poszczególne przepisy, których interpretacja uniemożliwia prowadzenie tego postępowania i rozpatrzenie treści żądania w sposób merytoryczny [tak: wyrok NSA z 28 czerwca 2016 r., I GSK 329/14].

Sytuacja, o której mowa w art. 165a § 1 O.p. wystąpiła w niniejszej sprawie.

Kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sporu mają postanowienia art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP. Zgodnie z tym przepisem, naczelnik urzędu skarbowego unieważnia z urzędu, w drodze decyzji, NIP nadany podmiotowi, w przypadku: wielokrotnego nadania NIP, biorąc pod uwagę interes prawny i gospodarczy podmiotu. Brzmienie przytoczonej regulacji nie pozostawia wątpliwości odnośnie tego, że unieważnienie NIP następuje z urzędu w drodze decyzji. W konsekwencji wnioskując a contrario stwierdzić należy, że wszczęcie postępowania ukierunkowanego na unieważnienie NIP nie może nastąpić na wniosek.

Zamierzonego rezultatu nie mogą wywrzeć zarzuty skargi ukierunkowane na wykazanie, że oddział skarżącej nie jest zobligowany do posiadania odrębnego od samej spółki NIP. Kwestie tego rodzaju mogłyby bowiem stanowić przedmiot badania organu jak i następnie Sądu jedynie w razie uprzedniego wszczęcia postępowania w przedmiocie unieważnienia NIP. Podkreślić przy tym należy, że poza granicami sprawy pozostawała kwestia ewentualnej bezczynności Naczelnika w wykonaniu spoczywającego na nim z mocy prawa obowiązku unieważnienia z urzędu NIP w razie wystąpienia okoliczności wskazanych w art. 8c ust. 2 ustawy o NIP jak i kwestia ewentualnej bezczynności we wszczęciu z urzędu postępowania w tym przedmiocie.

Podsumowując należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie jak i poprzedzające je postanowienie Naczelnika wbrew twierdzeniom skargi odpowiadają prawu. Rozstrzygnięcia te stanowią w szczególności wynik prawidłowej wykładni oraz prawidłowego zastosowania postanowień art. 165a § 1 O.p. w zw. z art. 8c ust. 2 pkt 1 ustawy o NIP.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm.) należało orzec, jak w sentencji.