Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska,, Asesor WSA Aneta Majowska, Protokolant specjalista Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lutego 2026 r. sprawy ze skargi P. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 11 września 2025 r. nr SKO.PS/41.5/676/2025/12700 w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie z dnia 18 lipca 2025 r. nr [...].

Postanowieniem z [...] r., sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M., po rozpoznaniu sprawy z wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w M. o umieszczenie P. M. (dalej jako strona lub skarżący) w domu pomocy społecznej stwierdził potrzebę przyjęcia wyżej wymienionego (zamieszkałego w M., Oś. [...]) do domu pomocy społecznej bez jego zgody.

Decyzją z 25 kwietnia 2025 r., nr [...] wydaną na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, 2 i 2a, art. 59 ust. 1, art. 102 ust. 1 i art. 110 ust. 7 ustawy z 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej oraz § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 23 sierpnia 2012 r. w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. z 2025 r., poz. 51) Burmistrz M. skierował skarżącego do domu pomocy społecznej przeznaczonego dla osób przewlekle psychicznie chorych - Domu Pomocy Społecznej [...] w L. na pobyt stały. W uzasadnieniu tej decyzji podniesiono, że skarżący spełnia kryteria określone w art. 54 ust. 1 powołanej ustawy, zgodnie z którym prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej przysługuje osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych. Podkreślono bowiem, że jest osobą schorowaną, wymagającą stałej opieki, a jedyny żyjący członek jego rodziny, to przyrodni brat, który nie utrzymuje z nim kontaktu. Równocześnie powołano się na zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia kierujące go do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych jak również na wzmiankowane wyżej postanowienie Sądu Rejonowego w M. stwierdzające potrzebę umieszczenia w takiej placówce bez jego zgody. Nadto, motywując wybór placówki, do której skierowano stronę wskazano, że spełnia ona kryteria określone w art. 54 ust. 2 i art. 55 ustawy o pomocy społecznej oraz w § 5 ust. 1 pkt 1 i 2 wskazanego wyżej rozporządzenia, a mianowicie będzie zaspokajać jej potrzeby bytowe (mieszkanie, wyżywienie, odzież, obuwie, utrzymanie czystości) oraz opiekuńcze (pomoc w czynnościach życiowych i osobistych, pielęgnacja), którym to potrzebom nie jest w stanie uczynić zadość samodzielnie.

Pismem z 25 kwietnia 2025 r. Burmistrz M. przekazał akta sprawy do Powiatowego Centrum Pomocy Rodzinie w R., zaś Kierownik tej instytucji działając z upoważnienia Starosty Powiatowego w R., 18 lipca 2025 r. wydał decyzję nr [...], mocą której powołując się na art. 19 pkt 10, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 2, art. 106 ust. 1 i art. 112 ust. 1 i 5, a także na § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej w sprawie domów pomocy społecznej orzekł o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej [...] w L. na pobyt stały określając, że termin przyjęcia będzie ustalony z Dyrektorem tej placówki oraz nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji powołał się na opisaną wyżej decyzję Burmistrza M. z 25 kwietnia 2025 r., w której stwierdzono konieczność zapewnienia skarżącemu całodobowej opieki, a zarazem zaakcentował, że wyżej wymieniony wymaga takiej opieki, gdyż nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu i ze względu na rodzaj jego schorzenia może być umieszczony w przedmiotowej placówce. Końcowo dodano, że odpłatność za pobyt w tej instytucji zostanie ustalony przez organ gminy właściwy ze względu na miejsce zamieszkania strony.

Niezadowolony z tej decyzji skarżący złożył odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach, wywodząc, że nie zgadza się na umieszczenie w spornej placówce. Podkreślił bowiem, że przebywa aktualnie w Szpitalu [...] w R., gdzie podlega leczeniu, na które został skierowany w ramach detencji sądowej, aktualnie kwestia jego dalszego pobytu w jest rozpatrywana przez Sąd Rejonowy w R. i będzie mógł ów Szpital opuścić dopiero za zgodą tego Sądu, która może zostać wydana po uwzględnieniu stosownej opinii lekarskiej, sporządzanej wobec niego co 6 miesięcy.

