Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Zofia Flasińska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Zdzisław Kostka Sędzia NSA Małgorzata Miron po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi A. K., K. K., I. K., E. S., R. L., A. S., S. H., K. A., L. W., A.S., K. O., J. A. G., J. S., A. K., A. M., M. S., A. G., A. S., K. Z. na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej z dnia [...] kwietnia 2020 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia skargi bez rozpoznania postanawia: odrzucić skargę.

Uchwałą nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. Państwowa Komisja Wyborcza pozostawiła bez rozpoznania skargę A. K., K. K., I. K., E. S., R. L., A.S., S.H., K. A., L. W., A. S., K. O., J. A. G., J. S., A. K., A. M., M.S., A. G., A. S., K.Z., B.O. i S.G. na postanowienie Komisarza Wyborczego w C. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w Mieście C. w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r.

Postanowieniem tym, działając na podstawie art. 12 § 4 i 11 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 ze zm.), Komisarz Wyborczy w C. utworzył na obszarze miasta C. dwa odrębne obwody głosowania (nr [...] w Specjalistycznym Szpitalu Wojewódzkim oraz [...] w Domu Pomocy Społecznej), a także ustalił ich numery, granice oraz siedziby obwodowych komisji wyborczych. Postanowienie to zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 6 kwietnia 2020 r.

W dniu 8 kwietnia 2020 r., za pośrednictwem poczty elektronicznej, wpłynęła do Państwowej Komisji Wyborczej skarga na to postanowienie podpisana przez 21 osób. Jednocześnie w tym samym dniu skarżący nadali tę skargę w urzędzie pocztowym. W skardze zarzucono naruszenie art. 68 ust. 3 i 4 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w związku z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. poz. 491, 522, 531 i 565) oraz art. 6, 7, 8 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego polegającego na niedostatecznym wyjaśnieniu sprawy oraz braku uzasadnienia.

Pozostawiając tę skargę bez rozpoznania, Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, iż zgodnie z art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego na postanowienie komisarza wyborczego m.in. dotyczące utworzenia odrębnych obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Państwowej Komisji Wyborczej, w terminie 3 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Postanowienie zostało podane do wiadomości publicznej na stronie internetowej Delegatury Krajowego Biura Wyborczego w C., obsługującej Komisarza Wyborczego w C., w dniu 6 kwietnia 2020 r.

Zgodnie z art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego, ilekroć w Kodeksie jest mowa o upływie terminu do wniesienia skargi do organu wyborczego, należy przez to rozumieć dzień złożenia skargi organowi wyborczemu. Skarga wpłynęła wprawdzie do Państwowej Komisji Wyborczej w dniu 8 kwietnia 2020 r., lecz jedynie za pośrednictwem poczty elektronicznej. Państwowa Komisja Wyborcza stwierdziła, że z uwagi na powołany art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego skarga wniesiona e-mailem nie spełnia przepisanych prawem warunków pozwalających na jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż nie może to zostać uznane za skuteczne wniesienie skargi. W wiadomości wskazano, co prawda, że skarga została również wysłana pocztą tradycyjną, lecz w przypadku postępowania wyborczego kluczowa jest data wpływu odwołania do Państwowej Komisji Wyborczej, a nie data nadania przesyłki.

Państwowa Komisja Wyborcza wskazała również, że w skardze nie podano adresów zamieszkania osób ją podpisujących, co uniemożliwia sprawdzenie czy są oni wyborcami C. i czy tym samym są uprawnieni do wniesienia skargi, o czym mowa w art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego.

Skargę na tę uchwałę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wnieśli A. K., K. K., I. K., E. S., R. L., A.S., S. H., K. A., L. W., A. S., K.O., J. A. G., J. S., A. K., A. M., M. S., A. G., A.S., K. Z..

Skarżący zarzucili naruszenie prawa materialnego, tj.

