Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Barbara Kołodziejczak-Osetek, Sędziowie asesor WSA Alojzy Skrodzki, asesor WSA Sylwester Golec (spr.), Protokolant Lidia Wasilewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2007 r. sprawy ze skargi T. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności zawiadomień o zajęciu wierzytelności oddala skargę

III SA/Wa 3649/06

Uzasadnienie

Zaskarżoną do Sądu decyzją z dnia [...] sierpnia 2006 r. nr [...] Minister Finansów na podstawie art. 138 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako k.p.a.)utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia [...] maja 2006 r. nr[...], którą skarżącej spółce z o.o. T. Spółka odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zawiadomień o zajęciu wierzytelności: nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r.

Z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. prowadził w stosunku do spółki jawnej P. S. B. egzekucję zobowiązań z tytułu podatku od towarów i usług. W toku tej egzekucji organ dokonał zajęcia wierzytelności przysługujących spółce P. od skarżącej spółki T. Organ egzekucyjny działając na podstawie art. 89 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., nr 110, poz. 968 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako u.p.e.a.) doręczył skarżącej spółce zawiadomienia: nr [...]z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., którymi poinformował ją o zajęciu wierzytelności spółki P.. Następnie organ prowadził w stosunku do skarżącej spółki egzekucję zajętych wierzytelności w wyniku, której wyegzekwowano kwotę 59 276,94 zł.

Pismem z dnia 23 marca 2006 r. skierowanym do Dyrektora Izby Skarbowej w K. skarżąca spółka zażądała stwierdzenia nieważności zawiadomień o zajęciu wierzytelności: nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. W uzasadnieniu wniosku stwierdzono, że w sprawie rażąco został naruszony art. 91 w zw. z art. 71b u.p.e.a. Spółka podnosiła, że nigdy nie uznała wierzytelności wskazanych w zawiadomieniach, których stwierdzenia nieważności zażądała oraz, że w przedmiocie tych wierzytelności pomiędzy skarżącą spółką i spółką P. toczył się spór sądowy. Organy skarżącej spółki nigdy nie potwierdziły istnienia wierzytelności, których dotyczyły zawiadomienia.

Wskazaną na wstępie decyzją z dnia [...] maja 2006 r. Dyrektor Izby Skarbowej w K. na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności zawiadomień o zajęciu u skarżącej spółki wierzytelności spółki P.: nr [...] z dnia [...] czerwca 2005 r., nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r. i nr [...] z dnia [...] lipca 2005 r., wystawionych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w N.. W uzasadnieniu decyzji organ stwierdził, że na podstawie przepisu art. 156 § 1 k.p.a. można stwierdzić nieważność decyzji administracyjnej, natomiast zgodnie z treścią przepisu art. 126 k.p.a. możliwe jest stwierdzenie nieważności postanowień, na które służy zażalenie. Wniosek strony skarżącej nie dotyczył decyzji lub postanowień, lecz innej formy działania organu administracji tj. wydanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomień o zajęciu wierzytelności i dlatego organ miał obowiązek odmówić wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności tych zawiadomień.

Od tej decyzji spółka wniosła dowołanie do Ministra Finansów. W uzasadnieniu odwołania podnoszono, że organ egzekucyjny nie miał prawa prowadzić w stosunku do skarżącej spółki egzekucji wierzytelności wymienionych w zawiadomieniach, których stwierdzenia nieważności spółka zażądała gdyż spółce nie zostało doręczone postanowienie, o którym mowa w art. 71b - postanowienie o wysokości nieprzekazanej przez dłużnika kwoty zajętej wierzytelności. Przedmiotowe zawiadomienia o zajęciu wierzytelności nie mogą zostać uznane za postanowienia, gdyż nie zawierały one uzasadnienia. Spółka podnosiła, że organ nie miał prawa do wydania takiego postanowienia, gdyż spółka nie uznała wierzytelności których dotyczyły zawiadomienia.

Zaskarżoną do Sądu decyzją Minister Finansów utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji Minister stwierdził, że organ pierwszej instancji dokonał prawidłowej kontroli wstępnej złożonego w sprawie wniosku o stwierdzenie nieważności i w wyniku tej kontroli na podstawie art. 157 § 3 k.p.a wydał prawidłową decyzję o odmowie wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Minister stwierdził, że strona skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności tytułów wykonawczych, które nie są decyzjami ani też postanowieniami wydawanymi w postępowaniu administracyjnym i nie maja do nich zastosowania przepisy k.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności decyzji. Środkiem zaskarżania tytułów wykonawczych jest określony w art. 33 u.p.e.a. zarzut w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego.