Decyzją z 11 września 2025 r. nr SKO.PS/41.5/676/2025/12700 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu Kolegium wpierw zaprezentowało dotychczasowy przebieg postępowania. Następnie podkreśliło, że postępowanie w sprawie umieszczenia skarżącego w Domu Pomocy Społecznej składało się z kilku etapów. W pierwszym z nich, mającym charakter przygotowawczy, organ administracyjny stwierdził zasadność udzielenia skarżącemu pomocy w formie umieszczenia w takiej placówce, a następnie zainicjował postępowanie sądowe wnioskiem o przyjęcie go do tej instytucji bez jego zgody. W drugim, prowadzonym na podstawie art. 38 i art. 39 ustawy z 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 2024 r., poz. 917 ze zm.) Sąd Rejonowy w M. wydał postanowienie uwzględniające ów wniosek. W kolejnym etapie organ pomocy społecznej przeprowadził postępowanie mające na celu realizację tego postanowienia na zasadach uregulowanych w art. 54 ustawy o pomocy społecznej ustalając, że strona spełnia wymogi określone w ust. 1 rzeczonego przepisu, to jest wymaga całodobowej opieki z powodu wieku, niepełnosprawności i nie może samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, a równocześnie brak jest możliwości zapewnienia mu dostatecznej pomocy w formie usług opiekuńczych i dlatego wydał postanowienie o skierowaniu do spornej placówki, po czym organ pierwszej instancji orzekł o umieszczeniu go w tej instytucji.

Kolegium zaznaczyło, że orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie zaistnienia przesłanek do umieszczenia w placówce, zaś organy administracyjne mają obowiązek je wykonać, poprzez wydanie decyzji o skierowaniu strony do domu pomocy społecznej o profilu dostosowanym do jej schorzeń, a następnie decyzji o umieszczeniu w tej instytucji. Orzeczenie sądu zastępuje bowiem zgodę zainteresowanej osoby na pobyt i stanowi podstawę do wydania takich decyzji. W tym kontekście organ odwoławczy podniósł, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie należy uznać za prawidłowe. Skoro bowiem Sąd Rejonowy w M. prawomocnym postanowieniem stwierdził potrzebę przyjęcia skarżącego do domu pomocy społecznej bez jego zgody, organ pierwszej instancji trafnie wykonał to orzeczenie umieszczając go w placówce spełniającej kryteria wskazane w art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej.

Niezadowolona z powyższej decyzji strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach podnosząc, że nie zgadza się na umieszczenie we wskazanym w tym akcie Domu Pomocy Społecznej. Podkreśliła bowiem, że jej stan zdrowia uległ poprawie oraz ponownie zaznaczyła, że przebywa Szpitalu [...] w R., z którego będzie zwolniona po wyleczeniu, a rozstrzygnięcie w tej kwestii podejmie Sąd Rejonowy w R. uwzględniając wyniki przeprowadzanych co 6 miesięcy badań lekarskich.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach wniosło o jej oddalenie nie znajdując podstaw do zmiany zajętego w sprawie stanowiska oraz podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje.

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Na wstępie należy podnieść, że po myśli art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) sądy administracyjne w zakresie swojej właściwości sprawują kontrolę działalności administracji publicznej stosując środki określone w ustawie. Zgodnie zaś z treścią art. 134 § 1 przywołanej ustawy, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Z brzmienia art. 145 § 1 powyższej ustawy wynika natomiast, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia - uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem.

