Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędzia WSA Sławomir Wojciechowski Protokolant St. sekretarz sądowy Dominika Człapińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2020 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezesa Sądu Rejonowego z dnia [...] r.; 2) przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi radcy prawnemu K. O. prowadzącemu Kancelarię Radcy Prawnego w T. przy ul. A kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Ak.

II SA/Łd 365/20

U Z A S A D N I E N I E

W dniu 12 lutego 2020 r, do Sądu Rejonowego w T. wpłynął wniosek R.S. o udostępnienia informacji publicznej poprzez nadesłanie kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016 w sprawach rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s.

Decyzją z dnia [...] roku Prezes Sądu Rejonowego w R., działając na ppdstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1, art. 10, art. 14 ust. 2 i art. 16 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz.U. z 2019 r., poz. 1429 ze zm.) – dalej u.d.i.p., odmówił udzielenia wnioskowanej informacji wskazując w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, iż objęta wnioskiem informacja stanowi informację przetworzoną w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., że nie jest możliwe szybkie jej odszukanie z uwagi na konieczność przeanalizowania kilkunastu spraw, a także, że wiązałoby się to z dużym nakładem pracy oddelegowanego specjalnie w tym celu pracownika, który musiałby wśród wielu spraw odszukać sprawy o kwalifikacji prawnej odpowiadającym symbolom podanym przez wnioskodawcę, a następnie dokonać anonimizacji stosownych orzeczeń.

W ocenie Prezesa Sądu Rejonowego w R. skoro uzyskanie objętej wnioskiem informacji celem jej udostępnienia wymagałoby zaangażowania dodatkowych sił i środków, to przyjąć należy, że objęte wnioskiem informacje stanowią informację przetworzoną, której udostępnienie musi być poprzedzone wykazaniem szczególnej istotności dla interesu publicznego. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, Prezes Sądu Rejonowego w R. podkreślił, że wnioskodawca winien był wykazać, że jest w stanie z uzyskanej informacji przetworzonej zrobić użytek dla dobra ogółu w taki sposób, który będzie przeważał nad szeroko rozumianymi kosztami wytworzenia informacji, zaś wobec niewykazania przez R. S. wskazanej przesłanki należało odmówić uwzględnienia wniosku.

W złożonym odwołaniu R. S. wniósł o uchylenie decyzji i podniósł, iż decyzja Prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. jest błędna, bowiem istnieje możliwość uzyskania żądanych informacji wprost z systemu komputerowego sądu. Skarżący zarzucił także organowi I instancji, że ani nie wskazał ilości dokumentów do ewentualnej anonimizacji, ani też - oceniając, że informacja jest przetworzona - nie wezwał go do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego.

Decyzją z dnia [...] r. Prezes Sądu Okręgowego w Ł., na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2, art. 10, art. 14 ust. 2 i art. 16 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104, art. 105, art. 107 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. S., uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] roku o odmowie udzielenia informacji publicznej w całości i jednocześnie odmówił R. S. udostępnienia informacji publicznej w zakresie nadesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016, rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.

Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł. zarzuty zawarte w odwołaniu są trafne, wobec czego decyzja Prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] roku - jako błędna - podlega uchyleniu w całości. Jednocześnie zachodzą przesłanki, aby organ II instancji orzekł o istocie sprawy - co zostało uczynione w punkcie 2 decyzji, poprzez odmowę udostępnienia żądanej informacji na podstawie art. 5 ust. 2 u.d.i.p. stanowiącym, iż prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy.

Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 1 u.d.i.p. każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonym w przedmiotowej ustawie. Informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 ustawy, wytworzona przez szeroko rozumiane władze publiczne oraz inne podmioty, które tę władzę realizują lub gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa, w zakresie swoich kompetencji.

