Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 5 marca 2004 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas Sędzia WSA Hanna Raszkowska Asesor WSA Katarzyna Matczak (spr.) Protokolant Renata Hermanowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 marca 2004 r. sprawy ze skargi M. K. i W. D. na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]" r. nr "[...]" w przedmiocie zmiany uchwały, w sprawie wysokości opłat za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej oddala skargę.

Uchwałą z dnia 26 czerwca 2003 r. Nr "[...]" Rada Gminy D. na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (Dz. U. z 1997r. Nr 9, poz. 43, ze zm) uchwaliła zmiany do uchwały Rady Gminy D. z dnia 29 lutego 2000r. Nr "[...]" w sprawie wysokości opłat za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej. Uchwała zmieniająca wprowadziła m.in. nowe brzmienie § 2 tej uchwały wskazując, że od wniesienia opłaty o której mowa w § 1 uzależnia się uzyskanie od administratora warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do danej sieci, zaś w przypadku nie uzyskania zgody na przyłączenie do sieci opłata podlega zwrotowi.

Rada Gminy D. pismem z dnia 15 września 2003r. skierowanym przez W. D. i M. K. została wezwana do usunięcia naruszenia prawa, polegającego na pobieraniu jednorazowej opłaty za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej nie na etapie przyłączenia nieruchomości do sieci i zawarcia umowy na dostarczanie wody, gazu i odbiór ścieków ale już na etapie wydania warunków przyłączenia do tych sieci. Podnieśli, że art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej, art. 40 ust. 2 pkt 4 ustawy z 8 marca 1990r. o samorządzie terytorialnym, ani też żaden inny przepis prawa nie stanowi podstawy prawnej do uzależnienia uzyskania warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci od uprzedniego uiszczenia jakichkolwiek opłat.

Przewodniczący Rady Gminy D. w odpowiedzi na wezwanie poinformował W. D. i M. K., iż podstawą do podjęcia uchwały z dnia 26 czerwca 2003r. jest art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej. Nadto wyjaśniono, że organ nadzoru nie stwierdził naruszenia prawa przy podjęciu tej uchwały. Wprawdzie uzależniono od wniesienia opłaty uzyskanie od administratora warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do sieci lecz określono także zasady jej zwrotu, w przypadku gdy uprawniony nie skorzysta z wydanych mu warunków technicznych.

W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego W. D. i M. K. działając na podstawie art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym domagali się stwierdzenia, że uchwała Rady Gminy D. z 26 czerwca 2003r. została podjęta z naruszeniem prawa. Zaskarżonej uchwale zarzucono naruszenie art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej przez bezprawne i sprzeczne z treścią przepisu uzależnienie uzyskania od administratora warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do danej sieci od uiszczenia jednorazowej opłaty za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej. Przedstawili historię zapisu § 2 ust. 1 uchwały Nr "[...]" Rady Gminy D. z dnia 29 lutego 2000r. w sprawie wysokości opłat za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej, który po licznych zmianach zaskarżoną uchwałą z dnia 26 czerwca 2003r. otrzymał pierwotne brzmienie, iż "od wniesienia opłaty, o której mowa w § l uzależnia się uzyskanie od administratora warunków technicznych przyłączenia nieruchomości do danej sieci". Podnieśli, że stosownie do art. 34 ust. 3 pkt 3 ustawy Prawo budowlane, projekt budowlany powinien zawierać stosownie do potrzeb oświadczenia właściwych jednostek organizacyjnych o zapewnieniu dostaw energii, wody, ciepła i gazu, odbioru ścieków oraz o warunkach przyłączenia obiektu do sieci wodociągowych, kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych, elektroenergetycznych, telekomunikacyjnych oraz dróg lądowych. W tej sytuacji jednorazową opłatę za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej należy ponieść, gdy jeszcze nie będzie wiadomo czy dana osoba z sieci będzie mogła kiedykolwiek skorzystać. Poza tym przywołano orzeczenie NSA z 13 grudnia 2000r. sygn. akt II SA 2320/00, OSS 2001/4/129, w którym wyrażono stanowisko, że nie wydaje się uprawniony wniosek, że opłaty, o których mowa w art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy o gospodarce komunalnej mogą być czymś więcej niż ustalonymi "urzędowo" należnościami, stanowiącymi jedynie ekwiwalent za "usługę" ze strony gminy w postaci umożliwienia korzystania z jej obiektów i urządzeń, świadczoną w warunkach braku jakiegokolwiek przymusu.

