Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie Sędzia NSA Piotr Przybysz Sędzia NSA Piotr Niczyporuk (sprawozdawca) Protokolant starszy asystent sądowy Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 583/22 w sprawie ze skargi S. G. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 20 grudnia 2021 r. nr GZ.rn.625.333.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. G. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Wyrokiem z dnia 3 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 583/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") w sprawie ze skargi S. G. (dalej: "Skarżący") na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi (dalej: "Minister", "organ odwoławczy") z 20 grudnia 2021 r. nr GZ.rn.625.333.2019 w przedmiocie umorzenia postępowania orzekł o: uchyleniu zaskarżonej decyzji (pkt 1 sentencji wyroku) oraz o zasądzeniu od Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi na rzecz S. G. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego (pkt 2 sentencji wyroku).

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Minister, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1. przepisów prawa materialnego, tj. § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Reform Rolnych z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. Nr 10, poz. 51 ze zm., dalej: "rozporządzenie") w zw. z art. 2 ust. 1 lit. b) i e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U.

z 1945 r., Nr 3, poz. 13, dalej: "dekret") poprzez: błędną wykładnię, przejawiającą się w nieprawidłowym uznaniu przez Sąd I instancji, że § 5 ww. rozporządzenia uprawnia organ administracji publicznej do prowadzenia postępowania w sytuacji,

w której nie sposób ustalić, czy nieruchomość objęta wnioskiem była przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) czy też art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu, podczas gdy § 5 ww. rozporządzenia stanowi podstawę do prowadzenia postępowania, wyłącznie

w sytuacji ustalenia, że nieruchomość objęta wnioskiem była przejęta na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu;

2. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 113 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, ze zm., dalej: "k.p.a."), poprzez: pominiecie i nie poddanie ocenie pełnej treści decyzji Ministra,

w szczególności w zakresie zawartych w niej informacji, że "z dokumentów przesłanych przez Archiwum Akt Nowych w Warszawie, stanowiących ewidencje nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r., wynika, że podstawą przejęcia majątku [...] był art. 2 ust. 1, natomiast odnośnie najniższej jednostki redakcyjnej przepisu, wpisano zarówno literę b) jak i literę e), oraz że F. S., urodzona w [...], w okresie okupacji przyjęła narodowość niemiecką", a także pominiecie i nie poddanie ocenie dowodów stanowiących dla organu podstawę do wydania decyzji zawierającej ww. twierdzenia mimo, iż ww., treść decyzji oraz zgromadzone dowody jednoznacznie wskazywały na: istnienie prawdopodobieństwa, że podstawą prawną przejęcia majątku mógł być art. 2 ust. 1 lit. b (zamiast art. 2 ust. 1 lit. e); i jednocześnie na brak uprawnienia organu do domniemywania, że podstawą prawną przejęcia majątku był art. 2 ust. 1 lit. e), i co spowodowało błędne ustalenie stanu faktycznego, przejawiające się w bezpodstawnym uznaniu przez Sąd I instancji, że organ odwoławczy naruszył dyspozycję przepisów art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a., jak też art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a. na skutek niewyjaśnienia sprawy w jej całokształcie i uchylenia się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji uchylenie decyzji Ministra;

Zdaniem Ministra wskazane naruszenia przepisów przyczyniły się zatem min. do błędnego ustalenia stanu faktycznego sprawy oraz do nieprawidłowego zrozumienia przepisów prawa materialnego, a w konsekwencji do uchylenia przez Sąd I instancji decyzji Ministra.

W związku z powyższym wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez jej oddalenie, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Nadto, wniósł o zasądzenie kosztów oraz o przeprowadzenie rozprawy.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną Skarżący wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego enumeratywnie wyliczone w art. 183 § p.p.s.a. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny przy rozpoznaniu sprawy związany był granicami skarg kasacyjnych (środków odwoławczych, środków zaskarżania). Granice te są wyznaczone wskazanymi w nich podstawami, którymi mogą być naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (art. 174 pkt

1 p.p.s.a.), a także naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.).