Katalog uprawnień przysługujących zainteresowanemu dostępem do informacji publicznej został skonkretyzowany w art. 3 ust. 1 u.d.i.p., w myśl którego prawo do informacji publicznej obejmuje prawo do: uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to istotne dla interesu publicznego (pkt 1), wglądu do dokumentów urzędowych (pkt 2) oraz dostępu do posiedzeń kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów (pkt 3). Mając także na względzie, iż prawo do informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne to jedno z konstytucyjnie umocowanych w art. 61 Konstytucji RP praw i wolności politycznych pamiętać jednakże trzeba, iż nie jest ono prawem nieograniczonym Ograniczenie tego prawa - stosownie do art. 61 ust. 3 Konstytucji RP - może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa. Ta konstytucyjna zasada znalazła swoje odzwierciedlenie w przepisach art. 1 i art. 2 u.d.i.p., stanowiących m.in., że każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną i podlega udostępnieniu, a każdy jest uprawniony do uzyskania informacji publicznej bez potrzeby wykazywania interesu prawnego lub faktycznego. Tylko wyraźne ograniczenie ustawowe może prowadzić do naruszenia prawa do informacji publicznej.

Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., orzecznictwo sądów administracyjnych nie pozwala na przyjęcie poglądu, iż za informację przetworzoną uznać należy każdą informację, której udostępnienie wymagać będzie określonego przygotowania, czy podjęcia określonego nakładu czynności. Podkreślić w tym miejscu należy, iż wnioskodawca R. S. nie żądał jakichkolwiek zestawień danych, czy informacji z akt sprawy a jedynie kopii orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami, jakie zostały wydane w 2016 roku w sprawach zarejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s - zatem brak podstaw jakichkolwiek do twierdzenia, że istniałaby konieczność prowadzenia analizy poszczególnych akt czy selekcji dokumentów.

Po pierwsze - ustalenie liczby spraw pod symbolem nr 056 i 056s jest możliwe poprzez uzyskanie tych danych wprost z systemu komputerowego [...], a po drugie - skoro organ I instancji wskazywał, że konieczne byłoby przeszukanie akt kilkunastu spraw - to z pewnością nie jest to liczba, która wymagałaby zaangażowania szczególnego nakładu pracy czy czasu. Realizacja wniosku R. S. obejmowałaby bowiem jedynie sporządzenie kopii wydanych orzeczeń oraz dokonanie ich anonimizacji - nawet gdyby wyroków tych miało być kilkanaście, to ich liczba wyniosłaby co najwyżej 19. Co więcej, nawet gdyby liczba tych orzeczeń była większa, to przy łatwości ich pozyskania z systemu [...] - nadal brak by było podstaw, aby mówić o informacji przetworzonej.

Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 12.10.2018 roku (II SA/Łd/769/2018) "w sprzeczności z zasadą dostępu do informacji publicznej pozostaje kwalifikowanie informacji publicznej jako informacji przetworzonej tylko z uwagi na fakt, że jest ona przygotowywana dla wnioskującego podmiotu poprzez czynności polegające na odnalezieniu odpowiednich dokumentów, ich skopiowaniu i anonimizacji, nawet jeżeli są one czasochłonne i wymagają zwiększonego nakładu środków osobowych. Czynności te stanowią proste czynności kancelaryjne - biurowe o charakterze technicznym."

Wobec powyższego, w ocenie Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., brak jest podstaw do oceny, iż informacje objęte wnioskiem R. S. winny być uznane za informacje przetworzone, a tym samym - brak było podstaw do uznania, że żądana informacja ma charakter informacji przetworzonej oraz do odmowy jej udostępnienia z powołaniem się na przesłankę niewykazania szczególnie istotnego interesu publicznego.

Rację ma odwołujący także w zakresie stanowiska, że w przypadku dokonania wstępnej oceny, że informacja ma charakter informacji przetworzonej - Prezes Sądu Rejonowego w R. winien był wezwać wnioskodawcę do wykazania szczególnej istotności dla interesu publicznego, jednakże wezwanie takie nie zostało dokonane.