- art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego w zw. z art. 83 § 3 p.p.s.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż oddanie skargi w trybie Kodeksu wyborczego w placówce pocztowej nie spełnia wymogów dla zachowania terminu do jej wniesienia oraz przyjęcie, że wniesienie skargi e-mailem nie spełnia przepisanych prawem warunków pozwalających na jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż nie może zostać uznane za skuteczne wniesienie skargi, podczas gdy oddanie skargi w trybie przepisów Kodeksu wyborczego w placówce pocztowej oraz wniesienie skargi e-mailem skutkować powinno ustaleniem, iż skarga została wniesiona w terminie,

- art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż nie został zachowany 3-dniowy termin wniesienia przez grupę wyborców skargi na postanowienie komisarza wyborczego dotyczące utworzenia odrębnych obwodów głosowania w zakładzie leczniczym lub domu pomocy społecznej, co skutkowało pozostawieniem skargi bez rozpoznania, podczas gdy powyższy termin do wniesienia skargi został zachowany.

Skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej uchwały i przekazanie skargi Państwowej Komisji Wyborczej do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu skargi wskazano, iż postanowienie nr [...] zostało podane do publicznej wiadomości w dniu 6 kwietnia 2020 r. Przepis art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego przewiduje termin 3 dni na wniesienie skargi. Skarżący wnieśli skargę pocztą elektroniczną w dniu 8 kwietnia 2020 r. i w tym samym dniu nadali skargę w urzędzie pocztowym. Przesyłka została odebrana 14 kwietnia 2020 r.

Skarżący powołali się na postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 maja 2018 r., II OZ 584/18 i z dnia 25 maja 2018 r., II OZ 604/18, w których Sąd uznał, że dla zachowania terminu do wniesienia skargi na orzeczenie Państwowej Komisji Wyborczej w zakresie podziału gminy na okręgi wyborcze, wystarczające jest oddanie pisma w polskiej placówce pocztowej przed upływem terminu do wniesienia skargi (art. 83 § 3 p.p.s.a.). Zatem oddanie przez wyborców skargi w placówce pocztowej w dniu 8 kwietnia 2020 r. stanowiło wniesienie skargi w terminie.

Skarżący podnieśli ponadto, że nie można przedmiotowej sprawy rozpatrywać w oderwaniu od stanu epidemii, który uniemożliwia osobiste złożenie skargi w siedzibie organu. W związku ze zmianą funkcjonowania poczty, urzędów i sądów wnoszenie skargi pocztą elektroniczną lub przez ePUAP powinno być uznawane za skuteczne. Skarżący wskazali, że listę nazwisk skarżących z numerami PESEL i adresami ich zamieszkania dołączono do skargi przesłanej drogą pocztową.

W odpowiedzi na skargę Państwowa Komisja Wyborcza wniosła o jej odrzucenie, ewentualnie oddalenie.

Wskazała, że przepisy ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r. poz. 684 i 1504 oraz z 2020 r. poz. 568) nie przewidują możliwości wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej w sprawie skargi na postanowienie komisarza wyborczego dotyczące utworzenia odrębnych obwodów głosowania, o czym mowa w art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Z art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego wynika możliwość wniesienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargi na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej, w związku ze skargą na postanowienie komisarza wyborczego, wyłącznie w zakresie podziału gminy na stałe obwody głosowania, o czym mowa w art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego, a nie w zakresie utworzenia odrębnych obwodów głosowania, o czym mowa w art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Poza tym Państwowa Komisja Wyborcza wskazała, że wnoszący skargę jako podstawę jej wniesienia wskazali art. 420 § 2 Kodeksu wyborczego, który dotyczy możliwości wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego na uchwałę Państwowej Komisji Wyborczej dotyczącą skargi na postanowienie komisarza wyborczego w zakresie podziału gminy na okręgi wyborcze, a nie na utworzenie odrębnych obwodów głosowania. Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła zatem opinię, że na uchwałę w sprawie skargi na postanowienie komisarza wyborczego w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w zakładach leczniczych, domach pomocy społecznej, zakładach karnych i aresztach śledczych oraz w oddziałach zewnętrznych takich zakładów i aresztów, o czym stanowi art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego, skarga nie przysługuje. W związku z tym wniesiono o odrzucenie skargi.