Biorąc pod uwagę tak uregulowany zakres kontroli instancyjnej sprawowanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, stwierdzić należy, że skarga kasacyjna nie zawierają usprawiedliwionych podstaw.

Stosownie do treści art. 193 zdanie drugie p.p.s.a., uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. W ten sposób wyraźnie został określony zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok, w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca charakter szczególny, wyłącza zatem przy tego rodzaju rozstrzygnięciach odpowiednie stosowanie do postępowania przed tym sądem wymogów dotyczących elementów uzasadnienia wyroku, przewidzianych w art. 141 § 4 w związku z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a.

W ramach realizowanej sądowoadministracyjnej kontroli instancyjnej podkreślić należy, że przytaczane w skardze kasacyjnej (środku zaskarżania) przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz jedynie weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej. W tym miejscu wskazania wymaga, że skarga kasacyjna jest wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W myśl art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu

i precyzowaniu zarzutów skargi kasacyjnej. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176

§ 1 p.p.s.a.). Wymagania stawiane skardze kasacyjnej, a w szczególności obwarowanie przymusem adwokacko–radcowskim (art. 175 § 1–3 p.p.s.a) opierają się na założeniu, że powierzenie tej czynności wykwalifikowanym prawnikom zapewni skardze kasacyjnej odpowiedni poziom merytoryczny i formalny, umożliwiający pełną i właściwą kontrolę zaskarżonego orzeczenia. Obowiązkiem strony składającej środek odwoławczy jest zatem takie zredagowanie podstaw kasacyjnych skargi, a także ich uzasadnienie, aby nie budziły one wątpliwości interpretacyjnych (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 20 października 2017 r., sygn. akt II OSK 283/16; 17 kwietnia 2024 r., sygn. akt I OSK 466/22, orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - http://orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: "CBOSA").

Odnośnie do skargi kasacyjnej należy wskazać, że sposób skonstruowania części zarzutów kasacyjnych polegał w istocie na tworzeniu niespójnej zbitki przepisów - szeregu norm prawnych, które miał naruszyć Sąd I instancji, bez wskazania na czym konkretnie polega naruszenie każdej z tych norm. Wprawdzie jest możliwe, że kilka przepisów tworzy określoną normę prawną, ale wówczas zarzut skonstruowany z kilku przepisów musi wskazywać, że tworzą one właśnie taką normę prawną, jaka jest jej treść, i w jaki sposób taka norma została naruszona (pogląd ten wielokrotnie wyraził Naczelny Sąd Administracyjny, zob. wyroki z dnia: 18 października 2011 r., sygn. akt II FSK 797/10; 13 września 2011 r., sygn. akt II FSK 593/10; 18 maja 2011 r., sygn. akt II FSK 62/10; 19 grudnia 2014 r., sygn. akt II FSK 2957/12 i powołane tam orzecznictwo; 20 stycznia 2022 r., sygn. akt III FSK 2147/21; 14 lipca 2022 r., sygn. akt III OSK 1434/21, 6 września 2023 r., sygn. akt I OSK 89/23, źródło CBOSA). Zarzuty skonstruowane w sposób przyjęty w skardze kasacyjnej wniesionej

w niniejszej sprawie każą jedynie domyślać się, jaka norma prawna wynika

z powołanych przepisów, co w rezultacie uniemożliwia precyzyjne odniesienie się do każdego z nich.

Jak wiadomo, skarga kasacyjna jest środkiem prawnym skierowanym przeciwko wyrokowi sądu pierwszej, a zatem obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wskazanie jej podstawy/aw oraz zarzutów, zawierających precyzyjne oznaczenie przepisów, w tym konkretnych jednostek redakcyjnych aktu normatywnego, które zostały naruszone przez sąd, gdyż jak wyjaśniono wyżej, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną w granicach zakreślonych podstawami i zarzutami wyraźnie określonymi

w jej treści (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II GSK 2187/21, źródło CBOSA, por. także J. Drachal, A. Wiktorowska, R. Stankiewicz, Komentarz, [w]: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz. Red. R. Hauser i M. Wierzbowski, Warszawa 2021, s. 837–862).

Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie;

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Sąd odwoławczy jest władny badać naruszenie jedynie tych przepisów (norm), które zostały wyraźnie wskazane przez stronę skarżącą. Nie jest dopuszczalna wykładnia zakresu zaskarżenia i jego kierunków oraz konkretyzowanie, uściślanie zarzutów skargi kasacyjnej czy też poprawianie jej niedokładności. Właściwe określenie w skardze kasacyjnej zakresu i podstaw zaskarżenia jest również konieczne z uwagi na ustanowioną w art. 183 p.p.s.a. wskazaną wyżej zasadę stanowiącą, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 lipca 2022 r., sygn. akt I OSK 2161/22 i przywoływane tam orzecznictwo, źródło CBOSA; por. B. Dauter, Komentarz, [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Warszawa 2024, s. 650–669).

Poczynienie powyższych uwag – odnośnie wymogów skargi kasacyjnej jako środka odwoławczego – było konieczne, gdyż wniesione skargi kasacyjne od wyroku Sądu I instancji nie odpowiadają w pełni omówionym wyżej wymogom p.p.s.a.

Podnoszony np. podnoszony w obu skargach kasacyjnych, w obrębie naruszenia przepisów postępowania mających mieć wpływ na wynik sprawy, zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. w związku z innymi przepisami (normami) prawa, nie jest precyzyjny, bowiem art. 7 k.p.a. określa kilka zasad postępowania administracyjnego (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2021 r. sygn. akt.

I OSK 414/21, źródło CBOSA).

Ponadto, jak już wyżej podkreślano, w świetle art. 174 p.p.s.a. tworzenie niespójnej zbitki przepisów – szeregu norm prawnych, które miał rzekomo naruszyć Sąd I instancji, nie uzasadniając przy tym konkretnie na czym polega naruszenie każdej

z tych poszczególnych norm (przepisów), jest nieprawidłowe. W realiach niniejszej sprawy część zarzutów ulokowanych w środku zaskarżania ewidentnie narusza ten wymóg właściwy dla skargi kasacyjnej na gruncie p.p.s.a.

Również należy wskazać, że podnoszony w skardze kasacyjnej art. 77 k.p.a. zawarty w petitum skargi kasacyjnej (pkt 2) został wadliwie skonstruowany. Przepis ten dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne. Skarżące kasacyjnie nie wskazał konkretnego przepisu, z podaniem numeru właściwej jednostki redakcyjnej aktu prawnego, który, w jego ocenie, naruszył Sąd I instancji. Zatem nie sprecyzował zarzutu, nie przytoczył właściwie podstaw kasacyjnych, a tym samym uniemożliwił ustalenie granic zaskarżenia. Skoro zatem art. 77 k.p.a. dzieli się na mniejsze jednostki redakcyjne, to Skarżący kasacyjnie musi wskazać chociażby konkretny paragraf, który - zdaniem strony wnoszącej skargę kasacyjną - został naruszony przez sąd wydający zaskarżone orzeczenie. Pogląd ten jest obecnie powszechnie akceptowalny

w orzecznictwie (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 1997 r., sygn. akt III CKN 29/97, OSNC 1997 nr 6-7, poz. 96; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 stycznia 2008 r., sygn. akt I OSK 2034/06; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 maja 2011 r., sygn. akt II OSK 2520/10; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2360/19; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 kwietnia 2022 r., sygn. akt I OSK 2362/19, źródło CBOSA).

W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżoną decyzją z 20 grudnia 2021 r., Minister, w wyniku rozpatrzenia odwołania Skarżącego od decyzji Wojewody Podkarpackiego (dalej: "Wojewoda", "organ I instancji") z 27 listopada 2019 r., uchylił zaskarżoną decyzję w całości oraz umorzył postępowanie przed organem I instancji.