Jednocześnie, orzekając o istocie sprawy na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. należało odmówić wnioskodawcy udostępnienia żądanej informacji, powołując się na przesłankę ochrony prywatności osoby fizycznej.

Zdaniem Prezesa Sądu Okręgowego w Ł., żądanie wydania zanonimizowanych orzeczeń sądowych wraz z uzasadnieniami bez wątpienia mieści się w zakresie żądania udostępnienia informacji publicznej, jednakże sprawy rejestrowane w repertorium C o symbolach 056 i 056s to sprawy, w których rozpoznawane są roszczenia o ochronę dóbr osobistych. Tym samym, w przedmiotowym przypadku prawo do żądania udostępnienia informacji publicznej podlega ograniczeniu ustawowemu opisanemu w art. 5 ust. 2 zdanie 1 u.d.i.p.

Na gruncie przepisów u.d.i.p. ustanowiono co do zasady zamknięty katalog wyjątków uzasadniających ograniczenia prawa do informacji publicznej składający się z czterech elementów: informacji niejawnych, innych tajemnic ustawowo chronionych, prywatności osoby fizycznej i tajemnicy przedsiębiorcy. Jak stanowi zacytowany wyżej art. 5 ust. 2 u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Ograniczenie to nie dotyczy informacji o osobach pełniących funkcje publiczne, mających związek z pełnieniem tych funkcji, w tym o warunkach powierzenia i wykonywania funkcji, oraz przypadku, gdy osoba fizyczna lub przedsiębiorca rezygnują z przysługującego im prawa.

Jak podkreślały także wielokrotnie sądy administracyjne, przesłankę prywatności osoby fizycznej należy rozpatrywać w świetle konstytucyjnego prawa do prywatności uregulowanego w art. 47 Konstytucji RP, który to przepis nakłada na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki przed nieuzasadnioną ingerencją. Tym samym - zadaniem organu jest ograniczenie dostępu do informacji umożliwiających identyfikację osoby fizycznej, co w praktyce oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych ze względu na prywatność osoby fizycznej, bądź też odmowa jej udostępnienia z uwagi na brak możliwości dokonania takiej anonimizacji, aby skutecznie ochronić prywatność osoby fizycznej.

Organ przypomniał analizę relacji prawa do prywatności i ochrony danych osobowych, zawartą w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 8 listopada 2012 roku, wydanego w sprawie o sygn. akt I CSK 190/12. Sąd Najwyższy wskazał, iż "do prywatnej sfery życia zalicza się przede wszystkim zdarzenia i okoliczności tworzące sferę życia osobistego i rodzinnego i szczególny charakter tej dziedziny życia człowieka uzasadnia udzielenie jej silnej ochrony prawnej". Sąd Najwyższy przyjął również, że zakres prawa do prywatności, czy też ochrony wywodzącej się z prawa do prywatności, winien być ustalony przy uwzględnieniu okoliczności faktycznych konkretnej sprawy, bowiem prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych. W przypadku kolizji tych dwóch konstytucyjnych praw - z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, z drugiej prawa do prywatności - nie można bezwzględnie i automatycznie przyznać priorytetu temu pierwszemu, bowiem nie istnieje ustawowa podstawa do zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę i kosztem prawa do prywatności. Jak wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 listopada 2015 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Łd 801/15 "rzeczą podmiotu zobowiązanego do udostępniania informacji jest dokonanie takiej anonimizacji, która uniemożliwi identyfikację osób objętych żądaniem udostępnienia informacji publicznej (podobnie również Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 5 czerwca 2013 r., sygn. akt IV SA/Po 23/13 oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 25 września 2014 r., sygn. akt II SA/Łd 699/14).

Tożsamość osoby fizycznej można określić bezpośrednio lub pośrednio, w szczególności przez powołanie się na jeden lub kilka specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe lub społeczne tej osoby, zatem samo zanonimowanie danych osobowych nie zawsze jest wystarczające do zapewnienia skutecznej ochrony prywatności osób fizycznych.