W odpowiedzi na skargę Rada Gminy D. wskazała, że nie widzi podstaw do zmiany własnej uchwały. Wyjaśniono nadto, iż w decyzjach ustalających warunki zabudowy i zagospodarowania terenu, o których wspominają skarżący, jako sposób odprowadzania ścieków wskazane są szczelne zbiorniki lub oczyszczalnie przydomowe. Budowa natomiast systemów kanalizacji sanitarnej daje nowe możliwości odprowadzania ścieków. Ostateczny wybór należy zatem do świadczeniobiorców, jak również od ich możliwości technicznych i finansowych. Brak zatem przymusu w korzystaniu z urządzeń użyteczności publicznej. Poza tym jak wcześniej wyjaśniono skarżącym uchwala przewiduje zasady zwrotu opłaty w przypadku, gdy uprawniony podmiot nie skorzysta z wydanych warunków przyłączenia do sieci.

Wojewódzki Sąd administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W ocenie Sądu zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

W myśl art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1271, ze zm.) na skutek reformy sądownictwa administracyjnego skargi wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004r. podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne.

Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) stosownie do przysługujących sądowi administracyjnemu kompetencji, Sąd kontroluje zaskarżone decyzje pod kątem ich zgodności

z prawem.

Przechodząc do meritum sprawy wskazać należy, iż wbrew twierdzeniom skarżących art. 4 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 20 grudnia 1996r. o gospodarce komunalnej (Dz.U. z 1997r. Nr 9, poz. 43, ze zm) stanowi generalną kompetencję do stanowienia cen i opłat przysługujących gminie z tytułu świadczonych usług komunalnych o charakterze użyteczności publicznej i za korzystanie z gminnych obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, gdy przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Zatem z tak ukształtowanego brzmienia tego przepisu należy wywieść generalną zasadę, że gmina nie może ustalać należności na jego podstawie tylko wówczas, gdy w przepisach szczególnych przewidujących pewne świadczenia na rzecz mieszkańców określono, że są one nieodpłatne np. w zakresie oświaty, służby zdrowia, bądź też gdy kompetencje do ustalania cen i opłat za świadczenia odpłatne gminie przyznano w przepisach powszechnie obowiązujących wyższego rzędu.

Z powołanego wyżej przepisu wynika, w przypadku braku regulacji w tym zakresie w przepisach szczególnych, uprawnienie dla organów stanowiących jednostek samorządu terytorialnego do postanawiania o:

-wysokości cen i opłat, albo

-o sposobie ustalania cen opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności

publicznej,

- oraz za korzystanie z obiektów urządzeń użyteczności publicznej jednostek

samorządu terytorialnego.

Będąca przedmiotem skargi uchwała Rady Gminy D. z 26 czerwca 2003r. dotyczy kwestii związanych z ustaleniem opłaty za korzystanie z urządzeń użyteczności publicznej tj. sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i gazowej, bowiem uchwałą tą zmieniono między innymi zasady ponoszenia tych opłat.