W uzasadnieniu decyzji Minister wskazał, że wnioskiem z 14 czerwca 2016 r. Skarżący, działając w imieniu własnym oraz jako pełnomocnik J. G. i M. G., wystąpił do Wojewody o wydanie decyzji stwierdzającej, że nieruchomość położona we wsi [...], gm. [...], pow. [...], objęta w dacie przejęcia dawnym wykazem hipotecznym [...] gr. gm. kat. [...] (prowadzonym dla większej posiadłości), oznaczona jako parcela nr [...], obejmująca zespół dworsko-parkowy, stanowiąca dawną własność F. S. (aktualne działki ewidencyjne nr [...], stanowiące własność Gminy [...]), nie podpadała pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz. U. z 1945 r., Nr 3, poz. 13, dalej: "dekret").

W toku prowadzonego postępowania wnioskodawca modyfikował wniosek. Pismem z 18 stycznia 2018 r. ograniczył złożony wniosek jedynie do działki nr [...] o pow. 0,2304 ha, zabudowanej budynkiem dawnego dworu, działki nr [...] o pow. 0,1306 ha, wydzielonej na poszerzenie istniejących dróg wewnętrznych oraz części działki nr [...], obejmującej niezagospodarowany jej obszar znajdujący się poza wspomnianą wyżej infrastrukturą szkolną, mieszczący się w granicach całego użytku [...]

Minister rozpatrując sprawę zauważył, że w zaskarżonej decyzji organu I instancji wskazano, iż majątek [...] został przejęty na rzecz Skarbu Państwa na podstawie przepisu art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Wojewoda podał, że ostatnią właścicielką majątku ziemskiego w [...], przed jego przejęciem na własność Skarbu Państwa była F. S., co potwierdzają wpisy w karcie B zamkniętego wykazu hipotecznego [...]. Przejęcie majątku [...] na własność Skarbu Państwa nastąpiło na podstawie protokołu z dnia 29 września 1944 r., sporządzonego przez Komisarza Ziemskiego w [...] oraz zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 12 grudnia 1946 r., które uwidocznione zostało w treści ww. wykazu hipotecznego.

Minister podkreślił, że nieruchomości przejmowane na cele reformy rolnej przechodziły na własność Skarbu Państwa z mocy samego prawa. Wynika to wprost z treści art. 2 dekretu. W toku postępowania odwoławczego uzupełniono materiał dowodowy o dokumenty pozyskane z Archiwum Państwowego w [...], z Sądu Rejonowego w [...] oraz z Archiwum Akt Nowych w Warszawie. Archiwum Państwowe w [...] nadesłało zaświadczenie Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z dnia 12 grudnia 1946 r., na podstawie którego dokonano wpisu w księdze wieczystej. Z zaświadczenia tego wynika, że nieruchomość ziemska [...] podpada pod działanie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Natomiast – jak zauważył Minister - z dokumentów przesłanych przez Archiwum Akt Nowych w Warszawie, stanowiących ewidencję nieruchomości ziemskich podlegających dekretowi z dnia 6 września 1944 r., wynika, że podstawą przejęcia majątku [...] był art. 2 ust. 1, odnośnie zaś najniższej jednostki redakcyjnej przepisu, wpisano zarówno lit. b) jak i lit. e).

W tych warunkach, zdaniem Ministra, istotne znaczenie dla możliwości uruchomienia i prowadzenia postępowania administracyjnego w powołanym trybie ma jednoznaczne i niewątpliwe ustalenie przez organ, że w stosunku do danej nieruchomości podstawę przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Podstawa prawna przejęcia danej nieruchomości przez Skarb Państwa determinuje bowiem dalsze czynności w sprawie, w tym przede wszystkim właściwość organów administracji.

