Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Czarny-Drożdżejko po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia W. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 548/24 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu sądowego w sprawie ze skargi W. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 listopada 2023 r., nr BP.501.815.2022.2152.KA12.481850 w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie.

Postanowieniem z 23 października 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi W. S. (dalej: "skarżący") na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z 20 listopada 2023 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanowił odrzucić skargę oraz zwrócić skarżącemu kwotę 100 złotych uiszczoną na poczet wpisu od skargi.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy.

Decyzją z 20 listopada 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "organ I instancji") z 31 marca 2022 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1500 zł za naruszenie przepisów o transporcie drogowym. Decyzja organu odwoławczego została uznana za doręczoną skarżącemu w dniu 11 grudnia 2023 r., w trybie art. 44 § 4 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (aktualny tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.). Przesyłka została wysłana na adres ul. I. [...], [...] C., który zdaniem organu, był adresem zamieszkania skarżącego.

W dniu 15 maja 2024 r. skarżący złożył skargę na wskazaną wyżej decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego. W treści skargi skarżący podniósł, iż zaskarżona decyzja została mu doręczona na prawidłowy adres 16 kwietnia 2024 r.

Wskazanym na wstępie postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę. W ocenie sądu I instancji, trzydziestodniowy termin, liczony od dnia doręczenia w trybie art. 44 § 4 k.p.a. skarżącemu decyzji, upłynął w dniu 10 stycznia 2024 r. W konsekwencji, w ocenie WSA, skarżący wnosząc skargę w dniu 15 maja 2024 r., wniósł ją po upływie ustawowego terminu przewidzianego dla dokonania tej czynności. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący nie wniósł o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaznaczył również, że przedmiotowa decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o sposobie i terminie wniesienia skargi do sądu administracyjnego, a fakt doręczenia skarżącemu decyzji w dniu 11 grudnia 2023 r. wynikał ze zwrotnego potwierdzenia odbioru orzeczenia.

Zdaniem Sądu I instancji, regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego nie wymagają, aby do osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą kierować pisma z uwzględnieniem firmy, pod którą prowadzi ona działalność gospodarczą. W konsekwencji, w ocenie sądu I instancji, pominięcie tego elementu na przesyłce nie jest naruszeniem prawa.

W postawie prawnej orzeczenia wskazano art. 58 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd I instancji z urzędu zwrócił stronie wpis.

Zażalenia na powyższe wniósł skarżący, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na treść orzeczenia, a konkretnie art. 58 § 1 pkt 2 p.p.s.a. poprzez jego zastosowanie i odrzucenie skargi, mimo iż strona wniosła środek zaskarżenia po skutecznym doręczeniu jej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego pod właściwym adresem zamieszkania strony z zachowaniem ustawowego terminu.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

zażalenie jest zasadne.

Na podstawie art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a. W przypadku wniesienia skargi po upływie ww. terminu, sąd na podstawie art. 58 §1 pkt 2 p.p.s.a. odrzuca skargę.

Zgodnie z art. 42 § 1 k.p.a., pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych. Pisma mogą być doręczane również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.), a w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i § 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 3 k.p.a.). Ustawodawca, określając miejsca doręczeń (mieszkanie, miejsce pracy), użył spójnika "lub", co oznacza, że nie wskazuje ich kolejności, a organ jest uprawniony do wyboru jednego ze wskazanych w tym przepisie miejsc doręczeń znanych organowi dla dokonania doręczenia pisma (A. Golęba [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, red. H. Knysiak-Sudyka, Warszawa 2023, art. 42.). Przesłanką zastosowania doręczenia zastępczego określonego w art. 44 k.p.a. w odniesieniu do pism adresowanych do osób fizycznych jest niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i art. 43, wynikająca z okoliczności niezawinionych przez organ administracji, zwłaszcza z powodu niepowiadomienia organu administracji o zmianie adresu przez stronę, jej pełnomocnika lub przedstawiciela (zob. wyrok NSA z 10 września 2024 r., sygn. akt III FSK 1096/23).

W przedmiotowej sprawie, organ I instancji w toku postępowania administracyjnego ustalił, że miejsce zamieszkania skarżącego znajdowało się w C. przy ul. I. [...] lok. [...]. Korespondencja wysłana na powyższy adres nie została jednak przez skarżącego odebrana, tylko po dwukrotnym awizowaniu została zwrócona do organu. Po wysłaniu przez organ I instancji zawiadomienia o wszczęciu postępowania na adres B. [...], [...] C., skarżący odebrał korespondencję oraz złożył wyjaśnienia w sprawie wskazując w nagłówku powyższy adres. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący również wskazał adres B. [...] w C. Nie ma więc wątpliwości, że skarżący w toku postępowania konsekwentnie wskazywał adres, na który powinna być kierowana do niego korespondencja, zwłaszcza, że powyższy adres był również jego miejscem pracy. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, organ II instancji powinien doręczyć skarżącemu decyzję na wskazany przez niego wprost w kontaktach z organami adres, a nie zastosować fikcję doręczenia określoną w art. 44 k.p.a. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, regulacja określona w art. 42 k.p.a. nie zamyka dopuszczalności wskazania przez stronę innego adresu do doręczania pism. "Strona może żądać doręczania jej korespondencji pochodzącej od organu na dowolny adres. Może to być adres wykonywanej działalności gospodarczej, indywidualnej kancelarii prawniczej mieszczącej się w wynajętym lokalu, filii takiej kancelarii, a nawet osoby trzeciej... itp. Wskazanie organowi takiego adresu "życzeniowego", lub "do doręczeń", nie będącego adresem miejsca zamieszkania lub pracy powoduje, że dyspozycja art. 42 § 1 w zw. z art. 43 KPA nie znajdzie zastosowania." [B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wyd. 19, Warszawa 2024]. Ponadto organ ma obowiązek podjęcia wszelkich czynności skierowanych na ustalenie rzeczywistego adresu strony postępowania, to jest adresu zamieszkania, pobytu, miejsca pracy, w tym również adresu do korespondencji (do doręczeń) jeżeli wiadomym jest, że adres taki strona podawała komunikując się już wcześniej z organem w sprawie mogącej stanowić przedmiot postępowania wszczynanego z urzędu (por. Wyrok NSA z 12 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GSK 2558/14).

Na marginesie należy zaznaczyć, że w aktach administracyjnych, nie ma dokumentu potwierdzającego doręczenie decyzji na prawidłowy adres wskazany przez skarżącego. Fakt doręczenia skarżącemu decyzji organu odwoławczego w późniejszym terminie został przez niego podniesiony zarówno w skardze, jak i zażaleniu.

W ocenie Naczelnego Sąd Administracyjnego, w zaskarżonym postanowieniu Wojewódzki Sąd Administracyjny wadliwie stwierdził, że decyzja GITD została doręczona skarżącemu w dniu 11 grudnia 2023 r., w trybie art. 44 § 4 k.p.a., a w konsekwencji nieprawidłowo uznał, że skarga skarżącego została doręczona po terminie.

Rozpoznając sprawę Wojewódzkie Sąd Administracyjny w Gliwicach ustali kiedy i czy faktycznie zaskarżona decyzja została skarżącemu doręczona przez organ na wskazany przez niego adres oraz czy skarżący wniósł skargę w terminie, biorąc pod uwagę termin faktycznego doręczenia decyzji. Należy również wziąć pod uwagę fakt, że przepis art. 109 § 1 k.p.a. nakazuje organowi doręczyć stronie (stronom) decyzję, przez co należy rozumieć, że doręcza się jej oryginał.

Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.