Sprawy dotyczące ochrony dóbr osobistych są sprawami szczególnymi - zawierają szereg opisów stanu faktycznego, których skutkiem było naruszenie dóbr osobistych, a więc wartości podlegających ochronie w najwyższym stopniu w szczególności takich jak zdrowie, wolność, cześć swoboda sumienia, nazwisko lub pseudonim, wizerunek, tajemnica korespondencji, nietykalność mieszkania. W takim przypadku charakterystyka sytuacyjna tworzy ryzyko naruszenia prawa do prywatności osób fizycznych nawet przy dokonaniu anonimizacji danych osobowych. Oczywiste jest bowiem, że w uzasadnieniach orzeczeń sądowych przedstawiany jest szczegółowy opis ustalonego w sprawie stanu faktycznego, sąd przedstawia także przebieg postępowania dowodowego wraz dokonaną w tym zakresie oceną, zatem także opisy sytuacyjne. Z tychże przyczyn istnieje ryzyko "rozszyfrowania" życiowych sytuacji faktycznych poszczególnych osób z racji charakterystyki postaci czy zdarzeń, społeczności w jakiej dana sytuacja miała miejsce, a jednocześnie nie ma możliwości usunięcia, zanonimizowania całych fragmentów uzasadnienia orzeczenia, aby takiego ryzyka uniknąć. Takie uzasadnienie przestałoby być de facto uzasadnieniem.

Jeżeli zatem celu zabezpieczenia w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych osób uczestniczących w takim postępowaniu organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powodując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p., a z takim stanem faktycznym mamy do czynienia w niniejszym przypadku.

W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi R. S. podniósł, że nie zgadza się z argumentacją zawartą w zaskarżonej decyzji. Przed udostępnieniem danych osobowych lub możliwością identyfikacji chroni anonimizacja wyroków i ich uzasadnień z powodzeniem stosowana przez inne sądy. O nietrafności argumentów świadczy, że wyroki w żądanej kategorii przez większość sądów są publikowane na portalu orzeczeń po anonimizacji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko jak w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r., poz. 2167), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej.

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Jednocześnie zaś, zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 – dalej p.p.s.a.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, natomiast art. 135 p.p.s.a. obliguje sąd do wzięcia pod uwagę z urzędu wszelkich naruszeń prawa.

Przedmiotem skargi w rozpoznawanej sprawie skarżący uczynił decyzję z dnia 6 kwietnia 2020 r., którą Prezes Sądu Okręgowego w Ł., na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2, art. 10, art. 14 ust. 2 i art. 16 ust. 1 oraz art. 16 ust. 2 pkt 1 u.d.i.p. w zw. z art. 104, art. 105, art. 107 i 138 § 1 pkt 2 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania R. S., uchylił decyzję Prezesa Sądu Rejonowego w R. z dnia [...] r. o odmowie udzielenia informacji publicznej w całości i jednocześnie odmówił R. S. udostępnienia informacji publicznej w zakresie nadesłania kopii wszystkich wyroków wraz z uzasadnieniami wydanych w roku 2016, rejestrowanych w rep. C pod symbolem nr 056 i 056s na podstawie art. 16 ust. 1 i 2 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji za podstawową przyczynę odmowy udostępnienia żądanej informacji była ochrona prywatności osoby fizycznej

Ocena prawidłowości działania organu, do którego wpłynął wniosek w pierwszej kolejności wymaga stwierdzenia, czy żądana informacja stanowi informację publiczną w rozumieniu u.d.i.p., i czy podmiot będący adresatem żądania jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej.