W tym kontekście uznano, że skarga w niniejszej sprawie podlega uwzględnieniu. Sądowa kontrola legalności, przeprowadzona stosownie do wskazań zawartych w art. 1 § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) wykazała bowiem, że zarówno kwestionowana przez stronę decyzja jak i poprzedzające ją rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne naruszają przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy i dlatego należało je wyeliminować z obrotu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej [...] w L. na pobyt stały. Materialnoprawną podstawę tego rozstrzygnięcia stanowił między innymi art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby lub niepełnosprawności, niemogącej samodzielnie funkcjonować w codziennym życiu, której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Po myśli ust. 2 tego przepisu, osobę, o której mowa w ust. 1, kieruje się do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu, zlokalizowanego jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej, z zastrzeżeniem ust. 2a, chyba że okoliczności sprawy wskazują inaczej, po uzyskaniu zgody tej osoby lub jej przedstawiciela ustawowego na umieszczenie w domu pomocy społecznej. Z kolei na mocy art. 59 ust. 2 powołanej ustawy, decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej.

Wymaga podkreślenia, że szczególną procedurę umieszczenia w domu pomocy społecznej przewidują przepisy ustawy o ochronie zdrowia psychicznego, a mianowicie art. 38 tej regulacji, stanowiący, że osoba, która wskutek choroby psychicznej lub upośledzenia umysłowego nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, lecz nie wymaga leczenia szpitalnego, może być za jej zgodą lub zgodą jej przedstawiciela ustawowego przyjęta do domu pomocy społecznej (ust. 1), zaś przyjęcie takiej osoby do wspomnianej placówki, bez jej zgody a za zgodą jej przedstawiciela ustawowego wymaga orzeczenia sądu opiekuńczego o przyjęciu do domu pomocy społecznej (ust. 2). Z kolei na mocy art. 39 ust. 3 wskazanej regulacji, jeżeli osoba wymagająca skierowania do domu pomocy społecznej ze względu na swój stan psychiczny nie jest zdolna do wyrażenia na to zgody, o jej skierowaniu do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy.

Z treści zaprezentowanych wyżej unormowań wynika zatem, że umieszczenie w domu pomocy społecznej uwarunkowane jest co do zasady zgodą osoby mającej być objętą taką formą wsparcia lub jej przedstawiciela ustawowego. O ile natomiast owa zgoda nie zostanie wyrażona, wówczas o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej orzeka sąd opiekuńczy, którego orzeczenie zastępuje zgodę osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego (patrz wyrok NSA z 3 grudnia 2015 r., sygn. akt I OSK 1297/14 oraz wyroki WSA: w Gliwicach z 4 listopada 2022 r., sygn. akt II SA/Gl 1006/22 i we Wrocławiu z 4 listopada 2021 r., sygn. akt IV SA/Wr 313/20 - wszystkie dostępne w CBOSA). Przy wydawaniu przedmiotowego orzeczenia to na sądzie opiekuńczym spoczywa obowiązek wyjaśnienia i dokonania oceny, czy osoba mająca zostać umieszczona w domu pomocy społecznej spełnia ustawowe kryteria do takiego umieszczenia nawet wbrew jej woli. To sąd opiekuńczy dokonuje więc ustaleń, czy dana osoba wskutek choroby nie jest zdolna do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych i nie ma możliwości korzystania z opieki innych osób oraz potrzebuje stałej opieki i pielęgnacji, a brak opieki zagraża jej życiu (zob. WSA w Gdańsku w wyroku z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SA/Gd 134/24 oraz WSA w Krakowie w wyroku z 5 września 2017 r., sygn. akt III SA/Kr 720/17 - dostępne w CBOSA). Wydanie przez sąd powszechny orzeczenia o umieszczeniu w domu pomocy społecznej nastąpić może jedynie po uprzednim spełnieniu przesłanek ustawowych, których ocena należała do sądu powszechnego, z kolei sąd administracyjny nie ma kompetencji do merytorycznej oceny tychże przesłanek (por. wyrok NSA z 7 grudnia 2012 r., sygn. akt I OSK 1077/12 i wyrok WSA w Rzeszowie z 24 marca 2022 r., sygn. akt II SA/Rz 1733/21 - dostępne w CBOSA).