Niezależnie od tego Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła pogląd, że - z uwagi na art. 9 § 1 Kodeksu wyborczego - skarga wniesiona e-mailem nie spełnia przepisanych prawem warunków pozwalających na jej merytoryczne rozpoznanie, gdyż nie może to zostać uznane za skuteczne wniesienie skargi. W e-mailu skarżący poinformowali co prawda, że skarga została również wysłana pocztą tradycyjną, lecz jak wskazano powyżej, w przypadku postępowania wyborczego, kluczowa jest data wpływu skargi do Państwowej Komisji Wyborczej (15 kwietnia 2020 r.), a nie data nadania przesyłki. Państwowa Komisja Wyborcza podkreślił przy tym, że przepisy aktów prawnych związanych z wystąpieniem stanu epidemii wywołanego zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 nie uchylają, ani nie zawieszają stosowania przepisów Kodeksu wyborczego, w tym m.in. dotyczących ustalania terminów doręczenia skargi. Poza tym, jak wskazano w uchwale, w skardze nie podano adresów zamieszkania osób ją podpisujących, co uniemożliwiło Państwowej Komisji Wyborczej sprawdzenie, czy wnoszące ją osoby są wyborcami miasta C., czy tym samym, są uprawnieni do wniesienia skargi, o czym mowa w art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego. Z uwagi na powyższe, Państwowa Komisja Wyborcza wyraziła opinię, że zarzuty zawarte w skardze są w całości bezzasadne.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna.

Zgodnie z art. 12 § 1 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. - Kodeks wyborczy (Dz. U. z 2019 r., poz. 684 ze zm.) w wyborach głosowanie przeprowadza się w stałych i odrębnych obwodach głosowania utworzonych na obszarze gminy, z zastrzeżeniem art. 14 § 1 i art. 15 § 1. Podziału gminy na stałe obwody głosowania dokonuje komisarz wyborczy (art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego). W myśl art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego komisarz wyborczy tworzy odrębny obwód głosowania w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu, jeżeli w dniu wyborów będzie w nim przebywać co najmniej 15 wyborców.

Na postanowienia komisarza wyborczego, o których mowa w § 2, 4 i 9, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Państwowej Komisji Wyborczej, w terminie 3 dni od daty podania ich do publicznej wiadomości. Państwowa Komisja Wyborcza rozpoznaje sprawę w ciągu 5 dni i wydaje postanowienie (art. 12 § 13 Kodeksu wyborczego). Natomiast – zgodnie z art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego - na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skarg na postanowienie komisarza wyborczego, o którym mowa w § 2, wyborcom w liczbie co najmniej 15 przysługuje prawo wniesienia skargi do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w terminie 3 dni od daty podania tego postanowienia do publicznej wiadomości. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów nie później niż w ciągu 5 dni od dnia jej wniesienia. Od orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje środek prawny. Przepis art. 420 § 3 stosuje się. Przepis art. 12 § 14 Kodeksu wyborczego w obecnym brzmieniu obowiązuje od dnia 1 stycznia 2019 r. (art. 10 w zw. z art. 6 pkt 1 ustawy z dnia 15 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy - Kodeks wyborczy oraz niektórych innych ustaw – Dz. U. z 2018 r., poz .1349).

Oznacza to, że skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje wyłącznie na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skargi na postanowienie komisarza wyborczego, o którym mowa w art. 12 § 2 Kodeksu wyborczego, a więc na postanowienie w przedmiocie podziału gminy na stałe obwody głosowania. Na postanowienie Państwowej Komisji Wyborczej dotyczące skargi na postanowienie komisarza wyborczego o utworzeniu odrębnego obwodu głosowania w zakładzie leczniczym, domu pomocy społecznej, zakładzie karnym i areszcie śledczym oraz w oddziale zewnętrznym takiego zakładu i aresztu (art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego) skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego nie przysługuje .

W tej sprawie skarżący wnieśli skargę do Państwowej Komisji Wyborczej na postanowienie Komisarza Wyborczego w C. nr [...] z dnia [...] kwietnia 2020 r. w sprawie utworzenia odrębnych obwodów głosowania w Mieście C. w wyborach Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej zarządzonych na dzień 10 maja 2020 r., wydane na podstawie art. 12 § 4 Kodeksu wyborczego. Uchwałą z dnia [...] kwietnia 2020 r. nr [...] Państwowa Komisja Wyborcza pozostawiła tę skargę bez rozpoznania, gdyż została wniesiona po upływie ustawowego terminu. Skarga do Naczelnego Sądu Administracyjnego na tę uchwałę jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu.

Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.; dalej jako "p.p.s.a.") sąd odrzuca skargę, jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.