W świetle przepisów u.d.i.p. nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu Rejonowego w R. jest podmiotem zobowiązanym do udzielania posiadanych informacji publicznych. Zgodnie bowiem z treścią art. 4 ust. 1 u.d.i.p. zobowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne. Z mocy zaś art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, a jak stanowi art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. z 2020 r. poz. 365), organem sądu rejonowego jest prezes tego sądu.

Nie jest również prze strony kwestionowane, że na gruncie u.d.i.p. orzeczenia sądów powszechnych w jakiejkolwiek kategorii spraw wraz z uzasadnieniami stanowią informację publiczną, o czym stanowi wprost przepis art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a) tiret trzecie, a zatem podlegają co do zasady udostępnieniu w ramach u.d.i.p.

W rozpoznawanej sprawie dwukrotnie w toku instancji odmówiono skarżącemu udostępnienia żądanych przez niego uzasadnień wyroków, choć nastąpiło to z innych przyczyn:

1) Prezes Sądu Rejonowego stanął na stanowisku, że żądana przez skarżącego informacja ma charakter informacji przetworzonej, której udostępnienie wymaga wykazania, że jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego, czego skarżący, składając wniosek, nie uczynił;

2) Prezes Sądu Okręgowego wyraził pogląd, że żądana informacja publiczna nie nosi znamion informacji przetworzonej, jednak z powołaniem się na treść art. 5 ust. 2 u.d.i.p. odmówił jej udostępnienia z uwagi na naruszenie prywatności osób fizycznych.

Oceniając poglądy zaprezentowane w uzasadnieniach decyzji organów obu instancji, Sąd doszedł do przekonania, że na aprobatę zasługuje stanowisko zaprezentowane w decyzji Prezesa Sądu Rejonowego, tzn. że w okolicznościach rozpoznawanej sprawy żądaną informację należy uznać za informację przetworzoną, aczkolwiek podstawowym argumentem przemawiającym za taką klasyfikacją jest nie nakład pracy, jaki wiąże się z wyszukaniem spraw, lecz z takim opracowaniem treści wyroków wraz z uzasadnieniami, aby uniemożliwić identyfikację osób i nie dopuścić do naruszenia ich prywatności.

Prawo do prywatności ma charakter szczególny w systemie praw i wolności konstytucyjnych. Art. 47 Konstytucji RP wskazuje bowiem, że każdy ma prawo do ochrony prawnej życia prywatnego, rodzinnego, czci i dobrego imienia oraz do decydowania o swoim życiu osobistym. Przepis ten nakłada więc na władze publiczne obowiązek ochrony chronionych prawem dóbr jednostki, w tym ochrony prawnej życia prywatnego przed nieuzasadnioną ingerencją. Przy czym pamiętać należy, że art. 61 ust. 1 Konstytucji RP gwarantuje obywatelom prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne.

W przypadku kolizji tych dwóch konstytucyjnych praw - z jednej strony konstytucyjnego prawa do informacji, zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 Konstytucji RP, z drugiej prawa do prywatności – nie można bezwzględnie przyznać priorytetu temu pierwszemu. Nie istnieje formuła zagwarantowania obywatelom dostępu do informacji za wszelką cenę. Nie można również wykluczyć możliwości ingerencji w sferę prywatną za pomocą prawa do informacji publicznej (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 19 czerwca 2002 r., sygn. K 11/02-OTK-A 2002 nr 4, poz. 43). Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 5 marca 2003 r. K 7/01 wskazał, że prawo do ochrony życia prywatnego, tak jak każda inna wolność i prawo jednostki, znajduje swoje umocowanie aksjologiczne w godności osoby, jednakże utożsamianie naruszenia każdego prawa i wolności z naruszeniem godności pozbawiałoby gwarancje zawarte w art. 30 Konstytucji samodzielnego pola zastosowania. Spłycałoby w gruncie rzeczy i nadmiernie upraszczałoby sens oraz treść normatywną zawartą w pojęciu, którym operuje art. 30 Konstytucji. Obejmuje ono bowiem najważniejsze wartości, które nie korzystają z innych, samodzielnych gwarancji na gruncie konstytucyjnym, a które dotykają istoty pozycji jednostki w społeczeństwie, jej relacji do innych osób oraz do władzy publicznej. Przyjęcie innego stanowiska prowadziłoby do zakwestionowania ukształtowanej linii orzecznictwa na gruncie art. 47 Konstytucji, która wyraźnie przyjmuje założenie, że prawo do życia prywatnego nie może być traktowane w kategoriach absolutnych i również może podlegać ograniczeniu stosownie do kryteriów określonych przez zasadę proporcjonalności (zob. OTK-A 2003 nr 3, poz. 19). Prywatność zatem może być w pewnych sytuacjach przedmiotem ingerencji dla ochrony dobra wspólnego, jednak wkraczanie w tę sferę, musi być dokonywane w sposób ostrożny i wyważony, z należytą oceną racji, które przemawiają za taką ingerencją. Nie zawsze jednak dobro wspólne przeważa nad interesem indywidualnym (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20 marca 2006 r., K 17/05).

