Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński Sędziowie WSA Małgorzata Masternak-Kubiak WSA Marcin Miemiec (sprawozdawca) Protokolant Jerzy Laufer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2005 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Kierownika Urzędu d.s. Kombatantów i Osób Represjonowanych w W. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany decyzji z dnia [...]r. oddala skargę

Pani A. B. złożyła dnia [...]r. do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o wydanie decyzji przyznającej jej uprawnienia do świadczenia pieniężnego z tytułu deportacji do pracy przymusowej. Powołała się na to, że w okresie od [...]r. do końca wojny była przymusowo zatrudniona w gospodarstwie rolnym, położonym w L., na terenie ówczesnego powiatu s., należącym do osiedlonego tam Niemca.

Organ I instancji oparł rozstrzygnięcie decyzji z dnia [...]r. na art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR (Dz.U. Nr 87, poz. 395 ze zm.). Według tego przepisu ustawy represją jest deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Pani A. B. pracowała przymusowo w latach [...] - [...] w miejscowości L., pow. S., położonej na terenie II Rzeczypospolitej w jej granicach sprzed 1 września 1939 r. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów odmówił zatem żądaniu wniosku. Decyzja z dnia [...]r. została doręczona Pani A. B. przesyłką pocztową za zwrotnym poświadczeniem odbioru dnia [...]r. Z uwagi na to, że Pani A. B. nie złożyła w trybie art. 127 § 3 kpa. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzja stała się ostateczna.

Dnia [...]r. Pani A. B. złożyła do Kierownika Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Żądanie to zostało przez organ potraktowane jako wniosek o zmianę decyzji ostatecznej, na mocy której strona nie nabyła prawa, złożony w trybie art. 154 kodeksu postępowania administracyjnego. Pani A.B. nie zakwestionowała tego trybu weryfikacji decyzji. Organ I instancji rozpatrując sprawę w tym trybie decyzją z dnia [...]r. odmówił zmiany swej decyzji z dnia [...] r.

Po złożeniu przez Panią A. B. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia [...]r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...]r. Jako podstawę materialnoprawną negatywnego rozstrzygnięcia obydwu decyzji organ wskazał ponownie art. 2 pkt 2 lit.a ustawy z dnia 31 maja 1996 r.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego, Oddział Zamiejscowy we Wrocławiu, Pani A. B. podniosła, że decyzja z dnia [...]r. jest niesłuszna, krzywdząca i podjęta z naruszeniem prawa materialnego. Jej zdaniem organ zastosował mianowicie błędną wykładnie prawa materialnego, zawartego w ustawie z dnia 31 maja 1996r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR przez przyjęcie, że skarżąca nie spełnia warunków określonych w tej ustawie. Skarżąca zarzuciła też organowi naruszenie zasad określonych w art. 7 i art. 77 kpa. W uzasadnieniu skargi przedstawiła ponownie swą trudną sytuację rodzinną w czasie wojny oraz pracę przymusową w tym okresie bez zapłaty w gospodarstwie Niemca położonym we wsi L. w powiecie S.. Zdaniem skarżącej nie może być słuszną i sprawiedliwą decyzja nie uwzględniająca tych okoliczności i odmawiająca szczególnego potraktowania doznanych przez nią represji.

Sygn. akt 4 II SA/Wr 1511/03

W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko oraz argumentację prawną, żądając oddalenia skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do dyspozycji art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1271 z późn. zm.), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W sprawach tych stosuje się jedynie dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych (art. 97 § 2).

Według art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 tej ustawy).

Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje również orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (art. 3 § 1 w związku z § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).

Możliwość wzruszenia decyzji ostatecznej, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, dokonanego w trybie art. 154 kpa, uzależniona jest od wykazania, iż za wyeliminowaniem decyzji ostatecznej z obrotu prawnego przemawia interes społeczny lub słuszny interes strony, a więc przesłanki niezależne od prawnej poprawności decyzji ostatecznej, której wniosek dotyczy (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 10 listopada 2000 r., III SAB 91/99, LEX nr 48002).

