Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Renata Ranicka po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokat lub radcy prawnego w sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy Michałowice z dnia 24 lutego 2014 r. Nr XLI/281/2014 w przedmiocie rozpatrzenia skargi p o s t a n a w i a I) oddalić wniosek skarżącej M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych II) umorzyć postępowanie w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu

Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M. P. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata lub radcy prawnego, uzupełniony pismem z dnia 20 marca 2015 r., w sprawie skargi na uchwałę Rady Gminy Michałowice z dnia 24 lutego 2014 r.

We wniosku tym skarżąca oświadczyła, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwoma pełnoletnimi synami. Ich miesięczny dochód wynosi 1.375 zł i składa się na niego renta skarżącej w wysokości 875 zł oraz dopłaty unijne w wysokości 595 zł.

Skarżąca jest współwłaścicielem domu o pow. 160 m2 oraz nieruchomości gruntowych o pow. 8,11 ha. Ponadto w skład majątku skarżącej wchodzi samochód osobowy marki [...] o wartości 12.000 zł.

Na uzasadnienie wniosku skarżąca podała, iż nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania przed sądem administracyjnym. Nie stać ją na zapewnienie sobie pomocy profesjonalnego prawnika. Taka pomoc jest niezbędna ze względu na nieznajomość prawa, stopień skomplikowania sprawy. Bez pomocy profesjonalnego prawnika skarżąca nie poradzi sobie w toku postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym.

W piśmie z dnia 20 marca 2015 r., uzupełniającym wniosek skarżąca oświadczyła, iż mąż nie jest nigdzie zatrudniony. Pracuje wraz ze skarżącą w gospodarstwie rolnym. Nie posiada konta bankowego i nie rozlicza się z urzędem skarbowym. Synowie skarżącej uczą się. Jeden z nich studiuje w trybie studiów stacjonarnych na Uniwersytecie [...] w K., drugi jest uczniem Technikum [...] w K.. Skarżąca nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Wyjaśniła też, iż nie jest w stanie przedłożyć decyzji o dopłatach unijnych wypłacanych przez ARiMR, gdyż taka decyzja nie jest kierowana do niej. Bezpośrednio przyznana dotacja jest przelewana na konto bankowe skarżącej. Taka kwota w wysokości 7.552,59 zł, wpłynęła na rachunek bankowy skarżącej w dniu 22 grudnia 2014 r.

Do pisma skarżąca dołączyła następujące dokumenty: wyciąg z rachunku bakowego skarżącej za okres od stycznia do 19 marca 2015 r., zaświadczenie Wójta Gminy z dnia 19 marca 2015 r. o dochodowości gospodarstw rolnego, decyzję ZUS w sprawie świadczenia rentowego skarżącej, odcinki wpłat za energię elektryczną - 521,74 zł, gaz – 160,92 zł, gospodarowanie odpadami za wywóz nieczystości – 42,00 zł, wodę – 139,73 zł ( miesięcznie 46,50 zł), usługi telekomunikacyjne, w tym internet – 452,11 zł. Odcinki wpłat podatku rolnego i leśnego – 461 zł, płatny w czerech ratach, zeznanie podatkowe.

Ogólny koszt miesięcznych opłat wynosi według przedstawionych rachunków 1.223,27 zł. Kwota ta obejmuje jedynie opłaty za dostarczane media. Należy do niej dodać też koszt wyżywienia 4 osobowej rodziny, o którym skarżąca nie wspomina, podatek od nieruchomości oraz ubezpieczeń pojazdów. Jak wynika wyjaśnień złożonych do wniosku z dnia 18 lipca 2014 r. skarżąca jest właścicielem dwóch pojazdów [...] i [...] a także ciągnika.

Stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi,( Dz. U. nr 153, poz.1270). prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowaniu lub w jego toku. Prawo to obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym.

W przedmiotowej sprawie skarżąca wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.

W tym miejscu należy też zwrócić uwagę czym jest instytucja prawa pomocy. Prawo pomocy to inaczej prawo ubogich. Instytucja ta ma charakter wyjątkowy co oznacza, że może być stosowana tylko w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną ( do takich osób zalicza się bezrobotnych, osoby pozbawione środków do życia), bądź gdy środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko niezbędne potrzeby egzystencjonalne ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 października 2005 r. I GZ 107/05, niepubl.). Z kolei przez uszczerbek dla siebie, bądź rodziny należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych ( vide postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 22 marca 2005 r. sygn. akt FZ 794/04, niepubl.).

Zgodnie zaś z treścią art.. 246 § 1 pkt 1 cyt. ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania.

Instytucja przyznania prawa pomocy jest rozwiązaniem szczególnym i powinna być stosowana w przypadkach wyjątkowych, wobec osób, których sytuacja materialna, bytowa jest trudna. Każdy wnosząc sprawę do sądu powinien liczyć się z koniecznością ponoszenia kosztów postępowania zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Występując z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów musi uprawdopodobnić okoliczności przemawiające za uwzględnieniem złożonego w tym przedmiocie wniosku.

Co do wniosku o ustanowienie pełnomocnika z urzędu - zgodnie z brzmieniem art.243 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - przyznanie prawa pomocy przed lub w toku postępowania rozpoznawczego obejmuje także postępowanie egzekucyjne.

Pełnomocnik ustanowiony przez sąd działa więc w imieniu osoby reprezentowanej w toku całego postępowania sądowego tj. przed sądem I i II instancji, a także w postępowaniu egzekucyjnym. Jak wynika z akt sprawy skarżącej zostało przyznane postanowieniem z dnia 5 września 2014 r. prawo pomocy w zakresie częściowym, obejmującym ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Przyznane skarżącej prawo nie zostało cofnięte. Pełnomocnik nadal więc posiada umocowanie do działania w jej imieniu, tym samym do złożenia skargi kasacyjnej od zapadłego wyroku. Nie ma więc żadnych podstaw prawnych do ponownego rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy w tym przedmiocie.

Z tych przyczyn wniosek skarżącej o przyznanie pełnomocnika z urzędu jako bez przedmiotowy podlega umorzeniu na zasadzie art. 161 §1 pkt 3 ustawy Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi.

Co do wniosku o zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, w ocenie orzekającego sytuacja majątkowa przedstawiona przez skarżącą nie uzasadnia takiego wniosku. Skarżąca osiąga stały miesięczny dochód w postaci świadczenia rentowego oraz dochodu uzyskiwanego z gospodarstwa rolnego. Korzysta z dopłat unijnych. Dysponuje majątkiem duży rozmiarów gdzie prócz nieruchomości budynkowych i gruntowych w skład jej majątku wchodzą również cenne rzeczy ruchome ( samochody). Nie wykazuje dodatkowych obciążeń kredytami i pożyczkami. Z przedstawionego zestawienia wydatków koniecznych wynika , iż na same opłaty za media skarżąca przeznacza kwotę około 1.223 zł. Szczególna uwagę w tym zastawieniu zwraca faktur za korzystanie z telefonii komórkowej i internetu na kwotę 452 zł ( miesięcznie). Osoba, która może pozwolić sobie na zapłatę rachunku o takiej wysokości na wydatek, który nie jest wydatkiem koniecznym, zdaniem orzekającego bezwzględnie jest wstanie wygospodarować kwotę potrzebną do uiszczenia stosowanych opłat sądowych. Trudno w takiej sytuacji przyjąć, iż skarżąca będzie traktowana jak osoby bezrobotne, czy w inny sposób pobawione jakichkolwiek środków do życia.

Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 161 §1 pkt 3, art.243 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ).