Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Arkadiusz Blewązka, Sędziowie Sędzia NSA Anna Stępień, Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 maja 2008 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ł. z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]), 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. przyznaje adwokatowi M. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i nakazuje wypłacić powyższe kwoty adwokatowi M. B. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.

Decyzją nr [...] z dnia [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 49b ust. 1 ustawy z dnia 7.lipca 1994r. Prawo budowlane (tekst jednolity Dz.U. nr 156 z 2006r., poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 ustawy z dnia 14.czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. nr 98 z 2000r., poz. 1071 ze zm.), zwanej dalej k.p.a., nakazał Z. i W. małżonkom P. rozbiórkę przydomowej oczyszczalni ścieków, wybudowanej w S., przy ul. A, bez wymaganego zgłoszenia.

W uzasadnieniu orzeczenia organ I instancji wskazał, iż postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie wszczęte zostało z urzędu, w związku z uzyskaną od miejscowej jednostki Policji informacją o nieprawidłowościach w funkcjonowaniu zbiornika na nieczystości płynne, zlokalizowanego na nieruchomości, położonej w S., przy ul. A. W wyniku przeprowadzonych oględzin i uzyskanych od właściciela posesji informacji ustalono, iż w lipcu 2006r. małżonkowie Z. i W. P. wybudowali przydomową oczyszczalnię ścieków, nie dokonując uprzedniego zgłoszenia inwestycji właściwemu organowi. Zgodnie natomiast z treścią art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo budowlane, budowa indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę, wymaga zgłoszenia właściwemu organowi. Po myśli art. 49b ust. 1 cytowanej ustawy natomiast, organ nakazuje rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie lub wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia, jeżeli budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Z pisma Urzędu Gminy w B. z dnia 17.maja 2007r. wynika zaś, iż działka, stanowiąca własność Z. i W. P., położona jest na terenie, który nie posiada aktualnego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, ponadto na inwestycję tę nie była wydawana decyzja o warunkach zabudowy. W ocenie organu, nie ma zatem możliwości zalegalizowania samowolnie wykonanej inwestycji, wobec czego na podstawie przywołanego przepisu nakazano jego rozbiórkę.

W odwołaniu od powyższego rozstrzygnięcia W.P. podniósł, iż od 1970r. użytkuje działkę położoną w S., przy ul. A. Na terenie Gminy B. nigdy nie było oczyszczalni ścieków, przez co nieczystości wywożone są do Ł. Opłaty za ich wywóz przekraczały jego i żony możliwości, zatem podjęli wspólnie decyzję o wybudowaniu przydomowej, ekologicznej oczyszczalni ścieków. Nie mieli świadomości, iż do jej wybudowania konieczne jest zgłoszenie, zaś gminni urzędnicy zapewniali, iż przy tak niewielkiej przepustowości na dobę nie jest konieczne "robienie planów". Oczyszczalnia wybudowana została zgodnie ze standardami i spełnia wszystkie przepisane prawem normy. Podniósł, iż nakazana rozbiórka narazi ich na niepotrzebne koszty, ponadto sprzeczna jest z zasadami ekologii, ponieważ na powtórne wybudowanie oczyszczalni, po dokonaniu zgłoszenia, nie będzie ich stać.

Decyzją nr [...] z dnia [...] [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ł., działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podnosząc w uzasadnieniu, iż wykonana przez inwestorów oczyszczalnia ścieków stanowi samowolę budowlaną, w rozumieniu art. 49 ust. 1 ustawy Prawo budowlane (na jej budowę wymagane było zgłoszenie), zaś wobec braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla terenu, objętego inwestycją jak również ostatecznej, w dacie wszczęcia postępowania, decyzji o warunkach zabudowy, nie ma możliwości przeprowadzenia jej legalizacji.

