Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska /spr./ Sędziowie sędzia NSA Wiesław Kisiel sędzia del. WSA Marta Laskowska – Pietrzak Protokolant Marcin Sikorski po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej A. R. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 23 stycznia 2008 r., sygn. akt III SA/Kr 965/07 w sprawie ze skargi J. R. na decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2007 r., nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 23 stycznia 2008 r. sygn. akt III SA/Kr 965/07 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie po rozpatrzeniu sprawy ze skargi J. R. uchylił decyzję Wojewody Małopolskiego z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, jednocześnie zasądzając od Wojewody Małopolskiego na rzecz skarżącego kwotę 357,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sąd pierwszej instancji orzekał w następującym stanie faktycznym. Wojewoda Małopolski decyzją z dnia [...] października 2007 r. nr [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 15 ust. 2, art. 50 ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) utrzymał w mocy decyzję Prezydenta Miasta Krakowa z dnia [...] sierpnia 2007 stycznia 2007 r. nr [...], orzekającą o wymeldowaniu skarżącego z lokalu pod adresem Osiedle [...] w K..

Postępowanie przed organem I instancji wszczęte zostało na wniosek A. R., która podała, że mąż – J. R. wyprowadził się z tego mieszkania definitywnie w 1991 r. W toku postępowania wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej mąż wyjechał dobrowolnie, aby opiekować się ciotką, która zapisała mu dom i działkę, od tej pory był w mieszkaniu zaledwie parę razy przy okazji załatwiania spraw urzędowych w Krakowie i przebywał w nim 2-3 dni lub kilka godzin. Z relacji wnioskodawczyni wynikało, że J. R. był w mieszkaniu w 2003 r. w związku z potrzebą załatwienia formalności związanych ze zmianą statusu mieszkania z zakładowego na kwaterunkowe. Następnie pojawił się dopiero 2 lipca 2007 r. i zażądał wydania kluczy. W wyniku interwencji Policji wyszedł z mieszkania pod nr [...] os. [...] w K.. Więcej do niego nie przychodził. Wynajął mieszkanie na terenie Nowej Huty.

Na podstawie zeznań J. R. oraz składanych przez niego pism procesowych organ I instancji ustalił, że zainteresowany faktycznie wyjechał w 1991 r. i podjął opiekę nad chorą ciotką. Wrócił w roku 1993 r. i dopiero po upływie roku ponownie wyjechał. W ciągu tych lat był w mieszkaniu kilkakrotnie w związku z załatwianiem różnych spraw. Po ich załatwieniu niezwłocznie wyjeżdżał. Był w mieszkaniu, w którym zamieszkiwała jego żona w 2002 r. i odnotował fakt zamieszkiwania w nim chorej córki. Ciotka zmarła w 2000 roku, a on sam nadal zamieszkiwał w S. przy ul. [...]. W dniu 8 marca 2007 r. sprzedał tę nieruchomość i wyprowadził się z niej. Od tej pory zamieszkiwał u obcych ludzi w S., a 4 czerwca 2007 r. przyjechał na os. [...]. Przebywał tu do 12 czerwca 2007 r., a następnie za radą żony wynajął sobie inne mieszkanie, gdyż - w jego ocenie - nie było w spornym lokalu warunków do zamieszkania przez kolejną osobę, a ponadto z powodu jego przyjazdu i konfliktów z żoną znacznie pogorszył się stan zdrowia córki.

Wskazując na brak rozbieżności w wyjaśnieniach stron organ odstąpił od przesłuchania świadków.