Na decyzję Ministra Finansów spółka wnosiła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W skardze zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie art. 91, art. 71a § 9 u.p.e.a. w zw. z art. 125 k.p.a i art. 71b u.p.e.a. Spółka podnosiła, że warunkiem wydania na podstawie art. 71a § 9 u.p.e.a. postanowienia o wysokości nieprzekaznej przez dłużnika kwoty jest uznanie przez dłużnika wierzytelności, której dotyczy postępowanie. Zgodnie z treścią art. 71a § 9 organ miał obowiązek doręczyć jej postanowienie o wysokości nieprzekazanej kwoty. Spółka nigdy takiego postanowienia nie otrzymała wskutek czego pozbawiona została możliwości obrony swoich praw w postępowaniu egzekucyjnym i stanowi to wystarczającą przesłankę do stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2. k.p.a. Z powodu braku doręczenia postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. spółka zaskarżyła zawiadomienia o zajęciu wierzytelności w drodze żądania stwierdzenia ich nieważności.

Organ w odpowiedzi na skargę zarzuty w niej podniesione uznał za bezzasadne i wniósł o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Skarga jest bezzasadna.

W rozpoznaj sprawie organy prawidłowo wskazały, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności nie może się toczyć z tego powodu, że strona skarżąca zażądał stwierdzenia nieważności form działania organów administracji, do których nie mają zastosowania przepisy art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Zgodnie z treścią art. 156 § 1 k.p.a. organ administracji stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która dotknięta jest wadami wymienionymi w pkt 1-7 tego przepisu, także z treści przepisów art. 157-159 wynika, że przedmiotem stwierdzenia nieważności na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. mogą być decyzje administracyjne. W art. 126 k.p.a. ustawodawca stanowi, że do postanowień stosuje się odpowiednio przepisy art. 107 § 2-5 k.p.a. oraz art. 109-113 k.p.a., a do postanowień, od których przysługuje zażalenie - również art. 145-152 k.p.a. oraz art. 156-159 k.p.a., z tym że zamiast decyzji, o której mowa w art. 149 § 3, 151 § 1, 157 § 1 i 158 k.p.a., wydaje się postanowienie.

Z treści przytoczonych przepisów wynika, że przedmiotem stwierdzenia nieważności na podstawie przepisów art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. mogą być decyzje ostateczne oraz ostateczne postanowienia wydawane w toku postępowania administracyjnego, na które przysługuje zażalenie.

W rozpoznanej sprawie strona skarżąca zażądała stwierdzenia nieważności zawiadomień o zajęciu wierzytelności a zatem czynności podjętych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Tego rodzaju forma działania administracji nie jest aktem administracyjnym i nie jest objęta zakresem powołanych przepisów regulujących stwierdzenie nieważności decyzji i postanowień. Również wśród przepisów u.p.e.a. brak jest normy prawnej uprawniającej organy do stwierdzenia nieważności czynności egzekucyjnych. Za tego rodzaju normę nie może być uznany przepis art. 18 u.p.e.a. Przepis ten nakazuje odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w sprawach które nie zostały uregulowane w u.p.e.a. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. w postępowaniu egzekucyjnym musi uwzględniać odrębność celów tych postępowań i nie może prowadzić do nadania przepisom k.p.a. na gruncie postępowania egzekucyjnego znaczenia odmiennego od tego jakie mają w postępowaniu administracyjnym ogólnym. Skoro przepisy k.p.a. dotyczące stwierdzenia nieważności mają zastosowanie do aktów administracyjnych, to nie można ich odpowiednio stosować do innych form działania organu właściwych dla postępowania egzekucyjnego, gdyż prowadziłoby to poszerzenia zakresu przepisów k.p.a. regulujących stwierdzenie nieważności aktów administracyjnych. Odpowiednie stosowanie przepisów k.p.a. o stwierdzeniu nieważności decyzji, w postępowaniu egzekucyjnym może dotyczyć wyłącznie postanowień, na które służy zażalenie, gdyż zgodnie z treścią art. 17 § 1 u.p.e.a. postanowienia są podstawowym formą rozstrzygnięć wydawanych w postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Należy podkreślić, że w postępowaniu egzekucyjnym występuje właściwy tylko dla tego postępowania system środków prawnych służących ochronie praw uczestników tego postępowania. W oparciu o te środki strona skarżąca mogła podejmować ochronę swoich praw w toku prowadzonej w stosunku do niej egzekucji nieprzekazanych organowi egzekucyjnemu kwot zajętych u strony skarżącej wierzytelności.