Jak trafnie zauważyło Kolegium, orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w domu pomocy społecznej, zaś organy administracyjne mają obowiązek je wykonać, poprzez wydanie najpierw decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej, a następnie o umieszczeniu w danej placówce. Oznacza to, że postanowienie sądu opiekuńczego stanowi podstawę do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie skierowania, a następnie umieszczenia w domu pomocy społecznej i orzekające w tych ramach organy nie badają już przesłanek zasadności skierowania, a w konsekwencji umieszczenia danej osoby do tego rodzaju placówki, będąc związanymi stanowiskiem sądu powszechnego. Wykonanie przez organy administracji publicznej orzeczenia sądu rodzinnego następuje tu w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Mianowicie, jak wynika z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, pierwsze z nich prowadzi organ gminy właściwy według miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej, który wydaje decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej odpowiedniego typu dla danej osoby oraz położonego, z zastrzeżeniami określonymi w ustawie, jak najbliżej miejsca zamieszkania osoby kierowanej. W ramach tej procedury organ kierujący bada wiek, stan zdrowia i niepełnosprawność osoby oraz rzeczywiste zapotrzebowanie na umieszczenie jej w domu pomocy społecznej, w tym danego typu, czy też zdolności do zapewnienia sobie bytu z pominięciem instytucjonalnych rozwiązań pomocy społecznej. Drugie postępowanie, które zakończone zostało wydaniem zaskarżonej decyzji toczy się natomiast przed organem gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub - jak ma to miejsce rozpoznanej sprawie - przed starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o umieszczeniu danej osoby w takiej placówce na podstawie art. 59 ust. 2 cytowanej ustawy. W tej fazie organ administracyjny decyduje de facto o prawie (tytule prawnym) do pobytu w domu pomocy społecznej i nie rozstrzyga ponownie kwestii objętych badaniem na etapie wydawania decyzji o skierowaniu do przedmiotowej instytucji (vide: wyrok WSA w Białymstoku z 29 sierpnia 2024 r., sygn. akt II SA/Bk 94/24 - dostępny w CBOSA). Wskazany organ jest związany decyzją o skierowaniu do domu pomocy społecznej, co należy rozumieć w ten sposób, że wydając decyzję o umieszczeniu osoby wymagającej całodobowej opieki w konkretnej placówce, do której została ona skierowana, jest jedynie zobligowany do zbadania, czy określony w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca (por. W. Maciejko, P. Zaborniak - Ustawa o pomocy społecznej. Komentarz, wyd.IV, LexisNexis 2013 oraz wyroki WSA: w Łodzi z 19 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Łd 887/19 i w Bydgoszczy z 25 października 2022 r., sygn. II SA/Bd 434/22 - dostępne w CBOSA).

W rozpoznanej sprawie Sąd Rejonowy w M. postanowieniem z [...] r., sygn. akt [...] stwierdził potrzebę przyjęcia skarżącego do domu pomocy społecznej bez jego zgody, a tym samym uznał, że w świetle art. 38 i 39 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego oraz sporządzonych opinii lekarskich zachodzą ustawowe przesłanki do umieszczenia wyżej wymienionego w domu pomocy społecznej. Jak wynika z zalegającego w aktach sprawy odpisu tego orzeczenia, stało się ono prawomocne [...] r. Powołując się na to postanowienie, Burmistrz M. decyzją z 25 kwietnia 2025 r. nr [...] skierował skarżącego do Domu Pomocy Społecznej [...] w L. na pobyt stały (decyzja ta została utrzymana w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach mocą ostatecznej decyzji z 11 czerwca 2025 r., nr [...], na którą skarga została oddalona przez tutejszy Sąd prawomocnym wyrokiem z 12 grudnia 2025 r. - sygn. akt II SA/Gl 1019/25). Rozstrzygnięcie o skierowaniu strony do domu pomocy społecznej dało asumpt do wszczęcia przez Starostę Powiatowego w R. postępowania w przedmiocie umieszczenia jej w rzeczonej placówce. Jak nadmieniono powyżej, rola organu w tej sprawie, sprowadzała się w istocie do zbadania, czy istnieje w obrocie prawnym ostateczna decyzja o skierowaniu oraz, czy wskazany w decyzji kierującej dom pomocy społecznej istnieje oraz czy są w nim wolne miejsca. Stwierdzając więc ostateczność rozstrzygnięcia w przedmiocie skierowania skarżącego do spornego domu pomocy społecznej oraz uzyskawszy informacje, że placówka ta funkcjonuje, Starosta generalnie miał podstawy do rozstrzygnięcia o umieszczeniu wyżej wymienionego w przedmiotowej instytucji, a ponieważ uzyskał informację, że aktualnie nie posiada ona wolnych miejsc (w związku z czym wpisała skarżącego na listę oczekujących) orzekł, że termin przyjęcia zostanie ustalony z jej Dyrektorem.