Wobec podniesionych okoliczności Prezydent Miasta Krakowa przyjął, iż zainteresowany zrezygnował z zamieszkiwania w spornym lokalu w 1991 r. i od tej pory lokal ten nie jest stałym miejscem jego pobytu. Dopiero w czerwcu 2007 r. postanowił tam ponownie zamieszkać, mieszka jednak w wynajętym lokalu twierdząc, że powodem tego jest choroba córki, która wymaga stałej opieki. Zdaniem organu, dokonane przez J. R. w toku postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania stwierdzenie, że ponownie zamieszka w lokalu miało wyłącznie charakter deklaratywny i nie znajdowało potwierdzenia w okolicznościach sprawy. W konsekwencji organ stwierdził, że zostały spełnione przesłanki wynikające z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych polegające na trwałym i dobrowolnym opuszczeniu lokalu przez J. R.. Orzekając na tej podstawie o wymeldowaniu organ wyraził przekonanie, iż następuje likwidacja stanu fikcji meldunkowej.

W odwołaniu od powyższej decyzji J. R. podniósł, że organ I instancji błędnie przyjął, iż nastąpiło trwałe opuszczenie przez niego lokalu, w którym od kilkudziesięciu lat jest zameldowany na pobyt stały i do którego posiada tytuł prawny. Odwołujący się argumentował, iż w latach 1991-2007 czasowo zamieszkał w miejscowości S. przy ul. [...] woj. Wielkopolskie. Nastąpiło to w porozumieniu z żoną i z uwagi na zaistniałą sytuację rodzinną, wobec moralnego obowiązku sprawowania opieki nad chorą ciotką oraz załatwienia i uregulowania wszelkich spraw majątkowych wynikłych po jej śmierci. Decyzja o wyjeździe – jak wskazano w odwołaniu - była dla skarżącego i jego żony nie tylko źródłem zobowiązań, lecz także w efekcie końcowym źródłem korzyści majątkowych. Odwołujący się podał ponadto, że cały czas troszczył się o przedmiotowy lokal, przekazywał żonie pieniądze na czynsz oraz utrzymywał żywy kontakt z żoną i córką zamieszkałymi w tym lokalu, poza tym pozostawił tam cały swój dorobek życiowy w postaci mebli, urządzeń gospodarstwa domowego, a także dokumenty oraz część swoich rzeczy osobistych.

W wyniku rozpatrzenia sprawy Wojewoda Małopolski podzielił stanowisko organu I instancji. Uzasadniając wydaną decyzję organ odwoławczy wskazał, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych stwierdzenie, że dana osoba faktycznie opuściła lokal mieszkalny, skutkuje wymeldowaniem. Podkreślono przy tym, że organ bada tylko przesłankę opuszczenia lokalu, niezależnie od tego, do kogo należy tytuł prawny do przedmiotowego lokalu.

Powołując się na materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu przed organem pierwszej instancji Wojewoda stwierdził, iż J. R. opuścił sporny lokal w roku 1991, zamieszkując w innej miejscowości w związku z opieką nad ciotką. Przemawiał za tym - w ocenie organu - fakt, że po śmierci ciotki w 2000 roku, ani po sprzedaży jej domu w marcu 2007 r. nie powrócił do lokalu nr [...] przy osiedlu [...], ale zamieszkał u innych osób. Wojewoda zaznaczył, że według oświadczenia A. R., jej mąż - J. R. od 1991 roku nie mieszka w lokalu nr [...] przy osiedlu [...] w Krakowie, kiedy to wyjechał do ciotki, do S. woj. wielkopolskie, która przepisała mu dom i działkę, od tego czasu nie przebywa w przedmiotowym mieszkaniu i nie partycypuje w kosztach jego utrzymania. W przedmiotowym lokalu J. R. zjawił się 2 lipca 2007 r., nocował, wówczas zażądał wydania kluczy, gdy odmówiła skarżący wezwał Policję, która kazała mu opuścić mieszkanie, argumentując, że i tak nic w nim nie posiada.

Okoliczności te organ drugiej instancji przyjął za podstawę rozstrzygnięcia. W ocenie organu odwoławczego uzasadnione było prowadzące do wymeldowania w trybie art. 15 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych twierdzenie, że J. R. nie zamieszkuje w spornym lokalu od kilkunastu lat i nie można uznać, aby lokal ten był jego miejscem pobytu stałego.

W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono również, że zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i jest potwierdzeniem faktu pobytu w lokalu (art. 9 ust. 2 b ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych). Zatem, skoro J. R. opuścił miejsce pobytu stałego, koncentrując swoje sprawy życiowe w innych miejscach, to pozostawienie zameldowania na pobyt stały pod dotychczasowym adresem byłoby niezgodne z prawem.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie J. R. wydanym w jego sprawie decyzjom zarzucił naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz norm prawa procesowego a w szczególności art. 7 i 77 Kodeksu postępowania administracyjnego. Skarżący potwierdził po raz kolejny, iż u ciotki zamieszkał czasowo i nastąpiło to w wyniku porozumienia z żoną. Była to ich wspólna decyzja traktowana jako wyjazd na pracę zarobkową, albowiem w efekcie opieka nad ciotką skutkowała pozyskaniem majątku spadkowego, po spieniężeniu którego podzielił się z żoną i córką. Skarżący podkreślił, iż żona wyraziła zgodę na jego wyjazd i dopóki nie otrzymała pieniędzy ze spadku nie podejmowała czynności mających na celu jego wymeldowanie. Skarżący stwierdził także, iż w jego przypadku opuszczeniu lokalu nie towarzyszyła chęć trwałego związania się z nowym miejscem zamieszkania, przeciwnie mieszkanie w Krakowie nadal pozostawało jego centrum życiowym, z którym wiązał swoje plany.

W odpowiedzi na skargę Wojewoda Małopolski podtrzymał stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi w całości.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarga zasługiwała na uwzględnienie, gdyż w toku postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego, w szczególności art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego nakładającego na organ administracji obowiązek zebrania materiału dowodowego w sposób wyczerpujący oraz obowiązek rozpatrzenia całego materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania.

W uzasadnieniu wyroku Sądu pierwszej instancji wskazano, że poczynione przez organ oceny noszą znamiona dowolności, ze względu na fakt, iż organ nie ustosunkował się do zarzutów odwołania. Ponadto - w ocenie WSA - uzasadnienie decyzji ograniczało się do stwierdzenia, jaki stan faktyczny organ przyjął za udowodniony, co z kolei stanowiło o naruszeniu art. 107 § 3 k.p.a., zgodnie z którym uzasadnienie decyzji winno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Braki w tym zakresie - zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - wskazują, że wydane w niniejszej sprawie decyzje zapadły bez należytego wyjaśnienia sprawy.

W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący skutecznie zakwestionował poczynione przez organ ustalenia faktyczne dotyczące okresu od roku 1991 do 2007, gdyż w tym czasie skarżący przebywał poza przedmiotowym lokalem opiekując się chorą ciotką za zgodą swojej małżonki, która nie wnosiła zastrzeżeń do przebywania męża w innym lokalu i godziła się na taki stan rzeczy. Wojewódzki Sąd Administracyjny podzielił stanowisko zaprezentowane w wyroku WSA w Warszawie z dnia 24 listopada 2006 r., sygn. akt IV SA/Wa 1677/06 (w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wspomniane przy niewłaściwym oznaczeniu sygnatury), zgodnie z którym opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania, przy czym rezygnacja z prawa do przebywania w lokalu powinna nastąpić w sposób wyraźny, poprzez złożenie stosownego oświadczenia, ale również poprzez odpowiednie zachowanie, które w sposób nie budzący wątpliwości wyraża wolę danej osoby. Jako konsekwencję tego wskazano, że opuszczeniem jest fizyczne nieprzebywanie, połączone z zamiarem opuszczenia danego lokalu przejawiającym się zerwaniem wszelkich związków z lokalem dotychczasowym i założeniem w nowym miejscu ośrodka swoich osobistych i majątkowych interesów.

W rozpatrywanej sprawie, w opinii Sądu pierwszej instancji, skarżący co prawda fizycznie opuścił lokal, jednak nie miał zamiaru zerwania z nim wszelkich związków, ani interesów osobistych, czy majątkowych, co więcej wiązał z tym lokalem określone nadzieje i uważał go za swoje centrum życiowe.