Postępowanie w sprawie zmiany lub uchylenia decyzji ostatecznej na podstawie art. 154 k.p.a. ma za przedmiot ustalenie przesłanek wzruszenia obowiązującej decyzji, która może być najzupełniej prawidłowa pod względem prawnym albo też może być dotknięta wadami niekwalifikowanymi, a więc nie dającymi podstaw do wznowienia postępowania lub stwierdzenia nieważności (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 27 sierpnia 1999 r., I SA 1999/98, LEX nr 48660). Postępowanie w trybie art. 154 kpa może być wszczęte, jeśli występują powyższe przesłanki w sytuacji, kiedy nie zachodzą inne możliwości proceduralne weryfikacji decyzji ostatecznej. Sąd administracyjny, rozpatrując skargę na decyzję ostateczną podjętą w trybie art. 154 kpa, ma obowiązek badania, czy organ orzekający nie przekroczył granic uznania wyznaczonych przesłankami określonymi w tym przepisie, to jest interesem społecznym lub słusznym interesem strony, tym bardziej więc jest obowiązany wnikać, czy w świetle tych przesłanek sprawa była w ogóle rozpoznawana (Wyrok NSA w Warszawie z dnia 13 sierpnia 1997 r., NSA III SA 854/96 LEX nr 30615).

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, że w niniejszej sprawie Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wybrał prawidłowy tryb weryfikacji własnych decyzji. W niniejszej sprawie zachodziły bowiem okoliczności, podnoszone w powołanym orzecznictwie sądowoadministracyjnym. W interesie skarżącej było bowiem rozpatrzenie wszystkich okoliczności, które mogłyby przesądzić o przyznaniu A. B. wnioskowanego świadczenia. Było to także zgodne z interesem społecznym. W demokratycznym państwie prawnym w interesie społecznym jest bowiem ochrona oraz wspieranie osób, które doznały uszczerbku w wyniku represji ze strony reżimów totalitarnych.

Ustawa z dnia 31 maja 1996 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym osobom deportowanym do pracy przymusowej oraz osadzonym w obozach pracy przez III Rzeszę i ZSRR nie dotyczy wszakże wszystkich osób represjonowanych. Ograniczenie kręgu beneficjentów tej ustawy wynika już z jej nazwy i jest sprecyzowane w jej treści. Obejmuje swym zakresem osoby, których krąg jest ustalony w art. 1 oraz w art. 2 tej ustawy.

W trakcie postępowania prowadzonego w trybie art. 154 kpa w sprawie ustalenia uprawnień Pani A. B. Kierownik Urzędu do spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych stwierdził, że nie ma możliwości weryfikacji uprzednio wydanych decyzji administracyjnych. Skarżąca wskazywała bowiem jedynie na podnoszone już przez nią wcześniej okoliczności, które nie mogły stanowić podstawy do przyznania jej świadczenia pieniężnego na podstawie powoływanej ustawy. W świetle tych okoliczności Pani A. B. nie może być bowiem uznana za osobę represjonowaną w rozumieniu art. 2 pkt 2 lit.a tej ustawy. Zgodnie bowiem z tym przepisem represją jest jedynie deportacja (wywiezienie) do pracy przymusowej na okres co najmniej 6 miesięcy z terytorium państwa polskiego, w jego granicach sprzed 1 września 1939 r., na terytorium III Rzeszy i terenów przez nią okupowanych w okresie wojny w latach 1939-1945. Niesporne jest, że Pani A. B. pracowała w tym okresie przymusowo, ale w miejscowości L., pow. S., położonej na terenie II Rzeczypospolitej w granicach sprzed 1 września 1939 r.

Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie jest uzasadniona i nie podlega uwzględnieniu. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji wyroku.