Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Elżbieta Lenart (spr.) WSA Monika Sawa po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K.S. i M.R. na niewykonanie przez Prezydenta [...] wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2018 r., sygn. akt I SAB/Wa 468/17 1. wymierza Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 5000 (pięć tysięcy) złotych; 2. stwierdza, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. przyznaje od Prezydenta [...] na rzecz K.S. i M.R. sumę pieniężną w kwocie po 1000 (jeden tysiąc) złotych na rzecz każdego z nich; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz K.S. i M.R. solidarnie kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Pismem z [...] października 2021 r. (data prezentaty) K. S. i M. R. (dalej jako skarżący) wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o:

1) wymierzenie Prezydentowi [...] grzywny,

2) przyznanie od organu na rzecz skarżących sumy pieniężnej,

3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych,

4) rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym

- w związku z niewykonaniem wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 468/17.

Wyrokiem tym Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących z [...] lutego 2015 r. i z [...] kwietnia 2015 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od dat doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Odpis prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy został doręczony organowi w dniu 9 maja 2018 r. (data prezentaty). Zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 9 września 2018 r.

Pomimo upływu zakreślonego przez Sąd terminu, jak również wystosowania przez skarżących wezwania do niezwłocznego wykonania powołanego wyroku, organ nie wykonał tego wyroku.

Dlatego też skarżący wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę - żądając wymierzenia organowi grzywny.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2152/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.

Ponieważ Prezydent [...] w dalszym ciągu nie rozpoznał przedmiotowego wniosku - dlatego też skarżący ponownie wezwali organ do niezwłocznego wykonania ww. wyroku, a następnie złożyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na niewykonanie przez organ tego wyroku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 15 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1888/20, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Pismem z [...] września 2021 r. (data prezentaty) skarżący po raz kolejny wezwali organ do niezwłocznego wykonania wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 2 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 468/17 r., zaś pismem z [...] października 2021 r. (data prezentaty) wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie.

W uzasadnieniu skargi wskazali, że mimo upływu terminu do wydania decyzji, kolejnych kierowanych do organu wezwań do wykonania wyroku oraz dwóch wyroków Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wymierzających grzywnę - organ nadal pozostaje w bezczynności. Dodali także, iż niezałatwienie sprawy pomimo upływu 6 lat oczekiwania na załatwienie sprawy od chwili złożenia wniosku o przyznanie odszkodowania, jak też ponad 3 letnie oczekiwanie od daty załatwienia sprawy zakreślonej przez Sąd - przemawia za tym, iż bezczynność organu w niniejszej sprawie ma charakter rażący.

W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie - podnosząc, że kwestię odszkodowań za nieruchomości przejęte dekretem reguluje obecnie art. 215 ust. 2 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, zgodnie z którym odszkodowanie może być przyznane za dom jednorodzinny, jeżeli przeszedł na własność Państwa po dniu 5.04.1958 r., lub za działkę, która przed dniem wejścia w życie dekretu mogła być przeznaczona pod budownictwo jednorodzinne, jeżeli poprzedni właściciel bądź jego następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią po dniu 5.04.1958 r.

Wskazał, iż w toku prowadzonego postępowania ustalił, że grunt przedmiotowej nieruchomość hipotecznej wchodzi w obszar osiedla [...], którego budowa przebiegała na początku lat 50 ubiegłego wieku. Pismem z [...] marca 2018 r. wystąpił do Wojskowego Biura Historycznego o przesłanie kopii zdjęć lotniczych dla rejonu ul. [...], wykonanych w latach 1955 i 1960. Wojskowe Biuro Historyczne przysłało wnioskowane zdjęcia 4 maja 2018 r. Na podstawie zdjęcia lotniczego wykonanego w 1955 r. ustalił, że teren dawnej nieruchomości hipotecznej prawdopodobnie był już w tym czasie zagospodarowany przez inwestora.

W związku z powyższym pismami z [...] listopada 2018 r. wystąpił do Archiwum Urzędu [...] oraz Wydziału Architektury i Budownictwa [...] o przesłanie kserokopii dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowej nieruchomości. Zaś pismem z [...] sierpnia 2020 r. kierowanym do Archiwum Państwowego wystąpił o dokumentację inwestorską objęcia terenu zgodną z opinią urbanistyczną z [...] listopada 1947 r.