Dokonując oceny przeprowadzonego w toku postępowania administracyjnego postępowania dowodowego WSA podkreślił, że obowiązkiem organu rozpatrującego sprawę o wymeldowanie jest nie budzące wątpliwości ustalenie istnienia bądź nieistnienia przesłanki do wymeldowania, tj. opuszczenia miejsca pobytu stałego. Przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest spełniona, jeżeli opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne, ponadto organ winien ustalić zamiar osoby, która ma być wymeldowana. Dalej podano, że jeśli chodzi o zamiar opuszczenia miejsca pobytu nie można poprzestać na oświadczeniach zainteresowanej osoby. Dla dokonania prawidłowej oceny tego zamiaru bowiem ważne jest, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę osoby zainteresowanej, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Do okoliczności takich należeć będą m. in.: sposób opuszczenia lokalu, koncentracja interesów życiowych w danym miejscu, a także obiektywna możliwość realizacji woli przebywania w nim.

Z tych względów w rozpatrywanej sprawie - w przekonaniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego - organy administracji zobowiązane były ustalić, czy w po powrocie do mieszkania na os. Kalinowym w Krakowie, skarżący miał możliwość zamieszkania w tym lokalu i w jakich okolicznościach nastąpiło opuszczenie przez niego przedmiotowego lokalu. Zbadać należało zatem w szczególności, czy opuszczeniu lokalu można było przypisać cechę dobrowolności i czy rzeczywiście w innym miejscu pozostaje obecnie centrum życiowe skarżącego. Jak zaznaczył Sąd – na dobrowolny charakter opuszczenia mieszkania przez skarżącego nie wskazuje okoliczność wymiany kluczy w zamkach skutkująca brakiem możliwości dostania się do spornego lokalu.

Stwierdzając w tym zakresie uchybienia proceduralne, które mogły mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 litera c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Sąd pierwszej instancji uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji zobowiązując, by przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ w sposób prawidłowy i wyczerpujący przeprowadził postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie rozstrzygnięcia, uwzględniając wskazówki zawarte w uzasadnieniu wyroku. Winien zatem szczegółowo ustosunkować się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu oraz wyczerpująco ocenić przeprowadzone w toku postępowania dowody z precyzyjnym wskazaniem którym z tych dowodów dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, a także umotywować swoje rozstrzygnięcie.

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła pełnomocnik A. R. żądając uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 153, poz. 1270 zm. (dalej: p.p.s.a.) zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono:

1. naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię przepisu art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r. nr 139, poz. 993 z późn. zm.),

2. naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności z art. 7 i 77 k.p.a. w związku z art. 145 §1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., poprzez przyjęcie, iż organy administracji wydając decyzję o wymeldowaniu J. R. z miejsca stałego pobytu orzekły bez należytego wyjaśnienia sprawy i w sposób dowolny, w tym w szczególności bez ustalenia woli osoby zainteresowanej w sprawie, bez ustalenia czy istniejące okoliczności potwierdzają wolę zainteresowanego, a nie pozostają w sprzeczności z tą wolą, w tym także, czy J. R. po przyjeździe do Krakowa miał możliwość zamieszkania w lokalu, w którym był zameldowany, w jakich okolicznościach opuścił ten lokal, czy uczynił to dobrowolnie i czy rzeczywiście w innym miejscu ma "centrum życiowe" - co stało się podstawą do uchylenia wydanych decyzji administracyjnych i wytycznych wykraczających poza konieczny adekwatny zakres postępowania dowodowego, w szczególności dlatego, że przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie znają pojęcia "centrum życiowe", zatem uzupełniające dowodzenie okoliczności z tym związanych jest sprzeczne z intencją ustawodawcy.

Motywując podniesione zarzuty kasator podniósł, ze Sąd uchylając wydane decyzje wskazał nieadekwatny zakres badania sprawy do treści przepisu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, co wskazuje na błędną interpretację tego przepisu.