Ustalając dokładną podstawę przejęcia majątku [...] na rzecz Skarbu Państwa Minister podkreślił, że wprawdzie bezsporne jest, iż majątek został przejęty na podstawie art. 2 ust. 1 ww. dekretu, tymczasem poznanie tej podstawy w jej pełnej postaci, tzn. do najniższej jednostki redakcyjnej przepisu, ma podstawowe znaczenie dla ustalenia odpowiedniego trybu postępowania z wnioskiem. Tryb administracyjny przewidziany został bowiem dla wniosków dotyczących tylko jednej spośród podstaw nacjonalizacyjnych z dekretu, tj. dla art. 2 ust. 1 lit. e). W przypadku pozostałych podstaw nacjonalizacyjnych, mianowicie art. 2 ust. 1 lit. b-d), żądanie spadkobiercy dawnego właściciela rozpoznawane jest przez sąd powszechny. W dokumentach dot. przejęcia majątku [...], wskazano zarówno literę b jak i literę e), art. 2 ust. 1 dekretu. Art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu, dotyczył sytuacji, w których spełnione zostały normy obszarowe określone w tym przepisie, natomiast na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu, na własność Skarbu Państwa przechodziły nieruchomości ziemskie będące własnością obywateli Rzeszy Niemieckiej, nie-Polaków i obywateli polskich narodowości niemieckiej. Z dokumentów przekazanych przez Instytut Pamięci Narodowej oraz z Archiwum Państwowego w [...] wynika, że F. S., urodzona w [...], w okresie okupacji przyjęła narodowość niemiecką na terenie powiatu [...]. Nie można więc – zdaniem Ministra - wykluczyć, że przejęcie majątku [...] nastąpiło na podstawie art. 2 ust. 1 lit. b) dekretu. Organ orzekający nie jest jednak uprawniony domniemywać podstawy prawnej przejęcia majątku, tym bardziej, że, jak podkreślono wyżej, tryb administracyjny przewidziany został bowiem dla wniosków dotyczących tylko jednej spośród podstaw nacjonalizacyjnych z dekretu, tj. dla art. 2 ust. 1 lit. e).

Jak zaznaczył Minister, sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa w rozumieniu art. 105 § 1 k.p.a., gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego. Wówczas jakiekolwiek rozstrzygnięcie merytoryczne jest prawnie niedopuszczalne. W sprawie zaistniały zatem przesłanki do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego. Nie jest bowiem możliwe jednoznaczne i niebudzące wątpliwości ustalenie, że w stosunku do nieruchomości objętej wnioskiem podstawę przejęcia stanowił art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej. W ocenie Ministra, podstawy przejęcia nieruchomości objętej wnioskiem na rzecz Skarbu Państwa nie można domniemywać. Konieczne jest jednoznaczne potwierdzenie, że w stosunku do danej nieruchomości podstawą przejęcia był art. 2 ust. 1 lit e) dekretu, co nie miało miejsca w rozpoznawanej sprawie.

Uznając powyższe rozstrzygnięcie za wadliwe, Sąd I instancji zauważył, że Minister uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. jak też art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 105 § 1 k.p.a., na skutek niewyjaśnienia sprawy w jej całokształcie i uchylenia się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że dokumentem potwierdzającym przejęcie nieruchomości przez Skarb Państwa na podstawie konkretnej litery (b, c, d, e) wymienionej w ust. 1 art. 2 dekretu było zaświadczenie wojewódzkiego urzędu ziemskiego, stwierdzające, że nieruchomość ziemska jest przeznaczona na cele reformy rolnej. Zaświadczenie to było podstawą wpisu Skarbu Państwa do księgi hipotecznej (gruntowej). Wynika to z art. 1 ust. 1 dekretu z dnia 24 sierpnia 1945 r.

o wpisywaniu do ksiąg hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 34, poz. 204) i art. 1 ust. 1 dekretu z dnia

8 sierpnia 1946 r. o wpisywaniu w księgach hipotecznych (gruntowych) prawa własności nieruchomości przejętych na cele reformy rolnej (Dz. U. Nr 39, poz. 233). Istnienie zaświadczenia stwierdzającego, że nieruchomość ziemska została przejęta przez Skarb Państwa w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) ww. dekretu, stanowiącego dokument urzędowy

w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a., otwiera prawną możliwość uzyskania decyzji administracyjnej, wydanej w trybie § 5 rozporządzenia.