W skardze na powyższe rozstrzygnięcie, W. P. wniósł o jej zmianę i umożliwienie mu legalizacji samowolnie rozpoczętej budowy. Podniósł, iż nie jest winą inwestorów, że Gmina B. nie posiada miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, zaś zwykły obywatel nie może ponosić konsekwencji "niedbalstwa urzędników". Ponadto, zdaniem skarżącego, Gmina B. powinna wybudować oczyszczalnię ścieków. Ponieważ zaś jej nie posiada, skarżący "wziął sprawy w swoje ręce i wybudował bez żadnej dotacji przydomową oczyszczalnię", której jakości nikt nie kwestionuje. Powtórnie wskazał, iż zasięgał w Urzędzie Gminy B. informacji, co do konieczności posiadania pozwolenia na budowę, przy czym nikt nie pouczył go o wymaganym zgłoszeniu. Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazał, iż nie ponosi winy za wadliwe rozumienie przepisów prawa, bowiem nie jest prawnikiem, nie został też prawidłowo pouczony przez urzędników. W ocenie skarżącego rozbiórka oczyszczalni "przyniosłaby więcej szkody niż pożytku, choćby z uwagi na czystość środowiska. Byłoby to również niezgodne z zasadami współżycia społecznego".

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, odwołując się do uzasadnienia stanowiska, zawartego w motywach zaskarżonej decyzji.

Na rozprawie w dniu 6 maja 2008r. skarżący przedłożył kserokopię ostatecznej decyzji Wójta Gminy B. z dnia 18.kwietnia 2008r. ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji, polegającej na budowie biologicznej przydomowej oczyszczalni ścieków, realizowanej na nieruchomości, położonej we wsi S., w Gminie B. na działce o numerze ewidencyjnym [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z powodu zarzutów przytoczonych w jej treści.

Zgodnie bowiem z brzmieniem art. 1 § 1 ustawy z dnia 25.lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola wspomniana sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (§ 2).

Sąd administracyjny, uwzględniając skargę, uchyla decyzję w całości albo części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa, dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub też inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Jeżeli natomiast zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach - stwierdza nieważność decyzji w całości lub części. Stwierdzenie wydania decyzji z naruszeniem prawa wchodzi zaś w grę, o ile zachodzą przyczyny, określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach (art. 145 p.p.s.a. Po myśli art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzygając daną sprawę, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach, prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.) .

Biorąc pod uwagę tak zakreśloną kognicję oraz przyczyny wzruszenia decyzji, Sąd stwierdził, że zaskarżone orzeczenie narusza przepisy postępowania, w stopniu określonym w cytowanym przepisie.

Faktem jest bowiem, iż obowiązek zgłoszenia zamiaru inwestycyjnego dotyczy m. in. budowy indywidualnych przydomowych oczyszczalni ścieków o wydajności do 7,5 m³ na dobę (art. 30 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 29 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo budowlane). Bezsporne jest również, że skarżący w lipcu 2006r. przystąpił do realizacji robót budowlanych, nie dokonując zgłoszenia właściwemu organowi administracji architektoniczno – budowlanej. Tym niemniej zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje, iż wykonane roboty budowlane polegały na osadzeniu dwóch studzienek rozprowadzających oraz 65 mb rozsączenia na podłożu żwirowym o frakcji 0,5-2,5 mm. Natomiast dwukomorowy zbiornik gnilny do którego instalacja ta została podłączona, znajdujący się na terenie posesji, pochodził z 1974r. i do 2006r. spełniał rolę szamba. Zaskarżoną decyzją, wydaną na podstawie art. 49 b ust. 1 ustawy Prawo budowlane, nakazano rozbiórkę "przydomowej oczyszczalni ścieków" nie precyzując wszakże czego w istocie rozbiórka ta ma dotyczyć. Cytowany przepis nakłada natomiast obowiązek rozbiórki obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia lub pomimo wniesienia sprzeciwu przez właściwy organ. Godzi się natomiast podkreślić, że nakazując rozbiórkę obiektu budowlanego czy też jego części nie można tego czynić w sposób ogólnikowy, ponieważ powodować to może trudności w wykonaniu takiej decyzji. Rozbiórkę można nakazać tylko w takim zakresie, w jakim wybudowano obiekt z naruszeniem prawa, tzn. bez wymaganego pozwolenia na budowę lub zgłoszenia. Powyższa zasada jest szczególnie istotna właśnie w tych sytuacjach, kiedy tylko część obiektu została wzniesiona w warunkach samowoli budowlanej. Jeżeli już dochodzi do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę części obiektu budowlanego, to nie może być żadnych wątpliwości, co do zakresu tej rozbiórki, a tym samym, co do podstaw merytorycznych takiej decyzji. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8.listopada 2006r., w sprawie o sygn.akt II OSK 1289/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 317391)

