Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Adam Matuszak Sędzia WSA Tadeusz Lipiński Protokolant Małgorzata Krajewska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 października 2008 r. sprawy ze skargi Wojewody na uchwałę Rady Gminy z dnia "[...]", nr "[...]" w przedmiocie określenia górnych stawek opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych I. stwierdza nieważność § 1 ust. 1 i 3 zaskarżonej uchwały; II. orzeka, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.

W dniu "[...]" Rada Gminy, na podstawie art. 6 ust. 2

i 4 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach

(Dz. U. z 2005r. Nr 236, poz. 2008 ze zm.) podjęła uchwałę Nr "[...]" w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych

od właścicieli nieruchomości i w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych

i transportu nieczystości ciekłych.

W dniu 16 czerwca 2008r. Wojewoda reprezentowany

przez radcę prawnego D. K., na podstawie art. 93 ustawy o samorządzie gminnym, zaskarżył powyższą uchwałę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego

w Olsztynie, wnosząc o stwierdzenie nieważności § 1 ust. 1 i 3 tej uchwały.

W uzasadnieniu skargi strona skarżąca wskazała, iż w § 1 ust. 1 przedmiotowej uchwały Rada Gminy określiła górne stawki opłat za jednokrotne odebranie niesegregowanych odpadów komunalnych według pojemności pojemnika. Zgodnie

z treścią tego przepisu opłata obejmuje transport, dzierżawę pojemników, opłaty składowania i podatek VAT. Z kolei w ust.3 w/w paragrafu organ stanowiący gminy ustalił górne stawki opłat za dzierżawę pojemników, w zależności od ich pojemności. Organ nadzorczy wyjaśnił, iż zgodnie z art. 6 ust. 2 i 4 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku rada gminy określa, w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi związane z realizacją obowiązku określonego w art. 5 ust. 1 pkt 3 b ustawy, polegającego na pozbywaniu się zebranych na terenie nieruchomości odpadów komunalnych oraz nieczystości ciekłych w sposób zgodny z przepisami w/w ustawy

i przepisami odrębnymi. Ust. 1 art. 6 cytowanej ustawy mówi przy tym wyłącznie

o usługach w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. Podniesiono, że żaden z w/w przepisów ani inny przepis ustawy o utrzymaniu czystości i porządku nie upoważnia rady gminy do ustalania opłat za usługi związane z realizacją obowiązku samego zbierania przez właścicieli nieruchomości powstałych na terenie nieruchomości odpadów, co stanowi obowiązek wynikający z art. 5 ust. 1 pkt 3 ustawy,

w tym za dzierżawę pojemników. Jedynie z art. 4 ust. 1 ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku wynika, iż regulamin utrzymania czystości i porządku na terenie gminy określa rodzaj i minimalną pojemność urządzeń przeznaczonych do zbierania odpadów na terenie nieruchomości. Powyższe wskazuje, iż przedmiotowa uchwała, w zakwestionowanym zakresie została podjęta bez podstawy prawnej. Przy czym w przypadku § 1 ust. 1 uchwały, z uwagi na niewyodrębnienie ceny dzierżawy pojemników i zawarciu jej w ogólnej kalkulacji za odebranie odpadów, konieczne jest stwierdzenie nieważności w stosunku

do całego przepisu. Radca prawny zauważył również, iż w zakwestionowanej uchwale brak jest określenia, czy stawki z § 1 ust.1 zawierają w sobie odpłatność za dzierżawę pojemników, regulowaną przez ust. 3 tego przepisu, co wywołuje zasadne wątpliwości

w zakresie rzeczywistej ceny świadczenia z ust. 1 i 3.

W odpowiedzi na skargę Przewodniczący Rady Gminy poinformował, że Rada Gminy uznaje skargę za zasadną i na najbliższej sesji zostanie dokonana zmiana § 1 powyższej uchwały.

W dniu 22 sierpnia 2008r. Przewodniczący Rady Gminy przesłał tut. Sądowi uchwałę Nr "[...]" z dnia 22 sierpnia b.r. w sprawie określenia górnych stawek opłat za usługi w zakresie odbierania odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości

i w zakresie opróżniania zbiorników bezodpływowych i transportu nieczystości ciekłych. W § 3 tej uchwały przyjęto, iż traci moc uchwała będąca przedmiotem zaskarżenia

w niniejszej sprawie.