Pomimo to jednak, Sąd uznał, że zaskarżona decyzja jest wadliwa. Jakkolwiek bowiem, w świetle powołanych wyżej rozważań należy przyjąć, że zasadniczo zachodziły ustawowe przesłanki warunkujące jej wydanie, to w warunkach niniejszej sprawy istnieje poważna wątpliwość co istnienia okoliczności będącej przeszkodą w podjęciu takiego rozstrzygnięcia, a tym samym przesądzającej o jego niedopuszczalności. Mianowicie, należy zaznaczyć, że w dacie orzekania przez organy obydwu instancji skarżący bezspornie przebywał w Klinicznym Szpitalu [...] w R., gdzie - jak wyraźnie sygnalizował w odwołaniu a następnie w skardze - został skierowany na leczenie przez sąd w ramach tzw. detencji sądowej, podlega tam badaniom przeprowadzanym co 6 miesięcy i będzie mógł ten Szpital opuścić dopiero po uzyskaniu zgody właściwego sądu powszechnego. Podobna konkluzja została sformułowana w dołączonym do akt sprawy piśmie Dyrektora wskazanego Szpitala z 24 lipca 2025 r., gdzie podano, że strona "przebywa na oddziale detencji sądowej i jej zwolnienie zależy wyłącznie od decyzji sądu", w związku z czym "nie jest znany termin opuszczenia szpitala przez w/w pacjenta".