Ponadto - zdaniem kasatora - fakt, iż Sąd pierwszej instancji uznał, że J. R. opuścił fizycznie lokal niemając zamiaru zerwania z nim wszelkich związków, ani interesów osobistych czy majątkowych, ale wiążąc z tym lokalem określone nadzieje i uważając go za swoje centrum życiowe, wskazuje, że jako podstawę oceny w tym zakresie przyjęto jedynie niektóre tylko treści skargi, z jednoczesnym pominięciem oświadczeń skarżącego składanych na etapie postępowania administracyjnego.

Kasator posłużył się również argumentami natury celowościowej wskazując, iż ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedlaniu stanu faktycznego - dostarcza organom wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu osoby i w żaden sposób nie wiąże się ze sferą praw do lokalu bądź zajmowanego pomieszczenia. Stąd nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowywania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny. W tym kontekście kasator wskazał, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny zatarł w swym rozumowaniu różnicę wynikającą z dwóch odrębnych porządków prawnych, a mianowicie administracyjną ewidencję osób ze sferą praw do lokalu. Zaznaczono przy tym, iż bez znaczenia dla decyzji o wymeldowaniu pozostają wspólne prawa do lokalu obojga małżonków, majątku dorobkowego, czy prawa do pozostawionych w lokalu rzeczy osobistych. W sprawie będącej przedmiotem rozpatrzenia - zdaniem kasatora - nie powinny mieć również żadnego znaczenia na wydanie takiej decyzji okoliczności, czy J. R. chciałby zamieszkać w lokalu na os. Kalinowym, gdzie jest głównym najemcą, ale nie widzi realnych możliwości, ze względu na obłożnie chorą córkę Beatę, zajmującą jeden pokój, czy też nie chce zamieszkać, gdyż jako domownik musiałby swoje życie, względnie sposób bycia dostosować do wyjątkowych warunków. Z tej perspektywy - jak argumentowano na poparcie przedstawionych w skardze kasacyjnej zarzutów - Wojewódzki Sąd Administracyjny formułując wytyczne dla organu administracji państwowej wykroczył poza granice określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych.

W przekonaniu kasatora, wszystkie okoliczności, konieczne do ustalenia, czy osoba podlegająca wymeldowaniu rzeczywiście opuściła swoje miejsce pobytu na okres ponad 3 miesiące, czy zgłosiła swój dłuższy pobyt w innym miejscu, oraz czy się wymeldowała, organ administracyjny ustalił w sposób nie budzący jakichkolwiek wątpliwości. W szczególności udowodnione zostało, że J. R. wyjeżdżając w 1991 r. do swej krewnej podjął dobrowolnie decyzję o opuszczeniu nie tylko mieszkania na os. Kalinowym ale i żony i przeniesieniu się do Stęszewa, gdzie urządził sobie miejsce stałego pobytu i centrum życiowe. Jako oczywiste na tle zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym materiału wskazał kasator - również to, że zapowiedź powrotu do lokalu ze strony J. R., ze względu na komplikacje zdrowotne córki, ma jedynie charakter iluzoryczny.

Podsumowując zaprezentowane w skardze kasacyjnej wywody wskazano, że dowody zebrane w postępowaniu administracyjnym pozostają w adekwatnym związku z wnioskami zawartymi w wydanych decyzjach administracyjnych, a całe postępowanie - zarówno przed organem I jak i II instancji przeprowadzone zostało z poszanowaniem zasad praworządności i prawdy obiektywnej.

Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie wniesiono.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do art.183 §1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, poza przypadkami nieważności postępowania, które w niniejszej sprawie – w ocenie składu orzekającego – nie zachodzą. Powyższa zasada oznacza związanie Sądu m.in. podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej. Zatem to podstawy skargi kasacyjnej decydują o tym, w jakim zakresie będzie podlegał kontroli wyrok Sądu pierwszej instancji.

W rozpoznawanej sprawie skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.