Ponadto, w toku prowadzonego postępowania, zmienił się krąg stron.

Dnia [...] grudnia 2017 r. zmarła E. S., po której spadek w całości nabył syn K.S.. Przy czym Akt Poświadczenia Dziedziczenia z dnia [...].02.2018 r., został złożony do akt sprawy dopiero w dniu [...].07.2018 r.

Dodał, że z uwagi na wynikający z treści art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całości materiału dowodowego, pozwalającego na dokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy a także z uwagi na bardzo dużą ilość wpływających spraw z zakresu odszkodowań, nie było możliwości zakończenia niniejszego postępowania w terminie określonym w wyroku.

Jednocześnie wyjaśnił, iż opóźnienia w rozpatrywaniu spraw są również spowodowane bardzo dużą ilością wpływającej do tutejszego Biura Spraw Dekretowych korespondencji w sprawach odszkodowawczych za nieruchomości objęte działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. z 1945 r. Nr 50, poz. 279). Waga tych spraw, stopień ich skomplikowania oraz złożoność okoliczności, które powinny być ustalone w toku tych postępowań, niestety nie pozwala na dotrzymanie ustawowych terminów przewidzianych na ich rozpatrzenie.

Wskazał również na okoliczność, iż akta sprawy na skutek ponagleń i skarg wnoszonych przez stronę, pozostają w długotrwałym posiadaniu organów nadrzędnych i sądów administracyjnych, co znacząco utrudnia rozpoznawanie sprawy.

Następnie stwierdził, że realizując wytyczne zebrania wyczerpującego materiału dowodowego w sprawie, podjął [...] maja 2021 r. czynności mające na celu uzupełnienie dokumentacji oraz zlecił opracowanie geodezyjne polegające na dokonaniu wkreślenia nieruchomości hipotecznej na zdjęcia lotnicze pozyskane z Wojskowego Biura Historycznego. Termin realizacji tego zlecenia został określony na [...] listopada 2021 r.

W dniu [...] listopada wpłynął protokół dostarczenia opracowań geodezyjnych przedmiotowej nieruchomości polegający na: (1) rozliczeniu nieruchomości hipotecznej w działkach ewidencyjnych oraz (2) wkreśleniu i rozliczeniu nieruchomości według stref zabudowy, jak i (3) wkreśleniu granic nieruchomości na zdjęcia lotnicze.

Obecnie analizowany jest materiał dowodowy pod kątem, czy zostały spełnione przesłanki wynikające z ww. art. 215. Po analizie i ustaleniu, że materiał dowodowy jest wystarczający do wydania decyzji, zostaną podjęte czynności mające na celu zakończenie przedmiotowego postępowania.

Do dnia 18 lutego 2022 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.

Skarga jest uzasadniona, co skutkować musi wymierzeniem Prezydentowi [...] grzywny.

Przedmiotowa skarga została złożona w trybie art. 154 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm.), dalej jako: p.p.s.a. Przepis ten stanowi, że w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania oraz w razie bezczynności organu lub przewlekłego prowadzenia postępowania po wyroku uchylającym lub stwierdzającym nieważność aktu lub czynności strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie żądając wymierzenia temu organowi grzywny. Zgodnie natomiast z § 2 tego artykułu sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

W rozpoznawanej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 2 lutego 2018 r. sygn. akt I SAB/Wa 468/17 5 zobowiązał Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku skarżących z [...] lutego 2015 r. i z [...] kwietnia 2015r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...], ozn. hip. [...] - w terminie czterech miesięcy od dat doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy.

Zaznaczyć przy tym należy, że kwestię terminu załatwienia sprawy po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu reguluje art. 286 § 2 p.p.s.a., zgodnie z którym termin do załatwienia sprawy przez organ administracji określony w przepisach prawa lub wyznaczony przez sąd liczy się od dnia doręczenia akt.

Bezsporne jest, że akta sprawy wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu wpłynęły

do organu w dniu 9 maja 2018 r. - zatem czteromiesięczny termin do rozpoznania wniosku o odszkodowanie, zakreślony przez Sąd w powołanym wyroku, upłynął z dniem 9 września 2018 r.