Pismem procesowym z dnia 28 sierpnia 2008r. strona skarżąca podtrzymała skargę na uchwałę Nr "[...]" Rady Gminy z dnia "[...]". podnosząc, iż uchwała ta została opublikowana w Dzienniku Urzędowym Województwa z dnia 26 marca 2008r. nr "[...]", poz. "[...]". i wywołuje skutki prawne do momentu wyeliminowania jej z obrotu prawnego. W związku z tym pomimo podjęcia przez Radę Gminy uchwały nr "[...]" z dnia 22 sierpnia 2008r. konieczne jest stwierdzenie nieważności zakwestionowanych w skardze zapisów ze względu na interes społeczny i słuszny interes obywateli.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Skarga, jako zasadna, zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo

o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 134 § 1 ustawy

z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

(Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności zaskarżonego aktu, czyli ocenia jego zgodność z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa, według stanu prawnego i faktycznego sprawy z daty jego podjęcia, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd, w składzie rozpatrującym niniejszą sprawę, podziela konieczność stwierdzenia nieważności zakwestionowanych przez Wojewodę przepisów § 1 ust. 1 i 3 zaskarżonej uchwały, z przyczyn podniesionych w skardze. Podkreślić należy, iż zgodnie z art. 40 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, na podstawie upoważnień ustawowych gminie przysługuje prawo stanowienia aktów prawa miejscowego obowiązujących na obszarze gminy. Przepis ten upoważnia radę gminy do wydawania aktów prawa miejscowego

o charakterze wykonawczym, których zadaniem jest wykonanie upoważnienia zawartego

w ustawie szczególnej w granicach i zakresie przedmiotowym w nim określonym,

z uwzględnieniem specyfiki i potrzeb danej gminy. Natomiast w niniejszej sprawie Rada Gminy podejmując przedmiotowy akt prawa miejscowego wykroczyła poza granice upoważnienia wynikającego z art. 6 ust. 2 ustawy o utrzymaniu czystości

i porządku w gminach. W myśl tego przepisu rada gminy określa w drodze uchwały, górne stawki opłat ponoszonych przez właścicieli nieruchomości za usługi o których mowa

w ust. 1 tego artykułu. W tym zaś przepisie mowa jest o odbieraniu odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości, opróżnianiu zbiorników bezodpływowych i transporcie nieczystości ciekłych. Zatem organ stanowiący gminy uprawniony był określić górne stawki opłat tylko za te trzy rodzaje usług. Dlatego też Rada Gminy, ustalając w § 1 ust. 1 i 3 zaskarżonej uchwały, iż opłata dotyczy także dzierżawy pojemników i składowania, przekroczyła swoje kompetencje wynikające z powołanego powyżej art. 6 ust. 2 ustawy, co w sposób istotny naruszyło prawo.

Rada Gminy uznała zasadność skargi i podjęła uchwałę z dnia

22 sierpnia b.r., którą uchyliła w całości zaskarżoną uchwałę. Okoliczność ta jednak

nie mogła skutkować umorzeniem postępowania sadowoadministracyjnego. Mimo,

iż w dacie orzekania przez Sąd zaskarżona uchwała została już uchylona przez organ stanowiący gminy, to jednak nie czyniło to bezprzedmiotowym rozpoznania skargi

na tę uchwałę. Pełnomocnik Wojewody słusznie zauważył, iż zaskarżona uchwała,

gdy jeszcze obowiązywała, wywoływała skutki prawne. Przepisy tej uchwały bowiem,

jako powszechnie obowiązujące na terenie gminy, stanowić mogły podstawę decyzji ustalającej obowiązek uiszczenia opłaty w wysokości uwzględniającej przyjęte stawki

(art. 6 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach). Ponadto przepisy

te, w przypadku niestwierdzenia ich nieważności, miałyby w dalszym ciągu zastosowanie do okresu obowiązywania zaskarżonej uchwały, czyli od momentu jej wejścia w życie

do czasu wejścia w życie przepisów ją derogujących.

Zasadnym jest w tym miejscu zwrócić uwagę na odmienność skutków prawnych uchylenia, czy też zmiany przepisów powszechnie obowiązujących od stwierdzenia

ich nieważności. Mianowicie stwierdzenie nieważności wywiera skutek prawny z mocą

ex tunc i powoduje, że dany przepis jest nieważny od samego początku. Natomiast

w następstwie uchylenia, czy zmiany przepisu przez prawodawcę, traci on moc prawną

z dniem wejścia w życie nowych regulacji. Dlatego też uchylenie zaskarżonej uchwały

nie czyniło zbędnym wydania przez Sąd wyroku w przedmiotowej sprawie (vide: wyrok NSA z dnia 22 marca 2007r., sygn. akt II OSK 1776/06).

Wobec powyższego oraz ze względu na interes prawny właścicieli nieruchomości, których dotyczą zaskarżone przepisy, stwierdzenie ich nieważności było w pełni zasadne.

Orzeczenie o stwierdzeniu nieważności uchwały Sąd oparł na przepisie art.147 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z mocy art. 152 tejże ustawy Sąd orzekł, że zaskarżona uchwała nie podlega wykonaniu.