Wypowiadające się w sprawie organy w ogóle nie odniosły się do tej kwestii, nie poddały jej niezbędnej analizie ani nawet nie skomentowały, zaś brak ustaleń w niniejszym zakresie stanowi, zdaniem składu orzekającego, naruszenie zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 77 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, gdyż rzutuje w sposób bezpośredni na prawidłowość zaskarżonego aktu. Wymaga bowiem podkreślenia, że zarówno przytoczone powyżej wywody strony jak i treść wzmiankowanego pisma wskazują, że w dacie rozstrzygnięć organów obydwu instancji w obrocie prawnym funkcjonowało orzeczenie sądu powszechnego wydane w trybie art. 93g § 1 Kodeksu karnego o zastosowaniu wobec niej środka zabezpieczającego wymienionego w art. 93a § 1 pkt 4 tego Kodeksu, to jest pobytu w zakładzie psychiatrycznym. W takiej zaś sytuacji, o ile wydanie decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej należy uznać za prawidłowe (skarga na ten akt została oddalona przez tutejszy Sąd wyrokiem z 12 grudnia 2025 r.; sygn. akt II SA/Gl 1019/25), to nie można w ten sam sposób zakwalifikować decyzji o umieszczeniu go w tej placówce, gdyż tego rodzaju rozstrzygnięcie, zwłaszcza - jak miało to miejsce w rozpoznanej sprawie - opatrzone rygorem natychmiastowej wykonalności, byłoby sprzeczne z powołanym orzeczeniem sądu. Trzeba bowiem zaznaczyć, że decyzja o skierowaniu danej osoby do domu pomocy społecznej nie ma atrybutu wykonalności i nie skutkuje sama w sobie przyjęciem do tej instytucji, lecz jedynie stwarza podstawę do późniejszego umieszczenia w określonej placówce, z kolei decyzja o umieszczeniu, będąca konkretyzacją skierowania, wywiera bezpośredni skutek polegający na tym, że owa osoba w ściśle oznaczonym terminie, bez jej zgody zostanie tam przeniesiona (por. postanowienia NSA: z 16 lipca 2025 r., sygn. akt I OZ 436/25 oraz z 17 grudnia 2025 r., sygn. akt I OZ 770/25 - dostępne w CBOSA). Bezpośrednią konsekwencją zaskarżonej decyzji byłoby zatem przerwanie pobytu strony w Szpitalu [...] (celem przeniesienia do Domu Pomocy Społecznej), a to pozostawałoby w kolizji z orzeczeniem sądu o zastosowaniu względem niej środka zabezpieczającego naruszając tym samym albo cytowany art. 93g § 1 Kodeksu karnego albo art. 204 Kodeksu karnego wykonawczego, zgodnie z którym jeśli wobec sprawcy orzeczono pobyt w zakładzie psychiatrycznym, sąd, nie rzadziej niż co 6 miesięcy orzeka w przedmiocie dalszego zastosowania tego środka, a w wypadku uzyskania opinii, że dalsze pozostawanie sprawcy w zakładzie nie jest konieczne - bezzwłocznie. Brzmienie obu tych uregulowań nie budzi wątpliwości, że w zakresie wyłącznej kompetencji właściwego sądu powszechnego pozostaje, jak długo osoba, wobec której ów środek zapobiegawczy zastosowano będzie w zakładzie psychiatrycznym przebywać i kiedy będzie mogła go opuścić. Dlatego organ administracji nie może wydać rozstrzygnięcia skutkującego przerwaniem orzeczonego na takiej podstawie pobytu, gdyż stanowiłoby to naruszenie sfery uprawnień przysługujących sądowi i byłoby równoznaczne z niedopuszczalnym zanegowaniem orzeczenia wydanego przez ów sąd na podstawie jednego z wymienionych przepisów.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić przyjdzie, że obie wydane w sprawie decyzje obarczone są istotną wadą. W tym stanie rzeczy, ponownie rozpoznając sprawę organ pierwszej instancji w pierwszej kolejności ustali jednoznacznie, czy skarżący nadal przebywa w Klinicznym Szpitalu [...] w R., a jeżeli tak - czy podstawą jego pobytu jest aktualne orzeczenie sądu powszechnego wydane w trybie art. 204 Kodeksu karnego wykonawczego o przedłużeniu zastosowania wobec niego środka zabezpieczającego w postaci pobytu w zakładzie psychiatrycznym. Tylko w przypadku ustalenia, że odpowiedź na drugie z tak postawionych pytań jest negatywna, możliwe będzie wydanie decyzji o umieszczeniu skarżącego w Domu Pomocy Społecznej [...] w L., przy czym także wówczas zasadnym będzie zwrócenie się do Sądu Rejonowego w M. o informację, czy jego postanowienie z [...] r. stwierdzające potrzebę umieszczenia strony w tej placówce nadal pozostaje w obrocie prawnym, czy też nie zostało w międzyczasie zmienione w trybie art. 41 ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wskutek zmiany okoliczności polegającej na ewentualnej poprawie jej stanu zdrowia (poprawa taka została bowiem zasygnalizowana w skardze). O ile natomiast okaże się, że objęcie skarżącego środkiem zabezpieczającym wymienionym w art. 93a § 1 pkt 4 Kodeksu karnego nadal pozostaje w mocy, wówczas niezbędne będzie zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie umieszczenia go w spornej placówce, na podstawie art. 97 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego, aż do czasu wydania przez sąd powszechny orzeczenia o uchyleniu tego środka zabezpieczającego.

Zważywszy wszystkie powołane wyżej okoliczności, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 132 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku.

Sąd nie orzekł o kosztach postępowania albowiem skarżący nie zgłosił wniosku w tym zakresie, a nadto nie poniósł w związku z niniejszym postępowaniem jakichkolwiek obciążeń finansowych, gdyż jest w tej sprawie zwolniony od kosztów sądowych z mocy prawa, na podstawie art. 239 § 1 pkt 1 lit. a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a równocześnie nie korzystał z pomocy profesjonalnego pełnomocnika.