W szczególności nieuzasadniony okazał się podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia prawa materialnego, a to art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez błędną jego wykładnię.

Zgodnie z treścią tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Konsekwentne stanowisko sądów administracyjnych prezentowane w orzecznictwie doprowadziło do wypracowania pewnych standardów dotyczących sposobu wykładni przesłanki opuszczenia miejsca pobytu. Ugruntował się mianowicie pogląd, zgodnie z którym przesłankę dotyczącą opuszczenia lokalu przez osobę, której postępowanie dotyczy, uznaje się za wypełnioną, w sytuacji, gdy osoba opuściła lokal z zamiarem opuszczenia go w sposób trwały, wykazując chęć przeniesienia swojego centrum życiowego w nowe miejsce. O zamiarze opuszczenia lokalu można natomiast mówić wtedy, gdy opuszczenie jest dobrowolne.

W dorobku orzeczniczym wypracowano również stanowisko, iż kwestia dobrowolności ma drugorzędne znaczenie, o ile tylko opuszczeniu lokalu towarzyszy zamiar opuszczenia go w sposób trwały. Inaczej rzecz ujmując, przyczyna opuszczenia lokalu niekoniecznie musi mieć znaczenie dla oceny, czy osoba wymeldowywana dokonała trwałego wyboru zamieszkania w innym lokalu. Nawet ustalenie w dacie orzekania o wymeldowaniu, że sama przyczyna opuszczenia lokalu nie była dobrowolna, ponieważ występowały na przykład elementy przymusu psychicznego czy fizycznego, to jednak następne trwałe związanie swojego centrum życiowego w innym lokalu, bez podejmowania jakiejkolwiek czynności prawnej by odzyskać możliwość zamieszkiwania w opuszczonym lokalu, stwarza sytuację prawną zobowiązującą organ administracji do wymeldowania takiej osoby z dawniej zajmowanego lokalu, skoro obowiązku meldunkowego sama nie dopełniła (por. wyrok NSA z dnia 4 kwietnia 2008 r. sygn. akt II OSK 352/07).

Mimo zatem, iż w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie ustanowiono przesłanki "dobrowolności" i "trwałości" opuszczenia lokalu, nie użyto także pojęcia "centrum życiowego", pominięcie tych kwestii, istotnych z perspektywy ustawowej przesłanki opuszczenia miejsca pobytu, w toku postępowania w przedmiocie wymeldowania słusznie zostało przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wytknięte organowi jako uchybienie.

Postępowanie przeprowadzić należało z poszanowaniem zasady prawdy obiektywnej, co oznacza, że organ zobligowany był do podjęcia wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Zgodnie z art. 77 k.p.a. rozstrzygnięcie powinno być poprzedzone wyczerpującym zebraniem i rozpatrzeniem całego materiału dowodowego. Podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż organy obu instancji wymogom tym nie sprostały.

W rozpatrywanej sprawie organ pierwszej instancji poprzestał na ustaleniach podjętych w oparciu o same tylko oświadczenia pozostających w konflikcie małżonków, organ odwoławczy natomiast oparł swoje rozważania na ustaleniach dokonanych w postępowaniu pierwszoinstancyjnym. W ten sposób nie zostały właściwie zbadane w toku postępowania zasadnicze z punku widzenia wykładni art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności kwestie, jak to, w jakich dokładnie okolicznościach nastąpiło opuszczenie lokalu, czy można przypisać mu cechę dobrowolności i czy istniała realna możliwość ponownego zamieszkania w lokalu. Nie podjęto też szczegółowych ustaleń na okoliczność lokalizacji centrum życiowego Jana R..

Prawidłowa była zatem ocena dokonana przez Sąd pierwszej instancji, który stwierdził, iż zarówno zaskarżona decyzja Wojewody Małopolskiego, jak i poprzedzająca ja decyzja organu pierwszej instancji wydane zostały z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a w związku z tym podlegały uchyleniu.

Z omówionych względów, nietrafny okazał podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie

art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.