Z tych powodów należało stwierdzić, że w niniejszej sprawie organy zasadnie uznały, że przepisów k.p.a. dotyczących stwierdzenia nieważności nie można stosować do zawiadomień o zajęciu wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym w administracji.

Organ do którego wpłynął wniosek o stwierdzenie nieważności dokonuje jego wstępnej oceny w trakcie, której bada czy wniosek jest prawidłowy pod względem przedmiotowym, to jest czy zawarte we wniosku żądanie dotyczy form działania administracji, do których mają zastosowanie przepisy o stwierdzeniu nieważności decyzji (por. M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego komentarz, Kraków 2005, s. 993 i nast.). W przypadku stwierdzenia, że przedmiotem wniosku o stwierdzenie nieważności nie jest akt administracyjny, do którego mają zastosowanie przepisy art. 156-159 k.p.a. organ na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. obowiązany jest do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności.

W rozpoznanej sprawie organy w sposób prawidłowy uznały, że z uwagi na przedmiot wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności z dnia [...] marca 2006 r., należało na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. wydać decyzję odmawiającą wszczęcia postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności.

Minister w zaskarżonej decyzji w sposób nieuzasadniony stwierdził, że strona skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności tytułów wykonawczych. Z treści wniosku o stwierdzenie nieważności z dnia [...] marca 2006 r. wynika w sposób niebudzący wątpliwości, że dotyczy on zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Z tego względu wskazanie w zaskarżonej decyzji, że strona skarżąca wnosiła o stwierdzenie nieważności tytułów wykonawczych należało uznać za naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. w zakresie uzasadnienia faktycznego, jednakże naruszenie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy i jako takie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c. ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., w dalszej części uzasadnienia powoływanej jako p.p.s.a.) nie mogło stanowić podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Na dokonaną przez organy ocenę wniosku strony skarżącej o stwierdzenie nieważności zawiadomień o zajęciu wierzytelności nie mogły mieć wpływu podnoszone w skardze zarzuty w zakresie naruszenia przez organ egzekucyjny przepisów art. 91, art. 71b i art. 71a § 9 u.p.e.a. Brak doręczenia stronie skarżącej postanowienia, o którym mowa w art. 71a § 9 u.p.e.a. mógł stanowić podstawę do wniesienia zarzutu - art.33 pkt 1 u.p.e.a., a zatem nie był zasadny zarzut strony skarżącej, że wniosek o stwierdzenie nieważności zawiadomień był wynikiem tego, że wskutek bezprawnych działań organu egzekucyjnego strona skarżąca pozbawiona była możliwości obrony swoich prawa w postępowaniu egzekucyjnym. Brak doręczenia stronie skarżącej postanowienia o wysokości nieprzekazanej wierzytelności w świetle przedstawionych powyżej rozważań nie mógł jednak przesądzić o możliwości stwierdzenia nieważności przesłanych do strony skarżącej zawiadomień o zajęciu wierzytelności. Strona skarżąca w sposób zupełnie nieuzasadniony próbuje wywodzić, że wobec niedoręczenia jej przez organ egzekucyjny postanowienia o wysokości nieprzekazanej kwoty, mogła za to postanowienie uznać doręczone jej zawiadomienia o zajęciu wierzytelności i w efekcie tego dochodzić stwierdzenia nieważności tych zawiadomień. W doręczonych stronie skarżącej zawiadomieniach, o których stwierdzenie nieważności strona skarżąca wystąpiła, organ w sposób wyraźny wskazał podstawę ich wydania, z której wynikało, że przedmiotowe zawiadomienia nie są postanowieniami lecz zawiadomieniami o zajęciu wierzytelności. Z tych względów brak było również podstaw do uznania za zasadny podniesionego w skardze zarzutu naruszenia zaskarżoną decyzją art. 125 k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że zaskarżona decyzja nie naruszał prawa w stopniu uzasadniającym jej eliminację z obrotu prawnego.

Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.