Nie doszło zatem do naruszenia przez Sąd I instancji § 5 rozporządzenia w zw.

z art. 2 ust. 1 lit. b) i e) dekretu w sposób wskazany w petitum skargi kasacyjnej.

Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, w toku prowadzonego postępowania udało się pozyskać dowód w postaci zaświadczenia Wojewódzkiego Urzędu Ziemskiego w [...] z 12 grudnia 1946 r., potwierdzający nacjonalizację przedmiotowej nieruchomości w oparciu o art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Na podstawie tego zaświadczenia 20 grudnia 1946 r. sąd wieczystoksięgowy wpisał następnie jako właściciela przedmiotowego gruntu - Skarb Państwa (k. 26 segregator niebieski). Do treści tego zaświadczenia odwołała się też sama zainteresowana – F. S.

w piśmie z 8 września 1958 r. (k. 5 segregator niebieski), w którym wskazała na wywłaszczenie większych posiadłości, a zatem odwołując się do przesłanki obszarowej. Zdaniem Sądu I instancji, wypada zauważyć, że przywołane zaświadczenie nie pozostawia wątpliwości co do przyjętej podstawy prawnej dla przejęcia majątku

w [...]. Powyższe pozostaje spójne z archiwalnymi dokumentami, w których określano szczegółowo areał przejętej nieruchomości, czy powierzchnię poszczególnych użytków. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przemawia za tezą, że przejęcie posiadłości ziemskiej nastąpiło w trybie art. 2 ust. 1 lit. e) dekretu. Zatem Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że brak było podstaw do umorzenia postępowania.

W konsekwencji nie skuteczne są także zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 113 § 1, art. 141 § 4 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a." w zw. z art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a.

Zgodnie z ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, organy administracji stoją na straży praworządności i podejmują kroki niezbędne do dokładnego ustalenia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli (art. 7 k.p.a.). Organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 k.p.a.) i dopiero na podstawie całokształtu materiału dowodowego ocenia, czy dana okoliczność została udowodniona (zasada swobodnej oceny dowodów - art. 80 k.p.a.). Zakres postępowania dowodowego

w danej sprawie wyznaczają przesłanki prawa materialnego. Mając na uwadze przedstawioną wykładnię przepisu prawa materialnego Minister uchybił normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. jak też art. 138 § 1 pkt 2

w zw. z art. 105 § 1 k.p.a., na skutek niewyjaśnienia sprawy w jej całokształcie

i uchylenia się od merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, co zasadnie dostrzegł Sąd

I instancji. Wbrew obowiązkowi należytego wyjaśnienia sprawy organ nie ustalił ponad wszelką wątpliwość faktów i zdarzeń, które miały znaczenie dla załatwienia sprawy, czyli miały znaczenie dla zastosowania określonej normy prawa materialnego, przyznającej stronie konkretne uprawnienie lub przewidującej jej obowiązek publicznoprawny. Wobec wadliwych ustaleń faktycznych przyjętych w sprawie przez organ administracji, Sąd I instancji miał podstawy do zastosowania art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.

Końcowo, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że również zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a nie okazał się zasadny. Przepis ten zobowiązuje Sąd do rozważenia w uzasadnieniu orzeczenia wszystkich zarzutów strony oraz stanowisk pozostałych stron, jeżeli mogą one mieć wpływ na wynik sprawy, a zatem do zarzutów istotnych. Brak powołania lub zajęcia stanowiska przez Sąd w stosunku do zarzutów, wprawdzie podniesionych w skardze, ale niemających znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie może być traktowany jako uchybienie określone w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Treść zaskarżonego wyroku i jego uzasadnienie pozwalają jednoznacznie ustalić przesłanki, jakimi kierował się Sąd I instancji, podejmując zaskarżone orzeczenie i pozwala na pełną kontrolę kasacyjną tego orzeczenia. Sąd I instancji prawidłowo zbadał legalność decyzji, mając na uwadze wszystkie przepisy mające zastosowanie w sprawie.

Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

O kosztach orzeczono na mocy art. 204 pkt 2 p.p.s.a.