Dlatego też pogodzenie obu wartości konstytucyjnych, tj. prawa do informacji publicznej, bez uszczerbku dla prawa do prywatności osoby fizycznej może i powinno być zrealizowane poprzez anonimizację danych umożliwiających identyfikację osoby.

Nie można tracić z pola widzenia, że zakresem żądania objęte były sprawy dotyczące naruszenia dóbr osobistych, a więc sprawy, w których uzasadnienia mogą odnosić się do danych wrażliwych, do specyficznych czynników określających cechy fizyczne, fizjologiczne, umysłowe, ekonomiczne, kulturowe czy społeczne, do poglądów politycznych czy światopoglądu, do statusu majątkowego lub do charakterystycznych, acz typowych dla określonego środowiska czy społeczności okoliczności faktycznych sprawy. Wskazane powyżej czynniki nie wyczerpują otwartego katalogu rodzajów informacji, które mogą być przypisane konkretnej osobie fizycznej. Wskazuje się również, że informacje, które bez nadzwyczajnego wysiłku, bez nieproporcjonalnie dużych nakładów dają się powiązać z określoną osobą, zwłaszcza przy wykorzystaniu łatwo osiągalnych źródeł powszechnie dostępnych, również podlegają zaliczeniu do kategorii danych osobowych (zob. wyrok NSA z dnia 19 stycznia 2010 r., I OSK 491/09, CBOSA).

W konsekwencji udostępnienie wyroków i uzasadnień w tego typu sprawach wymaga bardziej niż zwykle zaawansowanego procesu anonimizacji, zmierzającego do pozbawienia uzasadnień orzeczeń treści odnoszących się do wskazanych wyżej danych umożliwiających identyfikację osób fizycznych. Wiąże się to z wnikliwą, szczegółową analizą treści tych orzeczeń, co nie tylko stanowi o znaczącym nakładzie pracy (kilkanaście spraw), ale i prowadzi do powstania nowej pod względem jakości informacji.

Natomiast w ocenie Sądu, konieczność ochrony prywatności osób fizycznych nie zwalnia organu z obowiązku udostępnienia informacji publicznej. Rzeczą organu jest jedynie zapobiec dostępowi do konkretnych informacji umożliwiających identyfikację osoby fizycznej, co w praktyce oznacza udostępnienie dokumentów odpowiednio zanonimizowanych ze względu na prywatność osoby fizycznej, o czym stanowi art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Dopiero jednak w razie uznania i przekonującego wykazania, że istnieje potrzeba ochrony prywatności określonej osoby lub osób, a celu tego w dostateczny sposób nie spełni anonimizacja danych wrażliwych organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, winien - w oparciu o art. 16 u.d.i.p. - wydać decyzję administracyjną odmawiającą udostępnienia konkretnej informacji publicznej, powołując się na ograniczenia zawarte w art. 5 ust. 2 u.d.i.p. Ocena czy prawo do informacji publicznej danego rodzaju podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej winna być przy tym dokonana w sposób zindywidualizowany, odrębnie dla każdej z żądanych informacji, z wyraźnym wskazaniem jakie konkretnie przesłanki przemawiają za odmową udzielenia konkretnej informacji (por. wyrok tut. Sądu z dnia 17 listopada 2015 r., II SA/Łd 801/15, CBOSA).

Konieczność dokonania zaawansowanej anonimizacji w znacznym zakresie, z użyciem znacznych sił i środków nie może stanowić podstawy do odmowy udzielenia informacji publicznej z uwagi na ochronę prywatności osoby fizycznej, lecz stanowi przesłankę do uznania żądanej informacji za przetworzoną.

W konsekwencji należy stwierdzić, że stanowisko, iż udzielenie informacji publicznej w postaci uzasadnień wyroków wydanych w sprawach o odszkodowania za naruszenie dóbr osobistych jest niemożliwe, gdyż będzie wiązało się z naruszeniem prywatności osoby fizycznej i przyjęcie a priori i bez odniesienia się do konkretnych informacji, że anonimizacja danych osobowych nie uchroni przed ujawnieniem tożsamości tych osób nie zasługuje na akceptację. Tym samym w ocenie Sądu zaskarżona decyzja narusza art. 16 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p. w stopniu uzasadniającym wyeliminowanie z obrotu prawnego.

W obrocie prawnym nie może również pozostać decyzja organu I instancji z dnia [...] r., mimo że tut. Sąd podziela pogląd co do charakteru informacji objętej wnioskiem.

Zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, w tym uzyskania informacji przetworzonej w takim zakresie, w jakim jest to szczególnie istotne dla interesu publicznego.

Anonimizacja treści w omówionym wyżej zakresie wymaga podjęcia dodatkowych działań o znacznym nakładzie pracy i czasochłonnych, prowadząc do powstania jakościowo nowej informacji. Organ I instancji prawidłowo uznał, że żądana przez skarżącego informacja publiczna stanowi informację przetworzoną i że skarżący nie wykazał, że otrzymanie przez niego takiej właśnie informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Oczywistym jest, że brak ustawowej przesłanki udzielenia informacji publicznej przetworzonej, tj. istnienia po stronie wnioskodawcy "szczególnie uzasadnionego interesu publicznego", skutkuje decyzją o odmowie udzielenia tej informacji, opartą na przepisie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. Niemniej jednak podkreślić należy, że wnioskodawca występujący o udostępnienie informacji publicznej nie musi wiedzieć na etapie składania wniosku, że żądana przez niego informacja ma charakter informacji publicznej przetworzonej, a zatem w momencie formułowania i kierowania wniosku nie jest zobligowany do wskazania powodów, dla których spełnienie jego żądania będzie szczególnie istotne dla interesu publicznego. Brak powołania się na takie okoliczności we wniosku o udostępnienie informacji publicznej rodzi natomiast po stronie organu obowiązek wezwania wnioskodawcy do wykazania, że udostępnienie informacji przetworzonej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Dopiero brak wykazania tej przesłanki przez wnioskodawcę i brak pozytywnych ustaleń w tym zakresie przez organ, uprawnia do wydania decyzji odmownej. Jak wynika z akt sprawy, organ I instancji tego obowiązku nie dopełnił, zatem wydanie przez organ I instancji decyzji o odmowie udostępnienia informacji publicznej przetworzonej było przedwczesne i naruszało art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji jak w pkt 1 wyroku. Natomiast na mocy art. 250 p.p.s.a. oraz § 2, § 3, § 4 ust. 1 i ust. 3 i § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 68), orzeczono o przyznaniu wynagrodzenia ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi w osobie radcy prawnego jak w pkt 2.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, organ weźmie pod uwagę powyższe rozważania.

dc