Gdyby zatem założyć, iż rozbiórka dotyczy wszystkich elementów tworzących "przydomową oczyszczalnie ścieków", rodzi się pytanie na jakiej podstawie obowiązek ten dotyczyć ma również szamba wykonanego, jak podaje skarżący, w 1974r. Brak jest bowiem jakichkolwiek ustaleń, dotyczących okoliczności jego wybudowania (w szczególności czy zostało wybudowane zgodnie z przepisami, obowiązującymi w dacie budowy) oraz uzasadnienia dla zastosowanej sankcji rozbiórkowej w oparciu o aktualnie obowiązujące przepisy. Jeśliby zaś nałożony obowiązek rozbiórki obejmować miał jedynie dwie studzienki rozprowadzające oraz rozsączenie wraz z połączeniem ich z istniejącym zbiornikiem gnilnym (roboty wykonane w 2006r.), powstaje wątpliwość czy roboty te stanowią "wybudowanie obiektu budowlanego lub jego części" o którym mowa w cytowanym przepisie a zatem, czy możliwe jest, co do zasady, zastosowanie przepisu art. 49b ustawy Prawo budowlane.

Niezależnie od tego podkreślić trzeba, iż nakaz rozbiórki części obiektu budowlanego można wydać tylko wówczas, gdy część ta da się wydzielić bez uszczerbku dla reszty określonej całości. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25.lipca 2006r., w sprawie o sygn.akt II OSK 958/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne Lex nr 275477 i z dnia 28.kwietnia 2006r., sygn.akt II OSK 788/05, niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne lex nr 209457)

Zgromadzony przez organy nadzoru budowlanego materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczne ustalenie stanu faktycznego w sprawie oraz jego właściwą ocenę prawną. Prowadząc postępowanie wyjaśniające organy nie dołożyły bowiem starań by w sposób należyty zebrać i rozpatrzeć materiał dowodowy, czym naruszyły przepisy art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia. Braki w zakresie ustaleń faktycznych nie pozwalają zaś na ocenę prawidłowości zastosowanych w sprawie przepisów prawa materialnego.

Odnosząc się natomiast do zarzutów skargi podnieść należy, iż zarzuty natury ekonomicznej oraz słusznościowej nie mogły mieć wpływu na ocenę legalności zaskarżonej decyzji, bowiem jak wskazano we wstępnej fazie rozważań, kognicja sądu administracyjnego obejmuje jedynie badanie zgodność z przepisami prawa zaskarżonych aktów administracyjnych.

Przedwczesne byłoby również odnoszenie się do kwestii ewentualnego wpływu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 20.grudnia 2007r. w sprawie o sygn.akt P 37/2006 (Dz.U. nr 247 poz. 1844), uznającego za niezgodne z art. 2 oraz art. 32 Konstytucji RP przepisów art. 48 ust. 2 pkt 1 lit b i art. 48 ust. 3 pkt 1 ustawy Prawo budowlane w częściach obejmujących wyrażenie "w dniu wszczęcia postępowania" na wykładnię przepisu art. 49 b ust. 1 w zw. z art. 49 ust. 2 pkt 3, skoro nie jest przesądzone, iż przepis ten będzie miał w niniejszej sprawie zastosowanie.

Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzeczono o uchyleniu zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji.

Po myśli art. 152 p.p.s.a. rozstrzygnięto natomiast w przedmiocie niewykonywania zaskarżonej decyzji do dnia uprawomocnienia się wyroku.

Na podstawie art. 250 p.p.s.a. w zw. z § 19 pkt 18 ust. 1 pkt 1 lit c oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28.września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163, poz. 1348 ze zm.) przyznano zaś pełnomocnikowi z urzędu skarżącego wynagrodzenie w kwocie 240,00,-zł. powiększone o należny podatek od towarów i usług (52,80,-zł) oraz zwrot poniesionych wydatków w kwocie 17,00,-zł., z tytułu uiszczonej opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

A.K.