W omawianej sprawie skarżący nie kwestionując upoważnienia do ustalenia jednorazowych opłat z tytułu podłączenia do określonych komunalnych sieci kwestionują de facto moment, w którym będą zobowiązani do ich uiszczenia. Wprawdzie art. 4 ust. l pkt 2 ustawy zawiera upoważnienie do określenia wysokości cen i opłat albo sposobu ustalania cen i opłat za usługi komunalne o charakterze użyteczności publicznej oraz za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, jednakże pojęcia "korzystania z obiektów i urządzeń" nie definiuje. Stosując metody wykładni aktu normatywnego należy przede wszystkim poszukiwać wyjaśnienia tego pojęcia w ustawie, która w niniejszej sprawie stanowi podstawę rozstrzygnięcia. Wynik tego poszukiwania jest negatywny, bowiem w stanie prawnym, do którego odnosi się zaskarżona uchwała brak jest definicji legalnej pojęcia "korzystania z obiektów i urządzeń ". W niniejszej sprawie nie miało miejsca również związanie wykładnią dokonaną przez inny organ ( np. Naczelnego Sądu Administracyjnego w trybie art. 30 ustawy o NSA). Brak jest również ustalonego znaczenia tego zwrotu w literaturze prawniczej. Posiłkując się słownikiem języka polskiego - Słownik Języka Polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN tom I - III Warszawa 2002 - przez "korzystanie" należy rozumieć odnoszenie, osiąganie korzyści, uzyskiwanie pożytku, zysku z czegoś, przez "urządzenie" natomiast rozumie się rodzaj mechanizmu lub zespołu elementów, przyrządów służących do wykonywania określonych czynności, ułatwiających pracę, zaś pod pojęciem "obiektu" rozumie się przedmiot, rzecz ale także budynek, zespół budynków np. przemysłowych, użyteczności publicznej itp. lub urządzenie terenowe. Zatem z literalnego brzmienia pojęcia "korzystania z obiektów i urządzeń" użyteczności publicznej należałoby uznać, że tylko faktyczne używanie takich urządzeń upoważniałoby do ponoszenia określonej opłaty z tego tytułu. Zdaniem Sądu wystąpienie z wnioskiem do właściwego administratora sieci komunalnych o ustalenie warunków technicznych przyłączenia do sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i gazowej należy traktować jako wyrażenie deklaracji korzystania z tych urządzeń użyteczności publicznej. A ponieważ powołany wyżej przepis uprawnia właściwy organ jednostki samorządu terytorialnego nie tylko do określenia wysokości cen i opłat ale także sposobu określenia cen i opłat za korzystanie z obiektów i urządzeń użyteczności publicznej, to dopuszczalne jest ustalenie tej opłaty już na etapie wyrażenia woli przez zainteresowanych w korzystaniu z tych urządzeń.

Nie budzi wątpliwości Sądu okoliczność, że uzyskanie warunków technicznych przyłączenia komunalnych sieci wodociągowej, kanalizacyjnej i gazowej ma na celu nie sprostanie wymogom ustawy Prawo budowlane, jak wskazują skarżący, lecz faktycznemu korzystaniu nieruchomości z tych sieci komunalnych.

Nie jest zasadny zarzut, że uzyskanie warunków przyłączenia projektowanego obiektu do sieci nie jest równoznaczne z przyłączeniem nieruchomości do sieci, a zatem brak jest podstawy do pobierania jednorazowej opłaty już w momencie uzyskania warunków technicznych, gdyż w przypadku braku faktycznego podłączenia nieruchomości do sieci komunalnych uchwała przewiduje zwrot uiszczonej opłaty jednorazowej.

Odnośnie zaś powołanego wyroku NSA z dnia 13 grudnia 2000r. sygn. akt II SA

2320/00 opublikowanego OSS 2001/4/129 wyjaśnić, należy, że stwierdzenia tam zawarte zostały sformułowane w oparciu o odmienny stan faktyczny, jak również w oparciu o inną podstawę prawną. Poza tym Sądowi bliższe są wywody, które zostały zawarte w przedstawionym do tego wyroku zdaniu odrębnym wyrażonym przez sędziego sprawozdawcę.

W tym stanie rzeczy skarga jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.