Niekwestionowaną okolicznością jest również to, iż do dnia wniesienia skargi z [...] października 2021 r. (data prezentaty) - mimo uprzedniego wezwania organu przez skarżących do wykonania prawomocnego wyroku i mimo tego, że już wcześniej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z:

- 27 czerwca 2019 r. sygn. akt I SA/Wa 2152/18 wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 1.000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa,

- 15 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1888/20, wymierzył Prezydentowi [...] grzywnę w wysokości 3.000 złotych oraz stwierdził, że bezczynność organu w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa

- Prezydent [...] nie rozstrzygnął przedmiotowej sprawy.

W tym stanie rzeczy wniosek o wymierzenie grzywny jest niewątpliwie uzasadniony. Zważyć bowiem należy, iż niewykonywanie wyroków sądów - niezależnie od tego czy są to wyroki sądów administracyjnych (jak w niniejszej sprawie), czy sądów powszechnych - w demokratycznym państwie prawnym nie może być tolerowane. W szczególności nie można zaakceptować, czy też usprawiedliwiać sytuacji, gdy wyroki sądów nie są respektowane przez organy władzy publicznej. Taka sytuacja wszak prowadzić musi nieuchronnie do podważania zaufania jednostek do tych organów, jak też szerzej do samej władzy publicznej. Świadczy przy tym o braku poszanowania prawa przez organy, które same zobowiązane są do jego stosowania.

Zgodnie z art. 154 § 6 p.p.s.a. grzywnę za niewykonanie wyroku sąd wymierza do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. Ustalenie wysokości grzywny zależy od okoliczności konkretnej sprawy.

Skład orzekający ocenił, że w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną, jak też dyscyplinującą funkcję spełni grzywna w wysokości 5.000 złotych, która to kwota mieści się w wymiarze grzywny określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a. i jest adekwatna z punktu widzenia wielkości przekroczenia terminu załatwienia sprawy wyznaczonego przez Sąd.

Określając wysokość grzywny Sąd wziął pod uwagę także fakt, iż jest to już trzecia grzywna wymierzona przez Sąd, jednakże miał też na uwadze, że akta sprawy przez długi okres czasu były w dyspozycji Sądu (w związku z poprzednimi sprawami) a nie Prezydenta [...]. Ponadto sprawy dotyczące odszkodowań za nieruchomości [...] przejęte dekretem z 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy, cechują się znacznym stopniem skomplikowania, co w połączeniu z okolicznością, że organ prowadzi jednocześnie znaczną ilość takich spraw - może częściowo tłumaczyć niedochowanie terminów w sprawie

Rozpoznając sprawę stosownie do treści art. 154 § 2 p.p.s.a., Sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu bądź wykonywanie czynności pozornych, powodujących, że formalnie organ nie jest bezczynny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13).

Sąd uznał, że bezczynność Prezydenta [...] w wykonaniu wyroku miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, gdyż - mimo wyroku Sądu stwierdzającego jego bezczynność i mimo dwóch wyroków wymierzających mu grzywnę - nie zakończył on sprawy, choć upłynęły już ponad 3 lata od wyznaczonego terminu.

Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi, że uwzględniając skargę na niewykonanie wyroku, sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6.

Funkcją powyższego przepisu jest niewątpliwie zwalczanie bezczynności i przewlekłości organu w wykonywaniu wyroków sądu, lecz nie jest to funkcja jedyna. Przepis ten ponadto ma kompensować doznaną przez stronę postępowania krzywdę

z powodu bezczynności i przewlekłości organu.

Sąd uwzględnił wniosek skarżących - uznając za słuszne ich żądanie przyznania od Prezydenta [...] sumy pieniężnej, będącej swego rodzaju zadośćuczynieniem za zaniechania organu w toku prowadzonego postępowania. Przy czym Sąd stoi na stanowisku, że zasadne jest przyznanie skarżącym sumy pieniężnej w kwocie po 1.000 zł (jeden tysiąc), gdyż przyznanie wyższej kwoty jest niczym nie uzasadnione w okolicznościach niniejszej sprawy.

Sąd zasądził też na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 154 § 1 i 2 w zw. z art. 154 § 6 i 7 oraz art. 200 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 p.p.s.a. - który to przepis dopuszcza stosowanie ww. trybu, gdy strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy.

Taka zaś sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie.