Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Bryk Sędziowie NSA Stanisław Śliwa WSA Zbigniew Czarnik /spr./ Protokolant: ref.-staż. Dorota Wolak po rozpoznaniu w dniu 28 września 2004 r. na rozprawie sprawy ze skargi J. M. na decyzję Wojewody z dnia [...] czerwca 2002 r. nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty z dnia [...] marca 2002 r., znak [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.

SA/Rz 1529/02

U Z A S A D N I E N I E

Decyzją z [...] czerwca 2002 r., [...] Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty Powiatu [...] z dnia [...] marca 2002 r., [...], nr [...] orzekającą o utracie przez J. M. statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku z dniem 11 lutego 2002 r. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda wskazał, że decyzja organu I instancji nie narusza prawa, zatem brak jest podstaw do jej uchylenia. W szczególności organ odwoławczy uznał, że śmierć rodziców wnioskodawcy ma ten skutek, że stał się on współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, a ta okoliczność wyklucza uznanie J. M. za bezrobotnego.

Konsekwencją takiego stanu faktycznego musiało być orzeczenie o pozbawieniu statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych od dnia 11 lutego 2002 r.

Z decyzją Wojewody nie zgodził się J. M., który zaskarżył decyzję do NSA OZ w Rzeszowie. W skardze podniósł naruszenie prawa, którego dopuściły się organy wydając decyzję w jego sprawie. Zdaniem skarżącego, śmierć rodziców nie skutkuje dla niego możliwością przyjęcia, że jest właścicielem gospodarstwa rolnego, skoro to gospodarstwo zostało wydzierżawione na okres 2 lat i faktycznie on nie użytkuje gruntów wchodzących w skład gospodarstwa. Skarżący wskazał również na swoją trudną sytuację życiową. Z takich powodów domagał się uchylenia w całości decyzji Wojewody i przyznania statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku.

Wojewoda odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie argumentując jak w uzasadnieniu własnej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 97 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm./ Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie jest właściwy do rozpoznania skargi J. M., gdyż skarga wniesiona do NSA OZ w Rzeszowie nie została przez ten Sąd rozpoznana do dnia 1 stycznia 2004 r.

Zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ Sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach, nie będąc związany podstawą skargi, jej zarzutami ani formułowanym przez stronę wnioskami.

Dokonując merytorycznej oceny zaskarżonej decyzji Sąd stwierdza, że skarga zasługuje na uwzględnienie, choć z powodów innych niż podniesione w skardze. Zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja Starosty wydane zostały bez należytego wyjaśnienia sprawy, zatem są przedwczesne i jako takie nie mogą zostać utrzymane w obrocie prawnym.

Sąd podziela stanowisko organów, że bezrobotnym nie może zostać osoba, która jest właścicielem /współwłaścicielem/ lub samoistnym albo zależnym posiadaczem nieruchomości rolnej w rozumieniu przepisów kodeksu cywilnego, o powierzchni przekraczającej 2 ha przeliczeniowe lub podlega ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu z tytułu pracy stałej jako współmałżonek lub domownik w gospodarstwie rolnym o powierzchni użytków rolnych przekraczających 2 ha przeliczeniowe. Jednak aby wykazać, że określona osoba spełnia te warunki /wynikające z art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. d) ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/, to w postępowaniu trzeba udowodnić, że takie okoliczności wystąpiły i, że dają podstawy do pozbawienia bezrobotnego przysługującego statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku.

W sprawie będącej przedmiotem rozpoznania przez Sąd organy tych faktów nie ustaliły, natomiast jako podstawę orzekania przyjęły domniemanie, że skoro rodzice /rolnicy/ zmarli, to skarżący stał się współwłaścicielem gospodarstwa rolnego, a to przesądza o możliwości zachowania przez niego statusu bezrobotnego.

Domniemanie takie, mające zresztą oparcie w aktach sprawy, nie może być podstawą orzekania, o ile wnioski z niego wynikające nie znajdują potwierdzenia w dowodach. W rozpoznawanej sprawie takiego potwierdzenia akta nie zawierają. Potwierdzeniem takim byłoby jednoznaczne wykazanie, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego. Z samego faktu śmierci rodziców – rolników zdaniem Sądu nie można przyjąć wniosku, że skarżący jest współwłaścicielem z mocy prawa, jeżeli nie ustali się, czy w ogóle może on dziedziczyć gospodarstwo.

Sąd zwraca uwagę, że ustawowe dziedziczenie gospodarstw rolnych jest ograniczone do kręgu spadkobierców, którzy spełniają warunki wynikające z art. 1059 K.c.

Zatem będąc zstępnym spadkodawcy można nie dziedziczyć gospodarstwa z mocy prawa, jeżeli nie pracuje się stale przy produkcji rolnej, nie ma się przygotowania zawodowego do prowadzenia produkcji rolnej lub nie jest się osobą małoletnią pobierającą naukę, albo nie jest się trwale niezdolnym do pracy. Konsekwencją takiego stanu prawnego jest stwierdzenie, że dziedziczenie gospodarstwa rolnego wymaga ustalenia dodatkowych okoliczności po stronie spadkobiercy, które warunkują jego dziedziczenie.

Nie wykazanie tych warunków prowadzi do sytuacji, gdy organ bez uzasadnionej przyczyny przyjmuje, że osoba dziedziczy choć w konkretnym przypadku wcale dziedziczenie nie będzie miało miejsca.

Reasumując należy stwierdzić, że śmierć rodziców skarżącego jest istotną okolicznością wskazującą na możliwość dziedziczenia gospodarstwa przez skarżącego, jednak takie dziedziczenie o tyle będzie miało miejsce o ile zajdą okoliczności wskazane w art. 1059 K.c. Bez rozstrzygnięcia tych warunków nie można jednoznacznie wypowiedzieć się na temat dziedziczenia, a to jest istotnym uchybieniem procesowym nie pozwalającym orzekać w sprawie. Ponieważ organy orzekały pomimo nie wyjaśnienia wątpliwości, to rozstrzygnięcia zapadłe w takim stanie są wadliwe i muszą być wyeliminowane z obrotu prawnego.

Mając na uwadze powyższe i treść art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak na wstępie.